Adhyaya 6

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्मात्संगमतो विप्र पश्चिमे दिक्तटे स्थितम् । सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्

アガスティヤは言った。「それゆえ、ヴィプラよ、その合流点から西の岸辺に、世に名高い『シーター・クンダ（Sītākuṇḍa）』という地があり、正しき願いの果をことごとく授ける。」

Verse 2

यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सीतया किल तत्कुण्डं स्वयमेव विनिर्मितम् । रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्

そこにて、ヴィプラよ、人が沐浴すれば一切の罪より解き放たれる。その池は、伝えられるところによれば、シーター自らが造り出したもの。さらにラーマの恩寵（ヴァラ）の授与によって、大いなる果報の宝蔵と成った。

Verse 3

श्रीराम उवाच । शृणु सीते प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भुवि यादृशम् । त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्

シュリー・ラーマは言った。「聞きなさい、シーターよ。地上における、この汝の池の偉大なる功徳を、我は説き明かそう。吉祥なる者よ、汝を喜ばせるために、我は語るのである。」

Verse 4

अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा । सर्वमक्षयतां याति विधानेन शुचिस्मिते

ここでは、沐浴と布施、ジャパ（真言誦持）、ホーマ（火供）あるいは苦行—いずれも正しい作法に従って行えば、ことごとく不滅の功徳となる、清らかな微笑みの御方よ。

Verse 5

मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । सर्वपापहरं देवि सर्वदा स्नायिनां नृणाम्

マールガシールシャ月の黒分（下弦）の第十四日（チャトゥルダシー）には、そこでの沐浴がとりわけ霊験あらたかである。おお女神よ、沐浴する者の一切の罪を常に滅する。

Verse 6

इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः । तदाप्रभृति सर्वत्र तत्तीर्थं भुवि वर्त्तते

かくして、民に愛されるラーマはシーターに一つの恩寵を授けた。その時より、このティールタ（聖地）は地上に स्थापितされ、遍く世に名高くなった。

Verse 7

सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा नूनं राममवाप्नुयात्

それは「シータークンダ」として名高く、人々にとってこの上ない霊妙である。その聖地で沐浴する者は、必ずラーマに到達する。

Verse 8

तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः । गन्धैर्माल्यैर्धूपदीपैर्न्नानाविभवविस्तरैः । रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः

そこでは、聖なる沐浴と布施、そしてとりわけ苦行によって—さらに香、花鬘、薫香、灯明、さまざまな供物をもってラーマとシーターを礼拝すれば—人は解脱を得る。これに疑いはない。

Verse 9

मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते । अन्यदापि नरः स्नात्वा विष्णुलोकं स गच्छति

マールガシールシャ月に（ここで）沐浴すべきである。そうすれば胎内に再び宿ることは起こらない。ほかの時であっても、（ここで）沐浴する人はヴィシュヌの世界へ赴く。

Verse 10

विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे । देवश्चक्रहरिर्नाम सर्वाभीष्टफलप्रदः

婆羅門よ、この聖域の麗しき西の岸辺には、ヴィシュヌ＝ハリの神像があり、その名をチャクラハリという。あらゆる願いの果を授け給う。

Verse 11

तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः । शक्यो वर्णयितुं धीरैरपि बुद्धिमतां वरैः

婆羅門よ、そのチャクラハリの大いなる威光は、人間には十分に語り尽くせない。堅固なる者、智慧ある者の最勝であっても同じである。

Verse 12

ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति । विष्णोरायतनं ख्यातं परमार्थफलप्रदम् । यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

さらに西の方角に、「ハリスムリティ」と名づけられた聖地がある。ヴィシュヌの霊廟として名高く、究極の利益の果を授ける。その姿をただ拝するだけで、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 13

तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम् । तानि पापानि यावंति कुर्वते भुवि ये नराः

その二つの聖なる顕現をダルシャナ（darśana、聖観）するだけで、身をもつ衆生の罪は去る――地上で人々が犯したいかなる罪も離れ去る。

Verse 14

पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे । दैत्यैर्वरमदोत्सिक्तैर्देवा युधि पराजिताः

いにしえ、神々とアスラとの間にきわめて凄惨な戦が起こったとき、授かった恩寵の陶酔に驕るダイティヤらによって、神々は戦場で敗北した。

Verse 15

तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः । संस्तभ्य चैव तान्सर्वान्पुरस्कृत्यांबुजासनम्

神々が逃走するそのとき、彼らの主ハリは皆を奮い立たせ、蓮華座の御方（梵天）を先頭に立てて、進みゆかれた。

Verse 16

क्षीरोदशायिनं विष्णुं शेषपर्य्यंकशायिनम् । लक्ष्म्योपविष्टं पार्श्वे च चरणांबुजहस्तया

彼らは、乳海に臥し、シェーシャの床に憩うヴィシュヌを拝した。傍らにはラクシュミーが座し、その御手を蓮華の御足に添えていた。

Verse 17

नारदाद्यैर्मुनिवरैरुद्गीतगुगौरवम् । गरुडेन पुरःस्थेनानिशमंजलिना स्तुतम्

ナーラダをはじめとする最勝の聖仙たちは、その栄光を歌い上げて讃嘆した。さらに、前に立つガルダは合掌し、絶えず礼拝して称え奉った。

Verse 18

क्षीराब्धिजलकल्लोलमदबिन्द्वंकिताम्बरम् । तारकोत्करविस्फारतारहारविराजितम्

彼らは、乳海の波が戯れて散らす雫に印されたかのように衣が斑点を帯び、また星々の首飾りにより、星宿の群れのごとく広がり輝く御方を拝した。

Verse 19

पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम् । बिभ्रतं कुण्डलं स्थूलं कर्णाभ्यां मौक्तिकोज्ज्वलम्

彼は、黄の衣をまとい、やわらかな微笑みと輝く光彩に満ちた御方を見た。両耳には真珠の光にきらめく大ぶりの耳飾りを垂れておられた。

Verse 20

रत्नवल्लीमिव स्वच्छां श्वेतद्वीपनिवासिनीम् । किरीटं पद्मरागाणां वलयं दधतं परम्

宝の蔓のように清らかに澄みわたり、白洲（Śvetadvīpa）に住まう女神のごとく光り、無上の宝冠と、パドマラーガ（紅玉）で作られた輪の飾りを戴いておられた。

Verse 21

मित्रस्य राहुवित्रासनिवर्त्तनमिवापरम् । सकौस्तुभप्रभाचक्रं बिभ्राणं प्रवलारुणम्

羅睺（ラーフ）の恐れを退ける太陽の力のように、御方はカウストゥバ（Kaustubha）の光輝の円輪を帯び、珊瑚のごとき紅に輝いておられた。

Verse 22

परां चतुर्मुखोत्पत्तिकल्पसंकल्पनामिव । शरणं स जगामाशु विनीतात्मा स्तुवन्निति

そのとき彼は心を低くし、たちまち帰依の庇護を求めた——四面の梵天を生み出す創造の聖なる意志にも比すべき崇高さをもって——そして次のように讃嘆し始めた。

Verse 23

तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह । तुष्टाव प्रयतो भूत्वा विष्णुं जिष्णुं सुरद्विषाम्

その時、シャンブ（Śambhu、シヴァ）はあらゆる神々の群れとともに心を整え、信愛をもって、ヴィシュヌ——不敗にして、神々の敵を打ち破る勝者——を讃えた。

Verse 24

ईश्वर उवाच । संसारार्णवसंतारसुपर्णसुखदायिने । मोह तीव्रतमो हारि चन्द्राय हरये नमः

イーシュヴァラは言った。「月のごとく清らかに涼やかな恩寵をもつハリに帰敬する。彼は輪廻の大海を渡らせる安楽の『翼』を授け、最も濃き闇である迷妄を滅する。」

Verse 25

स्फुरत्संविन्मणिशिखां चित्तसंगतिचंद्रिकाम् । प्रपद्ये भगवद्भक्तिमानसोद्यानवाहिनीम्

我は福徳なる主へのバクティに帰依する。その頂は覚醒した識の宝珠の炎がきらめき、その月光は心の聖なる交わり。彼女は命を与える流れとなって、心の園を潤しつつ流れる。

Verse 26

हेलोल्लसत्समुत्साहशक्तिं व्याप्तजगत्त्रयाम् । या पूर्वकोटिर्भावानां सत्त्वानां वैष्णवीति वा

その力は—湧き上がる熱意により戯れるように輝き—三界に遍満する。彼女は衆生とその諸性向の太初の源であり、「ヴァイシュナヴィー」、すなわちヴィシュヌの力と呼ばれる。

Verse 27

पवनांदोलितांभोजदलपर्वांतवर्त्तिनाम् । पततामिव जन्तूनां स्थैर्यमेका हरिस्मृतिः

風に揺れる蓮華の花弁の先に立ち、今にも落ちんとする衆生にとって、ただ一つの安定がある。それはハリを憶念すること。

Verse 28

नमः सूर्य्यात्मने तुभ्यं संवित्किरणमालिने । हृत्कुशेशयकोषश्रीसमुन्मेषविधायिने

純粋なる覚知の光条を花鬘として戴き、自ら太陽なる御方よ、あなたに帰敬する。あなたは心の蓮華の蕾を開かせ、円満の輝きへと咲かしめる。

Verse 29

नमस्तस्मै यमवते योगिनां गतये सदा । परमेशाय वै पारे महसां तमसां तथा

正義において閻魔のごとく制し治めたまうその主に敬礼する。常に瑜伽行者の究竟の帰依処たる至上主、光明と闇の彼岸に立つパラメーシュヴァラに礼拝する。

Verse 30

यज्ञाय भुक्तहविष ऋग्यजुःसामरूपिणे । नमः सरस्वतीगीतदिव्यसद्गणशालिने

汝に敬礼する。汝は祭祀（ヤジュニャ）そのものであり、供えられた供物を受け味わい、リグ・ヤジュス・サーマの三ヴェーダの姿となる。サラスヴァティーの神聖なる歌に讃えられ、善き者らの天上の集会に住したまう汝に礼拝する。

Verse 31

शांताय धर्मनिधये क्षेत्रज्ञायामृतात्मने । शिष्ययोगप्रतिष्ठाय नमो जीवैकहेतवे । घोराय मायाविधये सहस्रशिरसे नमः

寂静なる者、法の宝蔵なる者に敬礼する。身という「田」を知るクシェートラジュニャ、不死の自己をもつ者に敬礼する。弟子を瑜伽に安立せしめる者に敬礼し、衆生の唯一の根本因に敬礼する。マーヤーを司る畏るべき主、千の頭を有する御方に敬礼する。

Verse 32

योगनिद्रात्मने नाभिपद्मोद्भूतजगत्सृजे । नमः सलिलरूपाय कारणाय जगत्स्थितेः

瑜伽の眠りを本性とする汝に敬礼する。臍の蓮華より生ずる諸世界の創造者に敬礼する。宇宙の水として顕れ、世界の存続の因となる汝に敬礼する。

Verse 33

कार्यमेयाय बलिने जीवाय परमात्मने । गोप्त्रे प्राणाय भूतानां नमो विश्वाय वेधसे

その御業の果によって知られ得る大力の主に敬礼する。生ける臨在、パラマートマンに敬礼する。衆生の護り手、まさに生命の息なる御方に敬礼し、遍く満ちる創造者ヴィシュヴァ・ヴェーダスに礼拝する。

Verse 34

दृप्ताय सिंहवपुषे दैत्यसंहारकारिणे । वीर्यायानंतमनसे जगद्भावभृते नमः

獅子の御姿にして誇り高く大いなる威力を備え、ダイティヤを滅ぼす御方に礼拝す。無量の勇力と無尽の御心、世界の生成を担い支える御方に礼拝す。

Verse 35

संसारकारणाज्ञानमहासंतमसच्छिदे । अचिन्त्यधाम्ने गुह्याय रुद्रायात्युद्विजे नमः

輪廻（サンサーラ）の因たる無明の大闇を断ち裂く御方に礼拝す。思惟の及ばぬ住処を持つ秘奥の御方に礼拝す。万有がその前に震えおののくルドラに礼拝す。

Verse 36

शान्ताय शान्तकल्लोलकैवल्यपददायिने । सर्वभावातिरिक्ताय नमः सर्वमयात्मने

静寂なる御方、カイヴァリヤ（独存の解脱）を授け、波さえも寂静である御方に礼拝す。あらゆる存在の相を超えつつ、しかもその真我が万物に遍満し、万物として在る御方に礼拝す。

Verse 37

इन्दीवरदलश्यामं स्फूर्जत्किंजल्कविभ्रमम् । बिभ्राणं कौस्तुभं विष्णुं नौमि नेत्ररसायनम्

青蓮の花弁のごとく深く青黒く、きらめく花糸の戯れに輝き、カウストゥバ宝珠を戴くヴィシュヌに、我は礼拝す。まことに眼の甘露なる御方に。

Verse 38

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतः प्रसन्नात्मा वरदो गरुडध्वजः । ववर्ष दृष्टिसुधया सर्वान्देवान्कृपान्वितः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रश्रयावनतान्सुरान्

アガスティヤは言った。「かく讃えられると、ガルダを旗印とする授与の主は、心澄みて安らかとなった。慈悲に満ち、まなざしの甘露をもって諸天を潤し、ついで恭しく頭を垂れるデーヴァたちに、甘美なる言葉を語られた。」

Verse 39

श्रीभगवानुवाच । जानामि विबुधाः सर्वमभिप्रायं समाधितः । दैतेयैर्विक्रमाक्रान्तं पदं समरदर्पितैः

世尊は仰せになった。「おお神々よ、堅固なる三昧に住して、汝らの意図のすべてを我は知る。汝らの座は、戦の驕りと武勇に酔うダイティヤらに踏みにじられた。」

Verse 40

सबलैर्बलहीनानां प्रतापो विजितः परैः । सांप्रतं तु विधास्यामि तपो युष्मद्बलाय वै

強き者が弱りし者に向かえば、力なき者の光輝は他に奪われる。ゆえに今、汝らの力を増すために、我はタパス（苦行）を修めよう。

Verse 41

अयोध्यानगरे गत्वा करिष्ये तप उत्तमम् । गुप्तो भूत्वा भवत्तेजोविवृद्ध्यै दैत्यशान्तये

我はアヨーディヤーの都に赴き、最上のタパスを修める。身を隠して、汝らの神威の光を増し、ダイティヤらを鎮め（降伏させ）るために行う。

Verse 42

भवन्तोऽपि तपस्तीव्रं कुर्वंत्वमलमानसाः । अयोध्यां प्राप्यतां देवा दैत्यनाशाय सत्वरम्

汝らもまた、垢なき清浄の心にて、激しきタパスを修めよ。神々よ、ダイティヤ滅尽のため、速やかにアヨーディヤーへ至れ。

Verse 43

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवान्देवो गरुडवाहनः । अयोध्यामागतः क्षिप्रं चकार तप उत्तमम्

アガスティヤは言った。「かく語り終えるや、ガルダに乗る神なる主は、神々の眼前より姿を消された。主は速やかにアヨーディヤーに至り、最上のタパスを修められた。」

Verse 44

गुप्तो भूत्वा यदा विद्वन्सुरतेजोभिवृद्धये । तेन गुप्तहरिर्नाम देवो विख्यातिमागतः

賢者よ、神々の光輝を増すためにハリが身を秘したゆえ、その主は「グプタ・ハリ」（隠れたるハリ）という名で世に知られた。

Verse 45

आगतस्य हरेः पूर्वं यत्र हस्ततलाच्च्युतम् । सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं तेन चक्रहरिः स्मृतः

ハリが鎮まる以前、その掌から「スダルシャナ」と名づく円盤が落ちたその地ゆえに、彼は「チャクラ・ハリ」（円盤のハリ）と記憶される。

Verse 46

तयोर्दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । हरस्तेन प्रभावेण देवाः प्रबलतेजसः

その二つの聖なる御姿をただ拝するだけで、あらゆる罪は解き放たれる。その威力によって、神々は強大な光輝を帯びた。

Verse 47

जित्वा दैत्यान्रणैः सर्वान्संप्राप्य स्वपदान्यथ । रेजिरे विपुलानंदैरसुरानार्दयंस्ततः

戦いにおいてすべてのダイティヤを打ち破り、自らの住処を取り戻した神々は、広大な歓喜に輝き、ついでアスラを打ち砕いた。

Verse 48

ततः सर्वे समेत्याशु बृहस्पतिपुरस्सराः । देवाः सर्वेऽनमन्मौलिमालार्च्चित पदाम्बुजम् । हरिं द्रष्टुमथागच्छन्नयोध्यायां समुत्सुकाः

その後、ブリハスパティを先頭に諸神は速やかに集い、冠に載せた花鬘をもって蓮華の御足を供養されるハリに礼拝し、御姿を拝したい一心でアヨーディヤーへと赴いた。

Verse 49

आगत्य च ततः श्रुत्वा नानाविधगुणादरम् । भावैः पुण्यैः समभ्यर्च्य नत्वा प्रांजलयस्तदा । हरिमेकाग्रमनसा ध्यायन्तो ध्याननिष्ठिताः

彼らは到来し、さまざまな徳を尊ぶその敬虔を聞くと、清らかな功徳の心をもって供養し、合掌して礼拝した。ついで一心にハリを観想し、禅定に堅く住した。

Verse 50

तानागतान्समालोक्य पदभक्त्या कृतानतीन् । प्रसन्नः प्राह विश्वात्मा पीतवासा जनार्दनः

彼らが来て、御足に信愛をもって礼拝するのをご覧になると、黄衣をまとわれた宇宙の真我、ジャナールダナは、慈しみの喜びをもって語り始めた。

Verse 51

श्रीभगवानुवाच । भोभो देवा भवन्तश्च चिराद्दिष्टयाद्यसंगताः । अधुना भवतामिच्छां कां करोमि सुरा अहम् । तद्ब्रूत त्वरिता मह्यं किं विलंबेन निर्भयाः

世尊は仰せになった。「おお神々よ！久しきのち、幸いにも今日、汝らは我と相まみえた。いま汝らの望みのいかなるものを、我は成就すべきか。恐れなき者たちよ、速やかに我に告げよ—なぜ遅らせるのか。」

Verse 52

देवा ऊचुः । भगवन्देवदेवेश त्वया संप्रति सर्वशः । सर्वं समभवत्कार्यं निष्पन्नं वै जगत्पते

神々は申し上げた。「大いなる主、神々の神よ！あなたによって今やあらゆる面で、なすべきことはすべて成就しました。まことに万事は完遂されました、世の主よ。」

Verse 53

तथापि सर्वदा भाव्यं नित्यं देव त्वया विभो । अस्मद्रक्षार्थमत्रैव विजितेन्द्रियवर्त्मना

「それでもなお、力ある主よ、どうか我らを守るために、常にここにお留まりください—諸根を制し、感官を克服する道を歩みつつ。」

Verse 54

एवमेव सदा कार्यं शत्रुपक्षविनाशनम्

かくのごとく、まことに常に敵の一党を滅ぼすことがなされるべきである。

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । एवमेतत्करिष्यामि भवतामरिसंजयम् । श्रीमतां तेजसो वृद्धिं करिष्यामि सदासुराः । कथेयं च सदा ख्यातिं लोके यास्यति चोत्तमाम्

世尊は仰せになった。「然り、そのとおりにしよう。汝らの敵に対する勝利を、わたしが成就させる。栄ある者たちの光輝を常に増し、この聖なる物語もまた、世において常に最上の名声を得るであろう。」

Verse 56

अयं नाम्ना गुप्तहरिर्देवो भुवनविश्रुतः । मदीयं परमं गुह्यं स्थानं ख्यातिं समेष्यति

この神は「グプタ・ハリ」と名づけられ、諸世界に名高い。わが至上にして最も秘められた住処として、広く知られるであろう。

Verse 57

अत्र यः प्राणिनां श्रेष्ठः पूजायज्ञजपादिकम् । करोति परया भक्त्या स याति परमां गतिम्

ここにおいて、生きとし生けるもののうち誰であれ、至上の信愛をもって供養・祭祀・ジャパなどを行うなら、その者は最高の境地に至る。

Verse 58

अत्र यः कुरुते दानं यथाशक्त्या जितेन्द्रियः । स स्वर्गमतुलं प्राप्य न शोचति कदाचन

この聖地において、力に応じて布施をなし、諸根を制した者は、比類なき天界を得て、いかなる時も嘆くことがない。

Verse 59

अत्र मत्प्रीतये देवाः प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । दातव्या गौः प्रयत्नेन सवत्सा विधिपूर्वकम्

ここにおいて、神々よ、わが歓喜のために、ダルマを希求する衆生は、努めて、正しい作法と儀礼に従い、子牛を伴う牝牛を布施すべきである。

Verse 60

स्वर्णशृंगी रौप्यखुरी वस्त्रद्वयसमावृता । कांस्योपदोहना ताम्रपृष्ठी बहुगुणान्विता

角は黄金に飾られ、蹄は白銀、二枚の布で覆われ、青銅の搾乳器を備え、背には赤銅の飾りを戴く――多くの妙なる徳を具えたもの。

Verse 61

रत्नपुच्छा दुग्धवती घंटाभरणभूषिता । अर्चिता गंधपुष्पाद्यैः सुप्रसन्नाऽमृतप्रजा

尾は宝玉に飾られ、乳は豊かで、鈴と装身具に荘厳される。香・花などで恭しく供養され、きわめて安らかで、すぐれた子を産するもの。

Verse 62

द्विजाय वेदविज्ञाय गुणिने निर्मलात्मने । विष्णुभक्ताय विदुषे आनृशंस्यरताय च

（この布施は）ヴェーダに通じ、徳を備え心清らかな二度生まれの者に、またヴィシュヌを敬虔に信奉する学識ある者に、さらに慈悲を喜び行ずる者に与えるべきである。

Verse 63

ब्राह्मणाय च गौर्देया सर्वत्रसुखमश्नुते । न देया द्विजमात्राय दातारं सोऽवपातयेत्

牛はまことのバラモンにこそ施すべきであり、施主はあらゆる所で安楽を得る。だが名ばかりの「二度生まれ」に与えてはならない。そのような受者は施主を没落へと導く。

Verse 64

मत्प्रीतयेऽत्र दातव्या निर्मलेनांतरात्मना

ここでは、わが満悦のために、内なる心を清らかにして布施をなすべきである。

Verse 65

स्नातं यैश्च विशुद्ध्यर्थमत्र मद्भक्तितत्परैः । तेषां स्वर्गतयो नित्यं मुक्तिः करतले स्थिता

浄化のためにここで沐浴し、わがバクティに専心する者には、天界への到達が常に約束され、解脱はつねに掌中にある。

Verse 66

तथा चक्रहरेः पीठे मत्प्रीत्यै दानमुत्तमम् । जपहोमादिकं चापि कर्त्तव्यं यत्नतो नरैः

また、チャクラハリの聖座において、わが満悦のために捧げる布施は最上である。人々は努めてジャパ、ホーマなどの諸儀礼も行うべきである。

Verse 67

भवन्तोऽपि विधानेन यात्रां कुर्वंतु सत्तमाः । अस्माद्गुप्तहरेः स्थानान्निकटे संगमे शुभे

汝らもまた、徳高き最上の者たちよ、定められた作法に従って巡礼を行え。吉祥なる合流の近く、ここなる秘されたハリの聖処より遠からぬ所である。

Verse 68

प्रत्यग्भागे गोप्रताराद्योजनत्रयसंमिते । घर्घरांबुतरंगिण्या सरयूः संगता यतः

西方、ゴープラターラより三ヨージャナの距離に、波がうねり立つガルガラーの流れとサラユーが合流する地がある。

Verse 69

अत्र स्नात्वा विधानेन द्रष्टव्योऽत्र प्रयत्नतः । देवो गुप्तहरिर्नाम सर्वकामार्थसिद्धिदः

ここで定めの作法に従って沐浴したのち、努めてここにおいて「グプタハリ」と名づけられる神を拝観すべきである。彼はあらゆる願いと目的の成就を授ける。

Verse 70

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवः पीताम्बरधरोऽच्युतः । देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः । अयोध्यायां स्थिता नित्यं हरेर्गुणविमोहिताः

アガスティヤは言った。「かく語り終えると、黄衣をまとえる主アチュタは忽然と姿を隠された。諸天もまた、定めの作法により熱心に巡礼を行い、それ以来つねにアヨーディヤーに住し、ハリの徳に魅了されている。」

Verse 71

तदाप्रभृति विप्रेंद्र तत्स्थानं भुवि पप्रथे । कार्तिक्यां तु विशेषेण यात्रा सांवत्सरी भवेत्

その時以来、ああ婆羅門の中の最勝者よ、その聖地は地上に広く名を馳せた。とりわけカールティカ月には、そこへの巡礼が年ごとの行として定まる。

Verse 72

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

そこでは、大いなる主グプタハリのために、儀礼は合流点での沐浴をもって始まる。サラユー川とガルガラー川に寄り添うこのゴープラターラのティールタにて、沐浴ののちこの神を礼拝すべきである。彼はあらゆる願いの果報を授ける。

Verse 73

तथा चक्रहरेर्यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । मार्गशार्षस्य विशदे पक्षे हरितिथौ नरैः

同様に、チャクラハリの巡礼も人々は大いなる精進をもって行うべきである。マールガシールシャ月の清らかな白分において、ハリに捧げられたティティの日に。

Verse 74

एवं यः कुरुते यात्रां विष्णुलोके स मोदते

このように巡礼を行う者は、ヴィシュヌの世界において歓喜する。

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवमुक्त्वा तु विरते मुनौ कलशजन्मनि । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनराह सविस्मयः

聖スータは言った。壺より生まれた聖仙がそのように語って沈黙すると、クリシュナ・ドヴァイパーヤナ・ヴィヤーサは驚嘆に満ちて再び語った。

Verse 76

व्यास उवाच । अत्याश्चर्य्यमयीं ब्रह्मन्कथामेतां तपोधन । उक्तवानसि येनैतत्साश्चर्य्यं मम मानसम्

ヴィヤーサは言った。「おおブラーフマナよ、苦行の宝よ。あなたが語ったこのきわめて驚異の物語により、我が心は驚嘆で満たされた。」

Verse 77

विस्तरेण मम ब्रूहि माहात्म्यं परमाद्भुतम्

この至上にして驚くべき功徳（マーハートミャ）を、私に詳しく語ってください。

Verse 78

शृणु संगममाहात्म्यं विप्रेंद्र परमाद्भुतम् । स्कन्ददेवाच्छ्रुतं सम्यक्कथयामि तथा तव

婆羅門の中の最勝者よ、聖なる合流の至上に驚くべき功徳（マーハートミャ）を聞きなさい。主スカンダより聞き受けたので、今あなたに正しく語ろう。

Verse 79

दशकोटिसहस्राणि दशकोटिशतानि च । तीर्थानि सरयूनद्या घर्घरोदकसंगमे । निवसंति सदा विप्र स्कन्दादवगतं मया

おお婆羅門よ、サラユー河がガルガラーの水と合流するその聖なる合流点には、十倶胝の千、また十倶胝の百にも及ぶ無数のティールタが、常に住し続ける—これを我はスカンダより悟り知った。

Verse 80

देवतानां सुराणां च सिद्धानां योगिनां तथा । ब्रह्मविष्णुशिवानां च सान्निध्यं सर्वदा स्थितम्

そこには、神々とスラ、シッダとヨーギー、さらに梵天・ヴィシュヌ・シヴァに至るまで、その常住の臨在がいつも確立している。

Verse 81

तस्मिन्संगमसलिले नरः स्नात्वा समाहितः । संतर्प्य पितृदेवांश्च दत्त्वा दानं स्वशक्तितः

その合流の水にて心を一つにして沐浴したなら、人は祖霊と神々を供養して満たし、また己の力に応じて布施をなすべきである。

Verse 82

हुत्वा वैष्णवमंत्रेण शुचिर्यत्फलमाप्नुयात् । तदिहैकमना विप्र शृणु यत्कथयामि ते

清浄なる者がヴァイシュナヴァの真言によって供物を火に捧げて得るいかなる果報も—婆羅門よ、一心に我が語るところを聞け—その同じ果がここにおいて成就する。

Verse 83

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे

ここに説かれる功徳は、アシュヴァメーダ千回とヴァージャペーヤ百回の功徳に等しい—たとえクルクシェートラという大聖地において、羅睺が日輪を覆う日食の時であっても。

Verse 84

सुवर्णदाने यत्पुण्यमहन्यहनि तद्भवेत्

黄金の布施より日々生ずる功徳——その功徳こそ、まさに彼の地において得られる。

Verse 85

अमावास्यां पौर्णमास्यां द्वादश्योरुभयोरपि । अयने च व्यतीपाते स्नानं वैष्णवलोकदम्

（そこにて）新月の日、満月の日、二つのドヴァーダシーのいずれか、また至日とヴャティーパータの合の時に沐浴すれば、ヴィシュヌの世界に至る。

Verse 86

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । विधिवत्संगमे स्नायात्पौष्यां तदविशेषतः

たとえ人が片足で千ユガ立ち続けようとも、その果報は、プシュヤの日に合流点で法にかなって沐浴する果報と少しも異ならない。

Verse 87

लंबतेऽवाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । स्नातानां शुचिभिस्तोयैः संगमे प्रयतात्मनाम्

たとえ人が頭を下にして一万ユガ逆さに吊られようとも、合流点で身を慎み心を整えて沐浴した人々の清浄なる水に結ばれた功徳には及ばない。

Verse 88

व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि

この聖なる行によって人々に起こる、暁のごとき清らかな覚醒と高揚は、百のヴェーダ祭祀を行っても得られない。

Verse 89

पौषे मासि विशेषेण स्नानं बहुफलप्रदम्

沐浴の行—とりわけパウシャ月（Pauṣa）において—は、豊かな霊的功徳の果を授ける。

Verse 90

पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा वर्णसंकरः । स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्

パウシャ月（Pauṣa）にとりわけ、敬虔に作法どおり沐浴を行う者は—ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラ、あるいは混成の出自であっても—再び還ることなき梵天（ブラフマー）の住処に至り、輪廻を超える。

Verse 91

पौषे मासे तु यो दद्याद्घृताढ्यं दीपमुत्तमम् । विधिवच्छ्रद्धया विप्र शृणु तस्यापि यत्फलम्

しかしパウシャ月（Pauṣa）に、作法にかなって信心をもって、ギー（精製バター）を満たした最上の灯明を供える者がいるなら—おおブラーフマナよ—その果報をも聞け。

Verse 92

नानाजन्मार्जितं पापं स्वल्पं बह्वपि वा भवेत् । तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं तोयस्थं लवणं यथा

多くの生にわたり積もった罪は—少なかろうと多かろうと—水に溶ける塩のように、たちまちことごとく滅する。

Verse 93

आयुरारोग्यमैश्वर्यं संततीः सौख्यमुत्तमम् । प्राप्नोति फलदं नित्यं दीपदः पुण्यभाङ्नरः

灯明を施す者—功徳にあずかる人—は常に実りある加護を得る。すなわち長寿、健康、繁栄、子孫、そして最上の安楽である。

Verse 94

यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती । जागरं कुरुते धीरः स गच्छेद्भवनं हरेः

しかし、パウシャ月の白分（明半）十三日（トラヨーダシー）に、ここで身を慎み誓戒を守って夜通しの覚醒（ジャーガラ）を行う堅固な行者は、ハリの住処へと赴く。

Verse 95

जागरं विदधद्रात्रौ दीपं दत्त्वा तु सर्वशः । होमं च कारयेद्विप्रो नियतात्मा शुचिव्रतः

夜のあいだ覚醒して、あまねく灯明を捧げ、心を律し誓戒清浄なるバラモンは、さらにホーマ（火供）をも執り行わせるべきである。

Verse 96

वैष्णवो विष्णुपूजां च कुर्वञ्छृण्वन्हरेः कथाम् । गीतवादित्रनृत्यैश्च विष्णुतोषणकारकैः । कथाभिः पुण्ययुक्ताभिर्जागृयाच्छर्वरीं नरः

ヴァイシュナヴァは、ヴィシュヌを礼拝し、ハリの聖なる物語を聴聞し、また歌と楽器と舞によってヴィシュヌを歓喜させつつ、功徳に満ちた読誦と法話をもって一夜を通して覚醒しているべきである。

Verse 97

ततः प्रभाते विमले स्नात्वा विधिवदादरात् । विष्णुं संपूज्य विप्रांश्च देयं स्वर्णादि शक्तितः

ついで清らかな朝に、作法に従い敬虔に沐浴し、ヴィシュヌを十分に供養する。さらに、力に応じてバラモンたちに黄金などの施与をなすべきである。

Verse 98

स्वर्णं चान्नं च वासांसि यो दद्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । संगमे विधिवद्विद्वान्स याति परमां गतिम्

信心を具して、聖なる合流（サンガマ）において、作法にかなって理解をもって黄金・食物・衣を施す者は、最上の境地（至高の帰趣）に至る。

Verse 99

वर्षेवर्षे तु कर्तव्यो जागरः पुण्यतत्परैः

年ごとに、功徳を求める者は夜の覚醒の行（ジャーガラ）を修すべきである。

Verse 100

हरिः पूज्यो द्विजाः सम्यक्संतोष्याः शक्तितो नरैः । तेन विष्णोः परा तुष्टिः पापानि विफलानि च । भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात्

ハリを礼拝し、人々は力に応じて二度生まれの者（バラモン）を正しく満足させるべきである。そうすればヴィシュヌは至上に歓喜し、罪は実を結ばなくなる。タールクシャ（ガルダ）を見て蛇が毒を失うように、罪もまた力を失う。

Verse 101

तत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत

そこにて沐浴すれば天界に至り、ここにて沐浴すれば（現世においても）安楽となる。

Verse 102

त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते । तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यांति संगमजैर्जलैः

三界のあらゆる生きとし生けるものは、タルパナ（満足の供養）を受けるとき、聖なる合流（サンガマ）より生じた水によって至上の満足に至る。

Verse 103

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न संगमसमा गतिः

ここにいるすべての衆生、悲しみに心を打たれ真の依り処を求める者にとって、サンガマに等しい帰趣はない。

Verse 104

सप्तावरान्सप्तपरान्पुरुषश्चात्मनासह । पुंसस्तारयते सर्वान्संगमे स्नानमाचरन्

サンガマにて聖なる沐浴を修する者は、自らとともに、前七代・後七代のすべてを救い渡す。

Verse 105

जात्यंधैरिह ते तुल्यास्तथा पंगुभिरेव च । समेत्यात्र च न स्नान्ति सरयूघर्घरसंगमे

ここに来ながらサラユーとガルガラーの合流にて沐浴せぬ者は、生まれつきの盲人、また跛者に等しいとされる。

Verse 106

वर्णानां ब्राह्मणो यद्वत्तथा तीर्थेषु संगमः । सरयूघर्घरायोगे वैष्णवस्थो नरः सदा

諸ヴァルナの中でブラーフマナが最上であるように、諸ティールタの中ではサンガマが最勝である。サラユーとガルガラーの合流において、人は常にヴァイシュナヴァの境地（ヴィシュヌへの帰依）に住する。

Verse 107

अत्र स्नानेन दानेन यथा शक्त्या जितेंद्रियः । होमेन विधिपुक्तेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

ここにおいて、力に応じて沐浴し施しをなし、諸根を制し、規定にかなうホーマ（火供）を修すれば、人は天界に至る。

Verse 108

नरो वा यदि वा नारी विधिवत्स्नानमाचरेत् । स्वर्गलोकनिवासो हि भवेत्तस्य न संशयः

男であれ女であれ、法にかなって儀礼の沐浴を行うなら、その者は必ず天界に住する—疑いはない。

Verse 109

यथा वह्निर्दहेत्सर्वं शुष्कमार्द्रमथापि वा । भस्मीभवंति पापानि तत्समागममज्जनात्

火が乾いたものも湿ったものもことごとく焼き尽くすように、この聖なる合流点で沐浴すれば、罪は灰となって消え去る。

Verse 110

एकतः सर्वतीर्थानि नानाविधिफलानि वै । सरयूघर्घरोत्पन्नसंगमस्त्वधिको भवेत्

一方にはあらゆるティールタと多様な儀礼の功徳があるが、サラユーとガルガラーから生じたこの合流はそれにも勝って尊い。

Verse 111

सर्वतीर्थावगाहस्य फलं यादृक्स्मृतं श्रुतौ । तादृक्फलं नृणां सम्यग्भवेत्संगममज्जनात्

スメṛティとシュルティに、あらゆるティールタでの沐浴の果報として説かれるものは何であれ、この合流で身を沈めて沐浴すれば、人はその果報を完全に得る。

Verse 112

गोप्रताराभिधं तीर्थमपरं वर्ततेऽनघ । सन्निधौ संगमस्यैव महापातकनाशनम्

罪なき者よ、この合流のすぐ近くに「ゴープラターラー」と名づけられた別のティールタがあり、そこは大罪さえも滅する。

Verse 113

यत्र स्नानेन दानेन न शोचति नरः क्वचित् । गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

そこでは沐浴と布施（ダーナ）によって、人はどこにあっても悲しみに沈まない。ゴープラターラーに等しいティールタは、かつてなく、未来にもない。

Verse 114

वाराणस्यां यथा विद्वन्वर्त्तते मणिकर्णिका । उज्जयिन्यां यथा विप्र महाकालनिकेतनम्

学識ある者よ、ヴァーラーナシーにおいてマニカルニカーが名高いように、また婆羅門よ、ウज्जャイニーにおいてマハーカーラの御座所が名高いように——

Verse 115

नैमिषे चक्रवापी तु यथा तीर्थतमा स्मृता । अयोध्यायां तथा विप्र गोप्रताराभिधं महत्

ナイミシャにおいてチャクラヴァーピーが諸ティールタの中で最勝と記憶されるように、同じくアヨーディヤーにおいても、婆羅門よ、「ゴプラターラー」と名づく偉大なるティールタがその尊位を占める。

Verse 116

यत्र रामाज्ञया विद्वन्साकेतनगरीजनाः । अवापुः स्वर्गमतुलं निमज्ज्य परमांभसि

その地において、学識ある者よ、ラーマの御命令により、サーケータの都人は、至上の水に身を沈めて、比類なき天界を得た。

Verse 117

व्यास उवाच । अवापुस्ते कथं स्वर्गं साकेतनगरीजनाः । कथं च राघवो विद्वन्नेतत्कथय सुव्रत

ヴィヤーサは言った。「サーケータの都人はいかにして天界を得たのか。さらにラाघヴァはいかにしてこれを成し遂げたのか。高き誓いを具えた学識者よ、これを語ってくれ。」

Verse 118

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथामेतां सुविस्तरात् । यथाजगाम रामोऽसौ स्वर्गं स च पुरीजनः

アガスティヤは言った。「牟尼よ、心してこの物語を詳らかに聞け——ラーマがいかに天界へ赴いたか、そして都人がいかに彼と共に往ったかを。」

Verse 119

पुरा रामो विधायैव देवकार्य्यमतंद्रितः । स्वर्गं गंतुं मनश्चक्रे भ्रातृभ्यां सह वीरधीः

その昔、神々の御用を怠りなく成し遂げたラーマは、事を終えるや、勇猛にして不動の心をもつその御方は、兄弟たちとともに天界へ赴かんと心に定めた。

Verse 120

ततो निशम्य चारेण वानराः कामरूपिणः । ऋक्षगोपुच्छरक्षांसि समुत्पेतुरनेकशः

そのとき、斥候の報せを聞くや、自在に姿を変えるヴァーナラの群れは、熊たちと「ゴープッチャ」の羅刹をも伴い、数多く立ち上がって出立した。

Verse 121

देवगंधर्वपुत्राश्च ऋषिपुत्राश्च वानराः । रामक्षयं विदित्वा तु सर्व एव समागताः

また、神々とガンダルヴァの子、さらに聖仙（リシ）の子であるヴァーナラたちは、ラーマの旅立ちの時が来たと知り、皆こぞって集い来た。

Verse 122

ते राममनुगत्योचुः सर्वे वानरयूथपाः । तवानुगमने राजन्संप्राप्ताः स्म इहानघ

ラーマに従い、ヴァーナラ軍の将たちは皆こう申し上げた。「大王よ、われらは御供してお伴するためここに参りました。罪なき清らかなる御方よ。」

Verse 123

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ । सर्वे खलु हताः स्याम दण्डेन महता नृप

「もしラーマよ、人中の最勝者よ、われらを置いてお発ちになるならば、王よ、われらは皆、大いなる罰により打ち倒されたも同然でございます。」

Verse 125

यावत्प्रजा धरिष्यंति तावदेव विभीषण । कारयस्व महद्राज्यं लंकां त्वं पालयिष्यसि

民が存続するかぎり、その同じほどの時よ、ヴィビーシャナよ――この大いなる王国を治めよ。汝はランカーを統べ、護るであろう。

Verse 126

शाधि राज्यं च खल्वेतन्नान्यथा मे वचः कुरु । प्रजास्त्वं रक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

まことにこの国を治めよ――我が命に背くな。ダルマにより民を守れ。これ以上異議を唱えるに及ばぬ。

Verse 127

एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो हनुमंतमथाब्रवीत् । वायुपुत्र चिरं जीव मा प्रतिज्ञां वृथा कृथाः

かく告げて後、カークッツタ（ラーマ）はハヌマーンに言った。「風神ヴァーユの子よ、久しく生きよ――汝の誓いを空しくするな。」

Verse 128

यावल्लोका वदिष्यंति मत्कथां वानरर्षभ । तावत्त्वं धारय प्राणान्प्रतिज्ञां प्रतिपालयन्

諸世界が我が物語を語り継ぐかぎり、ヴァーナラの雄よ、その間は命を保て――誓願を誠実に守りつつ。

Verse 129

मैन्दश्च द्विविदश्चैव अमृतप्राशनावुभौ । यावल्लोका धरिष्यंति तावदेतौ धरिष्यतः

マインダとドゥヴィヴィダ――ともにアムリタを飲みし者――は、諸世界が存続するかぎり存続する。その間、この二者は留まり続ける。

Verse 130

पुत्रपौत्राश्च येऽस्माकं तान्रक्षन्त्विह वानराः । एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थः सर्वानथ च वानरान् । मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

「ここにいるヴァーナラたちよ、われらの子らと孫らを守護せよ。」そう告げてのち、カークッツタ（ラーマ）はヴァーナラ一同に語りかけた。「我とともに進み出よ」と、ラ―ガヴァは彼らに告げた。

Verse 131

प्रभातायां तु शर्वर्य्यां पृथुवक्षा महाभुजः । रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत्

夜が明けて朝となると、胸広く大いなる腕をもち、蓮華の花弁のごとき眼をたたえるラーマは、家の祭官に向かって語った。

Verse 132

अग्निहोत्राणि यांत्वग्रे दीप्यमानानि सर्वशः । वाजपेयातिरात्राणि निर्यातु च ममाग्रतः

「アグニホートラの火は、四方に燃え輝きつつ、我が前を進め。さらにヴァージャペーヤとアティラートラの祭儀も、我が前方に進み行え。」

Verse 133

ततो वसिष्ठस्तेजस्वी सर्वं निश्चित्य चेतसा । चकार विधिवत्कर्म महाप्रास्थानिकं विधिम्

そのとき光輝あるヴァシシュタは、心中にて万事を定め、法にかなって儀礼を執り行った――大いなる出立の作法、「マハープラースターニカ」の儀である。

Verse 134

ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्मचर्यसमन्वितः । कुशानादाय पाणिभ्यां महाप्रस्थानमुद्यतः

ついで彼は亜麻の衣をまとい、梵行（ブラフマチャリヤ）に安住し、両手にクシャ草を取り、大いなる出立（マハープラースターナ）へと身支度を整えた。

Verse 135

न व्याहरच्छुभं किंचिदशुभं वा नरेश्वरः । निष्क्रम्य नगरात्तस्मात्सागरादिव चंद्रमाः

人々の主は、吉とも凶とも一言も発せず。かの都を出でて、海より昇る月のごとく光り輝いた。

Verse 136

रामस्य सव्यपार्श्वे तु सपद्मा श्रीः समाश्रिता । दक्षिणे ह्रीर्विशालाक्षी व्यवसायस्तथाग्रतः

ラーマの左には蓮華を携えたシュリー（ラクシュミー）が寄り添い、右には大きな眼のフリー（慎み）が立つ。さらに前にはヴィヤヴァサーヤ（不屈の精進）が先導した。

Verse 137

नानाविधायुधान्यत्र धनुर्ज्याप्रभृतीनि च । अनुव्रजंति काकुत्स्थं सर्वे पुरुष विग्रहाः

そこでは、弓と弦をはじめとする種々の武器がカクッツタに随従した。すべての武器は人の姿を取り、彼に伴った。

Verse 138

वेदो ब्राह्मणरूपेण सावित्री सव्यदक्षिणे । ओंकारोऽथ वषङ्कारः सर्वे रामं तदाऽव्रजन्

ヴェーダはバラモンの姿となり、サーヴィトリーは左右に侍した。さらにオームカーラとヴァシャットカーラもまた、その時ラーマに随従した。

Verse 139

ऋषयश्च महात्मानः सर्वे चैव महीधराः । अनुगच्छन्ति काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

大いなる魂をもつすべての聖仙たち—山のごとく揺るがぬ者—はカクッツタに従った。天界の門が彼の前に現れていた。

Verse 140

तथानुयांति काकुत्स्थमंतःपुरगताः स्त्रियः । सवृद्धाबालदासीकाः सपर्षद्द्वाररक्षकाः

同じく奥宮の女たちもカークッツタに従い、老人や子ら、侍女、廷臣の従者、さらには門衛までも伴って後に続いた。

Verse 141

सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ । रामं व्रजंतमागम्य रघुवंशमनुव्रताः

ついでバラタも、家の女たちを伴い、シャトルグナと共に出立した。旅立つラーマに追いつくと、ラグ族の正法の誓いに従い、敬虔にその後を追った。

Verse 142

ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समंततः । सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुगच्छति सर्वशः

その後、四方から、アグニホートラを守り行う大徳のバラモンたちが、息子と妻を伴い、あらゆるかたちでカークッツタに従って行った。

Verse 143

मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः । सर्वे ते सानुगाश्चैव ह्यनु गच्छंति राघवम्

大臣たちもまた、従者を連れ、息子や親族と共に、皆それぞれの供を伴って、ラ―ガヴァの後を追った。

Verse 144

ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः । गच्छंतमनुगच्छंतिराघवं गुणरंजिताः

それから民衆は皆、喜びに満ち栄える群衆に囲まれつつ、進みゆくラ―ガヴァに従った。人々の心はその徳に魅了されていた。

Verse 145

तथा प्रजाश्च सकलाः सपुत्राश्च सवबांधवाः । राघवस्यानुगाश्चासन्दृष्ट्वा विगतकल्मषम्

同じく、民は皆、子らと親族を伴い、あらゆる罪垢を離れたラाघヴァを拝して、彼に随従する者となった。

Verse 146

स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे प्रयतमानसाः । कृत्वा किलकिलाशब्दमनुयाताश्च राघवम्

皆は沐浴して白衣をまとい、心を慎み整えて、歓喜の叫びを高く上げつつラाघヴァに従って行った。

Verse 147

न कश्चित्तत्र दीनोऽभून्न भीतो नातिदुःखितः । प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे वभूवुः परमाद्भुताः

そこには、みじめな者も、恐れる者も、深い悲しみに沈む者もいなかった。皆が歓喜し悦び、まことに驚嘆すべき光景であった。

Verse 148

द्रष्टुकामाश्च निर्वाणं राज्ञो जनपदास्तथा । संप्राप्तास्तेऽपि दृष्ट्वैव नभोमार्गेण चक्रिणम्

また周辺の国々の民も、王の解脱を見届けたいと願って集い来た。しかも、天の道を進む転輪王たる君をひと目拝しただけで、彼らもまたその願いを成就した。

Verse 149

ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः । आगत्य परया भक्त्या पृष्ठतः समुपाययुः

熊・猿・羅刹たち、そして都の人々も来集し、至高のバクティをもって（ラーマの）すぐ後ろに寄り添い従った。

Verse 150

तानि भूतानि नगरे ह्यन्तर्धानगतान्यपि । राघवं तेऽप्यनुययुः स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

都の衆生は――姿を隠して見えぬ者さえも――天の門が御前に現れたとき、ラाघヴァに従って歩み出た。

Verse 151

यानि पश्यंति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च । सत्त्वानि स्वर्गगमने मतिं कुर्वंति तान्यपि

カークツスタを拝したものは――動かぬものも動くものも――皆、天界へ赴かんとの志を起こした。

Verse 152

नासीत्सत्त्वमयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि किंचन । यद्राघवं नानुयाति स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

アヨーディヤーには、いかに微細なる命といえども、天の門が目前に迫るとき、ラाघヴァに従わぬ者は一つもなかった。

Verse 153

अथार्द्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखो ययौ । सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनंदनः

やがて半ヨージャナほど進み、川の方へと振り返った。ラグ族の喜びなる御方は、聖なる水をたたえるサラユー河を拝した。

Verse 154

अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वैः परिवृतो देवैरृषिभिश्च महात्मभिः । आययौ तत्र काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

まさにその時、世界の祖父たるブラフマーが、あらゆる神々と大いなる聖仙たちに囲まれてその場に来臨した。カークツスタは天の門前に立っていた。

Verse 155

विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिः सर्वतो वृतः । दीपयन्सर्वतो व्योम ज्योतिर्भूतमनुत्तमम्

幾百億の天なるヴィマーナに四方を囲まれ、彼はあまねく虚空を照らし、比類なき光明の大いなる塊となった。

Verse 156

स्वयंप्रभैश्च तेजोभिर्महद्भिः पुण्यकर्मभिः । पुण्या वाता ववुस्तत्र गन्धवंतः सुखप्रदाः

そこでは、功徳の業より生じた大いなる自照の光輝が現れ、聖なる風が香りを帯びて吹き、安楽を授けた。

Verse 157

सपुण्यपुष्पवर्षं च वायुयुक्तं महाजवम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च तस्मिन्सूर्यौपस्थितः

そこには聖なる花の雨が起こり、疾き風に運ばれた。さらにガンダルヴァとアプサラスも現れ、出来事を讃えて奉敬した。

Verse 158

शरयूसलिलं रामः पद्भ्यां स समुपास्पृशत् । ततो ब्रह्मा सुरैर्युक्तः स्तोतुं समुपचक्रमे

それからラーマは両足でサラユーの水に触れた。するとブラフマーは諸神を伴い、讃歌をもってその御徳を讃え始めた。

Verse 159

त्वं हि लोकपतिर्देव न त्वां जानाति कश्चन । अहं ते वै विशालाक्ष भूतपूर्वपरिग्रहः

おおデーヴァよ、あなたはまことに諸世界の主、誰ひとりとしてあなたの全き本性を知り得ません。おお広き眼の御方よ、私はあなたのもの—古よりすでに受け入れられた従者にほかなりません。

Verse 160

त्वमचिंत्यं महद्भूतमक्षयं लोकसंग्रहे । यामिच्छसि महावीर्य तां तनुं प्रविश स्वकाम्

汝は思議を超えたる者、諸世界の秩序を支える大いなる不滅の根本原理なり。おお大勇の者よ、己が望むままに、欲するその身に入り給え。

Verse 161

पितामहस्य वचनादिदमेवाविशत्स्वयम् । सुदिव्यं वैष्णवं तेजः संसारं स सहानुजः । ततो विष्णुतनुन्देवाः पूजयन्तः सुरोत्तमम्

ピターマハの御言葉により、その至上にして神聖なるヴァイシュナヴァの光輝は、自らサンサーラの世に入り、若き分身を伴った。そこで諸天は、天衆の最上者を礼拝しつつ、ヴィシュヌの御身そのものを敬い奉った。

Verse 162

साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः । ये च दिव्या ऋषिगणा गन्धर्वाप्सरसस्तथा । सुपर्णा नागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः

サーディヤたちとマルットの群れ、アグニを先頭とするインドラの眷属、天なるリシの会衆、ガンダルヴァとアプサラスもまた、スパルナ、ナーガ、ヤクシャ、さらにはダイティヤ、ダーナヴァ、ラाक्षसに至るまで—

Verse 163

देवाः प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे पूर्णमनोरथाः । साधुसाध्विति ते सर्वे त्रिदिवस्था बभाषिरे

諸天はみな歓喜し、悦びに満ち、願いはことごとく成就した。天上の座より一斉に「善きかな、善きかな」と唱えた。

Verse 164

अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह । एषां लोकं जनौघानां दातुमर्हसि सुव्रत

そのとき大いなる光輝を放つヴィシュヌはピターマハに告げた。「おお善き誓いを保つ者よ、これら多くの人々に、祝福された世界を授け給え。」

Verse 165

इमे तु सर्वे मत्स्नेहादायाताः सर्वमानवाः । भक्ताश्च भक्तिमन्तश्च त्यक्तात्मानोऽपि सर्वशः

これらの人々は皆、わたしへの愛ゆえにここへ来た—バクティの信徒であり、信愛に堅く住し、あらゆる面で完全に自己を明け渡した者たちである。

Verse 166

तच्छ्रुत्वा विष्णुकथितं सर्वलोकेश्वरोऽब्रवीत् । लोकं सन्तानिकं नाम संस्थास्यंति हि मानवाः

ヴィシュヌの語ったことを聞いて、万界の主は言った。「人々はまことに『サンターニカ』と名づくる界に到るであろう。」

Verse 167

स्वर्गद्वारेऽत्र वै तीर्थे राममेवानुचिन्तयन् । प्राणांस्त्यजति भक्त्या वै स संतानं परं लभेत्

このスヴァルガドヴァーラと呼ばれるティールタにおいて、ただラーマのみを念じ、バクティをもって命を捨てる者は、最上のサンターニカを得る。

Verse 168

सर्वे संतानिकंनाम ब्रह्मलोकादनन्तरम् । वानराश्च स्वकां योनिं राक्षसाश्चापि राक्षसीम्

彼らは皆、ブラフマローカに次ぐ『サンターニカ』と名づくる界に至る。ヴァーナラは望む生類を得、ラークシャサもまたラークシャサの位を得る。

Verse 169

यस्या विनिःसृता ये वै सुरासुरतनूद्भवाः । आदित्यतनयश्चैव सुग्रीवः सूर्यमण्डलम्

そこから、天と阿修羅の類に身を受けた者たちが現れ、またアーディティヤ（太陽神）の子スグリーヴァも、太陽の円輪スーリヤマンダラとともに現れた。

Verse 170

ऋषयो नागयक्षाश्च प्रयास्यन्ति स्वकारणम् । तथा ब्रुवति देवेशे गोप्रतारमुपस्थितम्

「聖仙たち、ナーガたち、ヤクシャたちは、それぞれ自らの住処へと去ってゆくであろう。」神々の主がこのように語るさなか、一行はゴプラターラと呼ばれる地に至り、それは彼らの前に現れていた。

Verse 171

तज्जलं सरयूं भेजे परिपूर्णं ततो जलम् । अवगाह्य जलं सर्वे प्राणांस्त्यक्त्वा प्रहृष्टवत्

その水はサラユーに合流し、流れは満ち満ちて円満となった。彼らは皆その水に入り、歓喜のうちに命の息を捨て（すなわち身を離れ）た。

Verse 172

मानुषं देहमुत्सृज्य ते विमानान्यथारुहन् । तिर्यग्योनिगता ये च प्रविश्य सरयूं तदा

人の身を捨てると、彼らは天上のヴィマーナに乗り昇った。また畜生の胎に生まれた者たちも、その時サラユーに入って（同じ救いの高みに与った）。

Verse 173

देहत्यागं च ते तत्र कृत्वा दिव्यवपुर्द्धराः । तथान्यान्यपि सत्त्वानि स्थावराणि चराणि च

彼らはそこで身を捨て、天なる妙なる姿を帯びた。同様に、ほかの生きものも—不動のものも動くものも—その聖なる行いと地の力に感化された。

Verse 174

प्राप्य चोत्तमदेहं वै देवलोकमुपागमन् । तस्मिंस्तत्र समापन्ने वानरा ऋक्षराक्षसाः । तेऽपि प्रविविशुः सर्वे देहान्निक्षिप्य वै तदा

最上の身を得て、彼らはまことに天界へ赴いた。これが成就すると、ヴァーナラ、熊、そしてラークシャサたちも皆そこへ入り、その時に身を捨てた。

Verse 175

तदा स्वर्गं गताः सर्वे स्मृत्वा लोकगुरुं विभुम् । जगाम त्रिदशैः सार्द्धं रामो हृष्टो महामतिः

そのとき一同は、諸世界の師にして大いなる主を念じつつ天界へ赴いた。大いなる魂をもつラーマは歓喜して、三十三神とともに旅立った。

Verse 176

अतस्तद्गोप्रताराख्यं तीर्थं विख्यातिमागतम् । गोप्रतारे परो मोक्षो नान्यतीर्थेषु विद्यते

それゆえ「ゴープラターラ」と呼ばれる聖なる渡しは名高くなった。ゴープラターラには至上の解脱（モークシャ）があり、かかる解脱は他のティールタには見いだされない。

Verse 177

जन्मान्तरशतैर्विप्र योगोऽयं यदि लभ्यते । मुक्तिर्भवति तत्त्वेकजन्मना लभ्यते न वा

おお婆羅門よ、このヨーガの成就が幾百の生を経てようやく得られるのなら、解脱は確かに訪れよう。だが、唯一の真実の境地は一生のうちに得られるのか、否か。

Verse 178

गोप्रतारे न सन्देहो हरिर्भक्त्या सुनिष्ठितः । एकेन जन्मनान्योऽपि योगमोक्षं च विन्दति

ゴープラターラにおいて疑いはない。ハリは信愛（バクティ）によってそこに堅くまします。たった一生のうちに、他の者でさえヨーガの成就と解脱の双方を得る。

Verse 179

गोप्रतारे नरो विद्वान्योऽपि स्नाति सुनिश्चितः । विशत्यसौ परं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम्

誰であれ—たとえ学識ある者であっても—堅固な信をもってゴープラターラで沐浴するなら、必ずや至上の住処へ入る。それはヨーギンにさえ得難い境地である。

Verse 180

कार्तिक्यां च विशेषेण स्नातव्यं विजितेन्द्रियैः । कार्तिके मासि विप्रर्षे सर्वे देवाः सवासवाः । स्नातुमायान्त्ययोध्यायां गोप्रतारे विशेषतः

とりわけカールティカーの月には、諸根を制した者は沐浴すべきである。おお最勝のバラモンよ、カールティカの月には、インドラとともに一切の神々が沐浴のためアヨーディヤーに来臨し、殊にゴープラターラに集う。

Verse 181

गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । यत्र प्रयागराजोऽपि स्नातुमायाति कार्तिके

ゴープラターラに等しい聖なる渡しは、過去にもなく未来にもない。そこへは、ティールタの王プラヤーガでさえ、カールティカの月に沐浴のため訪れる。

Verse 182

निष्पापः कलुषं त्यक्त्वा शुक्लांगः सितकंचुकः । शुद्ध्यर्थं साधुकामोऽसौ प्रयागे मुनिसत्तमः

その最勝の牟尼は罪なく、穢れを捨て去り、白き肢体に白衣をまとって、清浄と善を求めてプラヤーガへと来た。

Verse 183

यानि कानि च तीर्थानि भूमौ दिव्यानि सुव्रत । कार्तिक्यां तानि सर्वाणि गोप्रतारे वसन्ति वै

おお、すぐれた誓戒を保つ者よ。地上にあるいかなる神聖なティールタも、カールティカーの月には、まことにすべてゴープラターラに宿る。

Verse 184

गोप्रतारे जपो होमः स्नानं दानं च शक्तितः । सर्वमक्षयतां याति श्रद्धया नियमव्रतम्

ゴープラターラにおいては、ジャパ（真言誦持）、ホーマ（護摩）、沐浴、布施を力に応じて行えば、信と規律ある誓戒をもって修するゆえに、すべては尽きぬ功徳となる。

Verse 185

कार्तिके प्राप्य तद्यन्ति तीर्थानि सकलान्यपि । गोप्रतारं गमिष्यामः पापं त्यक्तुमितीच्छया

カールティカ月が到来すると、あらゆるティールタ（聖地）もまたそこへ向かって旅立つ。「罪を捨て去りたい」との願いを抱き、「ゴープラターラへ行こう」と彼らは決意する。

Verse 186

गोप्रतारे कृतं स्नानं सर्वपापप्रणाशनम् । गोप्रतारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा गुप्तहरिं विभुम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत नात्र कार्या विचारणा

ゴープラターラでの沐浴は一切の罪を滅する。そこで沐浴し、威光ある「グプタ・ハリ」を拝する者は、あらゆる罪から解き放たれる—ここに疑いも思案も要らない。

Verse 187

विष्णुमुद्दिश्य विप्राणां पूजनं च विशेषतः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः स्नानपूर्वं यतव्रतैः

ヴィシュヌを念じつつ、とりわけブラーフマナへの供養と礼拝をなすべきである。信を具え、戒誓を慎んで守る者は、まず沐浴してからこれを行え。

Verse 189

अन्नं बहुविधं हेम वासांसि विविधानि च । दातव्यानि हरेः प्राप्त्यै भक्त्या परमया युतैः

さまざまな食物、黄金、種々の衣を、至上のバクティに満ちた者は、ハリに到達するために布施すべきである。

Verse 190

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे नर्मदायां शशिग्रहे । तुलादानस्य यत्पुण्यं तदत्र दीपदानतः

日食の時にクルクシェートラで大いなる「トゥラー・ダーナ」を行う功徳、また月食の時にナルマダーで行う功徳—ここでは、その同じ功徳が、ただ灯明を施すことによって生ずる。

Verse 191

घृतेन दीपको यस्य तिलतैले न वा पुनः । ज्वलते मुनिशार्दूल हयमेधेन तस्य किम्

おお、牟尼の中の虎よ。ギーであれ、また胡麻油であれ、灯明が燃え続ける者に、アシュヴァメーダの祭祀は何の要ろうか。

Verse 192

तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम् । दीपदानं कृतं येन कार्त्तिके केशवाग्रतः

カルッティカ月にケーシャヴァの御前で灯明を施す者は、あらゆる祭祀を成就したも同然であり、諸ティールタでの沐浴も行ったも同然である。

Verse 193

नानाविधानि तीर्थानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । गोप्रतारस्य तान्यत्र कलां नार्हंति षोडशीम्

種々のティールタは世の享楽と解脱とを授けるが、ここではそれらもゴープラターラの偉大さの十六分の一にすら及ばない。

Verse 194

स्वर्णमल्पं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । शुभां गतिमवाप्नोति ह्यग्निवच्चैव दीप्यते

ヴェーダに通暁するブラーフマナに、たとえわずかな黄金でも施す者は、吉祥なる境地を得て、火のごとく輝く。

Verse 195

गोप्रताराभिधे तीर्थे त्रिलोकीविश्रुते द्विज । दत्त्वान्नं च विधानेन न स भूयोऽभिजायते

おお、二度生まれの者よ。三界に名高いゴープラターラというティールタにおいて、法にかなって食を施す者は、もはや再び生まれない。

Verse 196

तत्र स्नानं तु यः कुर्याद्विप्रान्संतर्पयेन्नरः । सौत्रामणेश्च यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

そこで沐浴し、しかるべきもてなしと施食によってバラモンたちを満たす者は、サウトラーマニー祭の果報を得る。

Verse 197

एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र यतव्रतः । यावज्जीवकृतं पापं सहसा तस्य नश्यति

しかし、そこに一か月とどまり、誓戒を守って一日一食に身を慎む者は、生涯に積んだ罪がたちまち滅する。

Verse 198

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्गोप्रतारे विधानतः । ते विशंति पदं विष्णोर्निःसंदग्धं तपोधन

おお、苦行の宝よ。正しい規定に従いゴープラターラで入火を行う者たちは、焼かれることなくヴィシュヌの位に入る。

Verse 199

कुर्वंत्यनशनं येऽत्र विष्णुभक्त्या सुनिश्चिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ここでヴィシュヌへの篤い帰依によって固く決意し、アナーシャナ（死に至る断食）を行う者には、幾百億の劫を経ても再生への帰還はない。

Verse 200

अर्चयेद्यस्तु गोविंदं गोप्रतारे हि मानवः । दशसौवर्णिकं पुण्यं गोप्रतारे प्रकथ्यते

おお人よ。聖なる渡し場ゴープラターラにおいてゴーヴィンダを礼拝する者について、ゴープラターラではその功徳は黄金十枚の布施に等しいと説かれる。

Verse 201

अग्निहोत्रफलो धूपो गोविंदस्य समर्पितः । भूमिदानेन सदृशं गंधदानफलं स्मृतम्

ゴーヴィンダに捧げる香は、アグニホートラの果報を授けると説かれる。香りを施す功徳は、土地を施す功徳に等しいと記憶されている。

Verse 202

अत्यद्भुतमिदं विद्वन्स्थानमेतत्प्रकीर्तितम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अत्र स्नात्वा शुचिव्रतः

学識ある者よ、この地はきわめて驚異の霊地として称えられている。とりわけカールッティカ月に、ここで沐浴し清浄の誓いを守る者は……