Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

Devanagari script

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

Transliteration

gatvā yo manujo bhaktyā kāmakrodhavivarjitaḥ | vaiṣṇavīṃ bhāvanāṃ kṛtvā jaleśaṃ tu vrajeta vai

Translation

Ai đến nơi ấy với lòng bhakti, lìa dục và sân, rồi nuôi dưỡng quán niệm Vaiṣṇava và tiến đến Đấng Chúa Tể của muôn dòng nước—người ấy chắc chắn đạt được quả phúc tâm linh như ý.

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव — having gone

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — relative pronoun nominative singular

• मनुजः: a man
• मनुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular

• कामक्रोधविवर्जितः: free from desire and anger
• कामक्रोधविवर्जितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त; वि+वर्ज् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular; विशेषणम्; समासः: कामक्रोधयोः विवर्जितः (ablative/privative sense)

• वैष्णवीम्: Vaiṣṇava (pertaining to Viṣṇu)
• वैष्णवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular; विशेषणम्

• भावनाम्: contemplation/meditation
• भावनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भावना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव — having done

• जलेशम्: the Lord of waters (Viṣṇu)
• जलेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular; समासः: जलस्य ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात — adversative/emphatic particle

• व्रजेत: should go
• व्रजेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन — 3rd person singular; परस्मैपद

• वै: certainly
• वै: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात — emphatic particle

Speaker

Narrator of the Revā Khaṇḍa (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaleśa-tīrtha (as implied) on Revā/Narmadā

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna) / nṛpa addressed in surrounding verses

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, calm and restrained, stands at a riverbank shrine, hands in añjali, mind fixed in Vaiṣṇava contemplation, approaching a water-associated Viṣṇu form titled Jaleśa; the river glows as if sanctified by meditation.

Characters & Entities

• Jaleśa (Viṣṇu)
• Vaiṣṇava bhāvanā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage succeeds when joined to inner restraint—abandoning desire and anger—and steady Viṣṇu-centered contemplation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha being described in the passage—Cakratīrtha on the Narmadā—where Jaleśa is approached.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adopt Vaiṣṇava bhāvanā (devotional contemplation) and approach/worship Jaleśa with purified mind.