Adhyaya 31

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद स्कंदस्कंदित तारक । न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्

Agastya thưa: Ôi bậc Toàn tri, niềm hoan hỷ của tâm, ôi Tāraka được Skanda tán dương! Lắng nghe thánh truyện về Vārāṇasī, con vẫn chẳng bao giờ thấy thỏa mãn.

Verse 2

अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि । तदा कथय मे नाथ काश्यां भैरव संकथाम्

Nếu Ngài ban ân sủng cho con, nếu con xứng đáng được nghe, thì bạch Chúa tể, xin kể cho con thánh truyện về Bhairava tại Kāśī.

Verse 3

कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः । किं रूपमस्य किं कर्म कानि नामानि चास्य वै

Bhairava ấy là ai, vị đang an trụ tại thành Kāśī? Hình tướng của Ngài ra sao, công hạnh của Ngài là gì, và quả thật danh xưng của Ngài gồm những gì?

Verse 4

कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै । आराधितः कुत्र काले क्षिप्रं सिद्ध्यति भैरवः

Nên phụng thờ Ngài thế nào—Đấng ban siddhi cho hành giả? Khi thờ Bhairava, ở nơi nào và vào thời khắc nào thì Ngài mau chóng ban sự thành tựu?

Verse 5

स्कंद उवाच । वाराणस्यां महाभाग यथा ते प्रेम वर्तते । तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः

Skanda nói: Hỡi bậc đại phúc, ta không nghĩ có ai yêu mến Vārāṇasī như ngươi. Vì vậy ta sẽ giảng bày cho ngươi trọn vẹn, không bỏ sót điều gì.

Verse 6

प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम् । यच्छ्रुत्वा काशिवासस्य फलं निर्विघ्रमाप्नुयात्

Sự hiển hiện của Bhairava là đấng diệt trừ đại tội. Ai nghe điều ấy sẽ đạt quả báo của việc cư trú tại Kāśī, không gặp chướng ngại.

Verse 7

पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः । पायंपायमपायतस्त्रिजगतीमुन्मत्तवत्तै रसैर्नृत्यंस्तांडवडंबरेण विधिनापायान्महाभैरवः

Dùng cả hai tay ép chặt khắp bề, rồi vắt đi vắt lại, Mahābhairava như thể rút lấy và “nấu chín” toàn thể trứng vũ trụ, nhiều lần kéo ra tinh chất tựa dòng mật đậm của trái chín. Uống rồi uống mãi những cam lộ say mê ấy, Ngài múa—đúng theo nghi quỹ—với uy thế Tāṇḍava vang dội, khiến ba cõi chao đảo.

Verse 8

कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः । चतुर्भजोपि वैकुंठश्चतुर्वक्त्रोपि विश्वकृत्

Ngay cả Kumbhayoni (Agastya) cũng không thật biết được uy linh của Maheśvara. Ngay cả Viṣṇu bốn tay nơi Vaikuṇṭha, và Brahmā bốn mặt—đấng tạo tác thế gian—cũng không thể thấu trọn.

Verse 9

न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया । तया संमोहिताः सर्वे नावयंत्यपि तं परम्

Điều ấy chẳng có gì lạ, hỡi bậc thánh hiền: māyā của Bhava (Śiva) thật khó vượt qua. Bị nó mê hoặc, muôn loài không thể nhận biết Thực Tại Tối Thượng ấy.

Verse 10

वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः । तदा विंदंति ब्रह्माद्याः स्वेच्छयैव न तं विदुः

Nếu ai thật sự tự biết Chân Ngã (Ātman), người ấy chính là Parameśvara. Chỉ khi ấy Brahmā và chư thiên mới ‘tìm thấy’ chân lý đó; chỉ bằng ý muốn riêng, họ không thể biết Ngài.

Verse 11

स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः । देववद्बुध्यते मूढैरतीतो यो मनोगिराम्

Maheśvara ấy bị mọi màn che phủ nên không thể thấy; Ngài an vui trong chính Chân Ngã của mình. Thế mà kẻ ngu chỉ nghĩ Ngài như một ‘vị thần’, dù Ngài vượt ngoài tâm trí và lời nói.

Verse 12

पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः । प्रोचुः प्रणम्य लोकेशं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

Hỡi brāhmaṇa, thuở xưa trên đỉnh núi Meru, các đại hiền triết sau khi đảnh lễ Lokēśvara—Chúa tể các cõi—đã hỏi: “Thực tại duy nhất, bất hoại ấy là gì?”

Verse 13

समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः । अविज्ञाय परं भावमात्मानं प्राह वर्पिणम्

Chính bởi māyā ấy—mạnh ngang trong việc làm mê—Brahmā, đấng sinh khởi các thế giới, đã bị mê lầm về Maheśvara. Không biết cảnh giới tối thượng, ông tự xưng mình là Đấng hữu thân (tối cao).

Verse 14

जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः । अनादिमदहं ब्रह्म मामनर्च्य न मु च्यते

“Ta là nguồn sinh của thế gian; Ta là Đấng Nâng Đỡ, Tự Sinh, vị Īśvara duy nhất. Ta là Brahman vô thủy—không thờ phụng Ta thì chẳng được giải thoát.”

Verse 15

प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः । नान्यो मदधिकः सत्यं कश्चित्कोपि सुरोत्तमाः

Chỉ riêng Ta là Đấng thúc đẩy muôn thế giới, và cũng chỉ riêng Ta là Đấng thu hồi chúng. Quả thật, hỡi các bậc thần tối thượng, không một ai cao hơn Ta.

Verse 16

तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

Khi ông nói như thế, Kratu—Dhātṛ, đấng tạo hóa sinh từ một phần của Nārāyaṇa—bỗng bật cười và đáp lời, đôi mắt đỏ màu đồng vì giận dữ.

Verse 17

अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते । अज्ञानं योगयुक्तस्य न चैतदुचितं तव

Chưa nhận ra Thực Tại tối thượng, sao lại muốn lập thuyết điều này? Vô minh không xứng với người hợp nhất trong yoga—và điều ấy cũng chẳng hợp với ngươi.

Verse 18

अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः । न मामनादृत्य विधे जीवनं जगतामज

Chính Ta là đấng tạo tác các thế giới; và tế lễ (yajña) chính là Nārāyaṇa tối thượng. Hỡi Đấng an bài, hỡi Đấng Vô sinh, nếu không tôn kính Ta thì các thế giới cũng chẳng thể sống còn.

Verse 19

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः । मत्प्रेरितेन भवता सृष्टिरेषा विधीयते

Chỉ riêng Ta là Ánh Sáng tối thượng; chỉ riêng Ta là Đích đến tối thượng. Chính ngươi—được Ta thúc đẩy—mà sự sáng tạo này được thành tựu.

Verse 20

एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ । पप्रच्छतुः प्रमाणज्ञानागमांश्चतुरोपि तौ

Bấy giờ, hỡi Bà-la-môn, hai vị ấy vì mê lầm và ham thắng nhau, đã tra hỏi về bốn bậc thẩm quyền: các phương tiện của tri thức chân chính (pramāṇa), sự biết đúng như thật, và truyền thống thánh điển được truyền thừa (āgama).

Verse 21

विधिक्रतू ऊचतुः । वेदाः प्रमाणं सर्वत्र प्रतिष्ठां परमामिताः । यूयमेव न संदेहः किं तत्त्वं प्रतितिष्ठत

Vidhi và Kratu nói: “Veda là thẩm quyền ở khắp nơi, là nền tảng tối thượng, vô lượng. Chính các Ngài, hỡi Śruti, là điều ấy—không nghi ngờ. Rốt ráo các Ngài an lập trong Thực Tại nào?”

Verse 22

श्रुतय ऊचुः । यदि मान्या वयं देवौ सृष्टिस्थितिकरौ विभू । तदा प्रमाणं वक्ष्यामो भवत्संदेहभेदकम्

Các Śruti nói: “Nếu được hai Ngài tôn kính, hỡi bậc đại năng—đấng tác thành sự sáng tạo và gìn giữ—thì chúng tôi sẽ tuyên bày pramāṇa chân thật, có thể chặt đứt mọi nghi hoặc của hai Ngài.”

Verse 23

श्रुत्युक्तमिदमाकर्ण्य प्रोचतुस्तौ श्रुतीः प्रति । युष्मदुक्तं प्रमाणं नौ किं तत्त्वं सम्यगुच्यताम्

Nghe lời Śruti như vậy, hai vị đáp lại các Śruti: “Xin nói cho chúng tôi thẩm quyền mà các Ngài đã nêu; Thực Tại là gì—hãy tuyên bày cho đúng đắn, rành rẽ.”

Verse 24

ऋगुवाच । यदंतःस्थानि भूतानि यतः सर्वं प्रवर्तते । यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

Ṛg nói: “Đấng mà trong Ngài muôn loài an trú, và từ Ngài vạn sự lưu xuất—điều ấy được gọi là Thực Tại Tối Thượng; chính là Rudra. Quả thật, chỉ Ngài là Đấng Duy Nhất.”

Verse 25

यजुरुवाच । यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समिज्यते । येन प्रमाणं हि वयं स एकः सर्वदृक्छिवः

Yajur nói: Chỉ có một Đấng Chúa Tể được thờ phụng bằng mọi lễ tế (yajña) và cả bằng yoga. Ngài là chuẩn mực của tri kiến chân thật đối với chúng ta; chính Śiva ấy là Đấng thấy khắp muôn loài.

Verse 26

सामोवाच । येनेदं भ्रश्यते विश्वं योगिभिर्यो विचिंत्यते । यद्भासा भासते विश्वं स एकस्त्र्यंबकः परः

Sāma nói: Nhờ Ngài mà vũ trụ này rơi vào sự tiêu dung; Ngài là Đấng các yogin quán niệm. Nhờ hào quang của Ngài mà toàn thế gian rực sáng—chỉ một mình Ngài là Tryambaka tối thượng.

Verse 27

अथर्वोवाच । यं प्रपश्यंति देवेशं भक्त्यानुग्रहिणो जनाः । तमाहुरेकं कैवल्यं शंकरं दुःखतस्करम्

Atharva nói: Những người được ân sủng nhờ lòng bhakti liền chiêm kiến Đấng Chúa Tể của chư thiên. Họ tuyên rằng chỉ riêng Śaṅkara là Kaivalya tự thân, là “kẻ trộm” cướp mất mọi sầu khổ.

Verse 28

श्रुतीरितं निशम्येत्थं तावतीव विमोहितौ । स्मित्वाहतुः क्रतु विधीमोहाध्येनांकितौ मुने

Nghe lời Śruti nói như thế, hai vị ấy lại càng thêm mê muội. Mỉm cười, hỡi bậc hiền triết, họ cất lời—vẫn còn mang dấu ấn của ảo mê về trật tự nghi lễ tế tự.

Verse 29

कथं प्रमथनाथोसौ रममाणो निरंतरम् । दिगंबरः पितृवने शिवया धूलिधूसरः

“Làm sao Chúa tể của các Pramatha có thể vui chơi không ngừng—mặc ‘áo’ là bốn phương (digambara), ở pitrivana, nơi hỏa táng, cùng với Śivā, thân phủ bụi xám?”

Verse 30

विटंकवेशो जटिलो वृषगोव्यालभूषणः । परं ब्रह्मत्वमापन्नः क्व च तत्संगवर्जितम्

Mang những trang sức kỳ lạ, tóc bện thành jata, trang nghiêm bởi bò đực, bò cái và rắn—Ngài làm sao đạt địa vị Phạm Thiên tối thượng (Brahman), mà vẫn hoàn toàn lìa mọi dính mắc?

Verse 31

तदुदीरितमाकर्ण्य प्रणवात्मा सनातनः । अमूर्तो मूर्तिमान्भूत्वा हसमान उवाच तौ

Nghe lời họ thưa, Đấng Vĩnh Cửu có bản thể là Praṇava—dẫu vô tướng—liền hiện thân, mỉm cười và nói với hai vị ấy.

Verse 32

प्रणव उवाच । न ह्येष भगवाञ्छक्त्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया । कदाचिद्रमते रुद्रो लीलारूपधरो हरः

Praṇava phán: “Đấng Bhagavān này chẳng bao giờ vui hưởng nhờ một năng lực tách rời khỏi chính Tự Ngã của Ngài. Rudra—Hara—chỉ hiện các hình tướng như cuộc thần du (līlā).”

Verse 33

असौ हि भगवानीशः स्वयंज्योतिः सनातनः । आनंदरूपा तस्यैषा शक्तिर्नागंतुकी शिवा

Vì Đấng Bhagavān ấy là Īśa vĩnh hằng, tự chiếu sáng. Śivā—năng lực của Ngài—mang bản tính hỷ lạc, chẳng phải điều ngẫu nhiên đến sau hay mới được thâu nhận.

Verse 34

इत्येवमुक्तेपि तदा मखमूर्तेरजस्य हि । नाज्ञानमगमन्नाशं श्रीकंठस्यैव मायया

Dẫu đã nói như vậy, khi ấy vô minh của Đấng Vô Sinh—đấng mang hình tướng của tế lễ (yajña)—vẫn chưa tiêu tan, bởi chỉ do māyā của Śrīkaṇṭha mà thôi.

Verse 35

प्रादुरासीत्ततो ज्योतिरुभयोरंतरे महत् । पूरयन्निजया भासा द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

Bấy giờ một Ánh Sáng vĩ đại hiển lộ giữa hai vị, tự rạng ngời mà lấp đầy toàn thể khoảng không giữa trời và đất.

Verse 36

ज्योतिर्मंडलमध्यस्थो ददृशे पुरुषाकृतिः । प्रजज्वालाथ कोपेन ब्रह्मणः पंचमं शिरः

Trong trung tâm vòng hào quang ấy, hiện ra một hình tướng như người; rồi vì cơn phẫn nộ, chiếc đầu thứ năm của Phạm Thiên bừng cháy dữ dội.

Verse 37

आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम् । विधिः संभावयेद्यावत्तावत्स हि विलोकितः

“Trong khoảng giữa hai chúng ta, ai có thể mang hình tướng như người?”—Phạm Thiên (Vidhī) còn suy niệm như thế bao lâu, thì bấy lâu Ngài vẫn chăm chú nhìn kỳ cảnh ấy.

Verse 38

स्रष्टा क्षणेन च महान्पुरुषो नीललोहितः । त्रिशूलपाणिर्भालाक्षो नागोडुपविभूषणः

Và chỉ trong khoảnh khắc, một Đại Nhân hiện ra—Nīlalohita—tay cầm tam xoa, có con mắt nơi trán, trang nghiêm với rắn thiêng và vầng nguyệt.

Verse 39

हिरण्यगर्भस्तं प्राह जाने त्वां चंद्रशेखरम् । भालस्थलान्ममपुरा रुद्रः प्रादुरभूद्भवान्

Hiraṇyagarbha (Phạm Thiên) nói với Ngài: “Ta biết Ngài là Candraśekhara; thuở xưa Ngài đã hiển lộ làm Rudra từ nơi vùng trán của ta.”

Verse 40

रोदनाद्रुद्रनामापि योजितोसि मया पुरा । मामेव शरणं याहि पुत्र रक्षां करोमि ते

Vì tiếng khóc (rodana), thuở trước Ta cũng đã đặt cho con danh hiệu ‘Rudra’. Này con, hãy chỉ nương tựa nơi Ta; Ta sẽ ban sự hộ trì cho con.

Verse 41

अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम् । सकोपतः समुत्पाद्य पुरुषं भैरवाकृतिम्

Bấy giờ Đức Chúa Tể, nghe lời kiêu mạn của Đấng Sinh từ Hoa Sen (Brahmā), liền nổi giận và hóa hiện một Hữu Thể mang hình tướng Bhairava.

Verse 42

प्राह पंकजजन्मासौ शास्यस्ते कालभैरव । कालवद्राजसे साक्षात्कालराजस्ततो भवान्

Đấng Sinh từ Hoa Sen (Brahmā) nói: “Hỡi Kālabhairava, ngươi được chỉ định làm bậc trừng phạt. Ngươi cai trị như chính Thời Gian (Kāla); vì thế ngươi thật là Vua của Thời Gian.”

Verse 43

विश्वं भर्तुं समर्थोऽसि भरणाद्भैरवः स्मृतः । त्वत्तो भेष्यति कालोपि ततस्त्वं कालभैरवः

Ngươi có thể nâng đỡ vũ trụ; vì sự nâng đỡ (bharaṇa) ấy mà được ghi nhớ là ‘Bhairava’. Ngay cả Thời Gian (Kāla) cũng sợ ngươi; vì thế ngươi là ‘Kālabhairava’.

Verse 44

आमर्दयिष्यति भवांस्तुष्टो दुष्टात्मनो यतः । आमर्दक इति ख्याति ततः सर्वत्र यास्यति

Vì khi được làm hài lòng, ngươi sẽ nghiền nát kẻ tâm địa ác, nên danh tiếng của ngươi sẽ lan khắp nơi với danh xưng ‘Āmardaka’.

Verse 45

यतः पापानि भक्तानां भक्षयिष्यति तत्क्षणात् । पापभक्षण इत्येव तव नाम भविष्यति

Vì Ngài sẽ nuốt trọn tội lỗi của các tín đồ ngay trong khoảnh khắc ấy, nên danh xưng của Ngài quả thật sẽ là ‘Pāpabhakṣaṇa’—Đấng Nuốt Tội.

Verse 46

या मे मुक्तिपुरी काशी सर्वाभ्योपि गरीयसी । आधिपत्यं च तस्यास्ते कालराज सदैव हि

Kāśī ấy—thành phố giải thoát của Ta, cao quý hơn mọi nơi—trên đó, hỡi Vua của Thời Gian, quyền chủ tể của ngươi quả thật sẽ đứng vững mãi mãi.

Verse 47

तत्र ये पापकर्तारस्तेषां शास्ता त्वमेव हि । शुभाशुभं न तत्कर्म चित्रगुप्तो लिखिष्यति

Tại đó, hễ ai tạo tội thì chỉ riêng ngươi là Đấng trừng phạt họ; và ở thánh địa ấy, Citragupta sẽ không ghi chép các nghiệp ấy là thiện hay bất thiện.

Verse 48

एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः । वामांगुलिनखाग्रेण चकर्त च शिरो विधेः

Sau khi thọ nhận các ân huệ ấy, ngay khoảnh khắc đó Kālabhairava dùng đầu móng của ngón tay trái mà chém đứt đầu của Vidhātr̥ (Brahmā).

Verse 49

यदंगमपराध्नोति कार्यं तस्यैव शासनम् । अतो येन कृता निंदा तच्छिन्नं पचमं शिरः

Chi thể nào phạm lỗi thì hình phạt phải giáng ngay lên chi thể ấy. Vì lời phỉ báng phát ra từ đó, nên chiếc đầu thứ năm đã bị chặt bỏ.

Verse 50

यज्ञमूर्तिधरो विष्णुस्ततस्तुष्टाव शंकरम् । भीतो हिरण्यगर्भोपि जजाप शतरुद्रियम्

Bấy giờ Viṣṇu, mang hình tướng của lễ tế (yajña), liền tán thán Śaṅkara; còn Hiraṇyagarbha (Phạm Thiên) cũng vì sợ hãi mà trì tụng Thánh chú Śatarudrīya.

Verse 51

आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः । प्राह स्वां मूर्तिमपरां भैरवं तं कपर्दिनम्

Sau khi trấn an cả hai, Mahādeva—hoan hỷ và thương mến những ai cúi đầu đảnh lễ—liền ngỏ lời với Bhairava, hóa thân khác của Ngài, Kapardin, Đấng có tóc bện rối.

Verse 52

मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम् । कपालं वैधसं चापि नीललोहित धारय

Ngươi hãy tôn kính lễ tế ấy, và cũng hãy tôn kính Śatadhṛti (Phạm Thiên). Hỡi Nīlalohita, hãy mang lấy cả chiếc sọ của Vaidhasa (Phạm Thiên).

Verse 53

ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन् । चर त्वं सततं भिक्षां कापालव्रतमास्थितः । इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः

Để trừ diệt tội brahmahatyā (sát hại Bà-la-môn) và để nêu bày hạnh nguyện ấy cho thế gian, ngươi hãy luôn du hành khất thực, an trụ trong Kāpāla-vrata. Nói xong, Śiva—Đấng rực sáng—liền ẩn mất.

Verse 54

उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम् । रक्तांबरधरां रक्तां रक्तस्रग्गंधलेपनाम्

Rồi Ngài hóa sinh một thiếu nữ duy nhất, nổi danh với tên “Brahmahatyā”; khoác y phục đỏ, thân cũng đỏ, trang sức bằng tràng hoa đỏ, hương liệu và dầu thơm xoa bôi.

Verse 55

दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम् । अंतरिक्षैकपादाग्रां पिबंतीं रुधिरं बहु

Ngài trông thấy nàng: gương mặt dữ tợn vì nanh lộ ra, lưỡi thè rung rợn người; đứng lơ lửng giữa hư không trên đầu ngón một bàn chân, uống máu thật nhiều.

Verse 56

कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम् । गर्जयंतीं महावेगां भैरवस्यापिभीषणाम्

Nàng cầm dao phạt, nơi đầu bàn tay như mang một sọ người; đôi mắt vàng nâu rực cháy, dữ dằn. Gầm rống với sức mạnh khủng khiếp, nàng đáng sợ—đến cả Bhairava cũng phải rùng mình.

Verse 57

यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति । तावत्त्वं भीषणे कालमनुगच्छोग्ररूपिणि

‘Chừng nào hắn còn trên đường đến thành thiêng Vārāṇasī, chừng ấy ngươi—hỡi kẻ đáng sợ mang hình tướng dữ dằn—hãy theo sát hắn, sánh nhịp cùng hắn như Kāla.’

Verse 58

सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । नियोज्यतामिति शिवोप्यंतर्धानं गतस्ततः

‘Khắp nơi ngươi đều có thể vào, trừ thành Vārāṇasī; hãy được sai khiến đúng như vậy.’ Nói xong, Śiva liền ẩn mất khỏi tầm mắt.

Verse 59

तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः । स देवदेववाक्येन बिभ्रत्कापालिकं व्रतम्

Nhờ sự cận kề ấy, ngay cả Bhairava cũng hóa thành Kāla—Kāla của Kāla (tử thần của tử thần). Vâng theo lời của Đấng Thần của chư thần, Ngài mang giữ hạnh nguyện Kāpālika.

Verse 60

कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम् । नात्याक्षीच्चापि तं देवं ब्रह्महत्या सुदारुणा

Tay cầm sọ, Đấng Ngã Thể Vũ Trụ du hành khắp ba cõi; thế nhưng tội Brahmahatyā cực kỳ ghê rợn ấy vẫn không rời bỏ vị thần kia.

Verse 61

सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि । त्रिजगत्पतिरुग्रोपि व्रती त्रिजगतीश्वरः

Dẫu ở Satyaloka, dẫu ở Vaikuṇṭha, dẫu trong các thành của Mahendra và chư thần khác, vị Chúa uy nghiêm ấy—chủ tể ba cõi—vẫn giữ trọn hạnh nguyện, là Đấng Tối Thượng của tam giới.

Verse 62

प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया

Dẫu lang thang từ bến thánh này sang bến thánh khác, Ngài vẫn chưa được giải thoát khỏi tội Brahmahatyā.

Verse 63

अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम् । ब्रह्महत्यापनोदिन्याः काश्याः कलशसंभव

Chính từ suy luận này, hãy thấu hiểu uy đức của Kāśī, hỡi Đấng sinh từ bình (Kalaśa-saṃbhava); vì nàng là bậc xóa trừ tội Brahmahatyā.

Verse 64

संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च । अधि त्रिलोकिनो काश्याः कलामर्हंति षोडशीम्

Có vô số bến thánh và cũng nhiều thánh địa; nhưng so với Kāśī được tôn kính khắp ba cõi, chúng chỉ đạt được một phần mười sáu mà thôi.

Verse 65

तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम् । यावन्नाम न शृण्वंति काश्याः पापाचलाशनेः

Chừng nào chưa được nghe Danh xưng Kāśī—lưỡi kim cang phá tan núi tội—chừng ấy các đại tội, bắt đầu từ brahma-hatyā, còn gầm vang dữ dội.

Verse 66

प्रमथैः सेव्यमानोऽयं त्रिलोकीं विचरन्हरः । कापालिको ययौ देवो नारायणनिकेतनम्

Được các Pramatha hầu cận và tôn kính, Hara—lang thang khắp ba cõi trong dáng Kāpālika—đã đi đến thánh cư của Nārāyaṇa.

Verse 67

अथायांतं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुंडलम् । महादेवांशसंभूतं भैरवं भीषणाकृतिम्

Rồi Mahākāla đến—ba mắt, đeo hoa tai hình rắn—Bhairava dáng vẻ ghê rợn, sinh từ một phần của Mahādeva.

Verse 68

पपात दंडवद्भूमौ दृष्ट्वा तं गरुडध्वजः । देवाश्च मुनयश्चैव देवनार्यः समंततः

Thấy Ngài, Đấng mang cờ Garuḍa liền phủ phục xuống đất như cây gậy; và khắp chung quanh, chư thiên, các hiền thánh, cùng các thiên nữ cũng đều như vậy.

Verse 69

निपेतुः प्रणिपत्यैनं प्रणतः कमलापतिः । शिरस्यंजलिमारोप्य स्तुत्वा बहुविधैः स्तवैः

Họ đều sụp xuống đảnh lễ Ngài; còn Kamalāpati (Viṣṇu) khiêm cung, chắp tay đặt lên đỉnh đầu, rồi ca ngợi Ngài bằng nhiều loại thánh tụng.

Verse 70

क्षीरोदमथनो तां प्राह पद्मालयां हरिः । प्रिये पश्याऽब्जनयने धन्याऽसि सुभगेनघे

Hari, Đấng khuấy Biển Sữa, nói với Padmālayā (Lakṣmī): “Hỡi người yêu dấu, mắt như hoa sen, hãy nhìn! Này bậc cát tường, vô tội, nàng thật là người được phúc.”

Verse 71

धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम् । अयं धाता विधाता च लोकानां प्रभुरीश्वरः

“Hỡi Nữ Thần, người thắt lưng thon đẹp, ta cũng thật có phúc vì chúng ta đã được thấy Chúa Tể của thế gian. Ngài là Đấng Nâng Đỡ và Đấng An Bài—Chủ Tể, Īśvara, bậc làm chủ các cõi.”

Verse 72

अनादिः शरणः शांतः परः षड्विंशसंमितः । सर्वज्ञः सर्वयोगीशः सर्वभूतैकनायकः

Ngài vô thủy, là nơi nương tựa, là bậc tịch tĩnh, là Tối Thượng—được kể là vượt ngoài hai mươi sáu tattva. Ngài toàn tri, Chúa Tể của mọi yogin, và là vị lãnh đạo duy nhất của muôn loài.

Verse 73

सर्वभूतांतरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा । यं विनिद्रा विनिःश्वासाः शांता ध्यानपरायणाः

Ngài là Nội Ngã của mọi chúng sinh, hằng ban phát mọi điều cho hết thảy. Chính Ngài là Đấng mà những bậc an tịnh—không lười nhác, không hơi thở xao động—tìm cầu, trọn lòng nương vào thiền định.

Verse 74

धिया पश्यंति हृदये सोयमद्य समीक्ष्यताम् । यं विदुर्वेदतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः

Đấng mà họ chiêm kiến trong tim bằng tuệ giác thanh tịnh—xin chính Ngài hôm nay được thấy bằng mắt mở. Ngài là Đấng được các bậc thông hiểu chân lý Veda và các yogin có tâm điều phục nhận biết.

Verse 76

यस्याख्यां ब्रुवतां नित्यं न देहः सोपि देहधृक् । यं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि

Với người hằng ngày xưng tụng danh Ngài, tuy còn mang thân, thân ấy như chẳng còn ràng buộc. Đã được chiêm bái Ngài rồi, con người trên cõi đất này không còn thọ sinh trở lại.

Verse 77

सोयमायाति भगवांस्त्र्यंबकः शशिभूषणः । पुंडरीकदलायामे धन्येमेऽद्य विलोचने

Kìa—Ngài đang đến: Đức Bhagavān Tryambaka, đấng trang sức vầng nguyệt. Hôm nay đôi mắt này thật phước lành, mở rộng như cánh sen.

Verse 78

धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वाऽत्र शंकरम् । लभ्यते यन्न निर्वाणं सर्वदुःखांतकृत्तु यत्

Hổ thẹn thay, hổ thẹn thay cả địa vị tối thượng của chư thiên—nếu đã thấy Śaṅkara nơi đây mà vẫn không chứng được Niết-bàn, đấng đoạn tận mọi khổ đau.

Verse 79

देवत्वादशुभं किंचिद्देवलोके न विद्यते । दृष्ट्वापि सर्वदेवेशं यन्मुक्तिं न लभामहे

Trong cõi trời, nhờ địa vị chư thiên nên không có điều bất tường. Thế mà dù đã thấy Đấng Chúa tể của muôn thần, chúng ta vẫn không đạt giải thoát—ấy là nỗi sầu của chúng ta.

Verse 80

एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्

Nói xong như vậy, Hṛṣīkeśa—lông tóc dựng lên vì hoan hỷ—liền phủ phục đảnh lễ Mahādeva và thưa những lời này với Đấng mang cờ hiệu Bò.

Verse 81

किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो । क्रियते जगतां धात्रा सर्वपापहराऽव्यय

Bạch Đấng Tối Thượng—Thần của chư thần, bậc Toàn tri, Đấng nâng đỡ muôn cõi, Đấng trừ sạch mọi tội lỗi, Đấng bất hoại—Ngài đang làm điều này là gì vậy?

Verse 82

क्रीडेयं तव देवेश त्रिलोचन महामते । किं कारणं विरूपाक्ष चेष्टितं ते स्मरार्दन

Bạch Đấng Chúa tể chư thần, bậc Tam Nhãn, tâm trí vĩ đại—đây có phải là trò lila của Ngài chăng? Bạch Virūpākṣa, Đấng diệt Kāma—cớ sao Ngài lại hành xử như vậy?

Verse 83

किमर्थं भगवत्र्छंभो भिक्षां चरसि शक्तिप । संशयो मे जगन्नाथ नतत्रैलोक्यराज्यद

Bạch Bhagavān Śambhu, bậc Chủ tể của Śakti—vì mục đích gì Ngài lang thang xin bố thí? Bạch Jagannātha, Đấng ban quyền tối thượng cho tam giới—trong con đã khởi lên nghi hoặc.

Verse 84

एवमुक्तस्ततः शंभुर्विष्णुमेतदुदाहरत् । ब्रह्मणस्तु शिरश्छिन्नमंगु्ल्यग्रनखेन ह

Được thưa hỏi như vậy, Śambhu bèn nói rõ với Viṣṇu: “Quả thật, đầu của Brahmā đã bị chém đứt bởi móng ở đầu ngón tay của Ta.”

Verse 85

तदघप्रतिघं विष्णो चराम्येतद्व्रतं शुभम् । एवमुक्तो महेशेन पुंडरीकविलोचनः

“Vì thế, hỡi Viṣṇu, để đối trị tội lỗi ấy, Ta thực hành lời nguyện (vrata) cát tường này.” Maheśa nói vậy; Viṣṇu mắt như sen liền lắng nghe.

Verse 86

स्मित्वा किंचिन्नतशिराः पुनरेवं व्यजिज्ञपत् । यथेच्छसि तथा क्रीड सर्वविष्टपनायक

Mỉm cười và hơi cúi đầu, ông lại thưa: “Xin Ngài tùy ý mà vui chơi trong līlā, hỡi Đấng Chủ tể dẫn dắt và cai quản muôn loài.”

Verse 87

मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि । नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनान्

“Ôi Mahādeva, xin Ngài chớ che phủ con bằng māyā. Từ bọc hoa sen nơi rốn con, trong mỗi thời đại, vô số Brahmā ngồi trên tòa sen lại sinh khởi.”

Verse 88

कल्पे कल्पे सृजामीश त्वन्नियोगबलाद्विभो । त्यज मायामिमां देव दुस्तरामकृतात्मभिः

“Hỡi Īśa, trong mỗi kalpa con tạo dựng nhờ sức mạnh mệnh lệnh của Ngài, ô Đấng bao trùm khắp. Xin Ngài lìa bỏ māyā này, hỡi Thần—vốn khó vượt qua đối với kẻ chưa tự chế ngự mình.”

Verse 89

मदाद्यो महादेव मायया तव मोहिताः । यथावदवगच्छामि चेष्टितं ते शिवापते

“Ôi Mahādeva, bắt đầu từ con, tất cả chúng con đều bị māyā của Ngài làm mê hoặc. Nhưng, hỡi Śivā-pati, con hiểu đúng như thật ý định và sự vận hành của Ngài.”

Verse 90

संहारकाले संप्राप्ते सदेवानखिलान्मुनीन् । लोकान्वर्णाश्रमवतो हरिष्यसि यदा हर

“Khi thời khắc hủy diệt đến, hỡi Hara, Ngài sẽ thu nhiếp tất cả: chư thiên cùng các bậc hiền triết, và các thế giới được an lập theo varṇa và āśrama.”

Verse 91

तदा क्व ते महादेव पाप ब्रह्मवधादिकम् । पारतंत्र्यं न ते शंभो स्वैरं क्रीडेत्ततो भवान्

Bấy giờ, ôi Mahādeva, đối với Ngài thì ‘tội’ ở đâu—như tội sát Brahmā và những điều tương tự? Ôi Śambhu, Ngài chẳng bị ràng buộc bởi sự lệ thuộc; vì thế Ngài vui chơi trong tự do trọn vẹn.

Verse 92

अतीतब्रह्मणामस्थ्नां स्रक्कंठे तव भासते । तदातदा क्वानुगता ब्रह्महत्या तवानघ

Vòng hoa bằng xương của các Brahmā thuở trước rực sáng trên cổ Ngài. Vào những lúc ấy, ôi Đấng vô nhiễm, ‘tội sát Brahmā’ đã đi đâu—nó có thể bám víu vào điều gì nơi Ngài?

Verse 93

कृत्वापि सुमहत्पापं त्वां यः स्मरति भावतः । आधारं जगतामीशं तस्य पापं विलीयते

Dẫu đã gây nên tội lỗi rất lớn, hễ ai tưởng niệm Ngài bằng lòng sùng kính chân thành—ôi Īśa, chỗ nương tựa của muôn thế giới—tội ấy liền tan biến.

Verse 94

यथा तमो न तिष्ठेत संनिधावंशुमालिनः । तथा न भवभक्तस्य पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

Như bóng tối không thể ở lại trước mặt mặt trời, cũng vậy tội lỗi không thể tồn tại nơi người sùng kính Bhava; nó vội vã đi đến chỗ tiêu diệt.

Verse 95

यश्चिंतयति पुण्यात्मा तव पादांबुजद्वयम् । ब्रह्महत्यादिकमपि पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

Người có tâm thanh tịnh, hằng quán niệm đôi chân sen của Ngài, thì ngay cả tội sát Brahmā và những tội tương tự cũng đều đi đến chỗ tiêu diệt.

Verse 96

तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते । अप्यद्रिकूटतुलितं नैनस्तमनुबाधते

Lạy Đấng Chúa Tể của thế gian, người nào lời nói chuyên chú nơi Thánh Danh của Ngài, thì dẫu tội lỗi chất cao như đỉnh núi cũng không thể quấy nhiễu người ấy.

Verse 97

रजसा तमसा विवर्धितं क्व नु पापं परितापदायकम् । क्व च ते शिव नाम मंगलं जनजीवातु जगद्रुजापहम्

Tội lỗi do rajas và tamas nuôi lớn, chỉ đem thiêu đốt khổ đau, ở đâu; còn Thánh Danh cát tường của Ngài, lạy Śiva—sinh mệnh của muôn người, đấng trừ khổ não thế gian—ở đâu?

Verse 98

यदि जातुचिदंधकद्विषस्तवनामौष्ठपुटाद्विनिःसृतम् । शिवशंकर चंद्रशेखरेत्यसकृत्तस्य न संसृतिः पुनः

Nếu chỉ một lần Thánh Danh của Ngài—đấng diệt Andhaka—thoát ra từ môi miệng một người, và người ấy lại nhiều lần xưng tụng ‘Śiva, Śaṅkara, Candraśekhara’, thì với người ấy không còn trở lại vòng luân hồi nữa.

Verse 99

परमात्मन्परंधाम स्वेच्छा विधृत विग्रह । कुतूहलं तवेशेदं क्व पराधीनतेश्वरे

Lạy Paramātman, lạy nơi nương tựa tối thượng, Ngài tự do tùy ý mà thọ thân—hỡi Īśa, ‘niềm hiếu kỳ’ này của Ngài là gì? Với bậc Tối Thượng, làm sao có thể có sự lệ thuộc vào kẻ khác?

Verse 100

अद्य धन्योस्मि देवेश यं न पश्यति योगिनः । पश्यामि तं जगन्मूलं परमेश्वरमक्षयम्

Hôm nay con thật phước lành, lạy Chúa Tể chư thiên: Đấng mà ngay cả các yogin cũng chẳng thấy, nay con được thấy—Paramēśvara bất hoại, cội nguồn của vũ trụ.

Verse 110

अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदंघ्रियुगलेन वै । एष एव वरः शंभो नान्यं कंचिद्वरं वृणे

Lạy Đấng Thần linh, xin cho con không bao giờ lìa xa đôi chân thánh của Ngài. Lạy Śambhu, chỉ bấy nhiêu là ân phúc của con; con không chọn bất cứ tặng phẩm nào khác.

Verse 120

ब्रह्महत्यादि पापानि यस्या नाम्नोपि कीर्तनात् । त्यजंति पापिनं काशी सा केनेहोपमीयते

Ngay cả những tội nặng như tội sát hại Bà-la-môn cũng rời bỏ kẻ tội lỗi chỉ nhờ xưng tụng Danh của nàng—đó là Kāśī. Trong cõi đời này, lấy gì mà sánh ví được?

Verse 130

महाश्मशानमासाद्य यदि देवाद्विपद्यते । पुनः श्मशानशयनं न क्वापि लभते पुमान्

Đã đến Đại Nghĩa địa, nếu một người lìa đời theo ý chỉ của Thần, thì không còn ‘nằm nơi nghĩa địa hỏa táng’ ở bất cứ đâu nữa—nghĩa là không trở lại chịu cái chết như thế lần nữa.

Verse 150

तीर्थे कालोदके स्नात्वा कृत्वा तर्पणमत्वरः । विलोक्य कालराजं च निरयादुद्धरेत्पितॄन्

Tắm tại thánh địa Kālodaka và mau chóng cử hành lễ tarpaṇa, rồi chiêm bái Kālarāja (Yama), người ta có thể cứu vớt tổ tiên mình khỏi địa ngục.