
Sukta 2.35
Gṛtsamada
Apāṃ Napāt
Triṣṭubh (probable for RV 2.35)
এই সূক্তত অপাং নপাত—জলৰ ৰহস্যময় “জলৰ সন্তান”—ক প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁ জলৰ ভিতৰত গোপন অগ্নি আৰু সৃষ্টিশক্তি ৰূপে অন্তৰ্নিহিত হৈ দীপ্তিমান দেৱসত্তা। গৃৎসমদে তেওঁক আহ্বান কৰে যেন তেওঁ কবিৰ বাক্য গ্ৰহণ কৰে, আনন্দ আৰু যথাযথ ৰূপ গঢ়ে, আৰু জগতসমূহত সমৃদ্ধি, প্ৰাণশক্তি আৰু ঋত-অনুগত সুশৃঙ্খল বৃদ্ধি দান কৰে। সূক্তখন শেষত আশীৰ্বাদমূলক ভঙ্গীত সমাপ্ত হয়, য’ত অপাং নপাতৰ দীপ্তিক অগ্নিৰ মঙ্গলময় ৰক্ষাৰ সৈতে সমাজ আৰু যজ্ঞসভাৰ কল্যাণৰ বাবে সংযোগ কৰা হৈছে।
Mantra 1
उपेमसृक्षि वाजयुर्वचस्यां चनो दधीत नाद्यो गिरो मे । अपां नपादाशुहेमा कुवित्स सुपेशसस्करति जोषिषद्धि ॥
বল-সমৃদ্ধি বিচাৰি মোৰ বাক্য তেওঁৰ ওচৰলৈ মুক্ত হ’ল; দিৱ্যজন মোৰ এই গীতধ্বনিসমূহ গ্ৰহণ কৰক। হে অপাম নপাত্, সোনালী দীপ্তিত ত্বৰিত—তেওঁ কি আমাৰ বাবে আনন্দৰ এক সম্পূৰ্ণ, সুন্দৰ ৰূপ গঢ়ি নেদিব, আমাৰ আকাঙ্ক্ষাত সন্মতি দি?
Mantra 2
इमं स्वस्मै हृद आ सुतष्टं मन्त्रं वोचेम कुविदस्य वेदत् । अपां नपादसुर्यस्य मह्ना विश्वान्यर्यो भुवना जजान ॥
হৃদয়ৰ পৰা সু-গঠিত এই মন্ত্ৰখন আমি তেওঁৰ বাবে উচ্চাৰণ কৰোঁ—তেওঁ কি ইয়াক জানিব? অপাং নপাত্, অসুৰ্য (ঈশ্বৰীয়) মহিমাৰ বলত, অন্তৰ্যামী আৰ্য-নায়ক ৰূপে সকলো ভুবনক জন্ম দিলে।
Mantra 3
समन्या यन्त्युप यन्त्यन्याः समानमूर्वं नद्यः पृणन्ति । तमू शुचिं शुचयो दीदिवांसमपां नपातं परि तस्थुरापः ॥
কিছুমান জল একেলগে গতি কৰে, আন কিছুমান ওচৰ চাপি আহে; নদীবোৰে একে সাধাৰণ কুণ্ড/অৱবাহিকা ভৰে। সেই পবিত্ৰ, দীপ্তিমান অপাং নপাতক ঘিৰি পবিত্ৰ জলসমূহে চাৰিওফালে থিয় হৈ থাকে।
Mantra 4
तमस्मेरा युवतयो युवानं मर्मृज्यमानाः परि यन्त्यापः । स शुक्रेभिः शिक्वभी रेवदस्मे दीदायानिध्मो घृतनिर्णिगप्सु ॥
তাঁৰ চাৰিওফালে হাঁহিমুখীয়া যুৱতী জলসমূহে যুৱজনক পৰিষ্কাৰ কৰি ঘূৰি ফুৰে। তেওঁ উজ্জ্বল, নিপুণ শক্তিসমূহেৰে আমাৰ বাবে দীপ্তি ছটিয়ায়—আনন্দে সমৃদ্ধ; জলৰ ভিতৰত ঘৃত-সদৃশ দীপ্তিযুক্ত, অনাহুত অগ্নি যেন।
Mantra 5
अस्मै तिस्रो अव्यथ्याय नारीर्देवाय देवीर्दिधिषन्त्यन्नम् । कृता इवोप हि प्रसर्स्रे अप्सु स पीयूषं धयति पूर्वसूनाम् ॥
তাঁৰ বাবে—অব্যথ্য, অজেয় দেৱৰ বাবে—তিনিগৰাকী দেৱী নাৰী অন্ন স্থাপন কৰে। কৰ্ম সিদ্ধ হোৱাৰ দৰে তেওঁ জলত বিস্তাৰিত হয়; তেওঁ পূৰ্বসূনাসকলৰ পীয়ূষ—আদি অমৃত—পান কৰে।
Mantra 6
अश्वस्यात्र जनिमास्य च स्वर्द्रुहो रिषः सम्पृचः पाहि सूरीन् । आमासु पूर्षु परो अप्रमृष्यं नारातयो वि नशन्नानृतानि ॥
ইয়াত অশ্বৰ জন্ম—সেই তেজস্বী শক্তিৰ। সূৰিসকলক আঘাতৰ পৰা আৰু শত্রুভাৱাপন্ন বিকৃতিৰ পৰা ৰক্ষা কৰা, যি তেওঁলোকৰ জ্যোতিৰ সৈতে মিশিব খোজে। কাঁচা-অপক্ব পূৰ্ণতাতো তুমি সকলো কলুষৰ ওপৰত, অপ্রমৃষ্য, অজেয় হৈ থাক; নাৰাতয় শক্তিসমূহ বিনষ্ট হওক, আৰু অনৃতবোৰ নাশ হওক।
Mantra 7
स्व आ दमे सुदुघा यस्य धेनुः स्वधां पीपाय सुभ्वन्नमत्ति । सो अपां नपादूर्जयन्नप्स्वन्तर्वसुदेयाय विधते वि भाति ॥
নিজ গৃহত যাৰ সুদুগ্ধা ধেনু—প্ৰাচুৰ্যৰ দুধাল গাই—সমৃদ্ধি ঢালে; তেওঁ স্বধা বৃদ্ধি কৰে আৰু শুভ অন্ন ভোগ কৰে। সেই অপাম নপাত্, জলৰ ভিতৰত সত্তাৰ বল গঢ়ি তুলি, বিধাতা-যজমানৰ বাবে দীপ্ত হয়—সত্য ধন-সম্পদ দান কৰিবলৈ।
Mantra 8
यो अप्स्वा शुचिना दैव्येन ऋतावाजस्र उर्विया विभाति । वया इदन्या भुवनान्यस्य प्र जायन्ते वीरुधश्च प्रजाभिः ॥
যি দেৱীয় শুচিতাৰে আপসু (জলসমূহত) দীপ্তিমান হয়, ঋত আৰু বল-সমৃদ্ধিৰে সদা গতি কৰে, সেইজনাৰ পৰা নিশ্চয়েই আন আন ভুবনসমূহ জন্মে; আৰু জীৱনৰ পক্ষীসমূহ, লগতে প্ৰজাসহ বীৰুধ্ (অঙ্কুৰিত উদ্ভিদ)সমূহো উৎপন্ন হয়।
Mantra 9
अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थं जिह्मानामूर्ध्वो विद्युतं वसानः । तस्य ज्येष्ठं महिमानं वहन्तीर्हिरण्यवर्णाः परि यन्ति यह्वीः ॥
আপাং নপাত্ নিশ্চয়েই বক্রধাৰা স্ৰোতসমূহৰ উপস্থ (কোল)ত আসন গ্ৰহণ কৰিছে—উৰ্ধ্বভাবে স্থিত, বিদ্যুৎক বস্ত্ৰৰূপে পৰিধান কৰি। তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ মহিমা বহন কৰি, সুৱৰ্ণবৰ্ণা মহাশক্তিশালী জলসমূহ (যহ্বীঃ) চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰে।
Mantra 10
हिरण्यरूपः स हिरण्यसंदृगपां नपात्सेदु हिरण्यवर्णः । हिरण्ययात्परि योनेर्निषद्या हिरण्यदा ददत्यन्नमस्मै ॥
সুৱৰ্ণৰূপ, সুৱৰ্ণদৰ্শন—আপাং নপাত্, হঁয়, সুৱৰ্ণবৰ্ণ। সুৱৰ্ণ-যোনিৰ চাৰিওফালে নিসদ্য (আসীন) হৈ, হিৰণ্যদা (সুৱৰ্ণদাতা)সকলে তেওঁৰ বাবে পোষণ (অন্ন) দান কৰে।
Mantra 11
तदस्यानीकमुत चारु नामापीच्यं वर्धते नप्तुरपाम् । यमिन्धते युवतयः समित्था हिरण्यवर्णं घृतमन्नमस्य ॥
তাঁৰ মুখমণ্ডল আৰু তাঁৰ মনোহৰ গোপন নাম—আপাম্ নপাত্ (জলৰ সন্তান)—বঢ়ি উঠে। যুৱতী কন্যাসকলে একেলগে তাঁক জ্বলাই তোলে; সোণালী বৰ্ণৰ তেওঁৰ ঘৃত, আৰু সেইয়েই তেওঁৰ আহাৰ-পোষণ।
Mantra 12
अस्मै बहूनामवमाय सख्ये यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । सं सानु मार्ज्मि दिधिषामि बिल्मैर्दधाम्यन्नैः परि वन्द ऋग्भिः ॥
তাঁৰ বাবে—বহুতৰো, নীচ-দীনৰো বন্ধু—আমি যজ্ঞসমূহেৰে, নমস্কাৰে, আৰু হৱিৰে পূজা কৰোঁ। মই শিখৰ শুচি কৰোঁ; দৃঢ় ঠেকনিৰে আধাৰ স্থাপন কৰোঁ; আহাৰ-পোষণ স্থাপন কৰি, ঋচাসমূহেৰে চাৰিওফালে তাঁক বন্দনা কৰোঁ।
Mantra 13
स ईं वृषाजनयत्तासु गर्भं स ईं शिशुर्धयति तं रिहन्ति । सो अपां नपादनभिम्लातवर्णोऽन्यस्येवेह तन्वा विवेष ॥
সেই শক্তিশালী বৃষ (বীৰ) সেই জলসমূহত ভবনৰ গৰ্ভ স্থাপন কৰে; সেই শিশুৱে সিহঁতৰ দুগ্ধ পান কৰে, আৰু সিহঁতে তাঁক চাটি মৰমেৰে পোষণ কৰে। এইয়েই আপাম্ নপাত্—কলংকৰহিত দীপ্তিবৰ্ণ—যি ইয়াত নিজৰ দেহেৰে, যেন অন্য জগতৰ হোৱাই, প্ৰৱেশ কৰি ব্যাপ্ত হয়।
Mantra 14
अस्मिन्पदे परमे तस्थिवांसमध्वस्मभिर्विश्वहा दीदिवांसम् । आपो नप्त्रे घृतमन्नं वहन्तीः स्वयमत्कैः परि दीयन्ति यह्वीः ॥
এই পৰম পদত তেওঁ স্থিত, আমাৰ পথসমূহত চিৰদীপ্ত। আপঃ-নপ্ত্ৰ (জলৰ পুত্ৰ)লৈ শক্তিশালী আপঃ নিজেই ঘৃত-সমৃদ্ধ অন্ন বহন কৰে; আৰু স্ব-প্ৰেৰণাত, মহান প্ৰবাহশক্তিসম্পন্ন যহ্বী জলধাৰাসমূহে তেওঁক চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰি নিজকে অৰ্পণ কৰে।
Mantra 15
अयांसमग्ने सुक्षितिं जनायायांसमु मघवद्भ्यः सुवृक्तिम् । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
হে অগ্নি, জনসমাজলৈ সুক্ষিতি—সুখময় নিবাস—আনি দিয়া; দানশীল মঘৱন্তসকললৈ সু-উক্তি, নিখুঁত স্তোত্ৰবাণীও আনি দিয়া। যি কল্যাণ, সেয়াই—যাক দেৱতাসকলে ৰক্ষা কৰে; সভাত আমি বृहৎ (মহৎ) কথা কওঁ, অন্তৰত সু-বীৰ্যসম্পন্ন হৈ।
Apāṃ Napāt means “Child of the Waters.” In RV 2.35 he is a shining, pure power hidden in the waters—often understood as a form of divine fire or radiance that brings life, growth, and ordered creation.
The Veda uses this as a sacred image: creative heat and light can be concealed in the depths and then emerge as life and insight. It also connects watery fertility with the fire-principle that shapes and perfects forms.
Vedic hymns often close with a benediction to Agni, the ritual fire who carries offerings and seals the rite. Here it links Apāṃ Napāt’s hidden radiance with Agni’s protective gifts—good dwelling, good speech, and auspiciousness for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.