Home›Skanda Purana›Vishnu Khanda›Ayodhya Mahatmya›Adhyaya 6›Shloka 90
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 90

Devanagari script

पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा वर्णसंकरः । स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्

Transliteration

pauṣe māsi viśeṣeṇa yaḥ kuryātsnānamādṛtaḥ | brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā varṇasaṃkaraḥ | sa yāti brahmaṇaḥ sthānaṃ punarāvṛttivarjitam

Translation

パウシャ月（Pauṣa）にとりわけ、敬虔に作法どおり沐浴を行う者は—ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラ、あるいは混成の出自であっても—再び還ることなき梵天（ブラフマー）の住処に至り、輪廻を超える。

Word by Word
पौषेin Pauṣa
पौषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोग
यःwho (ever)
यः:
Karta (कर्ता/Subject of कुर्यात्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
कुर्यात्should do; would perform
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आदृतःreverent; attentive; with respect
आदृतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√दृ (धातु) + क्त (कृदन्त) → आदृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषणम् (यः)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता; apposition to यः)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जातिवाचक
क्षत्रियःa Kshatriya
क्षत्रियः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वैश्यःa Vaishya
वैश्यः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शूद्रःa Shudra
शूद्रः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Samuccaya/Vikalpa (समुच्चय/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
वर्णसंकरःone of mixed caste; a varṇa-mixture
वर्णसंकरः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootवर्ण-संकर (प्रातिपदिक; वर्ण + संकर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वर्णानां संकरः)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject of याति)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
यातिgoes; attains
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahman; of Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
स्थानम्abode; place
स्थानम्:
Karma (कर्म; destination as object of याति)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुनरावृत्तिवर्जितम्free from return; without rebirth
पुनरावृत्तिवर्जितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुनर्-आवृत्ति-वर्जित (प्रातिपदिक; पुनर् + आवृत्ति + वर्जित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्थानम्); क्त-प्रत्ययान्त (वर्जित); समासः—तत्पुरुष (पुनरावृत्तिः येन वर्जिता)
Speaker

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa framework)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarayū-snāna in Ayodhyā-kṣetra (implied)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: vipra (brāhmaṇa addressee implied in the surrounding passage)

Visual Art Cues

Scene: Winter dawn at Ayodhyā: devotees of all backgrounds descend the ghāṭa to bathe in the Sarayū, mist rising, priests chanting, lamps and conch-sounds in the distance; the city’s sacred skyline behind.

Characters & Entities
P
Pauṣa
B
Brahmā

FAQs

Sincere tīrtha-observance in sacred time is universally efficacious and can culminate in liberation-like fruit.

Ayodhyā’s sacred bathing tradition as taught in the Ayodhyāmāhātmya.

Reverent snāna (ritual bath) in the month of Pauṣa, open to all social categories.

←Previous Verse
Next Verse→