Adhyaya 19: The Glory of Lunar Days: The Pratipadā Observance and the Merit of Hearing Agni’s Origin

Verse 1

महातपा उवाच । विष्णोर्विभूतिमाहात्म्यं कथितं ते प्रसङ्गतः । तिथीनां शृणु माहात्म्यं कथ्यमानं मया नृप ॥ १९.१ ॥

മഹാതപാ പറഞ്ഞു—സംഭാഷണപ്രസംഗത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ വിഭൂതികളുടെ മഹിമ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി, ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്ന തിഥികളുടെ മഹിമ കേൾക്കുക.

Verse 2

इत्तम्भूतो महानग्निर्ब्रह्मक्रोधोद्भवो महान् । उवाच देवं ब्रह्माणं तिथिर्मे दीयतां विभो । यस्यामहं समस्तस्य जगतः ख्यातिमाप्नुयाम् ॥ १९.२ ॥

ഇങ്ങനെ മഹാനായ അഗ്നി—ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാബലവാൻ—ദേവബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: ഹേ വിഭോ, എനിക്ക് ഒരു തിഥി ദാനം ചെയ്യുക; അതിലൂടെ ഞാൻ സർവ്വലോകത്തും ഖ്യാതി പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । देवानामथ यक्षाणां गन्धर्वाणां च सत्तम । आदौ प्रतिपदा येन त्वमुत्पन्नोऽसि पावक ॥ १९.३ ॥

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സത്തമാ, ദേവന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠനേ! ഹേ പാവകാ, ആദിയിൽ ഏതു കാരണത്താൽ നീ ഉദ്ഭവിച്ചുവോ അത് പറയുക.

Verse 4

त्वत्पदात् प्रतिपदं चान्या संभविश्यन्ति देवताः । अतस्ते प्रतिपन्नामा तिथिरेषा भविष्यति ॥ १९.४ ॥

നിന്റെ പാദമുദ്രയിൽ നിന്ന് മറ്റു ദേവതകൾ പ്രതിപദമായി (പടിപടിയായി) ഉദ്ഭവിക്കും. അതിനാൽ ഈ തിഥി ‘പ്രതിപദാ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടും.

Verse 5

तस्यां तिथौ हविष्येण प्राजापत्येन मूर्तिना । होष्यन्ति तेषां प्रीताः स्युः पितरः सर्वदेवताः ॥ १९.५ ॥

ആ തിഥിയിൽ പ്രാജാപത്യവിധിയിൽ ഹവിഷ്യം അർപ്പിച്ച് ഹോമം ചെയ്യുന്നു; അപ്പോൾ അവരുടെ പിതൃക്കളും സർവ്വദേവതകളും പ്രസന്നരാകും।

Verse 6

चतुर्विधानि भूतानि मनुष्याः पशवोऽसुराः । देवाḥ सर्वे सगन्धर्वाः प्रीताः स्युस्तर्पिते त्वयि ॥ १९.६ ॥

മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, അസുരർ, ഗന്ധർവരോടുകൂടിയ സർവ്വദേവന്മാർ—ഈ നാലുവിധ ജീവവർഗ്ഗം—നീ തൃപ്തനായാൽ പ്രസന്നരാകും।

Verse 7

यश्चोपवासं कुर्वीत त्वद्भक्तः प्रतिपद्दिने । क्षीराशनो वा वर्त्तेत शृणु तस्य फलं महत् ॥ १९.७ ॥

നിന്റെ ഭക്തൻ പ്രതിപദാദിനത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷീരാഹാരമാത്രം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—ആ വ്രതത്തിന്റെ മഹത്തായ ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 8

चतुर्युगानि षट्त्रिंशत् स्वर्लोकेऽसौ महीयते । तेजस्वी रूपसंपन्नो द्रव्यवान् जायते नरः ॥ १९.८ ॥

മുപ്പത്താറു ചതുര്യുഗങ്ങൾ വരെ അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു; പിന്നെ തേജസ്സും രൂപസമ്പത്തും ധനസമ്പത്തും ഉള്ള മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു।

Verse 9

इह जन्मन्यसौ राजा प्रेत्य स्वर्गे महीयते । तूष्णीं बभूव सोऽप्यग्निर्ब्रह्मदत्ताश्रयं ययौ ॥ १९.९ ॥

ഈ ജന്മത്തിൽ അവൻ രാജാവായിരുന്നു; മരണാനന്തരം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹിമപ്പെട്ടു. അഗ്നിയും മൗനമായി ബ്രഹ്മദത്തന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 10

य इदं शृणुयान्नित्यं प्रातरुत्थाय मानवः । अग्नेर् जन्म स पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १९.१० ॥

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് നിത്യമായി അഗ്നിയുടെ ജന്മകഥ ഇതു ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।