Adhyaya 90

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Ở bờ phía bắc của sông Revā có một bến nước thiêng liêng vô song của phái Vaiṣṇava, nổi tiếng trên trái đất với tên gọi “Jalaśāyī” (Đấng nằm trên mặt nước).

Verse 2

दानवानां वधं कृत्वा सुप्तस्तत्र जनार्दनः । चक्रं प्रक्षालितं तत्र देवदेवेन चक्रिणा । सुदर्शनं च निष्पापं रेवाजलसमाश्रयात्

Sau khi tiêu diệt các Dānava, Janārdana nằm ngủ tại đó. Tại đó, Chúa tể của các vị thần, người cầm đĩa, đã rửa chiếc đĩa của mình; và nhờ nương náu trong dòng nước Revā, Sudarśana trở nên tinh khiết (thoát khỏi tội lỗi).

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

Yudhiṣṭhira nói: Hãy mô tả cho tôi về Cakratīrtha, nơi được các hiền nhân tôn kính—mối liên hệ vô song của nó với Viṣṇu, và quả báo tâm linh đến từ sông Revā nữa.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ विरक्तस्त्वं युधिष्ठिर । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं निर्मितं चक्रिणा स्वयम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Lành thay, lành thay! Hỡi Yudhiṣṭhira đại trí, lòng ngươi đã lìa tham trước. Tīrtha này kín nhiệm hơn mọi điều kín nhiệm, do chính Đấng cầm Luân (Chakra) tự tay kiến lập.”

Verse 5

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । आसीत्पुरा महादैत्यस्तालमेघ इति श्रुतः

Nay ta sẽ kể cho ngươi nghe câu chuyện diệt trừ tội lỗi. Thuở xưa có một Đại Dānava, nổi danh với tên Tāla-megha.

Verse 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

Hỡi bậc quân vương, bởi hắn mà chư thiên đều bị khuất phục, vương quyền bị đoạt mất. Hắn tự hưởng phần lễ tế yajña và nói: “Ta chính là Viṣṇu—không còn nghi ngờ.”

Verse 7

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

Hắn cướp lấy kho báu và “tâm bảo” của Dhanada (Kubera), lại đoạt cả voi của Śakra. Kẻ tội lỗi ấy còn ham muốn Indrāṇī, và cả tuấn mã như ngọc của Thần Mặt Trời nữa.

Verse 8

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

Hỡi Pārtha, vì sợ Tāla-megha mà Thần Mặt Trời, các Rudra cùng với Indra, Yama, Skanda, Varuṇa—chúa tể thủy giới, Agni, Vāyu, và Kubera—chúa tể tài bảo—thảy đều…

Verse 9

सवाक्पतिमहेशाश्च नष्टचित्ताः पितामहम् । गता देवा ब्रह्मलोकं तत्र दृष्ट्वा पितामहम्

Cùng với Vākpati (Bṛhaspati) và Maheśa, chư thiên lòng dạ rối bời đã đến Brahmaloka. Tại đó, họ được chiêm bái Pitāmaha, tức Phạm Thiên Brahmā.

Verse 10

तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्वागीशप्रमुखाः सुराः । गुणत्रयविभागाय पश्चाद्भेदमुपेयुषे

Dưới sự dẫn đầu của Vāgīśa, chư thiên dâng lên muôn lời tán tụng—tán tụng Đấng vì sự phân định ba guṇa mà về sau hiển lộ sai biệt trong tạo hóa.

Verse 11

दृष्ट्वा देवान्निरुत्साहान् विवर्णानवनीपते । प्रसादाभिमुखो देवः प्रत्युवाच दिवौकसः

Tâu Đại vương, thấy chư thiên uể oải, sắc mặt nhợt nhạt, Đấng Từ Ân liền quay về phía họ với lòng thương xót và cất lời đáp lại những cư dân cõi trời.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । स्वागतं सुरसङ्घस्य कान्तिर्नष्टा पुरातनी । हिमक्लिष्टप्रभावेण ज्योतींषीव मुखानि वः

Phạm Thiên Brahmā phán: “Chào mừng hội chúng chư thiên. Quang huy xưa của các ngươi dường như đã phai; gương mặt các ngươi tựa những ngọn đèn bị sức lạnh của sương giá làm cho mờ tắt.”

Verse 13

प्रशमादर्चिषामेतदनुद्गीर्णं सुरायुधम् । वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठितश्रीव लक्ष्यते

Vũ khí của chư thiên không còn bừng cháy như ngọn lửa thuở trước; ngay cả kim cang chử (vajra) của Indra, kẻ diệt Vṛtra, cũng như bị cùn mòn, mất đi vẻ huy hoàng.

Verse 14

किं चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः । मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यमाश्रितः

Và sao lại thế: sợi thòng lọng không gì cưỡng nổi của thần Varuṇa, đang nắm trong tay, lại rơi vào cảnh thảm hèn—như con rắn bị thần chú đánh gãy uy lực, đành chịu nhục?

Verse 15

कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः

Nỗi nhói đau trong lòng Kubera dường như rao báo sự bại vong; còn Vāyu bị hất khỏi đường bay của mình, tựa cây gãy cành tan nhánh.

Verse 16

यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्

Ngay cả Yama cũng cào mặt đất bằng cây trượng đã mờ ánh, khiến cây gậy vốn không bao giờ sai lạc ấy trở nên nhẹ bẫng—như que than đã tắt lửa.

Verse 17

अमी च कथमादित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः । चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम्

Và sao các Āditya này lại trở nên lạnh nguội, khi uy quang đã bị thương tổn? Họ như những hình vẽ được bày ra—đáng ngắm nhìn, nhưng thiếu sinh lực nhiệm mầu.

Verse 18

तद्ब्रूत वत्साः किमितः प्रार्थयध्वं समागताः । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत निःसंशयं सुराः

Vậy hãy nói cho ta, hỡi các con yêu dấu—các ngươi đến đây để cầu xin điều chi? Hỡi chư thiên, hãy thưa rõ không chút ngần ngại: mục đích cuộc đến của các ngươi là gì.

Verse 19

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

Việc tạo dựng các thế giới thuộc về Ta, còn sự hộ trì của chúng được an lập nơi các ngươi. Vì vậy—với vẻ huy hoàng như đầm sen lay động bởi làn gió nhẹ…

Verse 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

Đấng diệt Vṛtra (Indra) đã thúc giục bậc tôn sư bằng ngàn con mắt. Khi ấy, thị kiến hai mắt của Hari cũng bị uy quang ngàn mắt vượt trội.

Verse 21

वाचस्पतिरुवाचेदं प्राञ्जलिर्जलजासनम् । युष्मद्वंशोद्भवस्तात तालमेघो महाबलः

Vācaspati chắp tay kính bạch Brahmā ngự tòa sen: “Bạch đấng tôn phụ, từ chính dòng dõi của Ngài đã phát sinh một bậc đại lực mang danh Tālamegha.”

Verse 22

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

Hắn vươn cao như sao chổi rực lửa mà thiêu đốt chư thiên. Vì dānava ấy, toàn thể thiên chúng đều lâm vào khổ não.

Verse 23

तालमेघो दैत्यपतिः सर्वान्नो बाधते बली । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ताः शरणं नो विधे भव

Tālamegha hùng mạnh ấy, chúa tể loài daitya, đang áp bức tất thảy chúng con. Vì vậy chúng con đến nương tựa nơi Ngài—bạch Brahmā, đấng an bài, xin làm chỗ che chở cho chúng con.

Verse 24

ततः प्रसन्नो भगवान् वेधास्तानब्रवीद्वचः

Bấy giờ, đấng Bhagavān Vedhā (Phạm Thiên) hoan hỷ, liền nói với họ những lời này.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । तालमेघेन वो मध्ये बली तेन समः सुराः । विना माधवदेवेन साध्यो मे नैव दानवः

Phạm Thiên nói: “Trong các ngươi, Tālamegha rất hùng mạnh, sức lực sánh ngang chư thiên. Nếu không có Mādhava (Viṣṇu), ta tuyệt chẳng thể hàng phục dānava ấy.”

Verse 26

ततः सुरगणाः सर्वे विरिञ्चिप्रमुखा नृप । क्षीरोदं प्रस्थिताः सर्वे दुःखितास्तेन वैरिणा

Bấy giờ, tâu đại vương, toàn thể chư thiên do Viriñci (Phạm Thiên) dẫn đầu, vì kẻ thù ấy mà sầu não, cùng lên đường đến Kṣīroda—Biển Sữa.

Verse 27

त्वरिताः प्रस्थिता देवाः केशवं द्रष्टुकाम्यया । क्षीरोदं सागरं गत्वास्तुवंस्ते जलशायिनम्

Chư thiên vội vã lên đường, khát khao được diện kiến Keśava; đến Biển Kṣīroda, họ tán thán Đấng nằm trên mặt nước.

Verse 28

देवा ऊचुः । जगदादिरनादिस्त्वं जगदन्तोऽप्यनन्तकः । जगन्मूर्तिरमूर्तिस्त्वं जय गीर्वाणपूजित

Chư thiên thưa rằng: “Ngài là khởi nguyên của thế gian, nhưng vô thủy; Ngài là tận cùng của thế gian, nhưng vô tận. Ngài là hình tướng của vũ trụ, mà cũng vô tướng. Xin chiến thắng thuộc về Ngài, ôi Đấng được chư thiên tôn thờ!”

Verse 29

जय क्षीरोदशयन जय लक्ष्म्या सदा वृत । जय दानवनाशाय जय देवकिनन्दन

Khải hoàn thay Ngài, Đấng nằm trên Biển Sữa; khải hoàn thay Ngài, Đấng luôn được Nữ thần Lakṣmī ôm ấp. Khải hoàn thay Ngài, Đấng diệt trừ loài dānava; khải hoàn thay Ngài, hỡi con yêu của Devakī.

Verse 30

जय शङ्खगदापाणे जय चक्रधर प्रभो । इति देवस्तुतिं श्रुत्वा प्रबुद्धो जलशाय्यथ

Khải hoàn thay Ngài, Đấng tay cầm ốc tù và và chùy; khải hoàn thay Ngài, bậc Chủ tể cầm đĩa cakra. Nghe lời tán tụng của chư thiên như vậy, Đấng nằm trên nước liền tỉnh giấc.

Verse 31

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । किमर्थं बोधितो ब्रह्मन् समर्थैर्वः सुरासुरैः

Ngài cất lời ngọt ngào, âm vang trầm sâu như tiếng sấm trong mây: “Hỡi Bà-la-môn, vì cớ gì các ngươi—chư thiên và a-tu-la, dẫu đều có năng lực—lại đến đánh thức và cầu thỉnh Ta?”

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तालमेघभयात्कृष्ण सम्प्राप्तास्तव मन्दिरम् । न वध्यः कस्यचित्पापस्तालमेघो जनार्दन

Phạm Thiên nói: “Hỡi Kṛṣṇa, vì sợ Tālamegha nên chúng tôi đến nơi ngự của Ngài. Hỡi Janārdana, kẻ tội lỗi Tālamegha ấy không ai khác có thể sát diệt.”

Verse 33

त्वमेव जहि तं दुष्टं मृत्युं यास्यति नान्यथा

“Chỉ riêng Ngài phải đánh diệt kẻ ác ấy; hắn sẽ không thể gặp cái chết bằng cách nào khác.”

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । स्वस्थानं गम्यतां देवाः स्वकीयां लभत प्रजाम् । दुष्टात्मानं हनिष्यामि तालमेघं महाबलम्

Śrī Kṛṣṇa phán: “Hỡi chư Thiên, hãy trở về cõi của mình và giành lại dân chúng của các ngươi. Ta sẽ diệt Tālamegha, kẻ ác tâm, đại lực ấy.”

Verse 35

स्थानं ब्रुवन्तु मे देवा वसेद्यत्र स दानवः

“Hỡi chư Thiên, hãy nói cho ta biết nơi con quỷ ấy cư ngụ.”

Verse 36

देवा ऊचुः । हिमाचलगुहायां स वसते दानवेश्वरः । चतुर्विंशतिसाहस्रैः कन्याभिः परिवारितः

Chư Thiên thưa: “Chúa loài quỷ ấy ở trong một hang động của dãy Himācala, được hai mươi bốn nghìn thiếu nữ vây quanh.”

Verse 37

तुरङ्गैः स्यन्दनैः कृष्ण संख्या तस्य न विद्यते । नटा नानाविधास्तत्र असंख्यातगुणा हरे

“Hỡi Kṛṣṇa, ngựa và chiến xa của hắn không sao đếm xuể. Và hỡi Hari, nơi ấy có đủ loại nghệ nhân, tài nghệ vô lượng.”

Verse 38

द्विरदाः पर्वताकारा हयाश्च द्विरदोपमाः । महाबलो वसेत्तत्र गीर्वाणभयदायकः

“Voi của hắn như núi, ngựa của hắn sánh như voi. Chính nơi ấy kẻ đại lực kia cư ngụ, gieo nỗi kinh hãi cho chư Thiên.”

Verse 39

श्रुत्वा देवो वचस्तेषां देवानामातुरात्मनाम् । अचिन्तयद्गरुत्मन्तं शत्रुसङ्घविनाशनम्

Nghe lời của chư thiên đang khổ não, Đức Chúa tể liền quán niệm Garutmān (Garuḍa), bậc diệt trừ các đạo quân thù địch.

Verse 40

चक्रं करेण संगृह्य गदाचक्रधरः प्रभुः । शार्ङ्गं च मुशलं सीरं करैर्गृह्य जनार्दनः

Cầm lấy bánh xe thần trong tay, Đấng Chủ tể—bậc mang chùy và luân—cũng nắm lấy Śārṅga (cung), chày giã và lưỡi cày; Janārdana sẵn sàng hộ trì chánh pháp.

Verse 41

आरूढः पक्षिराजेन्द्रं वधार्थं दानवस्य च । दानवस्य पुरे पेतुरुत्पाता घोररूपिणः

Cưỡi trên chúa tể loài chim là Garuḍa, Ngài lên đường để diệt Dānava; và trong thành của Dānava, những điềm dữ ghê rợn bắt đầu giáng xuống.

Verse 42

गोमायुर्गृध्रमध्ये तु कपोतैः सममाविशत् । विना वातेन तस्यैव ध्वजदण्डः पपात ह

Một con gomāyu (chó rừng) lẫn vào giữa bầy kền kền cùng với bồ câu; và dù không có gió, chính cột cờ ấy cũng đổ xuống.

Verse 43

सर्पसूषकयोर्युद्धं तथा केसरिनागयोः । उन्मार्गाः सरितस्तत्रावहन्रक्तविमिश्रिताः । अकालतरुपुष्पाणि दृश्यन्ते स्म समन्ततः

Tại đó diễn ra giao chiến giữa rắn và cầy mangut, cũng như giữa sư tử và voi. Các dòng sông chảy lệch dòng, cuốn theo nước hòa lẫn máu; và khắp nơi đều thấy hoa trái mùa nở trên cây.

Verse 44

ततः प्राप्तो जगन्नाथो हिमवन्तं नगेश्वरम् । पाञ्चजन्यश्वसहसा पूरितः पुरसन्निधौ

Bấy giờ Jagannātha đến núi Himavant, chúa tể các dãy sơn; và ngay trước mặt thành ấy, ốc tù và Pāñcajanya bỗng vang lên rền rĩ với uy lực trọn vẹn.

Verse 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

Bị lay động bởi tiếng vang lớn ấy, chúa tể loài Dānava liền đứng dậy lên ngự; rồi Tālamēgha, bậc đại lực, cất lời như sau.

Verse 46

तालमेघ उवाच । कोऽयं मृत्युवशं प्राप्तो ह्यज्ञात्वा मम विक्रमम् । धुन्धुमाराज्ञया ह्याशु स्वसैन्यपरिवारितः

Tālamēgha nói: “Kẻ nào đây, chẳng biết uy lực của ta mà đã rơi vào quyền lực của Tử thần? Theo lệnh Dhundhumāra, mau—hãy dùng quân của ta vây chặt hắn!”

Verse 47

बलादानय तं बद्ध्वा ममाग्रे बहुशालिनम्

Hãy dùng sức bắt lấy, trói lại, rồi dẫn bậc đầy ân đức ấy đến trước mặt ta.

Verse 48

धुन्धुमार उवाच । आनयामि न सन्देहः सुरो यक्षोऽथ किन्नरः । स्यन्दनौघैः समायुक्तो गजवाजिभटैः सह

Dhundhumāra nói: “Ta sẽ đem hắn đến—chẳng chút nghi ngờ—dù là chư thiên, Yakṣa hay Kinnara; dẫu hắn kéo đến như thác xe chiến, cùng voi, ngựa và binh sĩ.”

Verse 49

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

Bấy giờ Đấng là nguồn cội của thế gian, bậc đại lực, ngự trên Garuḍa mà hoan hỷ. Theo lệnh Ngài, các thuộc hạ hô vang: “Bắt lấy hắn! Bắt lấy hắn!”

Verse 50

चतुर्दिक्षु प्रधावन्त इतश्चेतश्च सर्वतः । सुपर्णेनाग्निरूपेण दग्धास्ते शलभा यथा

Chúng chạy về bốn phương, lao qua lại khắp mọi phía; nhưng Suparṇa hiện thân lửa đã thiêu rụi chúng—như bướm đêm lao vào ngọn đèn.

Verse 51

धुन्धुमारोऽपि कृष्णेन शरघातेन ताडितः । हतो वक्षःस्थले पापो मृतावस्थो रथोपरि

Bị Kṛṣṇa giáng xuống bằng loạt tên dữ dội, ngay cả Dhundhumāra cũng gục ngã. Kẻ tội lỗi ấy bị xuyên thủng nơi ngực và nằm trên chiến xa trong trạng thái tử vong.

Verse 52

हाहाकारं ततः सर्वे दानवाश्चक्रुरातुराः । तालमेघस्ततः क्रुद्धो रथारूढो विनिर्गतः । ददृशे केशवं पार्थ शङ्खचक्रगदाधरम्

Bấy giờ tất cả dānavas đau đớn đều kêu gào thảm thiết. Liền đó Tālamēgha nổi giận, lên chiến xa tiến ra, và—hỡi Pārtha—hắn trông thấy Keśava, Đấng cầm ốc tù và, đĩa thần và chùy.

Verse 53

तालमेघ उवाच । अन्ये ते दानवाः कृष्ण ये हताः समरे त्वया । हिरण्यकशिपुप्रख्यानपुमांसो हि तेऽच्युत

Tālamēgha nói: “Hỡi Kṛṣṇa, những dānava khác mà ngươi đã giết trong chiến trận—đều là những kẻ lừng danh như Hiraṇyakaśipu, hỡi Acyuta.”

Verse 54

इत्युक्त्वा दानवः पार्थ वर्षयामास सायकैः । दानवस्य शरान्मुक्तान् छेदयामास केशवः

Nói xong, hỡi Pārtha, dānava liền trút mưa tên; nhưng Keśava đã chém đứt, bẻ gãy mọi mũi tên mà dānava phóng ra.

Verse 55

गरुत्मानवधीत्सैन्यमवध्यं यत्सुरासुरैः । कृष्णेन द्विगुणास्तस्य प्रेषिताः स्वशिलीमुखाः

Garuḍa đã đánh tan đạo quân ấy, vốn bị xem là bất khả chiến bại ngay cả đối với chư thiên và asura; còn Kṛṣṇa thì phóng những mũi tên của mình gấp đôi để đối địch với hắn.

Verse 56

द्विगुणं द्विगुणीकृत्य प्रेषयामास दानवः । तानप्यष्टगुणैः कृष्णश्छादयामास सायकैः

Dānava cứ nhân đôi rồi lại nhân đôi mà phóng tên; nhưng Kṛṣṇa đã dùng số tên gấp tám lần để che phủ, áp đảo cả những mũi tên ấy.

Verse 57

ततः क्रुद्धेन दैत्येन ह्याग्नेयं बाणमुत्तमम्

Bấy giờ, daitya nổi giận liền phóng ra mũi tên Āgneya tối thượng, tức hỏa khí.

Verse 58

वारुणं प्रेषयामास त्वाग्नेयं शमितं ततः । वारुणेनैव वायव्यं तालमेघो व्यसर्जयत्

Hắn phóng ra vũ khí Vāruṇa, khiến Āgneya liền bị dập tắt. Sau đó Tālamēgha lại thả vũ khí Vāyavya, và cũng chính Vāruṇa đã đối trị, ngăn chặn nó.

Verse 59

सार्पं चैव हृषीकेशो वायव्यस्य प्रशान्तये । नारसिंहं नृसिंहोऽपि प्रेषयामास पाण्डव

Để dập yên Vāyavya, Hṛṣīkeśa cũng phóng ra Sārpa Astra. Rồi tiếp đó, hỡi Pāṇḍava, Nṛsiṃha cũng sai Nārasiṃha Astra xuất hiện.

Verse 60

नारसिंहं ततो दृष्ट्वा तालमेघो महाबलः । उत्तीर्य स्यन्दनाच्छीघ्रं गृहीत्वा खड्गचर्मणी

Thấy uy lực Nārasiṃha, Tālamēgha đại lực liền mau chóng bước xuống khỏi chiến xa, tay cầm kiếm và khiên.

Verse 61

कृष्ण त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गं सुदारुणम् । इत्युक्त्वा दानवः पार्थ आगतः केशवं प्रति

“Hỡi Kṛṣṇa, ta sẽ đưa ngươi vào con đường Yama vô cùng khốc liệt!” Nói vậy xong, hỡi Pārtha, Dānava liền tiến đến đối đầu Keśava.

Verse 62

खड्गेनाताडयद्दैत्यो गदापाणिं जनार्दनम् । मण्डलाग्रं ततो गृह्य केशवो हृष्टमानसः

Daitya dùng kiếm chém Janārdana, đấng cầm chùy. Khi ấy Keśava, lòng hân hoan, nắm lấy cakra theo vành của nó.

Verse 63

जघनोरःस्थले पार्थ तालमेघं महाहवे । जनार्दनस्तदा दैत्यं दैत्यो हरिमहन्मृधे

Trong đại chiến ấy, hỡi Pārtha, Janārdana đánh Daitya Tālamēgha vào hông và ngực; và giữa cuộc giao tranh dữ dội, Daitya cũng đánh trúng Hari.

Verse 64

जनार्दनस्ततः क्रुद्धस्तालमेघाय भारत । अमोघं चक्रमादाय मुक्तं तस्य च मूर्धनि

Bấy giờ Janārdana nổi giận, hỡi Bhārata, liền cầm lấy đĩa Sudarśana vô ngại và phóng thẳng xuống đỉnh đầu Tālamegha.

Verse 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

Đầu hắn rơi xuống; núi non rung chuyển. Hỡi Pārtha, biển cả dậy sóng cuồng loạn, và các dòng sông tràn khỏi lối chảy vốn có.

Verse 66

पुष्पवृष्टिं ततो देवा मुमुचुः केशवोपरि । अवध्यः सुरसङ्घानां सूदितः केशव त्वया

Rồi chư thiên rải mưa hoa lên Keśava. “Kẻ mà ngay cả đoàn quân chư thiên cũng không thể khuất phục, hỡi Keśava, đã bị Ngài diệt trừ!”

Verse 67

स्वस्थाश्चैव ततो देवास्तालमेघे निपातिते । जनार्दनोऽपि कौन्तेय नर्मदातटमाश्रितः

Khi Tālamegha đã bị quật ngã, chư thiên liền an ổn. Còn Janārdana nữa, hỡi con của Kuntī, đã nương nơi bờ sông Narmadā.

Verse 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

Xem Narmadā như biển Sữa, Kṛṣṇa—cùng với Lakṣmī—an nghỉ trên rắn Ananta, ẩn mình nơi bờ bắc.

Verse 69

चक्रं विभीषणं मर्त्ये ज्वालामालासमन्वितम् । पतितं नर्मदातोये जलशायिसमीपतः

Chiếc Luân ấy—đáng kinh hãi nơi cõi phàm, quấn quanh bởi tràng hoa lửa—đã rơi vào dòng nước Narmadā, gần chỗ của Đấng Jalaśāyī nằm an trên nước.

Verse 70

निर्धूतकल्मषं जातं नर्मदातोययोगतः । तालमेघवधोत्पन्नं यत्पापं नृपनन्दन

Hỡi hoàng tử, nhờ chạm vào nước Narmadā, tội lỗi phát sinh từ việc sát hại Tālamegha đã bị rung rũ mà rơi sạch, trở nên thanh tịnh.

Verse 71

तत्स्रवं क्षालितं सद्यो नर्मदांभसि भारत । तदाप्रभृति लोकेऽस्मिञ्जलशायी महीपते

Hỡi Bhārata, dòng chảy ấy lập tức được gột rửa trong nước Narmadā. Từ đó về sau, hỡi đại vương, ở đời này Ngài được tôn xưng là Jalaśāyī—Đấng nằm an trên nước.

Verse 72

चक्रतीर्थं वदन्त्यन्ये केचित्कालाघनाशनम् । विख्यातं भारते वर्षे नर्मदायां महीपते

Có người gọi nơi ấy là Cakratīrtha; có người lại nói đó là đấng diệt tan bóng tối dày đặc của Thời gian. Hỡi đại vương, nơi ấy lừng danh khắp Bhārata-varṣa bên dòng Narmadā.

Verse 73

तत्तीर्थस्य प्रभावोऽयं श्रूयतामवनीपते । यथाऽनन्तो हि नागानां देवानां च जनार्दनः

Hỡi chúa tể cõi đất, xin hãy nghe uy lực của tīrtha ấy: như Ananta đứng đầu trong loài nāga, và Janārdana đứng đầu giữa chư thiên.

Verse 74

मासानां मार्गशीर्षोऽस्ति नदीनां नर्मदा यथा । मासि मार्गशिरे पार्थ ह्येकादश्यां सितेऽहनि

Như trong các tháng, Mārgaśīrṣa là bậc tối thượng, và trong các dòng sông, Narmadā là bậc nhất; cũng vậy—hỡi Pārtha—vào ngày Ekādaśī sáng (Śukla) của tháng Mārgaśīrṣa…

Verse 75

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

Ai đến nơi ấy với lòng bhakti, lìa dục và sân, rồi nuôi dưỡng quán niệm Vaiṣṇava và tiến đến Đấng Chúa Tể của muôn dòng nước—người ấy chắc chắn đạt được quả phúc tâm linh như ý.

Verse 76

एकभुक्तं च नक्तं च तथैवायाचितं नृप । उपवासं तथा दानं ब्राह्मणानां च भोजनम्

Hỡi đức vua, người ấy hãy giữ hạnh ăn một bữa, lại chỉ dùng bữa vào ban đêm (lúc chiều tối), và sống bằng thức ăn đến mà không cầu xin; đồng thời thực hành trai giới, bố thí, và thết đãi chư Bà-la-môn.

Verse 77

करोति च कुरुश्रेष्ठ न स याति यमालयम् । यमलोकभयाद्भीता ये लोकाः पाण्डुनन्दन

Hỡi bậc ưu tú trong dòng Kuru, ai thực hành những điều ấy sẽ không đến nơi ở của Yama. Hỡi con của Pāṇḍu, những cõi giới run sợ vì kinh hãi Yamaloka—

Verse 78

ते पश्यन्तु श्रियः कान्तं नागपर्यङ्कशायिनम् । गोपीजनसमावृत्तं योगनिद्रां समाश्रितम् । विश्वरूपं जगन्नाथं संसारभयनाशनम्

Nguyện họ được chiêm bái Đấng Yêu Dấu của Śrī—Đấng nằm trên giường rắn Nāga, được các gopī vây quanh, an trụ trong yoga-nidrā: Jagannātha mang hình tướng vũ trụ, Đấng diệt trừ nỗi sợ phát sinh từ saṃsāra.

Verse 79

स्नापयेत्परया भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । खण्डेन तोयमिश्रेण जगद्योनिं जनार्दनम्

Với lòng sùng kính tối thượng, hãy tắm gội Janārdana—nguồn thai của vũ trụ—bằng mật ong, sữa, bơ ghee và đường hòa với nước.

Verse 80

स्नाप्यमानं च पश्यन्ति ये लोका गतमत्सराः । ते यान्ति परमं लोकं सुरासुरनमस्कृतम्

Những ai không còn lòng ganh ghét, được thấy Ngài đang được tắm gội, các tín đồ ấy sẽ đến cõi tối thượng, nơi chư thiên và a-tu-la đều kính lễ.

Verse 81

घृतेन बोधयेद्दीपमथवा तैलपूरितम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दैवस्याग्रे विमत्सराः

Hãy thắp đèn bằng bơ ghee, hoặc đèn đổ dầu; rồi thức canh suốt đêm trước Thần Linh, với tâm không ganh ghét.

Verse 82

ये कथां वैष्णवीं भक्त्या शृण्वन्ति च नृपोत्तम । ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ते नात्र संशयः

Hỡi bậc vương thượng, ai với lòng sùng kính lắng nghe thánh truyện Vaiṣṇava, các tội như sát hại Bà-la-môn v.v. đều tiêu tan; không chút nghi ngờ.

Verse 83

प्रदक्षिणन्ति ये मर्त्या जलशायिजगद्गुरुम् । प्रदक्षिणीकृता तैस्तु सप्तद्वीपा वसुंधरा

Những phàm nhân đi nhiễu (pradakṣiṇa) Jagadguru, Đấng nằm trên nước, thì quả thật như đã nhiễu quanh toàn cõi địa cầu cùng bảy châu lục.

Verse 84

ततः प्रभाते विमले पित्ःन् संतर्पयेज्जलैः । श्राद्धं च ब्राह्मणैस्तत्र योग्यैः पाण्डव मानवाः

Rồi vào buổi sớm tinh khiết, hãy dâng nước cúng để làm thỏa lòng các Pitṛ; và tại đó, hỡi con của Pāṇḍu, hãy cho cử hành lễ śrāddha bởi các brāhmaṇa xứng đáng.

Verse 85

स्वदारनिरतैः शान्तैः परदारविवर्जकैः । वेदाभ्यसनशीलैश्च स्वकर्मनिरतैः शुभैः

(Lễ śrāddha nên được cử hành) với các brāhmaṇa tận tụy với người vợ chính đáng, tính hạnh an hòa, tránh xa vợ người, chuyên cần học tụng Veda, và bền bỉ trong bổn phận chính đáng—những bậc hiền thiện.

Verse 86

नित्यं यजनशीलैश्च त्रिसन्ध्यापरिपालकैः । श्रद्धया कारयेच्छ्राद्धं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

Và (với các brāhmaṇa) luôn chuyên tâm tế tự, thờ phụng, và giữ trọn ba thời sandhyā mỗi ngày; ai mong cầu phúc lợi tối thượng cho mình thì hãy cử hành śrāddha với lòng tín thành.

Verse 87

ते धन्या मानुषे लोके वन्द्या हि भुवि मानवाः । ये वसन्ति सदाकालं पादपद्माश्रया हरेः

Trong cõi người, họ thật phước lành và quả thật đáng tôn kính trên mặt đất—là những người luôn nương tựa nơi liên hoa túc (chân sen) của Hari.

Verse 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

Họ trực kiến trước mắt Đấng Thủy-Ngọa, vị lãnh đạo chư thiên; và họ thực hành trai giới nửa tháng, hạnh Pārāka, cùng lời nguyện Cāndrāyaṇa cát tường.

Verse 89

मासोपवासमुग्रं च षष्ठान्नं पञ्चमं व्रतम् । तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्सोऽक्षयां गतिमाप्नुयात्

Việc trai giới nghiêm khắc suốt một tháng, pháp tu “ăn vào ngày thứ sáu”, và lời nguyện “ngày thứ năm”—ai thực hành tại thánh địa tīrtha ấy sẽ đạt đến cảnh giới akṣaya, vận mệnh tâm linh bất hoại.

Verse 90

। अध्याय

Tại đây chương (adhyāya) kết thúc.

Verse 91

एतत्कथान्तरं पुण्यमृषेर्द्वैपायनात्पुरा । श्रुतं हि नैमिषे पुण्ये नारदाद्यैरनेकधा

Bản truyện phụ đầy công đức này thuở xưa đã được nghe từ hiền thánh Dvaipāyana (Vyāsa). Quả thật, trong rừng thiêng Naimiṣa, Nārada cùng các bậc hiền triết khác đã nghe đi nghe lại theo nhiều cách.

Verse 92

इदं परममायुष्यं मङ्गल्यं कीर्तिवर्धनम् । विप्राणां श्रावयन्विद्वान्फलानन्त्यंसमश्नुते

Giáo huấn này ban thọ mạng tối thượng, điềm lành và tăng trưởng danh thơm. Người học rộng đọc tụng cho các brāhmaṇa nghe sẽ thọ nhận phúc quả vô tận.

Verse 93

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्तदक्षिणा ह्येता दातारं नाप्नुवन्ति च

Bò, nhà, giường nằm và người nữ—không nên đem cho nhiều người. Vì khi các lễ vật ấy bị chia nhỏ như dakṣiṇā, chúng không thật sự đem phúc quả trở lại cho người bố thí.

Verse 94

एकमेतत्प्रदातव्यं न बहूनां युधिष्ठिर । सा च विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम्

Hỡi Yudhiṣṭhira, lễ vật bố thí này phải dâng trọn vẹn như một, không chia cho nhiều người. Và nếu đem của bố thí ấy đi mua bán, thì nó thiêu đốt, khiến dòng tộc suy vong cho đến bảy đời.

Verse 95

यथालाभा तु सर्वेषां चतुर्द्रोणा तु गौः स्मृता । द्रोणस्य वत्सकः कार्यो बहूनां वापि कामतः

Tùy theo khả năng của mỗi người bố thí, theo truyền thống một con bò được tính là ‘bốn droṇa’ về lượng. Còn bê con nên kèm theo theo lượng ‘một droṇa’—hoặc nếu muốn, có thể dâng nhiều hơn nữa.

Verse 96

यस्मिन्देशे तु यन्मानं विषये वा विचारितम् । तेन मानेन तां कुर्वन्नक्षयं फलमश्नुते

Ở xứ sở hay vùng miền nào chấp nhận chuẩn đo lường nào, thì hãy thực hành việc bố thí đúng theo chuẩn ấy; làm như vậy sẽ thọ hưởng công đức bất hoại (akṣaya).

Verse 97

सुखपूर्वं शुचौ भूमौ पुष्पधूपाक्षतैस्तथा । कर्णाभ्यां रत्ने दातव्ये दीपौ नेत्रद्वये तथा

Trong sự an ổn, trên nền đất thanh tịnh, cùng hoa, hương và akṣata (gạo nguyên hạt), hãy dâng các lễ vật: châu báu cho đôi tai, và đèn sáng cho đôi mắt nữa.

Verse 98

श्रीखण्डमुरसि स्थाप्यं ताभ्यां चैव तु काञ्चनम् । ऊर्ध्वे मधु घृतं देयं कुर्यात्सर्षपरोमकम्

Hãy đặt śrīkhaṇḍa (hồ đàn hương) lên ngực, và đặt vàng lên đó nữa. Phía trên dâng mật ong và bơ tinh khiết (ghṛta); rồi sắp đặt hạt cải và lông/tóc theo nghi thức đã dạy.

Verse 99

कम्बले कम्बलं दद्याच्छ्रोण्यां मधु घृतं तथा । यवसं पायसं दद्याद्घृतं क्षौद्रसमन्वितम्

Trên tấm chăn, hãy bố thí một tấm chăn; nơi phần hông cũng dâng mật ong và bơ tinh khiết (ghee). Hãy bố thí cỏ thức ăn và cơm sữa ngọt (payasa), kèm ghee hòa cùng mật ong.

Verse 100

स्वर्णशृङ्गी रूप्यशिफारुक्मलाङ्गूलसंयुता । रत्नपृष्ठी तु दातव्या कांस्यपात्रावदोहिनी

Nên bố thí một con bò có sừng trang sức bằng vàng, móng bằng bạc, đuôi điểm vàng; lưng đính châu báu, và là con bò cho sữa vào bình bằng đồng (bronze).

Verse 101

यत्स्याद्बाल्यकृतं पापं यद्वा कृतमजानता । वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम्

Dù là tội lỗi đã gây từ thuở ấu thơ, hay lỡ phạm vì không biết—dẫu do lời nói, do hành động, hay chỉ khởi niệm trong tâm—tất thảy (nơi đây) đều được nói là có thể trừ sạch nhờ pháp hành thanh tịnh được tán dương trong phần Revā này.

Verse 102

जले निष्ठीवितं चैव मुशलं वापि लङ्घितम् । वृषलीगमनं चैव गुरुदारनिषेवणम्

Khạc nhổ vào nước; bước qua chày giã; giao du với người nữ thuộc mối quan hệ bị cấm; và xâm phạm vợ của thầy—(dẫu là những trọng tội như thế) cũng được kể vào các tội được nói là có thể tịnh hóa nhờ pháp hành được tán dương trong phần Revā này.

Verse 103

कन्याया गमनं चैव सुवर्णस्तेयमेव च । सुरापानं तथा चान्यत्तिलधेनुः पुनाति हि

Giao du với thiếu nữ, trộm vàng, uống rượu, cùng các tội lỗi khác như thế—quả thật, ‘tila-dhenu’ (lễ thí “bò” bằng mè) được nói là có năng lực tịnh hóa chúng.

Verse 104

अहोरात्रोपवासेन विधिवत्तां विसर्जयेत् । या सा यमपुरे घोरे नदी वैतरणी स्मृता

Sau khi trai giới trọn ngày đêm, người ấy nên theo đúng nghi lễ mà hoàn mãn và đem hiến tặng lễ vật “tilā-dhenu”. Chính lễ thí ấy được ghi nhớ như dòng sông Vaitaraṇī ghê rợn nơi thành Yama—tức là phương tiện để vượt qua nó.

Verse 105

वालुकायोऽश्मस्थला च पच्यते यत्र दुष्कृती । अवीचिर्नरको यत्र यत्र यामलपर्वतौ

Nơi có những bãi cát cháy bỏng và nền đất đá, nơi kẻ làm ác bị ‘nấu’ trong khổ hình; nơi có địa ngục Avīci; nơi có đôi núi song sinh Yāmala—đó là những miền kinh khiếp ấy.

Verse 106

यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयंकराः । असिपत्त्रवनं चैव यत्र सा कूटशाल्मली

Nơi có quạ mỏ sắt, nơi có những chó dữ đáng sợ; nơi có rừng Asipattravana với lá sắc như gươm, và nơi cây gai Kūṭaśālmalī đầy mưu trá đứng đó—những cảnh kinh hoàng như thế.

Verse 107

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

Vượt qua tất cả những cảnh ấy một cách nhẹ nhàng, người ấy đi đến nơi ngự của Dharmarāja. Dharmarāja thấy người ấy liền nói lời hiền hòa, chân thật—hỡi Bhārata.

Verse 108

विमानमुत्तमं योग्यं मणिरत्नविभूषितम् । अत्रारुह्य नरश्रेष्ठ प्रयाहि परमां गतिम्

“Đây là cỗ vimāna tối thượng, xứng đáng, được trang sức bằng châu ngọc và bảo thạch. Hãy lên đây, hỡi bậc tối ưu trong loài người, và tiến về cảnh giới tối cao.”

Verse 109

मा च चाटु भटे देहि मैव देहि पुरोहिते । मा च काणे विरूपे च न्यूनाङ्गे न च देवले

Khi bố thí, chớ trao cho kẻ nịnh hót hay kẻ làm thuê vì tiền; cũng chớ trao cho vị purohita chỉ lo hành lễ hình thức. Lại chớ trao cho người một mắt, dị dạng, cụt thiếu chi thể, và kẻ ‘devala’ phụng sự đền thờ chỉ vì mưu sinh.

Verse 110

अवेदविदुषे नैव ब्राह्मणे सर्वविक्रये । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च मन्त्रहीने तथैव च

Cũng chớ bố thí cho vị brāhmaṇa không thông Veda, hay kẻ vì lợi mà bán mọi thứ. Chớ trao cho kẻ sát hại bạn bè, kẻ vô ơn, và kẻ ‘thiếu mantra’—không xứng đáng cho tụng niệm và nghi lễ Veda.

Verse 111

वेदान्तगाय दातव्या श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । वेदान्तगसुते देया श्रोत्रिये गृहपालके

Lễ thí này nên dâng cho vị Vedāntin thông Veda—một śrotriya chân chính, là người gia chủ có gia đình. Cũng có thể dâng cho con trai của Vedāntin, nếu người ấy cũng là śrotriya và biết gánh vác, gìn giữ nếp nhà.

Verse 112

सर्वाङ्गरुचिरे विप्रे सद्वृत्ते च प्रियंवदे । पूर्णिमायां तु माघस्य कार्त्तिक्यामथ भारत

Nên dâng lễ thí này cho vị vipra rạng ngời toàn thân, có hạnh kiểm thanh cao và lời nói hòa nhã, hỡi Bhārata—đặc biệt vào ngày rằm tháng Māgha, và cũng vậy trong tháng Kārttika.

Verse 113

वैशाख्यां मार्गशीर्ष्यां वाषाढ्यां चैत्र्यामथापि वा । अयने विषुवे चैव व्यतीपाते च सर्वदा

Hoặc (nghi lễ này) có thể cử hành vào các tháng Vaiśākha, Mārgaśīrṣa, Āṣāḍha hay Caitra. Cũng vào các thời điểm ayana (chí), viṣuva (phân), và Vyatīpāta—quả thật, vào mọi lúc cát tường, luôn luôn.

Verse 114

षडशीतिमुखे पुण्ये छायायां कुंजरस्य वा । एष ते कथितः कल्पस्तिलधेनोर्मयानघ

Tại cửa ngõ linh thiêng của Ṣaḍaśīti, hoặc ngay cả dưới bóng voi, hỡi người vô tội, ta đã nói cho ngươi trọn vẹn nghi thức của lễ tiladhenu này.

Verse 115

व्रजन्ति वैष्णवं लोकं दत्त्वा पादं यमोपरि । प्राणत्यागात्परं लोकं वैष्णवं नात्र संशयः । भित्त्वाशु भास्करं यान्ति नात्र कार्या विचारणा

Họ đến cõi Vaiṣṇava, như đặt chân lên chính Yama (Thần Chết). Sau khi lìa bỏ hơi thở sinh mệnh, họ chắc chắn đạt cảnh giới Vaiṣṇava—không chút nghi ngờ. Nhanh chóng vượt qua quỹ vực mặt trời, họ tiến bước; chẳng cần bàn luận thêm.

Verse 116

एतत्ते सर्वमाख्यातं चक्रतीर्थफलं नृप । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

Hỡi Đại vương, toàn bộ quả báo của Cakratīrtha ta đã thuật rõ cho ngài. Ai nghe với lòng sùng kính, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.