Rig Veda 2.2.3: Mandala 2, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तं देवा बुध्ने रजसः सुदंससं दिवस्पृथिव्योररतिं न्येरिरे । रथमिव वेद्यं शुक्रशोचिषमग्निं मित्रं न क्षितिषु प्रशंस्यम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.2.3

Transliteration

táṃ devā́ budhné rájasaḥ su-dáṃsasaṃ divás-pṛthivyór aratíṃ ní erire | rátham iva védyaṃ śukrá-śociṣam agníṃ mitráṃ ná kṣitíṣu pra-śáṃsyam ||

Translation

إيّاهُ أقامَ الآلهةُ في أساسِ الفضاءِ الأوسط (رَجَس)، العاملَ الحسنَ، الرسولَ بين السماءِ والأرض. كعربةٍ جديرةٍ بأن تُقادَ إلى المذبح، متّقدةً بإشراقٍ نقيّ، ثبّتوا أَغْنِي—كمِترا—ممدوحًا بين الشعوب، قوّةَ الوئام في بني الإنسان.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him/that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• बुध्ने: in the depth/bottom
• बुध्ने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: बुध्न (प्रातिपदिक)

• रजसः: of the space/realm (rajas)
• रजसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• सुदंससम्: very wondrous/strongly marvellous
• सुदंससम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-दंसस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• पृथिव्योः: of heaven-and-earth (lit. of the two earths/earth-pair)
• पृथिव्योः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अरतिम्: the charioteer/driver (steersman)
• अरतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक)

• नि: down, into; (prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• एरिरे: they set in motion/they impelled
• एरिरे: —
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु; Vedic: ईरिरे)

• रथम्: a chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वेद्यम्: to be recognized/known; worthy of notice
• वेद्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वेद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्/√वेद् ‘to know’ → ‘to be known/recognized’)

• शुक्रशोचिषम्: with bright/flashing flame
• शुक्रशोचिषम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शुक्र-शोचिस् (प्रातिपदिक; कर्मधारयः)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• मित्रम्: Mitra (as a friend/ally)
• मित्रम्: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• क्षितिषु: among the settlements/dwellings
• क्षितिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)

• प्रशंस्यम्: praiseworthy
• प्रशंस्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्र-शंस्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’)