Adhyaya 19: The Glory of Lunar Days: The Pratipadā Observance and the Merit of Hearing Agni’s Origin

Verse 1

महातपा उवाच । विष्णोर्विभूतिमाहात्म्यं कथितं ते प्रसङ्गतः । तिथीनां शृणु माहात्म्यं कथ्यमानं मया नृप ॥ १९.१ ॥

Mahātapā dijo: «En el curso de nuestra conversación, te he expuesto la grandeza de las manifestaciones (vibhūti) de Viṣṇu. Ahora, oh rey, escucha la grandeza de los días lunares (tithi), tal como voy a relatarla».

Verse 2

इत्तम्भूतो महानग्निर्ब्रह्मक्रोधोद्भवो महान् । उवाच देवं ब्रह्माणं तिथिर्मे दीयतां विभो । यस्यामहं समस्तस्य जगतः ख्यातिमाप्नुयाम् ॥ १९.२ ॥

Así, el gran Fuego—poderoso, nacido de la ira de Brahmā—se dirigió al dios Brahmā: «Oh poderoso, concédeme una designación (tithi), por la cual alcance renombre en todo el mundo».

Verse 3

ब्रह्मोवाच । देवानामथ यक्षाणां गन्धर्वाणां च सत्तम । आदौ प्रतिपदा येन त्वमुत्पन्नोऽसि पावक ॥ १९.३ ॥

Brahmā dijo: «Oh el mejor entre los Devas, los Yakṣas y los Gandharvas: declara el primer origen por el cual tú, oh Fuego (Pāvaka), llegaste a existir».

Verse 4

त्वत्पदात् प्रतिपदं चान्या संभविश्यन्ति देवताः । अतस्ते प्रतिपन्नामा तिथिरेषा भविष्यति ॥ १९.४ ॥

De tu huella sagrada surgirán otras deidades, paso tras paso. Por ello, este tithi (día lunar) llegará a ser conocido con el nombre de «Pratipad» (el primer paso).

Verse 5

तस्यां तिथौ हविष्येण प्राजापत्येन मूर्तिना । होष्यन्ति तेषां प्रीताः स्युः पितरः सर्वदेवताः ॥ १९.५ ॥

En ese tithi, mediante una ofrenda de haviṣya en la forma prājāpatya, realizarán la oblación; y los Pitṛs (antepasados) de esas personas—junto con todas las deidades—quedarán complacidos.

Verse 6

चतुर्विधानि भूतानि मनुष्याः पशवोऽसुराः । देवाḥ सर्वे सगन्धर्वाः प्रीताः स्युस्तर्पिते त्वयि ॥ १९.६ ॥

Las cuatro clases de seres—humanos, animales, asuras y todos los devas junto con los gandharvas—quedarán complacidos cuando tú seas satisfecho (nutrido/propiciado debidamente).

Verse 7

यश्चोपवासं कुर्वीत त्वद्भक्तः प्रतिपद्दिने । क्षीराशनो वा वर्त्तेत शृणु तस्य फलं महत् ॥ १९.७ ॥

Y quien, siendo devoto tuyo, observe el upavāsa (ayuno) en el día de Pratipadā—o se sostenga sólo con leche—escucha el gran fruto de esa observancia.

Verse 8

चतुर्युगानि षट्त्रिंशत् स्वर्लोकेऽसौ महीयते । तेजस्वी रूपसंपन्नो द्रव्यवान् जायते नरः ॥ १९.८ ॥

Durante treinta y seis caturyugas, esa persona es honrada en Svarga-loka; y después nace como un hombre radiante, de forma plena y hermosa, y provisto de riqueza.

Verse 9

इह जन्मन्यसौ राजा प्रेत्य स्वर्गे महीयते । तूष्णीं बभूव सोऽप्यग्निर्ब्रह्मदत्ताश्रयं ययौ ॥ १९.९ ॥

En esta misma vida, aquel rey, tras morir, fue honrado en el cielo. Y Agni también guardó silencio y fue a tomar refugio en Brahmadatta.

Verse 10

य इदं शृणुयान्नित्यं प्रातरुत्थाय मानवः । अग्नेर् जन्म स पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १९.१० ॥

Quien, al levantarse de madrugada, escucha cada día este relato del nacimiento de Agni, queda liberado de los pecados; de ello no hay duda.