Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

Transliteration

upatāpayate devāndhūmaketurivocchritaḥ | tena devagaṇāḥ sarve duḥkhitā dānavena ca

Translation

Hắn vươn cao như sao chổi rực lửa mà thiêu đốt chư thiên. Vì dānava ấy, toàn thể thiên chúng đều lâm vào khổ não.

Word by Word

• उपतापयते: afflicts / torments
• उपतापयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-तप् (√तप् धातु; णिच्-प्रयोगः)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया (2nd/द्वितीया)

• धूमकेतुः: a comet
• धूमकेतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूम-केतु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); विग्रहः: धूमः केतुः यस्य/धूमयुक्तः केतुः (comet)

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparative particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-निपात (particle of comparison)

• उच्छ्रितः: risen high
• उच्छ्रितः: Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-श्रि (√श्रि/√श्रय् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘धूमकेतुः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• तेन: by him / because of him
• तेन: Karana/Hetu (Cause/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया)

• देवगणाः: the hosts of gods
• देवगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव-गण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); विग्रहः: देवानां गणाः (groups of gods)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject attribute/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘देवगणाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• दुःखिताः: distressed
• दुःखिताः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त/निष्ठान्त विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (1st/प्रथमा); ‘देवगणाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• दानवेन: by the demon
• दानवेन: Karana/Hetu (Cause/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (3rd/तृतीया)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction/and)

Speaker

Vācaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-khaṇḍa tīrtha-frame (implicit)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A towering dānava rises like a flaming comet, casting heat and smoke; devas recoil in anguish, their radiance dimmed, the sky streaked with fiery trails.

Characters & Entities

• Devas
• Tālamegha (implied)
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked power without dharma becomes suffering for the world; oppression inevitably drives beings to seek righteous protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly named in this verse; it serves as narrative context within the Revā (Narmadā) Māhātmya frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the devas’ affliction.