Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

Devanagari script

गणावूचतुः । लोहितांगस्य लोकोयं शिवशर्मन्निबोध ह । उत्पत्तिं चास्य वक्ष्यावो भूसुतोयं यथाभवत्

Transliteration

gaṇāvūcatuḥ | lohitāṃgasya lokoyaṃ śivaśarmannibodha ha | utpattiṃ cāsya vakṣyāvo bhūsutoyaṃ yathābhavat

Translation

Các Gaṇa nói: “Hãy biết, hỡi Śivaśarman—cõi giới này thuộc về Lohitāṅga. Chúng ta cũng sẽ thuật về nguồn gốc của ngài, và ngài đã trở thành con của Đất Mẹ như thế nào.”

Word by Word

• गणौ: the two attendants (gaṇas)
• गणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्

• ऊचतुः: said
• ऊचतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) (उवाच-आदेश)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), द्विवचनम्; परस्मैपदम्

• लोहिताङ्गस्य: of Lohitāṅga (the red-limbed one)
• लोहिताङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोहित + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—बहुव्रीहिः (लोहितानि अङ्गानि यस्य)

• लोकः: world/realm
• लोकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Demonstrative qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• शिवशर्मन्: O Śivaśarman
• शिवशर्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिवशर्मन् (प्रातिपदिक; सम्बोधन-नाम)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (शिवं शर्म यस्य/शिव-शर्म)

• निबोध: know/understand
• निबोध: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + √बुध् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: सम्बोधन/उद्बोधनार्थक-अव्ययम् (emphatic/expletive particle)

• उत्पत्तिम्: origin/birth
• उत्पत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अस्य: of him/of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वक्ष्यावः: we two will tell
• वक्ष्यावः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st person), द्विवचनम्; परस्मैपदम्

• भूसुतः: son of the earth
• भूसुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (भूः सुतः)

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Demonstrative qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यथा: as/how
• यथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: as/how)

• अभवत्: came to be/was
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Śiva-gaṇas (attendants of Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lohitāṅga-loka (as named)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivaśarman

Visual Art Cues

Scene: Two Gaṇas speak authoritatively to Śivaśarman, pointing toward an unseen radiant realm, announcing it belongs to Lohitāṅga and beginning his birth-story as Earth’s son.

Characters & Entities

• Gaṇas
• Lohitāṅga
• Śivaśarman
• Bhū (Earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are often explained through sacred lineages; knowing a kṣetra’s ‘origin story’ strengthens faith and right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative frames a ‘loka’ connected to Lohitāṅga within the Kāśī/Avimukta sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces an etiological (origin) narration.