HomeRig VedaMandala 2Sukta 2Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

तं देवा बुध्ने रजसः सुदंससं दिवस्पृथिव्योररतिं न्येरिरे । रथमिव वेद्यं शुक्रशोचिषमग्निं मित्रं न क्षितिषु प्रशंस्यम् ॥

तं दे॒वा बु॒ध्ने रज॑सः सु॒दंस॑सं दि॒वस्पृ॑थि॒व्योर॑र॒तिं न्ये॑रिरे । रथ॑मिव॒ वेद्यं॑ शु॒क्रशो॑चिषम॒ग्निं मि॒त्रं न क्षि॒तिषु॑ प्र॒शंस्य॑म् ॥

táṃ devā́ budhné rájasaḥ su-dáṃsasaṃ divás-pṛthivyór aratíṃ ní erire | rátham iva védyaṃ śukrá-śociṣam agníṃ mitráṃ ná kṣitíṣu pra-śáṃsyam ||

Him the gods have set in place at the foundation of the mid-world, the good-worker, the messenger between Heaven and Earth. Like a chariot fit to be brought to the altar, flaming with pure radiance, they established Agni—like Mitra—praiseworthy among the peoples, the power of harmony in the human habitations.

तं । दे॒वाः । बु॒ध्ने । रज॑सः । सु॒ऽदंस॑सम् । दि॒वःपृ॑थि॒व्योः । अ॒र॒तिम् । नि । ए॒रि॒रे॒ । रथ॑म्ऽइव । वेद्य॑म् । शु॒क्रऽशो॑चिषम् । अ॒ग्निम् । मि॒त्रम् । न । क्षि॒तिषु॑ । प्र॒ऽशंस्य॑म् ॥तं । देवाः । बुध्ने । रजसः । सुदंससम् । दिवःपृथिव्योः । अरतिम् । नि । एरिरे । रथम्इव । वेद्यम् । शुक्रशोचिषम् । अग्निम् । मित्रम् । न । क्षितिषु । प्रशंस्यम् ॥taṃ | devāḥ | budhne | rajasaḥ | su-daṃsasam | divaḥpṛthivyoḥ | aratim | ni | er ire | ratham-iva | vedyam | śukra-śociṣam | agnim | mitram | na | kṣitiṣu | pra-śaṃsyam

तम्him/that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बुध्नेin the depth/bottom
बुध्ने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबुध्न (प्रातिपदिक)
रजसःof the space/realm (rajas)
रजसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
सुदंससम्very wondrous/strongly marvellous
सुदंससम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु-दंसस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
पृथिव्योःof heaven-and-earth (lit. of the two earths/earth-pair)
पृथिव्योः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अरतिम्the charioteer/driver (steersman)
अरतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
निdown, into; (prefix)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
एरिरेthey set in motion/they impelled
एरिरे:
TypeVerb
Rootईर् (धातु; Vedic: ईरिरे)
रथम्a chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वेद्यम्to be recognized/known; worthy of notice
वेद्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवेद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्/√वेद् ‘to know’ → ‘to be known/recognized’)
शुक्रशोचिषम्with bright/flashing flame
शुक्रशोचिषम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशुक्र-शोचिस् (प्रातिपदिक; कर्मधारयः)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मित्रम्Mitra (as a friend/ally)
मित्रम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
क्षितिषुamong the settlements/dwellings
क्षितिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
प्रशंस्यम्praiseworthy
प्रशंस्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-शंस्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’)