Adhyaya 17

Verse 1

शिवशर्मोवाच । शुक्रसंबंधिनी देवौ कथा श्रावि मया शुभा । यस्याः श्रवणमात्रेण प्रीणिते श्रवणे मम

Śivaśarman thưa: Hỡi Nữ Thần, con đã thuật lại câu chuyện cát tường liên hệ đến Śukra; chỉ cần nghe thôi, ngay trong lúc đang lắng nghe, lòng con đã hoan hỷ.

Verse 2

कस्य पुण्यनिधेर्लोकः शोकहृत्त्वेष निर्मलः । एतदाख्यातुमुद्युक्तौ भवंतौ भवतां मम

Hỡi hai vị, kho tàng công đức—cõi giới thanh tịnh không vết nhơ, nơi trừ diệt sầu khổ này thuộc về ai? Xin hãy sẵn lòng giảng giải cho tôi.

Verse 3

धयित्वा श्रोत्रपात्राभ्यां वाणीममृतरूपिणीम् । न तृप्तिमधिगच्छामि भवन्मुखसुखोद्गताम्

Tôi đã dùng đôi tai làm chén mà uống lời của hai vị—lời mang hình amṛta—tuôn ngọt lành từ miệng hai vị; vậy mà tôi vẫn chưa được thỏa mãn.

Verse 4

गणावूचतुः । लोहितांगस्य लोकोयं शिवशर्मन्निबोध ह । उत्पत्तिं चास्य वक्ष्यावो भूसुतोयं यथाभवत्

Các Gaṇa nói: “Hãy biết, hỡi Śivaśarman—cõi giới này thuộc về Lohitāṅga. Chúng ta cũng sẽ thuật về nguồn gốc của ngài, và ngài đã trở thành con của Đất Mẹ như thế nào.”

Verse 5

पुरा तपस्यतः शंभोर्दाक्षायण्या वियोगतः । भालस्थलात्पपातैकः स्वेदबिंदुर्महीतले

Thuở xưa, khi Śambhu tu khổ hạnh vì lìa xa Dākṣāyaṇī, một giọt mồ hôi từ trán Ngài rơi xuống mặt đất.

Verse 6

ततः कुमारः संजज्ञे लोहितांगो महीतलात् । स्नेहसंवर्धितः सोथ धात्र्या धात्रीस्वरूपया

Từ đó, trên mặt đất sinh ra một bé trai—Lohitāṅga. Rồi ngài được nuôi dưỡng bằng tình thương bởi một nhũ mẫu mang chính hình tướng Dhātrī, tức Đất Mẹ.

Verse 7

माहेय इत्यतः ख्यातिं परामेष गतः सदा । ततस्तेपे तपोत्युग्रमुग्रपुर्यां पुरानघ

Vì thế, ngài luôn đạt danh tiếng lớn với danh xưng ‘Māheya’. Rồi, hỡi bậc vô tội, ngài đã tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc tại Ugrapurī.

Verse 8

असिश्च वरणा चापि सरितौ यत्र शोभने । द्युनद्योत्तरवाहिन्या मिलितेऽत्र जगद्धिते

Tại nơi huy hoàng này, hai sông Asi và Varaṇā hội tụ cùng dòng sông thiên giới chảy về phương bắc; cuộc hội lưu ấy vì lợi ích của muôn loài.

Verse 9

सर्वगोपि हि विश्वेशो यत्र नित्यं प्रकाशते । मुक्तये सर्वजंतूनां कालोज्ज्ञित स्ववर्ष्मणाम्

Vì nơi ấy, Chúa Tể Viśveśa tuy ẩn kín với mọi người vẫn hằng chiếu sáng—ban giải thoát cho hết thảy chúng sinh, khi thân họ bị Thời gian chế ngự.

Verse 10

अमृतं हि भवंत्येव मृता यत्र शरीरिणः । अनुग्रहं समासाद्य परं विश्वेश्वरस्य ह

Quả thật, tại nơi ấy, ngay cả những hữu tình mang thân xác đã chết cũng trở nên bất tử, nhờ được ân sủng tối thượng của Đức Viśveśvara.

Verse 11

अपुनर्भवदेहास्ते येऽविमुक्रेतनुत्यजः । विना सांख्येन योगेन विना नानाव्रतादिभिः

Những ai xả bỏ thân tại Avimukta thì đạt thân không còn tái sinh—không cần Sāṃkhya, không cần Yoga, cũng không cần các giới nguyện và nghi hạnh đa dạng.

Verse 12

संस्थाप्य लिंगं विधिना स्वनाम्नांगारकेश्वरम् । पांचमुद्रे महास्थाने कंबलाश्वतरोत्तरे

Sau khi an vị liṅga đúng theo nghi quỹ, ngài lấy chính danh mình mà đặt tên là “Aṅgārakeśvara”, tại đại thánh địa Pāñcamudrā, ở phía bắc Kambalāśvatara.

Verse 13

ज्वलदंगारवत्तेजो यावत्तस्यशरीरतः । विनिर्ययौ तपस्तावत्तेन तप्तं महात्मना

Từ thân ngài tuôn ra quang huy như than hồng rực cháy; trong suốt thời gian ánh lửa ấy còn phát ra, bấy lâu đại hồn ấy vẫn bị nung trong khổ hạnh (tapas).

Verse 14

ततोंगारक नाम्ना स सर्वलोकेषु गीयते । तस्य तुष्टो महादेवो ददौ ग्रहपदं महत्

Vì thế, ngài được ca tụng khắp mọi cõi với danh xưng “Aṅgāraka”; và Mahādeva hoan hỷ, đã ban cho ngài địa vị cao quý của một Graha (thần tinh tú).

Verse 15

अंगारक चतुर्थ्यां ये स्नात्वोत्तरवहांभसि । अभ्यर्च्यांगारकेशानं नमस्यंति नरोत्तमाः

Những bậc thiện nam, vào ngày Aṅgāraka Caturthī, tắm trong dòng nước Uttaravahā (dòng chảy hướng bắc) rồi phụng thờ Aṅgārakeśa và cúi lạy chí thành—

Verse 16

न तेषां ग्रहपीडा च कदाचित्क्वापि जायते । अंगांरकेन संयुक्ता चतुर्थी लभ्यते यदि

Đối với họ, không bao giờ và không nơi nào phát sinh tai ách do các hành tinh—nếu ngày Caturthī ấy được gặp đúng lúc đồng hội với Aṅgāraka (Hỏa tinh).

Verse 17

उपरागसमं पर्व तदुक्तं कालवेदिभिः । तस्यां दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्

Các bậc am tường thời khắc thiêng liêng nói rằng lễ trì này ngang với lễ hội nhật/nguyệt thực; trong ngày ấy, mọi bố thí, mọi cúng tế vào lửa (homa), và mọi trì tụng japa đều trở thành công đức bất tận.

Verse 18

श्रद्धया श्राद्धदा ये वै चतुर्थ्यंगारयोगतः । तेषां पितॄणां भविता तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी

Ai với lòng श्रद्धा (đức tin) cử hành śrāddha vào ngày Caturthī trùng với Aṅgāraka, thì các bậc tổ tiên của người ấy được thỏa mãn an lạc suốt mười hai năm.

Verse 19

अंगारकचतुर्थ्यां तु पुरा जज्ञे गणेश्वरः । अतएव तु तत्पर्व प्रोक्तं पुण्यसमृद्धये

Thuở xưa, chính vào ngày Aṅgāraka Caturthī, đức Gaṇeśvara đã giáng sinh; vì vậy dịp thánh này được tuyên dương để công đức tăng trưởng và hưng thịnh.

Verse 20

एकभक्तव्रती तत्र संपूज्य गणनायकम् । किंचिद्दत्त्वा तमुद्दिश्य न विघ्नैरभिभूयते

Tại đó, người giữ ekabhakta-vrata, sau khi cung kính thờ phụng Gaṇanāyaka đúng nghi thức và bố thí dù chỉ chút ít với tâm hướng về Ngài, sẽ không bị chướng ngại khuất phục.

Verse 21

अंगारेश्वर भक्ता ये वाराणस्यां नरोत्तमाः । तेऽस्मिन्नंगारके लोके वसंति परमर्द्धयः

Những bậc ưu tú trong loài người, là tín đồ của Aṅgāreśvara tại Vārāṇasī, an trú trong cõi Aṅgāraka này, đầy đủ phú quý tối thượng.

Verse 22

अगस्त्य उवाच । इत्थं कथयतोरेव रम्यां पुण्यवतीं कथाम् । भगवद्गणयोः प्राप नेत्रातिथ्यं गुरोः पुरी

Agastya nói: Khi hai vị ấy đang kể câu chuyện vừa mỹ lệ vừa ban phước công đức, thì thành của bậc Thầy—Kāśī linh thiêng—hiện vào tầm mắt các Gaṇa của Đấng Bhagavān, như một yến tiệc cho đôi mắt.

Verse 23

नेत्रानंदकरीं दृष्ट्वा शिवशर्माऽथ तां पुरीम् । पप्रच्छाचार्यवर्यस्य कस्येयं पूरनुत्तमा

Thấy thành ấy làm hoan hỷ đôi mắt, Śivaśarmā liền hỏi vị đạo sư tối thượng: “Thành vô song này thuộc về ai?”

Verse 24

गणावूचतुः । सखे सुखं समाख्यावो नानाख्येयं तवाग्रतः । अध्वखेदापनोदाय पुनरस्याः पुरः कथाम्

Các Gaṇa nói: “Hiền hữu, chúng ta sẽ hoan hỷ thuật lại trước mặt ngươi điều đáng kể. Để xua tan mỏi mệt đường xa, hãy nghe—chúng ta lại kể chuyện về thành này.”

Verse 25

विधेर्विधित्सतः पूर्वं त्रिलोकीरचनां मुदा । आविरासुः सुताः सप्त मानसाः स्वस्यसंनिभाः

Trước khi Đấng Vidhātṛ (Phạm Thiên) khởi sự tạo dựng ba cõi trong niềm hoan hỷ, bảy người con do tâm sinh, giống như chính Ngài, đã hiện ra.

Verse 26

मरीच्यत्र्यंगिरो मुख्याः सर्वे सृष्टिप्रवर्तकाः । प्रजापतेरंगिरसस्तेष्वभूद्देवसत्तमः

Trong số ấy, Marīci, Atri và Aṅgiras là bậc đứng đầu—đều là những vị khởi động công cuộc tạo hóa. Và từ Prajāpati Aṅgiras đã sinh ra một người con, bậc tối thắng giữa những đấng mang phẩm tính như chư thiên.

Verse 27

सुतश्चांगिरसो नाम बुद्ध्या विबुधसत्तमः । शांतो दांतो जितक्रोधो मृदुवाङ्निर्मलाशयः

Con trai ngài tên là Āṅgirasa; về trí tuệ, bậc tối thắng giữa hàng hiền triết—an tịnh, tự chế, hàng phục sân hận, lời nói nhu hòa và tâm ý thanh tịnh.

Verse 28

वेदवेदार्थतत्त्वज्ञः कलासु कुशलोऽमलः । पारदृश्वा तु सर्वेषां शास्त्राणां नीतिवित्तमः

Ngài thấu triệt tinh yếu của Veda và nghĩa lý của Veda; thanh khiết, tinh thông các nghệ thuật. Ngài đã soi thấu mọi śāstra, và đứng đầu trong hiểu biết về chánh hạnh, phép tắc và đạo trị quốc.

Verse 29

हितोपदेष्टा हितकृदहितात्यहितः सदा । रूपवाञ्छीलसंपन्नो गुणवान्देशकालवित्

Ngài dạy điều lợi ích, làm điều lợi ích, và luôn xa lìa điều gây hại. Dung mạo đoan nghiêm, hạnh kiểm tốt đẹp, đầy đủ đức hạnh, lại biết xét thời thế và nơi chốn—thật bậc gương mẫu.

Verse 30

सर्वलक्षणसंभार संभृतो गुरुवत्सलः । तताप तापसीं वृत्तिं काश्यां स महतीं दधत

Ngài đầy đủ mọi tướng lành và hết lòng kính mến bậc thầy. Tại Kāśī, ngài đảm trì nếp sống cao cả của một tapasvin và thực hành khổ hạnh lớn lao.

Verse 31

महल्लिंगं प्रतिष्ठाप्य शांभवं भूरिभावनः । अयुतं शरदां दिव्यं दिव्यतेजा महातपाः

Vị mahātapasin rạng ngời thần quang, bậc đại ân nhân, đã thiết lập Đại Śaṃbhu-liṅga; và suốt mười nghìn mùa thu thiên giới, ngài thực hành khổ hạnh mãnh liệt.

Verse 32

ततः प्रसन्नो भगवान्विश्वेशो विश्वभावनः । आविर्भूय ततो लिंगान्महसां राशिरब्रवीत्

Bấy giờ Bhagavān Viśveśvara, Đấng nâng đỡ vũ trụ, hoan hỷ ban ân. Từ Liṅga ấy Ngài hiển lộ như một khối quang huy rực rỡ và cất lời phán dạy.

Verse 33

प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्तते । इति शंभुं समालोक्य तुष्टावेति स हृष्टवान्

Ngài phán: “Ta đã hài lòng; hãy nói điều ban phúc—điều gì ở trong tâm con.” Nói vậy, nhìn lên Śambhu, ông hân hoan và bắt đầu cất lời tán tụng.

Verse 34

आंगिरस उवाच । जय शंकर शांत शशांकरुचे रुचिरार्थद सर्वद सर्वशुचे । शुचिदत्त गृहीत महोपहृते हृतभक्तजनोद्धततापतते

Aṅgiras thưa: “Chiến thắng thay Ngài, ô Śaṅkara—chính là an tịnh, rạng ngời như ánh trăng; Đấng ban mục đích đẹp, Đấng ban mọi điều, ô Đấng toàn thanh tịnh. Ngài nhận lãnh đại lễ vật được dâng bằng sự trong sạch, và xua tan ngọn lửa khổ não dữ dội của các bhakta.”

Verse 35

ततसर्वहृदंबर वरदनते नतवृजिनमहावन दाहकृते । कृतविविधचरित्रतनोसुतनो तनुविशिखविशोषणधैर्यनिधे

Ô Đấng ban ân, bầu trời nội tâm của mọi trái tim; ô Đấng thiêu rụi đại lâm tội lỗi của kẻ cúi lạy. Ô Đấng mang thân thể thực hiện muôn vàn thánh hạnh; kho báu của sự kiên định, Đấng làm khô héo những mũi tên mảnh của dục vọng.

Verse 36

निधनादि विवर्जितकृतनतिकृत्कृतिविहितमनोरथपन्नगभृत् । नगभर्तृसुतार्पितवामवपुः स्ववपुःपरिपूरितसर्वजगत्

Ô Đấng vượt ngoài tử vong và mọi giới hạn; Đấng làm viên mãn lễ bái, Đấng thành tựu những ước nguyện do công đức tạo nên; ô Đấng mang rắn. Dẫu Ngài ban nửa bên trái cho ái nữ của Chúa Tể Núi, nhưng chính thân Ngài vẫn thấm khắp và làm đầy trọn toàn vũ trụ.

Verse 37

त्रिजगन्मयरूपविरूपसुदृग्दृगुदंचनकुंचन कृतहुतभुक् । भवभूतपतेप्रमथैकपते पतितेष्वपिदत्तकरप्रसृते

Đấng có hình tướng là tinh túy của ba cõi; ánh nhìn kỳ diệu nâng lên mà cũng chế ngự muôn loài; được lửa tế tự phụng sự. Ôi Chúa tể của hữu thể và chúng sinh, bậc Chủ duy nhất của các Pramatha—Ngài vẫn dang tay từ bi ngay cả với kẻ sa ngã.

Verse 38

प्रसूताखिलभूतलसंवरणप्रणवध्वनिसौधसुधांशुधर । वरराजकुमारिकया परया परितः परितुष्ट नतोस्मि शिव

Ôi Śiva, Đấng sinh thành rồi bao bọc trọn vẹn mọi thế giới; Đấng đội trăng, nơi thánh cư vang dội âm Praṇava “Oṁ”. Được vị Công chúa Tối thượng (Nữ Thần) làm hoan hỷ khắp bốn phương, con cúi lạy Ngài.

Verse 39

शिवदेव गिरीश महेश विभो विभवप्रद गिरिश शिवेशमृड । मृडयोडुपतिध्र जगत्त्रितयं कृतयंत्रणभक्तिविघातकृताम्

Ôi Śiva thiêng liêng—Giriśa, Maheśa, Vibhu, Đấng ban phú quý; ôi Giriśa, Śiveśa, Mṛḍa. Ôi Đấng đội trăng—xin làm cho ba cõi được cát tường, và diệt trừ mọi ràng buộc ngăn trở lòng bhakti.

Verse 40

न कृतांत त एष बिभेभि हरप्रहराशु महाघममोघमते । नमतांतरमन्यदवैनि शिवं शिवपादनतेः प्रणतोस्मि ततः

Tử thần chẳng làm con khiếp sợ, vì đòn đánh mau lẹ của Ngài, ôi Hara, diệt trừ đại tội—hỡi Đấng trí tuệ không sai lầm. Biết rằng với người cúi lạy, không nơi nương tựa nào cao hơn Śiva, nên con phủ phục trước Đấng mà con đang cúi đầu nơi chân Ngài.

Verse 41

विततेऽत्र जगत्यखिलेऽघहरं हर तोषणमेव परं गुणवन् । गुणहीनमहीन महावलयं प्रलयांतकमीश नतोस्मि ततः

Trong cõi đời bao la này, ôi Hara, điều thiện tối thượng của người có đức là làm đẹp lòng Ngài—Đấng trừ sạch mọi tội lỗi. Ôi Īśa, sự vắng mặt các phẩm tính cũng chẳng làm Ngài suy giảm; Ngài là vòng tròn vĩ đại bao trùm tất cả, là điểm tận cùng của pralaya. Vì thế con cúi lạy Ngài.

Verse 42

इति स्तुत्वा महादेवं विररामांगिरः सुतः । व्यतरच्च महेशानः स्तुत्या तुष्टो वरान्बहून्

Sau khi tán dương Mahādeva như vậy, con trai của Aṅgiras liền dừng lại. Maheśāna (Śiva) hoan hỷ trước bài tụng ấy nên ban cho ông nhiều ân phúc.

Verse 43

श्रीमहादेव उवाच । बृहता तपसानेन बृहतां पतिरेध्यहो । नाम्ना बृहस्पतिरिति ग्रहेष्वर्च्योभव द्विज

Śrī Mahādeva phán: “Nhờ khổ hạnh lớn lao này, hãy trở thành bậc chủ tể của những bậc vĩ đại—quả thật! Và với danh xưng ‘Bṛhaspati’, hỡi bậc nhị sinh, hãy đáng được tôn thờ giữa các hành tinh.”

Verse 44

अस्माल्लिंगार्चनान्नित्यं जीवभूतोसि मे यतः । अतो जीव इति ख्यातिं त्रिषु लोकेषु यास्यसि

“Vì nhờ hằng ngày thờ phụng Liṅga mà ngươi như trở thành chính sinh mệnh của Ta, nên trong ba cõi ngươi sẽ được vang danh với tên ‘Jīva’.”

Verse 45

वाचां प्रपंचैश्चतुरैर्निष्प्रपंचो यतः स्तुतः । अतो वाचां प्रपंचस्य पतिर्वाचस्पतिर्भव

“Vì Đấng Siêu Việt, vượt ngoài mọi diễn giải, đã được ngươi ca tụng bằng bốn lối lời nói khéo léo, nên hãy trở thành bậc chủ tể của muôn vẻ ngôn từ—‘Vācaspati’.”

Verse 46

अस्य स्तोत्रस्य पठनादपि वागुदियाच्च यम् । तस्य स्यात्संस्कृता वाणी त्रिभिर्वर्षैस्त्रिकालतः

Chỉ cần đọc tụng bài thánh ca này, nếu lời nói của ai khởi phát (trở nên rõ ràng, thông đạt), thì nhờ thực hành vào ba thời mỗi ngày, trong vòng ba năm tiếng nói sẽ trở nên tinh luyện và tao nhã.

Verse 47

समुत्पन्ने महाकार्ये न स बुद्ध्या प्रहीयते । यः पठिष्यत्यदः स्तोत्रं वायव्याख्यं दिनेदिने

Khi đại sự khởi lên, người ấy không bị bỏ rơi khỏi trí tuệ—ai tụng bài thánh tụng mang danh Vāyavya này ngày qua ngày.

Verse 48

अस्यस्तोत्रस्य पठनान्नियतं मम संनिधौ । न दुर्वृत्तौ प्रवृत्तिः स्यादविवेकवतां नृणाम्

Nhờ tụng bài thánh tụng này, người ấy chắc chắn ở trong sự hiện diện của Ta; ngay cả kẻ thiếu phân biệt cũng không nghiêng về hạnh xấu.

Verse 49

अदः स्तोत्रं पठञ्जंतुर्जातुपीडां ग्रहोद्भवाम् । न प्राप्स्यति ततो जप्यमिदं स्तोत्रं ममाग्रतः

Chúng sinh tụng bài thánh tụng này sẽ chẳng bao giờ chịu khổ não do các hành tinh gây ra. Vì thế, trước mặt Ta, hãy lặp tụng bài này như japa.

Verse 50

नित्यं प्रातः समुत्थाय यः पठिष्यति मानवः । इमां स्तुतिं हरिष्येऽहं तस्य बाधाः सुदारुणाः

Ai mỗi sớm mai thức dậy và hằng ngày tụng lời tán thán này—những chướng ngại vô cùng khốc liệt của người ấy, Ta sẽ dẹp trừ bằng chính bài tụng này.

Verse 51

त्वत्प्रतिष्ठितलिंगस्य पूजां कृत्वा प्रयत्नतः । इमां स्तुतिमधीयानो मनोवांछामवाप्स्यति

Sau khi chí thành cúng dường Liṅga do ngài an lập, ai học tụng/lễ tụng lời tán thán này sẽ đạt được điều tâm nguyện.

Verse 52

इति दत्त्वा वराञ्छंभुः पुनर्ब्रह्माणमाह्वयत् । सेंद्रान्देवगणान्सर्वान्सयक्षोरगकिन्नरान्

Ban xong các ân phúc, Śambhu lại triệu thỉnh Phạm Thiên, cùng toàn thể chư thiên do Đế Thích đứng đầu, và cả các Yakṣa, Nāga, Kinnara.

Verse 53

तानागतान्समालोक्य शिवो व्रह्माणमब्रवीत् । विधेविधेहि मद्वाक्यादमुं वाचस्पतिं मुनिम्

Thấy tất cả đã tề tựu, Śiva bảo Phạm Thiên: “Hỡi Đấng An bài, theo lệnh Ta, hãy đúng nghi mà bổ nhiệm hiền thánh Vācaspati ấy.”

Verse 54

गुरुं सर्वसुरेंद्राणां परितः स्वगुणैर्गुरुम् । अभिषिंच विधानेन देवाचार्य पदे मुदे

“Hãy làm lễ quán đảnh đúng nghi cho vị ấy—bậc thầy của mọi chúa tể chư thiên, và tự thân là bậc thầy bởi công đức—để an vị nơi chức Deva-ācārya đầy hoan hỷ.”

Verse 55

अतीव धिषणाधीशो ममप्रीतोभविष्यति । महाप्रसाद इत्याज्ञां शिरस्याधाय तत्क्षणात्

“Chúa tể của trí tuệ sẽ vô cùng hoan hỷ với Ta.” Nghe mệnh lệnh ấy như ‘đại ân phúc’, người liền cung kính đội lên đầu ngay tức khắc.

Verse 56

सुरज्येष्ठः सुराचार्यं चकारांगिरसं तदा । देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः

Bấy giờ bậc tối thượng trong chư thiên đã lập Āṅgirasa (Bṛhaspati) làm thầy của chư thiên. Trống trời vang rền, và đoàn Apsaras múa hát.

Verse 57

गुरुपूजां व्यधुः सर्वे गीर्वाणा मुदिताननाः । अभिषिक्तो वसिष्ठाद्यैर्मंत्रपूतेन वारिणा

Tất cả chư thiên, nét mặt hoan hỷ, đều cử hành lễ phụng thờ bậc Guru. Ngài được Vasiṣṭha và các vị khác làm lễ quán đảnh bằng nước đã được chú nguyện bởi thần chú.

Verse 58

पुनरन्यं वरं प्रादाद्गिरीशः पतये गिराम् । शृण्वांगिरस धर्मात्मन् देवेज्यकुलनंदन

Lại nữa, Girīśa ban thêm một ân phúc cho Chúa Tể của lời nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Āṅgirasa, bậc tâm hồn chính trực, niềm hân hoan của dòng dõi tư tế tế tự chư thiên.”

Verse 59

भवतास्थापितं लिंगं सुबुद्धिपरिवर्धनम् । बृहस्पतीश्वर इति ख्यातं काश्यां भविष्यति

“Liṅga do ngươi thiết lập—đấng làm tăng trưởng chánh trí—sẽ được tôn xưng tại Kāśī với danh hiệu ‘Bṛhaspatīśvara’.”

Verse 60

गुरुपुष्यसमायोगे लिंगमेतत्समर्च्य च । यत्करिष्यंति मनुजास्तत्सिद्धिमधियास्यति

“Khi (hành tinh) Guru hội với tú Puṣya, người nào trong nhân gian phụng thờ liṅga này, thì bất cứ việc gì họ khởi làm đều sẽ đạt thành tựu.”

Verse 61

बृहस्पतीश्वरं लिंगं मया गोप्यं कलौ युगे । अस्य संदर्शनादेव प्रतिभा प्रतिलभ्यते

“Liṅga Bṛhaspatīśvara này sẽ được Ta gìn giữ kín đáo trong thời Kali. Tuy vậy, chỉ cần chiêm bái thôi cũng liền đạt được pratibhā—trí tuệ linh ứng.”

Verse 62

चंद्रेश्वराद्दक्षिणतो वीरेशान्नैरृते स्थितम् । आराध्य धिषणेशं वै गुरुलोके महीयते

Về phía nam của Candreśvara và về phía tây nam của Vīreśa có Dhiṣaṇeśa an vị. Ai chí thành thờ phụng vị thần ấy sẽ được tôn vinh nơi cõi của Bậc Thầy (Bṛhaspati), đạt địa vị đáng kính tại đó.

Verse 63

गुर्वंगना गमनजं पापं षण्मास सेवनात् । अवश्यं विलयं याति तमः सूर्योदयाद्यथा

Tội do lui tới với vợ của bậc Guru phát sinh, chắc chắn sẽ tiêu tan nhờ sáu tháng chuyên cần hành trì nơi thánh địa này; như bóng tối tất phải tan khi mặt trời mọc.

Verse 64

अतएव हि गोप्तव्यं महापातकनाशनम् । बृहस्पतीश्वरं लिंगं नाख्येयं यस्यकस्यचित्

Vì thế, Liṅga Bṛhaspatīśvara—đấng diệt trừ đại tội—phải được gìn giữ như bí mật thiêng, chớ tùy tiện rao truyền cho bất kỳ ai.

Verse 65

इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्रैवांतर्हितो भवत् । द्रुहिणो गुरुणा सार्धं सेंद्रोपेंद्रो बृहस्पतिम्

Ban các ân huệ như thế xong, Đức Chúa liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy. Bấy giờ Phạm Thiên, cùng với bậc Guru là Bṛhaspati, lại có cả Indra và Upendra (Viṣṇu), đều đồng lòng tôn kính Bṛhaspati.

Verse 66

अस्मिन्पुरेभिषिच्याथ विसृज्येंद्रादिकान्सुरान् । अलंचकार स्वं लोकं विष्णुनाऽनुमतो द्विज

Hỡi dvija, sau khi được cử hành lễ quán đảnh tại thành này, ngài liền tiễn Indra cùng các chư thiên khác; và với sự chuẩn thuận của Viṣṇu, ngài trang nghiêm, sắp đặt cõi giới của chính mình.

Verse 67

अगस्त्य उवाच । अतिक्रम्य गुरोर्लोकं लोपामुद्रे ददर्श सः । शिवशर्मा पुरी सौरेः प्रभामंडल मंडिताम्

Agastya nói: “Vượt qua cõi của bậc Guru, ngài đã thấy—hỡi Lopāmudrā—thành của Thần Mặt Trời mang tên Śivaśarmā, được trang nghiêm bởi một vòng hào quang rực rỡ.”

Verse 68

पृष्टौ तेन च तौ तत्र तां पुरीं प्रददर्शतुः । द्विजेन द्विजवर्याय गणवर्यौ शुचिस्मिते

Khi ngài hỏi họ tại đó, hai vị tùy tùng ưu tú ấy đã chỉ cho ngài thấy thành ấy—hai gaṇa bậc nhất—dâng lên vị Bà-la-môn tối thượng, hỡi người có nụ cười thanh khiết.

Verse 69

गणावूचतुः । मारीचेः कश्यपाज्जज्ञे दाक्षायण्यां द्विजोष्णगुः । तस्यभार्याभवत्संज्ञा पुत्री त्वष्टुः प्रजापतेः

Các gaṇa thưa rằng: “Từ Kaśyapa, con của Marīci, và từ Dākṣāyaṇī, đã sinh ra vị Bà-la-môn Uṣṇagu. Vợ ngài là Saṃjñā, ái nữ của Tvaṣṭṛ Prajāpati.”

Verse 70

भर्तुरिष्टा ततस्तस्माद्रूपयौवनशालिनी । संज्ञा बभूव तपसा सुदीप्तेन समन्विता

Được chồng yêu quý, lại đầy đủ nhan sắc và tuổi xuân, Saṃjñā khi ấy nhờ khổ hạnh mà thâu nhận một quang lực rực cháy mãnh liệt.

Verse 71

आदित्यस्य हि तद्रूपं मंडलस्य तु तेजसा । गात्रेषु परिदध्यौ वै नातिकांतमिवाभवत्

Vì hình tướng ấy, do quang năng rực cháy của nhật luân, đã phủ khắp thân thể nàng; và nàng hiện ra như không còn quá khả ái để chiêm ngưỡng, bị ánh sáng mãnh liệt ấy lấn át.

Verse 72

न खल्वयमृतोंऽडस्थ इति स्नेहादभाषत । तदा प्रभृति लोकेयं मार्तंड इति चोच्यते

Vì lòng thương mến, nàng nói: “Chắc chắn chàng không chết trong quả trứng.” Từ đó về sau, ở thế gian này chàng được gọi là Mārtaṇḍa.

Verse 73

तेजस्त्वभ्यधिकं तस्य साऽसहिष्णुर्विवस्वतः । येनातितापयामास त्रैलोक्यं तिग्मरश्मिभृत्

Nhưng quang huy của Ngài quá đỗi lớn lao; nàng không thể chịu nổi hình tướng rực cháy của Vivasvān. Đấng mang những tia sáng sắc bén ấy đã thiêu đốt ba cõi.

Verse 74

त्रीण्यपत्यानि भो ब्रह्मन्संज्ञायां महसां निधिः । आदित्यो जनयामास कन्यां द्वौ च प्रजापती

Hỡi Bà-la-môn, Āditya—kho tàng của quang minh—đã sinh ba người con nơi Saṃjñā: một ái nữ và hai hoàng tử, về sau trở thành các Prajāpati.

Verse 75

वैवस्वतं मनुं ज्येष्ठं यमं च यमुनां ततः । नातितेजोमयं रूपं सोढुं साऽलं विवस्वतः

Trước hết nàng sinh Vaivasvata Manu, người con trưởng; rồi đến Yama và Yamunā. Dẫu vậy, nàng vẫn không thể chịu nổi hình tướng quá đỗi rực lửa của Vivasvān.

Verse 76

मायामयीं ततश्छायां सवर्णां निर्ममे स्वतः । प्रांजलिः प्रणता भूत्वा संज्ञां छाया तदाब्रवीत्

Bấy giờ nàng tự tạo nên một hóa thân huyền diệu—Chāyā—giống hệt về dung mạo. Chāyā chắp tay, cúi mình đảnh lễ, rồi thưa với Saṃjñā.

Verse 77

तवाज्ञाकारिणीं देवि शाधि मां करवाणि किम् । संज्ञोवाच ततश्छायां सवर्णे शृणु सुंदरि

“Lạy Nữ Thần, con là kẻ tôi tớ vâng mệnh Ngài; xin chỉ dạy—con phải làm gì?” Bấy giờ Saṃjñā nói với Chāyā: “Hỡi Savarṇā mỹ lệ, hãy lắng nghe.”

Verse 78

अहं यास्यामि सदनं त्वष्टुस्त्वं पुनरत्र मे । भवने वस कल्याणि निर्विशंकं ममाज्ञया

“Ta sẽ đến nhà của Tvaṣṭṛ; còn nàng, trong lúc ấy hãy ở lại trong nhà ta. Hỡi người cát tường, theo lệnh ta, hãy an trú không chút lo sợ.”

Verse 79

मनुरेष यमावेतौ यमुना यम संज्ञकौ । स्वापत्यदृष्ट्या द्रष्टव्यमेतद्बालत्रयं त्वया

“Đây là Manu; còn hai người này là song sinh, Yamunā và Yama. Nàng phải nhìn ba đứa trẻ này với tình thương như đối với chính con ruột của mình.”

Verse 80

अनाख्येयमिदं वृत्तं त्वया पत्यौ शुचिस्मिते । इत्याकर्ण्याथ सा त्वाष्ट्रीं देवीं छाया जगाद ह

“Hỡi người nở nụ cười thanh khiết, việc này nàng chớ được tiết lộ với phu quân ta.” Nghe vậy, Chāyā liền thưa với vị Nữ Thần, ái nữ của Tvaṣṭṛ.

Verse 81

आकचग्रहणान्नाहमाशापाच्च कदाचन । आख्यास्यामि चरित्रं ते याहि देवि यथासुखम्

“Vì lời thệ được lập khi nắm lấy tóc ta, và vì niềm mong cầu được che chở, ta sẽ chẳng bao giờ tiết lộ câu chuyện của nàng. Lạy Nữ Thần, xin Ngài cứ tùy ý an nhiên mà đi.”

Verse 82

इत्यादिश्य सवर्णां सा तथेत्युक्ता सवर्णया । पितुरंतिकमासाद्य नत्वा त्वष्टारमब्रवीत्

Được chỉ dạy như vậy, nàng đáp với Savarṇā: “Tathā eva—xin vâng như thế.” Rồi nàng đến gần phụ thân, cúi lạy Tvaṣṭṛ và thưa cùng người.

Verse 83

पितः सोढुं न शक्नोमि तेजस्तेजोनिधेरहम् । तीव्रं तस्यार्यपुत्रस्य काश्यपस्य महात्मनः

Nàng thưa: “Bạch phụ thân, con không thể chịu nổi quang huy rực cháy của bậc Đại hồn Kāśyapa, người con cao quý ấy; ngài thật là kho tàng của ánh sáng.”

Verse 84

निशम्योदीरितं तस्याः पित्रानिर्भर्त्सिता बहु । भर्तुः समीपं याहीति नियुक्ता सा पुनःपुनः

Nghe lời nàng, phụ thân quở trách nàng nhiều lần, rồi lại nhiều phen truyền bảo: “Hãy trở về bên cạnh phu quân của con.”

Verse 85

चिंतामवाप महतीं स्त्रीणां धिक्चेष्टितं त्विति । निनिंद बहुधात्मानं स्त्रीत्वं चाति निनिंद सा

Nàng rơi vào nỗi lo lớn, than khóc: “Thật đáng chê trách thay hành vi của nữ nhân!” Nàng tự trách mình đủ điều, lại cay đắng trách cả thân phận nữ nhi của mình.

Verse 86

स्वातंत्र्यं न क्वचित्स्त्रीणां धिगस्वातंत्र्यजीवितम् । शैशवे यौवने प्रांते पितृभर्तृसुताद्भयम्

Nàng nói: “Nữ nhân chẳng có tự chủ ở bất cứ nơi đâu—thật đáng hổ thẹn cho kiếp sống không tự tại! Thuở ấu thơ, thời thanh xuân, và lúc tuổi già, đều nương dựa—kèm nỗi sợ—vào cha, chồng và con trai.”

Verse 87

त्यक्तं भर्तृगृहं मौग्ध्याद्धंत दुवृर्त्तया मया । अविज्ञातापि चेद्यायामथ पत्युर्निकेतनम्

Than ôi! Vì dại dột, ta—kẻ hạnh kiểm xấu—đã rời bỏ nhà chồng. Dẫu không ai nhận ra, nay ta vẫn nên trở về nơi cư ngụ của phu quân.

Verse 88

तत्रास्ति सा सवर्णा वै परिपूर्णमनोरथा । अथावतिष्ठे सात्रैव पित्रा निर्भर्त्सिताप्यहम्

Ở đó, Savarṇā quả thật vẫn ở, mọi ước nguyện của nàng đã viên mãn. Còn ta vẫn ở ngay đây, dẫu bị phụ thân quở trách.

Verse 89

ततोति चंडश्चंडाशुः पित्रोरतिभयंकरः । अहो यदुच्यते लोकैरुपाख्यानमिदं हि तत्

Rồi Caṇḍa và Caṇḍāśu xuất hiện, khiến song thân vô cùng kinh hãi. Quả thật, đây chính là câu chuyện mà người đời truyền tụng như một huyền thoại nổi tiếng.

Verse 90

स्फुटं दृष्टं मयाद्येति स्वकरांगारकर्ष णम् । नष्टं भर्तृगृहं मौग्ध्याच्छ्रेयो वा न पितुर्गृहम्

Hôm nay ta đã thấy rõ—như tự tay kéo than hồng. Vì dại dột, ta đã làm hỏng nhà chồng; vậy nhà cha có gì tốt hơn cho ta chăng?

Verse 91

वयश्च प्रथमं चारु रूपं त्रैलोक्यकांक्षितम् । सर्वाभिभवनं स्त्रीत्वं कुलं चातीव निर्मलम्

Tuổi ta đang ở độ xuân thì đầu nở; dung nhan ta duyên dáng—được khát cầu khắp tam giới. Nữ tính của ta lấn át mọi người, và dòng tộc ta vô cùng thanh khiết.

Verse 92

पतिश्च तादृक्सर्वज्ञो लोकचक्षुस्तमोपहः । सर्वेषां कर्मणां साक्षी सर्वः सर्वत्रसंचरः

Đấng Chúa Tể quả đúng như vậy—bậc Toàn tri, là Con Mắt của muôn thế giới, kẻ xua tan bóng tối; chứng giám mọi nghiệp hạnh của hết thảy, trùm khắp, du hành khắp mọi nơi.

Verse 93

मह्यं श्रेयः कथं वा स्यादिति सा परिचिंत्य च । अगच्छद्वडवा भूत्वा तपसे पर्यनिंदिता

Nghĩ rằng: “Làm sao ta đạt được điều lành chân thật?”, nàng liền lên đường—hóa thành một ngựa cái—không tì vết, trọn lòng chuyên chú vào khổ hạnh (tapas).

Verse 94

उत्तरांश्च कुरून्प्राप चरंती नीरसंतृणम् । व्युत्तेपे च तपस्तीव्रं पतिमाधाय चेतसि । तपोबलेन तत्पत्युः सहिष्ये तेज इत्यलम्

Nàng đến xứ Kuru phương bắc, lang thang trên cỏ khô không nước. An trú phu quân—Đấng Chúa—trong tâm, nàng thực hành khổ hạnh dữ dội, quyết rằng: “Nhờ sức tapas, ta sẽ chịu nổi uy lực rực lửa của người chồng ấy—đủ rồi!”

Verse 95

मन्यमानोथ तां संज्ञां सवर्णायां तदा रविः । सावर्णिं जनयामास मनुमष्टममुत्तमम्

Bấy giờ Ravi (Thần Mặt Trời), tưởng nàng là Sañjñā, liền sinh với Savarṇā bậc ưu tú Sāvarṇi—Manu thứ tám.

Verse 96

शनैश्चरं द्वितीयं च सुतां भद्रां तृतीयिकाम् । सवर्णा स्वेष्वपत्येषु सापत्न्यात्स्त्रीस्वभावतः

Và nàng sinh Śanaiścara làm người con trai thứ hai, cùng con gái Bhadrā làm người thứ ba. Savarṇā, do bản tính nữ nhi và sự ganh đua giữa các bà vợ, tỏ lòng quyến luyến đặc biệt đối với chính con mình.

Verse 97

चकाराभ्यधिकं स्नेहं न तथा पूर्वजेष्वथ । मनुस्तत्क्षांतवाञ्ज्येष्ठो भक्ष्यालंकारलालने

Nàng dành tình thương quá mức cho các con nhỏ, không như đối với những người con trưởng. Nhưng Manu, người anh cả, vẫn nhẫn nhịn chịu đựng, dẫu lòng khát khao món ngon, đồ trang sức và sự âu yếm vỗ về.

Verse 98

कनिष्ठेष्वधिकं दृष्ट्वा सावर्ण्यादिषु नो यमः । कदाचिद्रोषतो बाल्याद्भाविनोर्थस्य गौरवात्

Thấy sự ưu ái lớn hơn dành cho các em như Sāvarṇi, Yama đôi khi vì tính trẻ con mà nổi giận, và coi trọng hậu quả sẽ đến về sau.

Verse 99

पदा संतर्जयामास यमः संज्ञासरूपिणीम् । तं शशाप च सा क्रोधात्सावर्णेर्जननी तदा

Yama giơ chân lên để đe dọa người mang hình tướng của Sañjñā. Bấy giờ, mẹ của Sāvarṇi vì phẫn nộ mà nguyền rủa chàng.

Verse 100

जिघांसता त्वया पाप मां यदंघ्रिः समुद्यतः । अचिरात्तत्पतत्वेष तवेति भृशदुःखिता

“Hỡi kẻ tội lỗi! Vì định đánh ta mà ngươi đã giơ chân lên—nguyện chính bàn chân ấy sớm lìa khỏi ngươi!” Nàng nói vậy trong nỗi đau đớn khôn nguôi.

Verse 110

ततो भगवते शप्तुमुद्यते सा शशंस ह । यथावृत्तं तथा तथ्यं तुतोष भगवानपि

Rồi khi nàng sắp nguyền rủa Đấng Bhagavān, nàng đã thuật lại sự việc đúng như đã xảy ra, hoàn toàn chân thật; và chính Bhagavān cũng hoan hỷ.

Verse 120

देवौ तस्मादजायेतामश्विनौ भिषजांवरौ । स्वरूपमनुरूपं च द्युमणिस्तामदर्शयत

Từ Ngài sinh ra hai vị Aśvin thần thánh, bậc tối thượng trong hàng lương y; và Dyumaṇi đã hiển lộ cho họ một hình tướng tương xứng với bản tính của chính mình.

Verse 129

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं ग्रहपीडा न जायते । नोपसर्गभयं तस्य काश्यां निवसतः सतः

Nghe chương kinh thánh thiện này thì nỗi khổ do các hành tinh gây ra không sinh khởi; và đối với người hiền đức cư trú tại Kāśī, chẳng còn sợ hãi tai ương, hoạn nạn.