Rig Veda Sukta 16
Mandala 7Sukta 1612 Mantras

Sukta 16

Sukta 7.16

Rishi

Vasiṣṭha (opening of hymn 7.16 in the Vasiṣṭha collection)

Devata

Agni

Chandas

Jagatī (opening verse appears longer; likely Jagatī or mixed meter at hymn start)

RV 7.16 বশিষ্ঠৰ এটা সূক্ত, য’ত অগ্নিক প্ৰিয়তম, সৰ্বাধিক বিচক্ষণ যজ্ঞ-নেতা—“সকলৰ দূত”—বুলি আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁ হৱি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে আৰু আচাৰত শৃঙ্খলা স্থাপন কৰে। সূক্তটোৱে অগ্নিক হোতৃ/বহ্নি ৰূপে প্ৰশংসা কৰে—দেৱতাসকলে যাক অধ্বৰ আলোকিত কৰিবলৈ গঢ়ি তুলিছে—আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰে যে তেওঁ ঋষি আৰু যজমানসকলক মঙ্গলত আসীন কৰাওক, ধন, বীৰত্বময় শক্তি (সুবীৰ্য) আৰু জনসমূহৰ মাজত সঠিক নেতৃত্ব দান কৰক।

Sanskrit recitationRig Veda 7.16

Mantras

Mantra 1

एना वो अग्निं नमसोर्जो नपातमा हुवे । प्रियं चेतिष्ठमरतिं स्वध्वरं विश्वस्य दूतममृतम् ॥

এই নমস্কাৰে মই তোমালোকৰ বাবে অগ্নিক আহ্বান কৰোঁ—ঊৰ্জাৰ নপাত, প্ৰিয়, চেতনাত সৰ্বাধিক বিচক্ষণ, সু-অধ্বৰ (সু-যজ্ঞ)-ৰ নিশ্চিত পথপ্ৰদৰ্শক, বিশ্বৰ দূত, অমৃত। তেওঁ যেন আমাৰ আহুতি আৰু অন্তৰ্যাত্ৰাক ঋত-অনুসাৰে সঠিক ক্ৰমে আগুৱাই নিয়ে।

Mantra 2

स योजते अरुषा विश्वभोजसा स दुद्रवत्स्वाहुतः । सुब्रह्मा यज्ञः सुशमी वसूनां देवं राधो जनानाम् ॥

যি সৰ্বভোজসা ৰঙা (অৰুষা) শক্তিসমূহক যুঁজে, সি—সু-আহুত—আগলৈ দৌৰি যায়। যজ্ঞ সু-ব্ৰহ্মা হয়; বসুসকলৰ বাবে সু-শমী (শান্তিদায়ক সামঞ্জস্য) হয়; জনসমূহৰ বাবে দেৱ ৰাধঃ—দিব্য পূৰ্ণতা—হয়।

Mantra 3

उदस्य शोचिरस्थादाजुह्वानस्य मीळ्हुषः । उद्धूमासो अरुषासो दिविस्पृशः समग्निमिन्धते नरः ॥

আহ্বান কৰা সেই মীঢ়ুষ (উদাৰ দাতা)-ৰ শোচিঃ ওপৰলৈ উঠি দাঁড়ায়। ওপৰলৈ উঠে তাৰ ধোঁৱাসমূহ—অৰুষ, দিৱিস্পৃশ (স্বৰ্গ-স্পৰ্শী)। এইদৰে নৰশক্তিসমূহ একেলগে অগ্নিক জ্বলাই তোলে, চেতনাৰ আৰোহণ গঢ়ি তুলিবলৈ।

Mantra 4

तं त्वा दूतं कृण्महे यशस्तमं देवाँ आ वीतये वह । विश्वा सूनो सहसो मर्तभोजना रास्व तद्यत्त्वेमहे ॥

তোমাকেই আমি দূত কৰি লওঁ—সৰ্বাধিক যশস্বী; আমাৰ হৱিৰ ভোগৰ বাবে দেবতাসকলক আহ্বান কৰি আন। হে সহসৰ পুত্ৰ, মৰ্ত্যৰ ভোজন-সামগ্ৰীসমূহ, সকলো মানৱ-পোষণ দান কৰা—যি জীৱনধাৰণৰ উপায় আমি তোমাৰ পৰা বিচাৰোঁ, সেইবোৰ দিয়া।

Mantra 5

त्वमग्ने गृहपतिस्त्वं होता नो अध्वरे । त्वं पोता विश्ववार प्रचेता यक्षि वेषि च वार्यम् ॥

হে অগ্নি, তুমি গৃহপতি; অধ্বৰৰ যাত্ৰাত তুমি আমাৰ হোতা। তুমি পুতা, হে বিশ্ববাৰ, প্ৰচেতা—যজ্ঞ কৰ আৰু উত্তম ধন-সম্পদ (শ্ৰেষ্ঠ অন্তৰ-সম্পদ)ো আন।

Mantra 6

कृधि रत्नं यजमानाय सुक्रतो त्वं हि रत्नधा असि । आ न ऋते शिशीहि विश्वमृत्विजं सुशंसो यश्च दक्षते ॥

হে সুক্রতু, যজমানৰ বাবে ৰত্ন গঢ়ি দিয়া; কিয়নো তুমিই ৰত্নধা। তোমাৰ অবিহনে একোৱেই সুসজ্জিত নহয়; আমাৰ বাবে সমগ্ৰ ঋত্বিজ-কর্মক তীক্ষ্ণ কৰি দিয়া—যি সুশংস আৰু কৰ্মত দক্ষ।

Mantra 7

त्वे अग्ने स्वाहुत प्रियासः सन्तु सूरयः । यन्तारो ये मघवानो जनानामूर्वान्दयन्त गोनाम् ॥

হে অগ্নি, স্বাহুত—যথাবিধি আহুতি-গ্ৰহণকাৰী—তোমাতেই প্ৰিয় সূৰ্য্যসদৃশ ঋষিসকল নিবাস লাভ কৰক। যিসকল জনসমূহৰ মাজত মঘবান, দানশীল নেতা, তেওঁলোকে গোৱঁৰ বিস্তৃত উৰ্বৰা ক্ষেত্ৰ—আলোক আৰু জ্ঞানৰ মুক্ত চৰণভূমি—বঢ়াই তোলে।

Mantra 8

येषामिळा घृतहस्ता दुरोण आँ अपि प्राता निषीदति । ताँस्त्रायस्व सहस्य द्रुहो निदो यच्छा नः शर्म दीर्घश्रुत् ॥

যিসকলৰ গৃহত ইলা—ঘৃতহস্তা, দীপ্ত ঘৃত-সম জ্যোতি হাতে—প্ৰভাতত আহি বহে, তেওঁলোকক হে সহস্য-পুত্ৰ, দ্ৰুহ (কুটিল বৈৰী) আৰু নিন্দাৰ বাক্যৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। হে দীৰ্ঘশ্ৰুত, আমাক আশ্ৰয় দিয়া।

Mantra 9

स मन्द्रया च जिह्वया वह्निरासा विदुष्टरः । अग्ने रयिं मघवद्भ्यो न आ वह हव्यदातिं च सूदय ॥

আনন্দদায়িনী জিহ্বা আৰু মুখেৰে—হব্য বহনকাৰী, সৰ্বাধিক বিদ্বান—হে অগ্নি, মঘৱদ্ভ্যঃ দানশীলসকলৰ বাবে ধন-সমৃদ্ধি আমালৈ আন; আৰু হব্যদাতি—আহুতি-দানৰ সঠিক প্ৰবাহ—জাগ্ৰত কৰি দিয়া।

Mantra 10

ये राधांसि ददत्यश्व्या मघा कामेन श्रवसो महः । ताँ अंहसः पिपृहि पर्तृभिष्ट्वं शतं पूर्भिर्यविष्ठ्य ॥

যিসকলে সিদ্ধিদায়িনী অনুগ্ৰহসমূহ আৰু অশ্বসম দ্ৰুত সমৃদ্ধিৰ শক্তি দান কৰে, মহৎ যশৰ কামনাৰে প্ৰেৰিত—তেওঁলোকক দুঃখ-সংকটৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, ৰক্ষকসকলৰ সৈতে, জ্যোতিৰ শত দুৰ্গেৰে তেওঁলোকক আৱৰি ৰক্ষা কৰা।

Mantra 11

देवो वो द्रविणोदाः पूर्णां विवष्ट्यासिचम् । उद्वा सिञ्चध्वमुप वा पृणध्वमादिद्वो देव ओहते ॥

দেৱ, দ্ৰৱিণোদা (ধনৰ দাতা), তোমালোকৰ বাবে পূৰ্ণ পাত্ৰ মুকলি কৰিছে। ওপৰলৈ ঢালি দিয়া, বা আৰু ভৰাই তোলা; তেতিয়াই দেৱে তোমালোকক আগুৱাই বহন কৰে—তোমালোকৰ হোৱাক পূৰ্ণতাৰ দিশে লৈ যায়।

Mantra 12

तं होतारमध्वरस्य प्रचेतसं वह्निं देवा अकृण्वत । दधाति रत्नं विधते सुवीर्यमग्निर्जनाय दाशुषे ॥

দেৱসকলে তেওঁক অন্তৰ্যজ্ঞৰ প্ৰজ্ঞাবান হোতা, অৰ্ঘ্য বহনকাৰী ‘ৱহ্নি’ ৰূপে গঢ়ি তুলিলে। অগ্নিয়ে বিধাতা (যজ্ঞ-ব্যৱস্থাপক) জনৰ বাবে, আৰু দাশুষ (অৰ্পণকাৰী) জনসমূহৰ বাবে, বীৰ্যসমৃদ্ধ ৰত্ন-ধন স্থাপন কৰে।

Frequently Asked Questions

Agni is praised—especially as the immortal messenger who carries offerings to the gods and as the Hotṛ (chief priest) who makes the sacrifice succeed.

It asks Agni to guide the rite in right order, support inspired leaders and seers, and grant “ratna” (treasure) and “suvīrya” (heroic strength and capability).

It means Agni connects humans and gods: he receives the offering here, conveys it to the divine powers, and returns their blessings as protection, clarity, and prosperity.

Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App