Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

प्रणव उवाच । न ह्येष भगवाञ्छक्त्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया । कदाचिद्रमते रुद्रो लीलारूपधरो हरः

Transliteration

praṇava uvāca | na hyeṣa bhagavāñchaktyā svātmano vyatiriktayā | kadācidramate rudro līlārūpadharo haraḥ

Translation

Praṇava phán: “Đấng Bhagavān này chẳng bao giờ vui hưởng nhờ một năng lực tách rời khỏi chính Tự Ngã của Ngài. Rudra—Hara—chỉ hiện các hình tướng như cuộc thần du (līlā).”

Word by Word

• प्रणवः: Praṇava (Oṃ)
• प्रणवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: praṇava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु) (उवाच—लिट्)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha/Avyaya (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha/Avyaya (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhagavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• शक्त्या: by/with (his) power
• शक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: śakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• स्व-आत्मनः: of his own self
• स्व-आत्मनः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: sva (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; कर्मधारयः ‘स्वः आत्मा’

• व्यतिरिक्तया: separate/different (from it)
• व्यतिरिक्तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: vi-ati-√ric (धातु) (व्यतिरिक्त—कृदन्त क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; शक्त्या इति विशेषणम्

• कदाचित्: ever/at any time
• कदाचित्: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: kadācit (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• रमते: delights/plays
• रमते: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: √ram (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rudra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• लीला-रूप-धरः: bearing a playful form
• लीला-रूप-धरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: līlā (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लीलायाः रूपं धरति)

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Praṇava (Oṃ), personified teacher

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: the two questioners

Visual Art Cues

Scene: Praṇava speaks as a teacher: Śiva (Rudra/Hara) is shown serene, with multiple emblematic forms faintly suggested as playful manifestations arising from one luminous essence.

Characters & Entities

• Praṇava (Oṃ)
• Rudra
• Hara
• Śakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s power is not external to Him; divine manifestation is līlā, expressing non-duality of Lord and His Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Doctrinal teaching situated in Kāśīkhaṇḍa (Kāśī’s Śaiva revelation space); no specific tirtha is named.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is metaphysical instruction about the nature of Śiva and Śakti.