Sukta 164

Mantra 1

अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः । तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥

この愛しき、古き祭官ホートリ（Hotṛ）には、中なる兄弟がいて、それは「食う者」である。第三の兄弟はギー（ghṛta）の背を負い、光り満ちる。ここに私は、住まいの主、氏族の君ヴィシュパティ（viśpati）を、七人の子を伴う姿で見た――一つのヴィジョンより生まれた諸力を。

Mantra 2

सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥

七つのものが一輪の車を轡（くつわ）にかけて曳く。ひとりの駿馬がそれを運び、七つの名を帯びて進む。その輪は三つの轂（こしき）をもち、朽ちず、損なわれず；その上に、ここにある一切の世界が秩序正しく据えられている。

Mantra 3

इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥

この車の上に七つのものが立つ。七つの輪をもち、七頭の馬がこれを運ぶ。七人の姉妹はともに身をかがめてこれに向かう。そこに、牛たち（光・知の牛）の七つの名が秘め置かれている。

Mantra 4

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

誰が見たのか、最初に生まれる者が生まれ出るその時を——骨あるものが、骨なきものに支えられているのを。大地よりして、息と血と自己は、いったいどこにあるのか。誰が知者のもとに近づき、これを問うであろうか。

Mantra 5

पाकः पृच्छामि मनसाविजानन्देवानामेना निहिता पदानि । वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून्वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥

未だ熟さぬ我は、なお知らぬ心をもって問う――これらは देवाः（神々）の秘められた足跡である。仔牛の上に、生成の胎の上に、詩聖（kavi）たちは七つの糸を張りわたり、旅路の布を織り成した。

Mantra 6

अचिकित्वाञ्चिकितुषश्चिदत्र कवीन्पृच्छामि विद्मने न विद्वान् । वि यस्तस्तम्भ षळिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥

理解せぬままに、ここで理解する者たち――詩聖（kavi）にさえ――私は問う。知へと至るために、まだ知者ならぬ我は。六つの領域を支え分かち立てたその者――不生（अज）の姿において、いったい何が、ただ一つのものとして在るのか。

Mantra 7

इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः । शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदापुः ॥

ここで語れ――この「愛しきもの」の秘められた一歩、その隠された跡をまことに知る者よ。その頭より、牛たちは乳を搾り出す。覆いをまとい、彼女らはその一歩によって水へと到った。

Mantra 8

माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥

母はṛta（真理・秩序）を損なうことなく父と分かち合い、初めに、形づくる慧見は心（manas）と合して進んだ。彼女は畏るべく、胎のrasa（精髄）に満ち、堅く据えられている――ゆえに敬虔なる者たちは彼女のもとへ、言（vāc）の近き発語（upavāk）へと赴いた。

Mantra 9

युक्ता मातासीद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः । अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योजनेषु ॥

母の力は右の轭木に繋がれ、内なる囲いの中で、隠れた胎児は立ち上がった。子牛は雌牛に従って鳴き、旅の三つの広き歩みに据えられた、万形を成す輝きを見た。

Mantra 10

तिस्रो मातॄस्त्रीन्पितॄन्बिभ्रदेक ऊर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्ति । मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदं वाचमविश्वमिन्वाम् ॥

三人の母と三人の父を担い、唯一者はまっすぐに立つ。彼らは彼を疲れさせず、押し沈めもしない。かの天の背において彼らは語り合い、万知の言（vāc）を練り上げる――それは諸世界を減じることがない。

Mantra 11

द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥

十二輻の輪は、まことに老いによって摩滅しない。ṛta（宇宙の真理・秩序）の天をめぐって転ずる。ここに、アグニよ、対をなす子らはその座に就いた――七百二十、秩序正しく立ち並んで。

Mantra 12

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उपरे विचक्षणं सप्तचक्रे षळर आहुरर्पितम् ॥

彼らは天の父を「五足」と呼び、「十二の形」と呼ぶ――遠き半分に満ち満ちたものとして。ほかの者らは、上なるその明見者が、「七つの輪・六つの輻」の秩序に据えられ、堅く定まると言う。

Mantra 13

पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्ना तस्थुर्भुवनानि विश्वा । तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न शीर्यते सनाभिः ॥

五輻の輪がめぐり転ずるその中に、あらゆる世界はその座を占めた。その軸は大いなる荷を負うとも灼けず、古よりその轂は砕けない――永遠に基づいているゆえに。

Mantra 14

सनेमि चक्रमजरं वि वावृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति । सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं तस्मिन्नार्पिता भुवनानि विश्वा ॥

堅き輪縁をもち老いぬ輪は、ひらけて転じゆく。広く伸べられた場にて、轛（くびき）を負う十の力がそれを運ぶ。太陽の眼は光の空界を行きつつ、塵界に覆われたかのように移ろう；その中に、もろもろの世界は据え定められている。

Mantra 15

साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षळिद्यमा ऋषयो देवजा इति । तेषामिष्टानि विहितानि धामशः स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥

ともに生まれし者らのうち、人々は第七を「ひとり生まれ」と呼ぶ。六つは双なるものなり、と神より生まれし聖仙らは言う。彼らの選びし座は、それぞれの領域に従い定め置かれ；不動の場において、さまざまに変じた形をとりつつ輝き出る。

Mantra 16

स्त्रियः सतीस्ताँ उ मे पुंस आहुः पश्यदक्षण्वान्न वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥

彼女らはまことに女なる力であるのに、人はそれを男と呼ぶ。見る目ある者も悟らず——盲は真を取り逃がす。されど詩人、その子はこれらを識り得た；それらを知る者は「父の父」となる。

Mantra 17

अवः परेण पर एनावरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् । सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अन्तः ॥

遠き足を下に、近き足を上にして、牝牛は立ち上がり、子牛を抱いていた。隠れた道を行く彼女は、いずこへ去ったのか――いかなる半分を越えて彼方へ行ったのか。いずこで産むのか、彼女は群れの中にはいないのだから。

Mantra 18

अवः परेण पितरं यो अस्यानुवेद पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥

遠き下から、また近き上から、この者の父を知るのは誰か。詩聖（kavi）となって、ここに宣べ得るのは誰か――神なる心（deva manas）は、いずこより、いかなる基（もと）に拠って生まれたのか。

Mantra 19

ये अर्वाञ्चस्ताँ उ पराच आहुर्ये पराञ्चस्ताँ उ अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥

内へ向くものを人は外と呼び、外へ向くものを人は内と呼ぶ。だがインドラ（Indra）とソーマ（Soma）が造り成したその諸構成は、轅に繋がれた担い手のごとく、光明界ラジャス（rajas）の運行を運び進める。

Mantra 20

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते । तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभि चाकशीति ॥

二羽の善き翼あるもの、同じ轭に結ばれた友として、ただ一つの樹を抱き合う。二者のうち、一は甘きピッパラの実を味わい、他は食せず、ただ光明の覚知にて見守る。

Mantra 21

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भागमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । इनो विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥

そこにて善翼のものらは、集会（ヴィダタ）において声を合わせ、不瞬の不死の分け前へと鳴り響かせる。万有の生成界の強き守護者はそこへ入る；未だ熟せぬこの我がうちにも、その聖見者よ、入り来たれ。

Mantra 22

यस्मिन्वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे । तस्येदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन्नोन्नशद्यः पितरं न वेद ॥

その樹にて、蜜を食む善翼のものらは座を占め、またその上において万有はことごとく動き出す。人は言う、「その頂きにあるピッパラの実は甘し」と。されど父を知らぬ者は、真にそれへ到らぬ。

Mantra 23

यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितं त्रैष्टुभाद्वा त्रैष्टुभं निरतक्षत । यद्वा जगज्जगत्याहितं पदं य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानशुः ॥

ガーヤトリー（Gāyatrī）がガーヤトリーの上に据えられるとき、あるいはトリシュトゥブ（Triṣṭubh）からトリシュトゥブが削り出されるとき；また、動きゆくジャガティー（Jagatī）に「歩み」（pada）が据えられるとき——まさにそれを知る者たちは、不死（amṛtatva）に到る。

Mantra 24

गायत्रेण प्रति मिमीते अर्कमर्केण साम त्रैष्टुभेन वाकम् । वाकेन वाकं द्विपदा चतुष्पदाक्षरेण मिमते सप्त वाणीः ॥

ガーヤトリー（Gāyatrī）によって彼は讃歌（arka）を量り、讃歌によってサーマン（sāman）の歌を量り、トリシュトゥブ（Triṣṭubh）によって発せられた言葉（vāc）を量る。言葉によって言葉を量る——二足のもの、四足のもの；そして不滅の音節（akṣara）によって、七つの言語の力を量る。

Mantra 25

जगता सिन्धुं दिव्यस्तभायद्रथंतरे सूर्यं पर्यपश्यत् । गायत्रस्य समिधस्तिस्र आहुस्ततो मह्ना प्र रिरिचे महित्वा ॥

動きゆく韻律（jagatā）によって、彼は天上の河（sindhu）を支えた；ラタンタラ（Rathantara）において、彼は太陽を周く見渡した。ガーヤトリー（Gāyatrī）には三つの薪（samidh）があると人は言う；そこから、偉大さによって、彼は満ちあふれて広大へとひろがった。

Mantra 26

उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् । श्रेष्ठं सवं सविता साविषन्नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचम् ॥

われはこの多く乳を与える牝牛を近く呼び招く。善き手をもって、光の搾乳者として彼女を搾らん。サヴィトリ（Savitṛ）はわれらのために最上の搾取（sava）を促し給え。熱（gharma）は燃え立つ――これぞまさに、われ宣べ示すところ。

Mantra 27

हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसाभ्यागात् । दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय ॥

彼女は鳴き声を発し、富の女主、宝の主として、心において近づき、子牛を求めて来た。この傷つけられぬ牝牛はアシュヴィン双神（Aśvins）のために乳を搾り出す。彼女よ、大いなる幸運へと増し栄えよ。

Mantra 28

गौरमीमेदनु वत्सं मिषन्तं मूर्धानं हिङ्ङकृणोन्मातवा उ । सृक्वाणं घर्ममभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥

牝牛は瞬きする子牛に従って量り測り、まこと母のごとく、その頭上に「hiṅ」と鳴いた。燃え立つ熱（gharma）に憧れつつ、彼女は己が叫びを量り出す。乳の精髄によって満ちふくらみ、乳となって流れ出る。

Mantra 29

अयं स शिङ्क्ते येन गौरभीवृता मिमाति मायुं ध्वसनावधि श्रिता । सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यं विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥

これぞかの力である。これによって、囲い込まれた牝牛（意識の光明なる光線）は、渇望の叫びを量り分け、二つの搾り石に寄りかかって憩う。彼女は洞見の稲妻となり、数々の覚醒によってまことに死すべき者を形づくり、彼を囲い込む覆いを打ち返して裂く。

Mantra 30

अनच्छये तुरगातु जीवमेजद्ध्रुवं मध्य आ पस्त्यानाम् । जीवो मृतस्य चरति स्वधाभिरमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ॥

動かぬ支えのうちに、速やかに行く生命—動く者—が横たわり、住まいのただ中に堅くある。生ける力は自らのスヴァダー（svadhā）によって死せるものの内を巡り、不死なるものは死すべきものと同じ胎、同じ住処に結ばれている。

Mantra 31

अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परा च पथिभिश्चरन्तम् । स सध्रीचीः स विषूचीर्वसान आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥

わたしは見た、つまずくことなき牧牛者（Gopā）が、道々を往き来して巡るのを。彼はまっすぐ行く道と分かれゆく道とをともに身にまとい、諸世界の内で回り、また回り返して、魂の旅のための余地をひらく。

Mantra 32

य ईं चकार न सो अस्य वेद य ईं ददर्श हिरुगिन्नु तस्मात् । स मातुर्योना परिवीतो अन्तर्बहुप्रजा निॠतिमा विवेश ॥

それを造った者はそれを知らず、それを見た者はそれから背を向けた。母のヨーニ（yoni、胎）に包まれ、内にも外にも覆われ、多くの生を宿す彼は、ニリティ（Nirṛti、滅び・解体）へと入りゆく――生成の法はかくも秘められている。

Mantra 33

द्यौर्मे पिता जनिता नाभिरत्र बन्धुर्मे माता पृथिवी महीयम् । उत्तानयोश्चम्वोर्योनिरन्तरत्रा पिता दुहितुर्गर्भमाधात् ॥

天はわが父、わが生みの親；ここに臍の中心がある。大地、広大なるものはわが母、わが縁者。上向きに広げられた二つの鉢のあいだにヨーニがあり、その中で父は娘のうちに胚を置いた――秘められた生成によって諸世界は結ばれる。

Mantra 34

पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः । पृच्छामि त्वा वृष्णो अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥

われは汝に問う――大地の最果てはどこか。われは問う――世界の臍はどこにあるのか。われは汝に問う――力ある牡馬（vṛṣan aśva）の精種（retas）は何か。われは問う――言（Vāc）の至高の天（vyoman）はどこか。

Mantra 35

इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं यज्ञो भुवनस्य नाभिः । अयं सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतो ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥

この祭壇は大地の最も遠い果て、 この祭儀は世界の臍である。 このソーマ（Soma）は力ある牡馬の精種、 このブラフマン（Brahman）は言語（Vāc）の至上の天である。

Mantra 36

सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥

七つの半ば成った胚、世界の精種は、 ヴィシュヌ（Viṣṇu）の広大なる法のうち、諸方位に立つ。 その思惟と心によって彼らは見者となり、 支配する者として、あらゆる方から周遍に取り巻く。

Mantra 37

न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि । यदा मागन्प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः ॥

われは知らぬ、われが何者であるかを、まるでそうであるかのように。 隠され、結び固められて、心によって歩む。 しかるに、真理（ṛta）の初生の者がわれに来たとき、 そのとき、われはこの言語（Vāc）の分け前を得た。

Mantra 38

अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥

彼は後ろへも前へも行く。自らの法（svadhā）に捉えられて——不死なる者は死すべき者と同じ胎（よな）を分かち合う。かの二者は常住にして、異なる方角へと分かれ動く。互いを見分けはするが、なお「他なるもの」を見分けない。

Mantra 39

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते ॥

讃歌（ṛc）は、不滅なるもの（akṣara）に、至上の広大なる虚空（parame vyoman）に据えられている。そこにすべての神々は座を占める。かの「それ」（Tat）を知らぬ者に、讃歌は何を成し遂げ得ようか。だがそれを知る者たちは、ここに集い、真実の和合に憩う。

Mantra 40

सूयवसाद्भगवती हि भूया अथो वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती ॥

ああ、害されざるもの（Aghnyā）よ、良き牧草によってまことに福徳の満ち足りたものとなれ。われらもまた、その満ち足りを具える者となりますように。草を真実のままに食み、正しき道を進みつつ、清らかな水を飲め。

Mantra 41

गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन् ॥

光輝のガウリー（Gaurī）は流れゆく水々を量り、かたちづくる。ひとつの足、ふたつの足、やがて四つの足となり、八つの足、九つの足となった――至上の広大なる虚空における「千音節のもの」（sahasrākṣarā）。

Mantra 42

तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः । ततः क्षरत्यक्षरं तद्विश्वमुप जीवति ॥

彼女から海々は注ぎ出て四方へ流れ広がり、その流れによって四つの方角は生きる。同じ源から不滅なるもの（akṣara）が流れ出し、それによって全世界は依りて生きる。

Mantra 43

शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥

遠くから、力を宿す煙をわたしは見た。回転する枢（かなめ）によって、上にも下にも。勇士たちは斑の牡牛を煮炊きした――それらこそ、最初に据えられた法（dharma）の礎であった。

Mantra 44

त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥

三つの長髪の力は、季節にしたがって観照する。年のうちに、そのうちの一つが刈り取る。唯一なる者は、その神力（śacī）によって万有を遍く見渡す。唯一者の燃え立つ疾走（dhrāji）は見えるが、その姿は見えない。

Mantra 45

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥

言葉（vāc）には、量られた四つの段階がある。それを知るのは、思慮あるバラモンたちである。三つは秘められた洞窟に置かれ、動かない。第四の言葉こそ、人間が語るものである。

Mantra 46

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥

人は彼をインドラ、ミトラ、ヴァルナ、アグニと呼ぶ。また彼は天なる鳥、強翼のガルトゥマーン（Garutmān）でもある。実在（sat）は一つ、賢者たちはそれを多様に語り——アグニ、ヤマ、マータリシュヴァン（Mātariśvan）と名づける。

Mantra 47

कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवी व्युद्यते ॥

褐色に輝く善き翼の諸力は、水をまとい、暗き下降の道より天へと飛び上がる。彼らはṛta（宇宙の正理・秩序）の座より引き返し、そして大地はghṛta（澄明の光、酥油）に塗られて、あらわに輝き出る。

Mantra 48

द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत । तस्मिन्त्साकं त्रिशता न शङ्कवोऽर्पिताः षष्टिर्न चलाचलासः ॥

ただ一つの輪に、十二の輻、三つの轂——いったい誰がこれを真に悟ったのか。その上には三百六十が、釘のごとく共に打ち留められている。動きつつも不動、不動にして動く。

Mantra 49

यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः ॥

サラスヴァティよ、養いを注ぐその乳房はどれか、歓喜となるそれはどれか。汝はそれによって、あらゆる望ましき富を育む。光り輝く宝を蔵し、まことの富を見いだし、善き施しを与える者よ——ここにおいて誰が「それ」（tat）を我らの内に据え、確立して我らのものとし得ようか。

Mantra 50

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥

神々は祭（yajña）によって祭そのものを祭った。これらはダルマ（dharma）の最初の基礎であった。その大いなる威力によって、彼らは最高の天に到り、そこには古のサーディヤ（Sādhyāḥ）――成就せる神的力――が住まう。

Mantra 51

समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः ॥

これは同一の水である。日々とともに高く昇り、また降りてゆく。パルジャニヤ（Parjanya）の雨の力は大地を活気づけ、アグニ（Agni）たる火は天を活気づける。かくして一つの循環が、われらの内なる二つの世界を養う。

Mantra 52

दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि ॥

われはサラスヴァント（Sarasvant）に救護を呼びかける。天なる善き翼の者、広大なる鳥よ。水の胎であり、薬草のうちに見ゆる者よ。つねに見守り、雨の降りそそぎによってそれらを満たす者よ。かの光明の力が、われらを真実へと成長させ給え。