
Sukta 2.35
Gṛtsamada
Apāṃ Napāt
Triṣṭubh (probable for RV 2.35)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅପାଂ ନପାତ୍—ଜଳର ରହସ୍ୟମୟ “ଶିଶୁ”—ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଯିଏ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୃଜନଶକ୍ତି ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ରହି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଗୃତ୍ସମଦ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି ଯେ ସେ କବିର ବାଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଯଥାର୍ଥ ଆକାର ଗଢ଼ନ୍ତୁ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଋତାନୁକୂଳ ବୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ଏହି ସୂକ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଭାବେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅପାଂ ନପାତଙ୍କ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶୁଭ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜନସମୁଦାୟ ଓ ଯଜ୍ଞସଭା ପାଇଁ ସଂଯୋଜିତ କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
उपेमसृक्षि वाजयुर्वचस्यां चनो दधीत नाद्यो गिरो मे । अपां नपादाशुहेमा कुवित्स सुपेशसस्करति जोषिषद्धि ॥
ବଳର ସମୃଦ୍ଧି ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ମୋର ବାଣୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନିକଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଦିବ୍ୟ ସେ ମୋର ଏହି ଗିରମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ। ହେ ଅପାଂ ନପାତ୍ (ଜଳମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର), ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାରେ ତ୍ୱରିତ—ଆମ ଆଶାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି, ସେ କି ଆମ ପାଇଁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ-ରୂପ ଗଢ଼ି ଦେବେ ନାହିଁ?
Mantra 2
इमं स्वस्मै हृद आ सुतष्टं मन्त्रं वोचेम कुविदस्य वेदत् । अपां नपादसुर्यस्य मह्ना विश्वान्यर्यो भुवना जजान ॥
ହୃଦୟରୁ ସୁସଂସ୍କୃତ ଭାବେ ଗଢ଼ା ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛୁ—ସେ କି ଏହାକୁ ଜାଣିବେ? ଅପାଂ ନପାତ୍ ନିଜ ଅସୁର୍ୟ ମହିମାରେ, ଆର୍ୟ ଅଧିପତି ସମ, ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି।
Mantra 3
समन्या यन्त्युप यन्त्यन्याः समानमूर्वं नद्यः पृणन्ति । तमू शुचिं शुचयो दीदिवांसमपां नपातं परि तस्थुरापः ॥
କେତେକ ଜଳ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଯାଏ, ଅନ୍ୟ କେତେକ ନିକଟକୁ ଆସେ; ନଦୀମାନେ ଏକେ ସାଧାରଣ ଊର୍ବକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ—ଶୁଚି, ଦୀଦିବାନ—ଚାରିପାଖେ ଶୁଚି ଆପଃ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଅପାଂ ନପାତଙ୍କୁ ପରିବୃତ କରନ୍ତି।
Mantra 4
तमस्मेरा युवतयो युवानं मर्मृज्यमानाः परि यन्त्यापः । स शुक्रेभिः शिक्वभी रेवदस्मे दीदायानिध्मो घृतनिर्णिगप्सु ॥
ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ହସମୁଖ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପରି ଜଳମାନେ ଯୁବକଙ୍କୁ ପରିଶୋଧନ କରି କରି ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେ ଆମ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିପୁଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ; ଆନନ୍ଦରେ ସମୃଦ୍ଧ; ଜଳମଧ୍ୟରେ ଘୃତସଦୃଶ କାନ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅନାହାର ଅଗ୍ନି ପରି।
Mantra 5
अस्मै तिस्रो अव्यथ्याय नारीर्देवाय देवीर्दिधिषन्त्यन्नम् । कृता इवोप हि प्रसर्स्रे अप्सु स पीयूषं धयति पूर्वसूनाम् ॥
ଅସ୍ମୈ—ଅବ୍ୟଥ୍ୟ (ଅଜେୟ) ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ—ତିନି ଦିବ୍ୟ ନାରୀ (ଦେବୀମାନେ) ଅନ୍ନକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ; ଏବଂ ସେ ପୂର୍ବସୂନ—ପ୍ରଥମଜନିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ—ର ପୀୟୂଷ, ମୂଳ ଅମୃତ, ପାନ କରେ।
Mantra 6
अश्वस्यात्र जनिमास्य च स्वर्द्रुहो रिषः सम्पृचः पाहि सूरीन् । आमासु पूर्षु परो अप्रमृष्यं नारातयो वि नशन्नानृतानि ॥
ଅତ୍ର ଅଶ୍ୱସ୍ୟ ଜନିମା—ସେ ଦହନଶୀଳ ତେଜର ଜନ୍ମ—ଏଠାରେ ଅଛି। ସ୍ୱର୍ଦ୍ରୁହୋ ରିଷଃ—ପ୍ରକାଶକୁ ଦ୍ରୋହ କରୁଥିବା ଆଘାତ ଓ ବିକୃତି—ଯାହା ସୂରୀମାନଙ୍କ ଆଲୋକରେ ମିଶିବାକୁ ଚାହେ—ସେଠାରୁ ସୂରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଆମାସୁ ପୂର୍ଷୁ—କାଚା, ଅପକ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ—ତୁମେ ପରଃ ଅପ୍ରମୃଷ୍ୟଃ, ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ ଓ ଅଜେୟ ରୁହ। ନାରାତୟୋ ବି ନଶନ୍ନ୍—ସନ୍ଦେହ-ବିଘ୍ନର ଶକ୍ତିମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅନୃତାନି—ଅସତ୍ୟ—ଟିକି ନ ରହୁ।
Mantra 7
स्व आ दमे सुदुघा यस्य धेनुः स्वधां पीपाय सुभ्वन्नमत्ति । सो अपां नपादूर्जयन्नप्स्वन्तर्वसुदेयाय विधते वि भाति ॥
ସ୍ୱ ଆ ଦମେ—ନିଜ ଗୃହରେ—ଯସ୍ୟ ସୁଦୁଘା ଧେନୁଃ, ସମୃଦ୍ଧିର ଦୋହଣୀ ଗାଈ, ପ୍ରଚୁର ଦୁଧ ଦେଉଛି। ସଃ ସ୍ୱଧାଂ ପୀପାୟ—ସ୍ୱଧା (ଅନ୍ତର୍ନିୟମ/ସ୍ୱଭାବ-ବିଧି) କୁ ପୋଷେ—ଏବଂ ଶୁଭ୍ୱନ୍ନମ୍, ଶୁଭ ପୋଷଣ, ଭୋଗ କରେ। ସୋ ଅପାଂ ନପାତ୍—ଜଳମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର—ଅପ୍ସ୍ୱନ୍ତର୍ ଊର୍ଜୟନ୍, ଜଳମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତରରୁ ବଳ ଗଢ଼ି, ବିଧତେ ବସୁଦେୟାୟ ବି ଭାତି—ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଦାତା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସତ୍ୟ ଧନ ଦେବାକୁ।
Mantra 8
यो अप्स्वा शुचिना दैव्येन ऋतावाजस्र उर्विया विभाति । वया इदन्या भुवनान्यस्य प्र जायन्ते वीरुधश्च प्रजाभिः ॥
ଯେ ଦେବ୍ୟ ଶୁଚିତାରେ ଅପ୍ସୁ (ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେ ଋତ ଓ ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଅବିରତ ଗତିଶୀଳ—ତାଙ୍କଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି; ଜୀବନର ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାସହ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବନସ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 9
अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थं जिह्मानामूर्ध्वो विद्युतं वसानः । तस्य ज्येष्ठं महिमानं वहन्तीर्हिरण्यवर्णाः परि यन्ति यह्वीः ॥
ଅପାଂ ନପାତ୍ ନିଶ୍ଚୟ ହିଁ ବାଙ୍କା ଧାରାମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି—ଊର୍ଧ୍ୱ ହୋଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ସଦୃଶ ଧାରଣ କରି। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହିମା ବହନ କରୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ମହାଜଳଧାରାମାନେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
Mantra 10
हिरण्यरूपः स हिरण्यसंदृगपां नपात्सेदु हिरण्यवर्णः । हिरण्ययात्परि योनेर्निषद्या हिरण्यदा ददत्यन्नमस्मै ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣରୂପ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଦୃଷ୍ଟି—ଅପାଂ ନପାତ୍, ହଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୋନିର ଚାରିପାଖେ ନିଷଦ୍ୟ ହୋଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାତା (ଜଳଧାରାମାନେ) ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ ଦାନ କରନ୍ତି।
Mantra 11
तदस्यानीकमुत चारु नामापीच्यं वर्धते नप्तुरपाम् । यमिन्धते युवतयः समित्था हिरण्यवर्णं घृतमन्नमस्य ॥
ତାହାର ମୁଖ ଓ ତାହାର ମନୋହର ଗୁପ୍ତ ନାମ—ଅପାଂ ନପାତ୍ (ଜଳମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର)—ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଯୁବତୀମାନେ ତାହାକୁ ଏକାସାଥିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି; ତାହାର ଘୃତ, ତାହାର ପୋଷଣ-ଆହାର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ।
Mantra 12
अस्मै बहूनामवमाय सख्ये यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । सं सानु मार्ज्मि दिधिषामि बिल्मैर्दधाम्यन्नैः परि वन्द ऋग्भिः ॥
ତାହାଙ୍କୁ—ଅନେକଙ୍କର ଓ ଦୀନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସଖା—ଆମେ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା, ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା, ହବିର୍ଭିଃ (ଆହୁତିମାନେ ଦ୍ୱାରା) ଯଜନ କରିବା। ମୁଁ ଶିଖରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ; ଦୃଢ଼ ଟେକାରେ ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ; ଅନ୍ନ-ପୋଷଣ ରଖେ, ଏବଂ ଋଗ୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା) ତାହାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ବନ୍ଦନ କରେ।
Mantra 13
स ईं वृषाजनयत्तासु गर्भं स ईं शिशुर्धयति तं रिहन्ति । सो अपां नपादनभिम्लातवर्णोऽन्यस्येवेह तन्वा विवेष ॥
ସେଇ ବଳବାନ ବୃଷଭ ସେହି ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟିର ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ; ସେଇ ଶିଶୁ ତାହାମାନଙ୍କ ଦୁଧ ପାନ କରେ, ଏବଂ ସେମାନେ ତାହାକୁ ସ୍ନେହରେ ଚାଟି ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଏହିଏ ଅପାଂ ନପାତ୍—ଅନଭିମ୍ଲାତବର୍ଣ୍ଣ, ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଯେ ଏଠାରେ ନିଜ ତନୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି ବ୍ୟାପିଯାଏ, ଯେନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକର ହେଉ।
Mantra 14
अस्मिन्पदे परमे तस्थिवांसमध्वस्मभिर्विश्वहा दीदिवांसम् । आपो नप्त्रे घृतमन्नं वहन्तीः स्वयमत्कैः परि दीयन्ति यह्वीः ॥
ଏହି ପରମ ପଦରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ; ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅପାଂ ନପ୍ତୃ (ଜଳମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର) ପାଇଁ ବଳବତୀ ଆପଃ ନିଜେ ଘୃତରୂପ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଅନ୍ନରୂପେ ବହନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯହ୍ୱୀ—ବିଶାଳ ପ୍ରବାହଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ—ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
Mantra 15
अयांसमग्ने सुक्षितिं जनायायांसमु मघवद्भ्यः सुवृक्तिम् । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖକ୍ଷିତି—ଶୁଭ ନିବାସ—ଆଣିଦିଅ; ଦାନଶୀଳ ମଘବତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବୃକ୍ତି—ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ—ମଧ୍ୟ ଆଣିଦିଅ। ଯାହା କିଛି ଭଦ୍ର, ତାହା ଦେବମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଆମେ ବିଦଥରେ ବୃହତ୍—ବିଶାଳ ତତ୍ତ୍ୱ—ଉଚ୍ଚାର କରିବା, ଅନ୍ତରେ ସୁବୀର ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ।
Apāṃ Napāt means “Child of the Waters.” In RV 2.35 he is a shining, pure power hidden in the waters—often understood as a form of divine fire or radiance that brings life, growth, and ordered creation.
The Veda uses this as a sacred image: creative heat and light can be concealed in the depths and then emerge as life and insight. It also connects watery fertility with the fire-principle that shapes and perfects forms.
Vedic hymns often close with a benediction to Agni, the ritual fire who carries offerings and seals the rite. Here it links Apāṃ Napāt’s hidden radiance with Agni’s protective gifts—good dwelling, good speech, and auspiciousness for the community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.