Opening the text

Sukta 5.86
Atri (Ātreya) (Indrāgnī hymns in Maṇḍala 5 are within Atri collection)
Indra-Agni (dual deity)
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for compact dual-invocations)
આ સંક્ષિપ્ત ઇન્દ્રાગ્ની સૂક્ત ઇન્દ્ર અને અગ્નિને સાથે આવાહન કરે છે—બળ અને ધર્મકર્મની સ્પર્ધાઓમાં મર્ત્યને ટેકો આપનારી જોડિયા શક્તિઓ તરીકે. તે તેમને આંતરિક તથા બાહ્ય અવરોધો તોડવા, ગતિના “રથો”ને માર્ગદર્શન આપવા, અને યોગ્ય રીતે અર્પિત હવિષ્ય દ્વારા ગાયકો માટે વિશાળ યશ, ધન અને પોષક, ટકાઉ આહાર સ્થાપિત કરવા વિનવે છે.
Mantra 1
इन्द्राग्नी यमवथ उभा वाजेषु मर्त्यम् । दृळ्हा चित्स प्र भेदति द्युम्ना वाणीरिव त्रितः ॥
ઇન્દ્રા-અગ્નિ, બળની સમૃદ્ધિમાં તમે બંને જે મર્ત્યને આધાર આપો છો, તે દૃઢપણે સ્થિર થયેલું પણ ભેદી નાખે છે; જેમ ત્રિત તેજસ્વી વાણીઓને ફોડી બહાર લાવે છે. ઇચ્છા અને શક્તિ એક થાય ત્યારે આંતરિક અવરોધો તૂટે છે અને પ્રકાશવાહી વાણી પ્રગટે છે.
Mantra 2
या पृतनासु दुष्टरा या वाजेषु श्रवाय्या । या पञ्च चर्षणीरभीन्द्राग्नी ता हवामहे ॥
યુદ્ધોમાં જે દુસ્તર છે, બળની સમૃદ્ધિમાં જે શ્રવણયોગ્ય યશ આપે છે, અને જે પાંચ ચર્ષણીઓ (પાંચ જન) સામે ઊભી રહી તેમને ઉન્નત કરે છે—એવી ઇન્દ્રા-અગ્નિ શક્તિને અમે હવીએ છીએ. અમારા અંદર વિજયી બળ અને ઋતનું યશ બની, આંતરિક યુદ્ધને જીતો.
Mantra 3
तयोरिदमवच्छवस्तिग्मा दिद्युन्मघोनोः । प्रति द्रुणा गभस्त्योर्गवां वृत्रघ्न एषते ॥
એ બંનેનું જ આ બળ મહાશક્તિમય છે; દાનવીરોનું વીજળી સમું તીક્ષ્ણ તેજ ચમકે છે. તેમના હાથોમાંથી કાઠના વાડા તરફ તે દબાણ કરે છે; વૃત્રઘ્ન શક્તિ ગાયો માટે તાણે છે—અંધ કિલ્લામાં બંધ જ્ઞાનકિરણો તરફ—જેથી પ્રકાશ જીતાય.
Mantra 4
ता वामेषे रथानामिन्द्राग्नी हवामहे । पती तुरस्य राधसो विद्वांसा गिर्वणस्तमा ॥
હે ઇન્દ્ર-અગ્નિ! રથોના પ્રવર્તકો એવા તમેઉભયને અમે અહીં આહ્વાન કરીએ છીએ. તુર (ઝડપભર્યા) રાધસ્—સમૃદ્ધિના સ્વામી, વિદ્વાંસ, ગિર્વણસ્તમ (સ્તુતિને અતિપ્રિય) — આવો; અમારી યાત્રાનું અધિપત્ય કરો, જેથી કર્મ ઋતના બળે ગતિ પામે અને તમે આપો તે પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરે.
Mantra 5
ता वृधन्तावनु द्यून्मर्ताय देवावदभा । अर्हन्ता चित्पुरो दधेंऽशेव देवावर्वते ॥
તે બે દેવો, પોતાની શક્તિમાં વધતા, મર્ત્ય માટે દિવસ પ્રતિદિવસ આગળ વધે છે; અદભા (અભેદ્ય) રહી, તેઓ તેના સમક્ષ સિદ્ધિના અગ્ર મોરચા સ્થાપે છે—જાણે પોતાના યોગ્ય અંશથી— જેથી યાત્રાનો અશ્વ, અર્વત (પ્રાણબળ), આગળ વધે.
Mantra 6
एवेन्द्राग्निभ्यामहावि हव्यं शूष्यं घृतं न पूतमद्रिभिः । ता सूरिषु श्रवो बृहद्रयिं गृणत्सु दिधृतमिषं गृणत्सु दिधृतम् ॥
આ રીતે ઇન્દ્ર-અગ્નિ માટે હવ્ય અર્પિત થયું છે—શૂષ્યં (પાકતું બળ) સમાન, અદ્રિભિઃ (પિષણ-પથ્થરો)થી શુદ્ધ થયેલ ઘૃત સમું. તે બે દેવો સૂરીષુ (પ્રકાશિત નેતાઓ)માં વિશાળ શ્રવઃ (યશ) અને રયિ (સમૃદ્ધિ) સ્થાપે; ગૃણત્સુ (સ્તુતિ કરનારાઓ)માં ઇષ (પોષક પ્રેરણા)ને ધારણ કરે—ગૃણત્સુમાં તેને ધારણ કરે.
They are a paired deity: Indra represents victorious force that overcomes obstacles, and Agni is the sacrificial fire who carries the offering. Together they unite victory and sacrificial effectiveness for the worshipper.
It refers to overcoming strong resistances—outer difficulties and inner blocks. With Indra-Agni’s support, the doer gains the power to break through and bring forth a bright, effective word and action.
It asks for guidance in movement and action, protection and victory, and also lasting results: wide fame (śravas), wealth/plenitude (rayi), and sustaining nourishment/impulsion (iṣ) for the singers and patrons.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.