Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम् । सकोपतः समुत्पाद्य पुरुषं भैरवाकृतिम्

Transliteration

atheśvaraḥ padmayoneḥ śrutvā garvavatīṃ giram | sakopataḥ samutpādya puruṣaṃ bhairavākṛtim

Translation

Bấy giờ Đức Chúa Tể, nghe lời kiêu mạn của Đấng Sinh từ Hoa Sen (Brahmā), liền nổi giận và hóa hiện một Hữu Thể mang hình tướng Bhairava.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing adverb)

• ईश्वरः: the Lord
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पद्मयोनेः: of the lotus-born (Brahmā)
• पद्मयोनेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मस्य योनि:)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव

• गर्ववतीम्: proud
• गर्ववतीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गर्ववत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गिरम्)

• गिरम्: speech/utterance
• गिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सकोपतः: angrily/with anger
• सकोपतः: Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थ) + कोप (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; भाववाचक-अव्यय (adverb)

• समुत्पाद्य: having produced/created
• समुत्पाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्+उत्+पद्/पाद् (धातु: पद्—उत्पादने)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund), अव्ययभाव; उपसर्गयुक्त धातु

• पुरुषम्: a person
• पुरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भैरवाकृतिम्: of Bhairava-form
• भैरवाकृतिम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भैरवस्य आकृति:) विशेषण (पुरुषम्)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Īśvara, stirred by Brahmā’s proud words, emanates a terrifying yet majestic puruṣa—Bhairava—radiant, armed, and lion-like in presence; the air thick with power, with Kāśī’s skyline faint behind.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Brahmā (Padmayoni)
• Bhairava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine justice arises to restrain arrogance; Bhairava represents Śiva’s corrective power that restores dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī—especially the Bhairava tradition central to Vārāṇasī’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not stated here; the verse introduces Bhairava’s manifestation, foundational for later Kāśī Bhairava worship.