Sukta 48
Sukta 5.48
Unclear in isolation; verse imagery suggests a cosmic formative power spreading waters in the cloud (often linked in RV diction to Parjanya/Indra’s rain-action or to a goddess-like māyā-power).
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂಕ್ತವು ಮೋಡದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಶಾಲ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ “ಮಾಯಿನೀ/ಮಾಯಿನ್” ಎಂಬ ರೂಪಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ವಜ್ರಧಾರಿಯಾದ ಗರ್ಜನಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ, ನಾಲ್ಕುಮುಖಿಯಾದ, ಅಳತೆಯಾಚೆಯಾದ ಮಹತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ವರುಣನನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಅವನಿಂದ ವಿತರಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಕ ದೇವತೆಗಳಾದ ಭಗ ಮತ್ತು ಸವಿತೃ ಇಷ್ಟವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
कदु प्रियाय धाम्ने मनामहे स्वक्षत्राय स्वयशसे महे वयम् । आमेन्यस्य रजसो यदभ्र आँ अपो वृणाना वितनोति मायिनी ॥
ಯಾವಾಗ ನಾವು ಸ್ವಕ್ಷತ್ರ (ಸ್ವಾಧೀನಾಧಿಕಾರ) ಮತ್ತು ಸ್ವಯಶ (ಸ್ವಪ್ರಭೆ) ಹೊಂದಿದ ಮಹಾನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಧಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುಗಿಸೋಣ? ಆಗ ಮಾಯಿನೀ ಮಹಾ-ನೇಯ್ಗಾರ್ತಿ ಮೋಡದಲ್ಲಿರುವ ನೀರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ರೂಪಕಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಶಾಲ ರಜಸ್ (ಅಂತರಿಕ್ಷವಿಸ್ತಾರ)ವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 2
ता अत्नत वयुनं वीरवक्षणं समान्या वृतया विश्वमा रजः । अपो अपाचीरपरा अपेजते प्र पूर्वाभिस्तिरते देवयुर्जनः ॥
ಅವರು ವೀರಬಲವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಜ್ಞಾನ-ವಿಧಿ (ವಯುನ)ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಋತ (ನಿಯಮ)ದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ರಜಸ್ (ಮಧ್ಯಲೋಕ)ವನ್ನು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರುಗಳು—ಕೆಲವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ಕೆಲವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ—ಚಲಿಸಿ ಉಕ್ಕುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ದೇವಯು (ದೇವಾನ್ವೇಷಿ) ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
आ ग्रावभिरहन्येभिरक्तुभिर्वरिष्ठं वज्रमा जिघर्ति मायिनि । शतं वा यस्य प्रचरन्त्स्वे दमे संवर्तयन्तो वि च वर्तयन्नहा ॥
ಹಗಲುಗಳಲ್ಲೂ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲೂ, ಗ್ರಾವಾ (ಸೋಮಪೇಷಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು)ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಾಯಾವಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ—ಅತಿಪ್ರಬಲ—ವಜ್ರವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಯಾರ ಸ್ವಧಾಮದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೋ—ದಿನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಅವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 4
तामस्य रीतिं परशोरिव प्रत्यनीकमख्यं भुजे अस्य वर्पसः । सचा यदि पितुमन्तमिव क्षयं रत्नं दधाति भरहूतये विशे ॥
ಅವನ ಆ ಗತಿಯನ್ನು ನಾನು ಕೊಡಲಿಯ ಹೊಡೆತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾದ, ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೂಪದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು. ಮತ್ತು ಅವನು ಪೋಷಣೆಯುಳ್ಳ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ರತ್ನಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ನೆರವಿಗಾಗಿ ಕರೆಯುವ ವಿಶ (ಕುಲ/ಜನ)ಕ್ಕೆ ವರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
स जिह्वया चतुरनीक ऋञ्जते चारु वसानो वरुणो यतन्नरिम् । न तस्य विद्म पुरुषत्वता वयं यतो भगः सविता दाति वार्यम् ॥
ನಾಲ್ಕುಮುಖನಾದ ಅವನು ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದಲೇ ತನ್ನನ್ನು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ವರುಣ, ವಿಭಜಕ ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯತ್ನಿಸುವವನು. ಅವನ ಪುರುಷತ್ವದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ಅಳೆಯಲಾರವು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಂದಲೇ ಭಗ, ಸವಿತೃ, ಇಷ್ಟವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Frequently Asked Questions
The hymn’s final verse explicitly names Varuṇa, so Varuṇa is the clearest devatā. Earlier verses use ‘māyinī/māyin’ and rain-thunder imagery that can overlap with Indra/Parjanya language, but the culmination points to Varuṇa’s sovereignty and order.
In this context māyinī is a ‘shaper’ or ‘formative power’—the capacity that skillfully arranges and manifests, pictured as gathering the waters in the cloud and spreading out the wide realm.
Bhaga represents the apportioning of shares and good fortune, and Savitṛ represents the impelling power that sets things in motion. The verse presents their gift-giving as operating from, or grounded in, Varuṇa’s larger sovereignty and order.
Ask anything about Sukta 48 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.