Anuvaka 2
প্ৰধান বিষয়: মন্ত্ৰ আৰু ঔষধি/বনৌষধৰ প্ৰয়োগে সুৰক্ষা আৰু চিকিৎসা—জন্ম, গৰ্ভাৱস্থা আৰু দীঘলীয়া আয়ু স্থিৰ কৰা, লগতে বিষ, ৰোগ আৰু মন-সামাজিক অন্তৰ্দ্বন্দ্ব/ক্লেশ দূৰ কৰা। উপ-বিষয়সমূহ: পুংসৱন আৰু পুত্ৰ-সুৰক্ষাকাৰী জননক্ষমতা; গৰ্ভ-দৃংহণ (ভ্ৰূণ দৃঢ়ীকৰণ) আৰু গৰ্ভস্থিতিৰ স্থিৰতা; অকালমৃত্যু আৰু হিংসাত্মক বধৰ বিৰুদ্ধে মৃত্যুঞ্জয়/শান্তি; ভৈষজ্য—সৰ্পবিষ/বিষক্ৰিয়া, চকুৰোগ, বলাস, জ্বৰ/যক্ষ্মাৰ লক্ষ্যভিত্তিক চিকিৎসা; ঔষধি আৰু বৃক্ষ-মিত্ৰসকলক চিকিৎসাৰ সহায়ক ৰূপে।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 6.11 এটা সংক্ষিপ্ত পুংসৱন (পুত্ৰ-জন্মদান) মন্ত্র, যি নাৰীৰ ভিতৰত জনন-শক্তি স্থানান্তৰ কৰি স্থাপন কৰে, যাতে “পুত্ৰ-লাভ” নিশ্চিত হয়। ইয়াত উদ্ভিদীয় প্ৰতীক (অশ্বত্থৰ ওপৰত শমী) প্ৰজাপতিৰ বিধান/আদেশৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে, আৰু সম্মতি-আৰু-উৰ্বৰতা-দায়িনী শক্তি (অনুমতি, সিনীৱালী)ক আহ্বান কৰি প্ৰজননৰ ফল পুৰুষ সন্তানৰ দিশে ঘূৰাই দিয়া হয়।
Sukta 12
AV 6.12 এটা সংক্ষিপ্ত অথৰ্বণিক চিকিৎসা-মন্ত্র, যি সৰ্পবিষ (সাপৰ বিষ) দূৰ কৰিবলৈ বিশ্ব-শোধক শক্তিসমূহক আৰু পবিত্ৰ জ্ঞানৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰক আহ্বান কৰে। শেষত ই জল আৰু নামোল্লেখিত নদীসমূহক “মধু” (মিঠাস) দি শান্তিকৰণ কৰে, আৰু চিকিৎসাক শাঁন্তিলৈ বিস্তাৰ কৰি মুখ (আহাৰ গ্ৰহণ/বাক্) আৰু হৃদয় (প্ৰাণ-আৱেগীয় কেন্দ্ৰ)ৰ কল্যাণ সাধে। সূৰ্যৰ সৰ্বব্যাপী পবিত্ৰতাৰ দৰে ৰোগীৰ পৰা বিষক পৃথক কৰি, মধুময় শুভ জলৰ জৰিয়তে সামঞ্জস্য পুনঃস্থাপন কৰাতেই এই সূক্তৰ শক্তি নিহিত।
Sukta 13
AV 6.13 এটা সংক্ষিপ্ত মৃত্যুজয়-শান্তি সূক্ত, যিয়ে অকাল মৃত্যু নিবারণ কৰে। ইয়াত মৃত্যুক আৰু বধ (vadhá) আহিব পৰা সকলো সামাজিক আৰু বিশ্বজনীন পথ—দৈৱিক, ৰাজকীয় আৰু সামুদায়িক—এই সকলোকে নমস্কাৰ (নমস) কৰি সন্মান জনাই অকাল মৃত্যুক আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে। মৃত্যুক আক্ৰমণ নকৰি সূক্তখনে তেওঁক শান্ত কৰি তেওঁৰ অভিপ্ৰায় ‘ঘুৰাই’ দিয়ে; ঘাতক বাক্য, বৈৰী ৰায়/দণ্ডাদেশ আৰু দানৱীয়/ভূতাত্মক এজেন্সীক নিষ্ক্ৰিয় কৰে, আৰু চিকিৎসা-উপায় তথা ব্ৰাহ্মণিক শক্তিক জীৱন আৰু আৰোগ্যৰ পক্ষে একত্ৰিত কৰে।
Sukta 14
AV 6.14 এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক চিকিৎসা-মন্ত্ৰ, যি অস্থি, সন্ধি, অংগ-প্ৰত্যংগ আৰু হৃদয়-অঞ্চললৈকে গাঁথি থকা, শৰীৰ ঢিলা কৰি দিয়া ‘বালাস’ ৰোগক লক্ষ্য কৰে। তিনিটা অনুষ্টুভ পদ্যত প্ৰথমে এই উপদ্ৰৱ চিনাক্ত কৰা হয়, তাৰ পাছত তাৰ ‘বন্ধন’ আৰু ‘মূল’ কাটি উচ্ছেদ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হয়, আৰু শেষত তাক দুৰ্বল আৰু অনিষ্টহীন কৰি দূৰলৈ খেদাই দিয়া হয়, যাতে সি পুনৰ ঘূৰি আহিব নোৱাৰে।
Sukta 15
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববেদীয় মন্ত্রত ওষধি—ব্যক্তিৰূপে মুখ্য ঔষধি—ক আহ্বান কৰি, সহায়ক ৰূপে সংলগ্ন বৃক্ষসমূহক উদ্ভিদীয় অনুচৰ (retinue) হিচাপে ধৰি, ৰক্ষামূলক সৰ্বোচ্চতা স্থাপন কৰিব খোজে। ই উদ্ভিদসমূহৰ প্ৰাকৃতিক শ্ৰেণীবিন্যাসক (ঔষধিসকলৰ মাজত সোম, বৃক্ষসকলৰ মাজত তালাশ) যাগ-অনুষ্ঠানীয় উপমালৈ ৰূপান্তৰ কৰি সামাজিক আৰু আধ্যাত্মিক উত্থান দেখুৱায়, যাতে যিকোনো আগ্ৰাসী (আত্মীয় হলেও) নিষ্ক্ৰিয়/নিষ্প্ৰভ হৈ পৰে। এই সূক্তৰ শক্তি ‘উত্তমত্ব’ (সৰ্বোচ্চ হোৱা) ক ঢাল হিচাপে স্থাপন কৰাত—শ্ৰেষ্ঠত্বেই সুৰক্ষা হৈ উঠে।
Sukta 16
AV 6.16 হৈছে অক্ষি-ৰোগ (চকুৰ ৰোগ)ৰ বাবে এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক চিকিৎসা-মন্ত্ৰ। ইয়াত ঔষধীয় আহ্বানৰ সৈতে ৰোগৰ নামধাৰী কাৰকসমূহক জোৰালোভাবে খেদাই পঠোৱা একেলগে কৰা হৈছে। প্ৰস্তুত খাদ্য-বাহক (কৰম্ভ)ৰ জৰিয়তে ঔষধৰ প্ৰবল ‘ৰস’ (সাৰ/সপ) সক্ৰিয় কৰা হয়, আৰু ৰোগৰ বহু ৰূপ আৰু ভৌতিক-নামসমূহ তালিকাভুক্ত কৰি তাক ‘ধৰি’ লৈ পাছত বিদায়/নিষ্কাসন কৰা হয়।
Sukta 17
এই সৰু অথৰ্ববেদীয় সূক্তটো এটা গৰ্ভদৃংহণ মন্ত্র—পৃথিৱীৰ অতুলনীয় ধাৰণ আৰু ধৰি-ৰখাৰ শক্তিক আদৰ্শ কৰি ‘গৰ্ভক দৃঢ় কৰে’। পৃথিৱীক সৰ্বপ্ৰাণী, পৰ্বতমালা আৰু সুসংবদ্ধ জগতৰ স্থিৰ আধাৰ হিচাপে পুনঃপুন আহ্বান কৰি, সবিতাৰ প্ৰাণ-প্ৰেৰক শক্তিৰ অধীনত প্ৰসৱৰ যথাযথ সময়লৈকে ভ্ৰূণটো সুৰক্ষিতভাৱে ধৰি থাকক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 18
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববৈদিক চিকিৎসা-মন্ত্ৰটোৱে ঈৰ্ষ্যা (জেলাছি/ঈৰ্ষা)ক হৃদয়ত গাঁথ খাই থকা, মন-জন্মা এক তাপ হিচাপে লক্ষ্য কৰে—যি জ্বলি উঠি শোক আৰু সামাজিক অনিষ্ট ঘটায়। ভিতৰৰ অগ্নিক নিভাই পেলোৱা, ঈৰ্ষ্যাপীড়িত মনক মাটি আৰু মৃতৰ দৰে নিষ্ক্ৰিয় কৰি দিয়া, আৰু চামৰাৰ থলিৰ পৰা তাপ উলিয়াই দিয়া—এই চিত্ৰকল্পনাৰ জৰিয়তে সূক্তটোৱে শত্রুতাপূৰ্ণ আবেগক আচারগতভাৱে “শীতল” কৰি মিলন-সমন্বয় পুনঃস্থাপন কৰে।
Sukta 19
AVŚ 6.19 এটা সংক্ষিপ্ত শুদ্ধিকৰণ-সূক্ত, য’ত পৱমান—‘স্বয়ং-শুদ্ধ’ সোম-তত্ত্ব—আৰু সহায়ক শুদ্ধিকৰ্তাসকলক (দেৱতা, পিতৃ-মানৱ/মনু-আকৃতি, আৰু সকলো জীৱ) আহ্বান কৰি পাঠকক সকলো স্তৰত পৰিশোধন কৰা হয়। এই শুদ্ধি কেৱল আচারগত নহয়; ইয়াৰ লক্ষ্য হ’ল শুভ-সামৰ্থ্য পুনঃস্থাপন—সঠিক সংকল্প (ক্ৰতু), দক্ষতা/সামৰ্থ্য (দক্ষ), জীৱনীশক্তি (জীৱ), নিৰাপত্তা (অৰিষ্টতা), আৰু শেষত সবিতাৰ দীক্ষাদায়ক প্ৰেৰণাৰে স্পষ্ট দৃষ্টি (চক্ষুস্) লাভ।
Sukta 20
AVŚ 6.20 এটা সংক্ষিপ্ত তক্মন-সূক্ত, য’ত জ্বৰ আৰু ক্ষয়ৰোগ (যক্ষ্মা)ক এক ব্যক্তিৰূপ শক্তি হিচাপে ধৰা হৈছে—যাক শান্ত কৰিব পাৰি, নাম ধৰি মাতিব পাৰি, আৰু দেহৰ পৰা খেদাই উলিয়াব পাৰি। ই চিকিৎসামূলক উদ্দেশ্যৰ সৈতে মৃদু অভিচাৰিক ‘পুনৰ্নিৰ্দেশ’ ভাবো জুৰে: জ্বৰৰ তাপক ৰোগীৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ আৰু ‘অব্ৰত’ (ব্ৰত/নিয়মিত জীৱনৰ বাহিৰত থকা) এজনক বিচাৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়; আৰু গৃহস্থে পুনঃপুন ‘নমো’ ধ্বনিৰে নমস্কাৰ-অৰ্পণ কৰি সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.