Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

श्रुतीरितं निशम्येत्थं तावतीव विमोहितौ । स्मित्वाहतुः क्रतु विधीमोहाध्येनांकितौ मुने

Transliteration

śrutīritaṃ niśamyetthaṃ tāvatīva vimohitau | smitvāhatuḥ kratu vidhīmohādhyenāṃkitau mune

Translation

Nghe lời Śruti nói như thế, hai vị ấy lại càng thêm mê muội. Mỉm cười, hỡi bậc hiền triết, họ cất lời—vẫn còn mang dấu ấn của ảo mê về trật tự nghi lễ tế tự.

Word by Word

• श्रुति-ईरितम्: uttered by the Vedas
• श्रुति-ईरितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक) + ईरित (कृदन्त; √ईर्/ईरय् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (श्रुत्या ईरितम् = श्रुतिभिः उक्तम्); भूतकृदन्त (क्त)

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (धातु) + नि (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• इत्थम्: thus
• इत्थम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• तावत्: so much/so long (to that extent)
• तावत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; परिमाणवाचक; विशेषण (विमोहितौ)

• इव: as if
• इव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक निपात (particle of comparison)

• विमोहितौ: bewildered
• विमोहितौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विमोहित (कृदन्त; √मुह् धातु + वि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• स्मित्वा: having smiled
• स्मित्वा: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: स्मि (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund)

• आहतुः: they said
• आहतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद

• क्रतु: O Kratu
• क्रतु: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• विधी: the two Vidhis (ordinances/creators)
• विधी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन

• मोहाध्येन: by delusion (as a covering)
• मोहाध्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक) + अध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मोहस्य अध्यः/अध्यायः इव—अत्र ‘मोहाध्य’ = मोह-आधीन/मोह-आवृत इत्यर्थे)

• अङ्कितौ: marked/tainted
• अङ्कितौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अङ्कित (कृदन्त; √अङ्क् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Speaker

Narrator (within Kāśīkhaṇḍa dialogue frame, traditionally Skanda addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Muni (primary listener in frame)

Visual Art Cues

Scene: Two figures, having heard the Śrutis, appear more confused; they smile and speak, still bearing the stamp of delusion about sacrificial procedure—an ironic, instructive moment.

Characters & Entities

• Śruti
• Yajña (Kratu)
• Delusion (Moha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even after hearing scriptural praise, one can remain confused when attached to outward ritual categories; clarity requires grace and right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse belongs to the Kāśīkhaṇḍa setting (Kāśī Māhātmya), but it does not name a particular tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references kratu-vidhi (sacrificial procedure) as the topic of confusion, not as a prescribed practice in this line.