Anuvaka 2
ప్రధాన భావం: మంత్రాలు మరియు ఔషధి/వృక్ష-ఆధారిత వైద్యం ద్వారా విషాలు, రోగాలు, అంతర్గత సామాజిక-మానసిక ఉపద్రవాలను తొలగిస్తూ, జననం–గర్భధారణ–దీర్ఘాయుష్షు వంటి జీవస్థితిని స్థిరపరచే అన్వయ రక్షణ, చికిత్స. ఉపభావాలు: పుంసవనం మరియు పుత్ర-సాధన జననశక్తి; గర్భదృంహణం (భ్రూణ-స్థైర్యం) మరియు గర్భస్థితి స్థిరత్వం; అకాలమరణం, హింసాత్మక వధ వంటి ప్రమాదాలపై మృత్యుజయ/శాంతి; భైషజ్యం—సర్పవిషం, నేత్రరోగం, బలాస, జ్వరం/యక్ష్మకు లక్ష్య చికిత్సలు; ఔషధులు మరియు వృక్ష-సహచరులు వైద్య సహాయంగా.
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 6.11 ఒక సంక్షిప్త పుంసవన (పుత్రప్రాప్తి) మంత్రం. ఇది “పుత్రలాభం” కోసం స్త్రీలలో జననశక్తిని బదిలీ చేసి స్థాపిస్తుంది. శమీ–అశ్వత్థ అనే వనస్పతి ప్రతీకాన్ని ప్రజాపతి విధానంతో అనుసంధానించి, అనుమతి మరియు సినీవాళీ వంటి సమ్మతి-సంతానదాయినీ శక్తులను ఆహ్వానించి, గర్భఫలితాన్ని పుంలింగ శిశువు వైపు మళ్లిస్తుంది.
Sukta 12
AV 6.12 అథర్వణ సంప్రదాయానికి చెందిన సంక్షిప్త వైద్య మంత్రం. ఇది విశ్వశుద్ధికారక శక్తులను, పవిత్ర జ్ఞానాధికారాన్ని ఆహ్వానించి సర్పవిషాన్ని దూరం చేస్తుంది. చివరికి జలాలను మరియు పేరుపెట్టిన నదులను ‘మధు’గా—తీపి, శుభప్రదంగా—శాంతింపజేసి, చికిత్సను శాంతి-కల్యాణంగా విస్తరిస్తుంది: నోటి (ఆహారం/వాక్కు) మరియు హృదయానికి (ప్రాణ-భావ కేంద్రం) మేలు కలుగునట్లు. సూర్యుని ఆవరించే పవిత్రతలా విషాన్ని రోగి నుండి వేరుచేసి, తేనెరసమయమైన మంగళజలాల ద్వారా సమరసతను పునఃస్థాపించడమే ఈ సూక్త శక్తి.
Sukta 13
AV 6.13 ఒక సంక్షిప్త మృత్యుజయ-శాంతి సూక్తం. ఇది మృత్యువుకు నమస్కారం (నమస్) చేసి, వధ (హత్య/సంహారం) చేరగల ప్రతి సామాజిక, రాజస, దైవిక మరియు విశ్వవ్యాప్త మార్గాన్ని గౌరవిస్తూ, అకాలమరణాన్ని నివారిస్తుంది. మృత్యువును దాడి చేయకుండా, అతని సంకల్పాన్ని శాంతింపజేసి ‘తిప్పి’ (మార్చి) వేస్తుంది; ప్రాణాంతక వాక్యాలను, శత్రుత్వ తీర్పులను, పిశాచ/అసురీయ శక్తుల కార్యాన్ని నిర్వీర్యం చేస్తుంది; అలాగే ఔషధాలు మరియు బ్రాహ్మణ తేజస్సు/బ్రహ్మశక్తిని జీవితం, ఆరోగ్యలాభం, కోలుకోవడం వైపు సమన్వయపరుస్తుంది.
Sukta 14
AV 6.14 ఒక సంక్షిప్తమైన ఆథర్వణిక వైద్య-మంత్రం. ఇది ఎముకలు, సంధులు, అవయవాలు, ఇంకా హృదయ-ప్రాంతానికీ అంటుకుని వదులుగా చేసే వ్యాధిగా ‘బలాస’ను లక్ష్యంగా చేస్తుంది. మూడు అనుష్టుభ్ పాద్యాలలో మొదట బాధను గుర్తించి, తరువాత దాని “బంధం” మరియు “వేరు”ను కోసి పూర్తిగా పెకిలించమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది; చివరికి అది బలహీనమై హానికరం కాకుండా దూరంగా తరిమివేసి, మళ్లీ తిరిగి రాకుండా చేస్తుంది.
Sukta 15
ఈ సంక్షిప్త అథర్వవేద మంత్రచార్మం, వృక్షాల అనే వనస్పతి పరివార సహాయంతో వ్యక్తీకృత ప్రధాన ఔషధి అయిన ఓషధిని ఆహ్వానించి, రక్షణాత్మక అధికత్వాన్ని స్థాపించడానికి ఉద్దేశించబడింది. మొక్కల సహజ శ్రేణీక్రమాన్ని (ఔషధుల్లో సోముడు, వృక్షాల్లో తలాశుడు) కర్మకాండలో సామాజిక–ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతస్థితికి ఉపమానంగా మార్చి, ఏ దాడిచేసేవాడినైనా (బంధువైనా సరే) నిర్వీర్యం చేస్తుంది. ఈ సూక్తి శక్తి “ఉత్తమత్వం” (అత్యున్నతత్వం)ను కవచంగా నిలిపే విధానంలో ఉంది: శ్రేష్ఠత్వమే రక్షణగా మారుతుంది.
Sukta 16
AV 6.16 అక్షి-రోగం (కంటి వ్యాధి) నివారణకు ఉద్దేశించిన సంక్షిప్త ఆథర్వణిక వైద్య-మంత్రం. ఇందులో ఔషధాన్ని ఆహ్వానించి, వ్యాధికి కారణమని పేరుపెట్టబడిన దూతలు/ఆత్మల వంటి కారకాలను కఠినంగా తరిమివేస్తుంది. సిద్ధం చేసిన ఆహార-వాహకం (కరంభ) ద్వారా ఔషధ ‘రస’ (సారం/సప్తి) శక్తిని క్రియాశీలం చేస్తూ, వ్యాధి యొక్క అనేక రూపాలు మరియు ఆత్మ-నామాలను వరుసగా పేర్కొని వాటిని బంధించి తొలగిస్తుంది.
Sukta 17
ఇది అథర్వవేదానికి చెందిన సంక్షిప్త గర్భదృంహణ మంత్రసూక్తం: భూమి (పృథివీ)కి ఉన్న అపూర్వమైన ధారణ–స్థిరత్వ శక్తిని ఆదర్శంగా తీసుకొని ‘గర్భాన్ని దృఢం చేయడం’ లక్ష్యంగా ఉంటుంది. సర్వజీవులు, పర్వతాలు, నియమబద్ధమైన లోకాన్ని మోసి నిలిపే స్థిరాధారంగా పృథివీని పునఃపునః స్మరిస్తూ, సవితృదేవుని ప్రాణప్రేరక శక్తి కింద ప్రసవానికి తగిన సమయం వచ్చే వరకు భ్రూణం సురక్షితంగా నిలిచి ఉండాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 18
ఈ సంక్షిప్త అథర్వవేదీయ వైద్యమంత్రం హృదయంలో కూర్చున్న, మనస్సులో పుట్టిన వేడి అయిన ‘ఈర్ష్య’ (అసూయ/ద్వేషం)ను లక్ష్యంగా చేస్తుంది; అది దుఃఖంగా, సమాజహానిగా చెలరేగుతుంది. అంతర్ముఖ అగ్నిని శమింపజేయడం, ఈర్ష్యగల మనస్సును భూమిలా మరియు మృతుల్లా జడంగా చేయడం, చర్మపు సంచిలోని వేడిని బయటికి వదిలేయడం వంటి ప్రతిమల ద్వారా ఈ మంత్రం శత్రుత్వపూరిత వికారాన్ని కర్మకాండరీతిగా ‘చల్లార్చి’ సౌహార్దాన్ని పునఃస్థాపిస్తుంది.
Sukta 19
AVŚ 6.19 ఒక సంక్షిప్త శుద్ధి-సూక్తం. ఇందులో ‘స్వయంశుద్ధి’ పావమానుడైన సోమ-తత్త్వాన్ని, అలాగే దేవతలు, పితృ-మనువులు, సమస్త భూతగణాలు వంటి శుద్ధికారక శక్తులను ఆహ్వానించి, పఠించువానిని అన్ని స్థాయిలలో శుద్ధి చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. ఈ శుద్ధి కేవలం కర్మకాండ పరిమితం కాదు; శుభసామర్థ్యాన్ని పునఃస్థాపించడమే లక్ష్యం—సమ్యక్ సంకల్పం (క్రతు), సామర్థ్యం (దక్ష), జీవశక్తి (జీవ), అరిష్టతా (సురక్షితత్వం), మరియు చివరికి సవితృదేవుని అభిషేక-ప్రేరణ ద్వారా స్పష్టమైన దర్శనం (చక్షుః).
Sukta 20
AVŚ 6.20 ఒక సంక్షిప్త తక్మన్-సూక్తం. ఇందులో జ్వరాన్ని మరియు క్షయవ్యాధి (యక్ష్మ)ను శాంతింపజేయదగిన, పేరుపెట్టి పిలిచి బయటకు తోలివేయదగిన వ్యక్తీకృత శక్తిగా భావిస్తుంది. ఇది చికిత్సా ఉద్దేశాన్ని, స్వల్ప అభిచారిక ‘మళ్లింపు’ భావంతో కలుపుతుంది: జ్వరాగ్ని రోగిని విడిచి వెళ్లి ‘అవ్రత’ (వ్రత/నియమ జీవితం వెలుపల ఉన్నవాడు) వైపు చేరాలని ఆజ్ఞాపిస్తుంది; గృహస్థులు పునఃపునః ‘నమో’ అర్పణల ద్వారా రక్షణను స్థిరపరచుకుంటారు.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
