Sukta 64
Sukta 5.64
Vasiṣṭha
Varuṇa and Mitra (invoked together)
Gāyatrī (opening style suggests shorter meter; exact metrical classification may vary by recension—commonly treated as gāyatrī-type in such openings)
આ ટૂંકું સૂક્ત મિત્ર અને વરુણને સાથે આહ્વાન કરે છે—રક્ષક સર્વાધિપતિ તરીકે, ઉપાસકને વાડની સીમા જેવી રીતે ચારે તરફથી ઘેરીને, વિશાળ સ્વર્ગીય તેજમાં જીવનનું રક્ષણ કરનાર તરીકે. તે વિનંતી કરે છે કે તેઓ સુમાપિત સ્તુતિ સ્વીકારે, અર્પણાગ્નિ પ્રજ્વલિત થતાં જ પિછડાયેલા સોમ પાસે ઝડપથી આવે, અને યજમાન દાતાઓ તથા ગાયકોએ પર કૃપા વિસ્તારે. સમગ્ર રીતે, ઋતનો વૈશ્વિક નિયમ, સામાજિક સુમેળ અને યજ્ઞની તાત્કાલિકતા—આ બધું એકત્ર કરીને રક્ષણ અને યોગ્ય નિવાસ/આચરણ માટેની સંક્ષિપ્ત પ્રાર્થના રૂપે પ્રગટે છે.
Mantras
Mantra 1
वरुणं वो रिशादसमृचा मित्रं हवामहे । परि व्रजेव बाह्वोर्जगन्वांसा स्वर्णरम् ॥
ઋચાના પ્રેરિત સ્તોત્રથી અમે વરુણને—અહિતનો સંહારક—અને મિત્રને આહ્વાન કરીએ છીએ. વાડા જેમ ચારે તરફથી ઘેરી રાખે તેમ, તેઓ પોતાના બાહુઓથી સ્વર્ણર—પ્રકાશમય પુરુષને—આવરી રાખે છે.
Mantra 2
ता बाहवा सुचेतुना प्र यन्तमस्मा अर्चते । शेवं हि जार्यं वां विश्वासु क्षासु जोगुवे ॥
તે બે મહાશક્તિઓ સુચેતન—પ્રકાશમય વિવેક—સાથે આગળ વધે છે; સ્તોત્રકાર તેમને ગાય છે. કારણ કે તમારું ચિરંજીવી કલ્યાણ સર્વ નિવાસો અને જીવનક્ષેત્રોમાં સાધક માટે નિશ્ચિત સહાય છે.
Mantra 3
यन्नूनमश्यां गतिं मित्रस्य यायां पथा । अस्य प्रियस्य शर्मण्यहिंसानस्य सश्चिरे ॥
હવે અમે મિત્રના ગમન અને માર્ગને પ્રાપ્ત કરીએ, તેના પંથ પર આગળ વધીએ; આ પ્રિય, અહિંસક (અહિંસાન) દેવશક્તિના શર્મણિ—આશ્રયમાં રહીએ; અને તેની શાંતિ સાથે સહચર બનીએ.
Mantra 4
युवाभ्यां मित्रावरुणोपमं धेयामृचा । यद्ध क्षये मघोनां स्तोतॄणां च स्पूर्धसे ॥
હે મિત્ર-વરુણ, તમારે માટે હું ઋચા દ્વારા યોગ્ય માપની ઉપમા-સ્તુતિ સ્થાપું; કારણ કે નિવાસમાં તમે દાનશીલ (મઘોનાં) અને સ્તોતૃઓના હિત માટે પ્રયત્ન કરો છો.
Mantra 5
आ नो मित्र सुदीतिभिर्वरुणश्च सधस्थ आ । स्वे क्षये मघोनां सखीनां च वृधसे ॥
હે મિત્ર, તેજસ્વી સુદીતીભિઃ—શુભ પ્રેરણાઓ સાથે અમારી પાસે આવો; અને વરુણ પણ, સધસ્થ—સામાન્ય આસન પર આવો. તમારા સ્વક્ષયે—પોતાના નિવાસમાં, દાનશીલ (મઘોનાં) અને પંથના સખીઓનો વિકાસ કરો.
Mantra 6
युवं नो येषु वरुण क्षत्रं बृहच्च बिभृथः । उरु णो वाजसातये कृतं राये स्वस्तये ॥
હે વરુણ, તમે બંને અમારા માટે વિશાળ અને ઊંચું ક્ષત્ર (સર્વાધિકાર) ધારણ કરો; બળની પૂર્ણતા જીતવા માટે અમારે માટે વિશાળ અવકાશ રચો—રાયે (સમૃદ્ધિ) માટે અને સ્વસ્તયે (સત્ય કલ્યાણ) માટે.
Mantra 7
उच्छन्त्यां मे यजता देवक्षत्रे रुशद्गवि । सुतं सोमं न हस्तिभिरा पड्भिर्धावतं नरा बिभ्रतावर्चनानसम् ॥
મારી યજ્ઞાગ્નિ ઊઠે ત્યારે, હે યજતા, દેવક્ષત્રે, રુશદ્-ગવિ (પ્રકાશમાન ગાયોવાળા), દબાયેલ સોમ તરફ શક્તિશાળી હાથો સમા, ઝડપી પદો પર દોડી અહીં આવો; હે બે નર-વીર શક્તિઓ, અર્ચનાનસ (સ્તુતિનો આનંદ) ધારણ કરનાર.
Frequently Asked Questions
They are paired Ādityas who rule through truth and order: Mitra supports harmony and agreements, while Varuṇa upholds universal law and restrains wrongdoing. Together they protect and stabilize life under ṛta.
The hymn asks Mitra–Varuṇa to guard the worshipper from harm, to accept a well-formed hymn, and to come swiftly to the pressed Soma when the offering-fire is kindled.
It fits Soma-ritual settings and fire-offering moments, especially around dawn or the time when the fire is rising/brightening, as the hymn explicitly calls the deities to the freshly pressed Soma.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.