Ayodhya KandaPrakarana 2020 Verses

Prakarana 20

यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ और ‘भक्ति की परख’ का द्वार है: राजसुख का विसर्जन, भ्रातृ-प्रेम की अग्निपरीक्षा, और समाज-धर्म के भीतर रहकर राम-नाम के आश्रय में वैराग्य। इस काण्ड में साधक सीखता है कि मुक्ति-मार्ग केवल वनगमन नहीं, बल्कि अहं-त्याग, शरणागति, और निष्काम सेवाभाव है—भरत का ‘राज्य’ के प्रति वैराग्य तथा गुह (निषाद) की निष्कपट सख्यता इसी सीढ़ी की रीलिंग है।

Rasa chính của Ayodhyā Kāṇḍa là karuṇa, tuy nhiên lòng bi mẫn này không dừng lại ở nỗi đau mà chín muồi thành quả ngọt của bhakti. Việc Rāma đi vào rừng là maryādā của dharma xã hội (rāja-dharma và sự vâng lời lời cha), và sự đến của Bharata là sự thanh lọc nội tâm của maryādā đó: sự đầu hàng cái tôi và phục vụ vô ngã. Trong phần này (Dohā 190, 199), sự kích động chiến đấu của Guha, sự bình an qua việc suy ngẫm về điềm báo, rồi cái ôm của Bharata và Guha cùng việc tắm trong sông Gaṅgā: tất cả là một hành trình chuyển hóa từ thù địch sang yêu thương. Tại đây Tulsī cũng xây dựng một cây cầu giữa nirguṇa và saguṇa: vinh quang của Thánh Danh (sự thiêng liêng của Rāma-nāma, với ví dụ về Vālmīki) gợi ý về nguyên lý vô hình, trong khi Rāmaghāṭ, dấu chân của Chúa, chiếc ghế cỏ và sự đảnh lễ trọn vẹn của Bharata là những kỷ luật hiện thân của saguṇa-līlā. Trên bậc thang sopāna này, người tìm đạo học được rằng bằng chứng của bhakti không nằm ở giai cấp bên ngoài hay ý kiến xã hội, mà nằm ở những dấu ấn của tình yêu.

In this prakarana

People

  • Bharata
  • RamaŚrī Rāma
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • SitaSītā
  • GangaGaṅgā
  • KakabhushundiSpeaksKākabhuśuṇḍi
  • GarudaListensGaruḍa

Verses

Chaupai 190.1-4

होहु सँजोइल रोकहु घाटा।ठाटहु सकल मरै के ठाटा।।

सनमुख लोह भरत सन लेऊँ।जिअत न सुरसरि उतरन देऊँ।।

समर मरनु पुनि सुरसरि तीरा।राम काजु छनभंगु सरीरा।।

भरत भाइ नृपु मै जन नीचू।बड़ें भाग असि पाइअ मीचू।।

स्वामि काज करिहउँ रन रारी।जस धवलिहउँ भुवन दस चारी।।

तजउँ प्रान रघुनाथ निहोरें।दुहूँ हाथ मुद मोदक मोरें।।

साधु समाज न जाकर लेखा।राम भगत महुँ जासु न रेखा।।

जायँ जिअत जग सो महि भारू।जननी जौबन बिटप कुठारू।।

hohu sãjoila rokahu ghāṭā |ṭhāṭahu sakala marai ke ṭhāṭā ||

sanamukha loha bharata sana leū̃ |jiata na surasari utarana deū̃ ||

samara maranu puni surasari tīrā |rāma kāju chanabhaṁgu sarīrā ||

bharata bhāi nṛpu mai jana nīcū |baṛeṁ bhāga asi pāia mīcū ||

svāmi kāja karihaũ rana rārī |jasa dhavalihaũ bhuvana dasa cārī ||

tajaũ prāna raghunātha nihoreṁ |duhū̃ hātha muda modaka moreṁ ||

sādhu samāja na jākara lekhā |rāma bhagata mahũ jāsu na rekhā ||

jāyã jiata jaga so mahi bhārū |jananī jaubana biṭapa kuṭhārū ||

Hãy vũ trang và chặn các bến bờ; hãy chuẩn bị mọi sự sẵn sàng để chết. Ta sẽ đối mặt Bharata trực tiếp trong trận chiến, và sẽ không để y vượt qua sông Hằng khi còn sống. Chết trong trận chiến, và lại ở bờ sông Hằng, vì sự nghiệp của Rama, với thân xác này chỉ tồn tại trong chốc lát, là một lợi ích lớn. Bharata là em của Rama và là một vị vua, còn ta chỉ là một đầy tớ hèn mọn; chỉ nhờ phước báu lớn lao mới có được cái chết như vậy. Ta sẽ tiến hành trận chiến vì sự nghiệp của chủ nhân, và làm cho danh tiếng ta tỏa sáng khắp mười bốn thế giới. Nếu ta dâng mạng sống mình vì Chúa tể Raghu, thì cả hai tay ta sẽ đầy ngọt ngào của niềm hoan hỉ. Kẻ không được kể trong hội chúng của người ngay thánh thiện, và không có một đường vẽ nào giữa những tín đồ của Rama, sống ở thế gian này chỉ là gánh nặng cho đất, và là rìu đốn thân cây tuổi thanh xuân của mẹ mình.

Doha 190

बिगत बिषाद निषादपति सबहि बढ़ाइ उछाहु।सुमिरि राम मागेउ तुरत तरकस धनुष सनाहु।।⁠190।।

bigata biṣāda niṣādapati sabahi baṛhāi uchāhu |sumiri rāma māgeu turata tarakasa dhanuṣa sanāhu ||⁠190||

Chúa tể người Nishada gạt bỏ nỗi buồn và khích lệ tất cả họ với nhiệt huyết hăng hái; nhớ đến Rama, ông ngay lập tức gọi lấy bao tên, cung và áo giáp.

Chaupai 191.1-4

बेगहु भाइहु सजहु सँजोऊ।सुनि रजाइ कदराइ न कोऊ।।

भलेहिं नाथ सब कहहिं सहरषा।एकहिं एक बढ़ावइ करषा।।

चले निषाद जोहारि जोहारी।सूर सकल रन रूचइ रारी।।

सुमिरि राम पद पंकज पनहीं।भाथीं बाँधि चढ़ाइन्हि धनहीं।।

अँगरी पहिरि कूँड़ि सिर धरहीं।फरसा बाँस सेल सम करहीं।।

एक कुसल अति ओड़न खाँड़े।कूदहि गगन मनहुँ छिति छाँड़े।।

निज निज साजु समाजु बनाई।गुह राउतहि जोहारे जाई।।

देखि सुभट सब लायक जाने।लै लै नाम सकल सनमाने।।

begahu bhāihu sajahu sãjoū |suni rajāi kadarāi na koū ||

bhalehiṁ nātha saba kahahiṁ saharaṣā |ekahiṁ eka baṛhāvai karaṣā ||

cale niṣāda johāri johārī |sūra sakala rana rūcai rārī ||

sumiri rāma pada paṁkaja panahīṁ |bhāthīṁ bā̃dhi caṛhāinhi dhanahīṁ ||

ãgarī pahiri kū̃ṛi sira dharahīṁ |pharasā bā̃sa sela sama karahīṁ ||

eka kusala ati oṛana khā̃ṛe |kūdahi gagana manahũ chiti chā̃ṛe ||

nija nija sāju samāju banāī |guha rāutahi johāre jāī ||

dekhi subhaṭa saba lāyaka jāne |lai lai nāma sakala sanamāne ||

Nhanh lên, các anh em, hãy chuẩn bị trang bị của các bạn; và khi đã nghe lệnh ta, đừng ai lùi bước. "Tốt thôi, thưa ngài," tất cả họ đều nói với niềm vui, và mỗi người khích lệ tinh thần của người khác. Người Nishada lên đường, chào hỏi điệp điệp; tất cả đều là anh hùng, và họ say mê chiến trận và tranh đấu. Nhớ đôi dép nơi đôi chân sen của Rama, họ buộc ống tên và căng cung. Họ mặc áo giáp và đội mũ tròn trên đầu, và chuẩn bị rìu, giáo tre, và thương. Có người rất khéo léo trong việc phòng đỡ bằng khiên và kiếm, đến nỗi khi nhảy lên trời tưởng như họ đã rời bỏ mặt đất. Mỗi người sắp xếp trang bị và đội ngũ của mình, rồi đi chào Guha, thủ lĩnh của họ. Thấy các chiến binh dũng cảm, ông đánh giá tất cả đều xứng đáng với nhiệm vụ, và gọi từng người bằng tên, ông tôn trọng tất cả.

Doha 191

भाइहु लावहु धोख जनि आजु काज बड़ मोहि।सुनि सरोष बोले सुभट बीर अधीर न होहि।।⁠191।।

bhāihu lāvahu dhokha jani āju kāja baṛa mohi |suni saroṣa bole subhaṭa bīra adhīra na hohi ||⁠191||

"Hỡi các anh em, đừng lừa dối ta; nhiệm vụ hôm nay rất quan trọng đối với ta." Nghe vậy, các chiến binh lên tiếng trong cơn thịnh nộ: "Hỡi anh hùng, đừng lo lắng."

Chaupai 192.1-4

राम प्रताप नाथ बल तोरे।करहिं कटकु बिनु भट बिनु घोरे।।

जीवत पाउ न पाछें धरहीं।रुंड मुंडमय मेदिनि करहीं।।

दीख निषादनाथ भल टोलू।कहेउ बजाउ जुझाऊ ढोलू।।

एतना कहत छींक भइ बाँए।कहेउ सगुनिअन्ह खेत सुहाए।।

बूढ़ु एकु कह सगुन बिचारी।भरतहि मिलिअ न होइहि रारी।।

रामहि भरतु मनावन जाहीं।सगुन कहइ अस बिग्रहु नाहीं।।

सुनि गुह कहइ नीक कह बूढ़ा।सहसा करि पछिताहिं बिमूढ़ा।।

भरत सुभाउ सीलु बिनु बूझें।बड़ि हित हानि जानि बिनु जूझें।।

rāma pratāpa nātha bala tore |karahiṁ kaṭaku binu bhaṭa binu ghore ||

jīvata pāu na pācheṁ dharahīṁ |ruṁḍa muṁḍamaya medini karahīṁ ||

dīkha niṣādanātha bhala ṭolū |kaheu bajāu jujhāū ḍholū ||

etanā kahata chīṁka bhai bā̃e |kaheu sagunianha kheta suhāe ||

būṛhu eku kaha saguna bicārī |bharatahi milia na hoihi rārī ||

rāmahi bharatu manāvana jāhīṁ |saguna kahai asa bigrahu nāhīṁ ||

suni guha kahai nīka kaha būṛhā |sahasā kari pachitāhiṁ bimūṛhā ||

bharata subhāu sīlu binu būjheṁ |baṛi hita hāni jāni binu jūjheṁ ||

Nhờ oai linh của Rama và nhờ sức mạnh của ngài, chúa tôi, họ sẽ làm cho quân địch không còn một chiến binh nào và không còn một con ngựa nào. Khi còn sống, họ sẽ không bao giờ lùi bước, và họ sẽ biến mặt đất này thành một đống thân xác không đầu và những cái đầu bị chặt đứt. Vị chúa tể của người Nishada nhìn qua đội quân tinh nhuệ của mình và nói, "Hãy đánh trống chiến đấu." Khi ngài đang nói những lời ấy, có ai đó hắt hơi bên trái. Các thầy giải điềm tuyên bố rằng chiến trường trông rất thuận lợi. Một người già suy xét điềm báo và nói, "Hãy gặp Bharata; sẽ không có tranh chấp gì đâu." Bharata sẽ đi thuyết phục Rama và đưa ngài trở về; điềm báo nói rằng sẽ không có giao tranh. Nghe vậy, Guha nói, "Người già đã nói rất phải. Kẻ ngu dại hành động vội vàng rồi sau đó hối hận." Nếu không hiểu tính cách và bản chất của Bharata mà giao tranh mà không biết rõ thì sẽ là tổn thất lớn cho chính lợi ích của mình.

Doha 192

गहहु घाट भट समिटि सब लेउँ मरम मिलि जाइ।बूझि मित्र अरि मध्य गति तस तब करिहउँ आइ।।⁠192।।

gahahu ghāṭa bhaṭa samiṭi saba leũ marama mili jāi |būjhi mitra ari madhya gati tasa taba karihaũ āi ||⁠192||

Hãy chiếm bến đỗ, tập hợp lính; để ta tìm hiểu sự thật bằng cách đi gặp ông ta. Sau khi nhận ra ông ta là bạn hay thù, ta sẽ hành động tương ứng.

Chaupai 193.1-4

लखन सनेहु सुभायँ सुहाएँ।बैरु प्रीति नहिं दुरइँ दुराएँ।।

अस कहि भेंट सँजोवन लागे।कंद मूल फल खग मृग मागे।।

मीन पीन पाठीन पुराने।भरि भरि भार कहारन्ह आने।।

मिलन साजु सजि मिलन सिधाए।मंगल मूल सगुन सुभ पाए।।

देखि दूरि तें कहि निज नामू।कीन्ह मुनीसहि दंड प्रनामू।।

जानि रामप्रिय दीन्हि असीसा।भरतहि कहेउ बुझाइ मुनीसा।।

राम सखा सुनि संदनु त्यागा।चले उतरि उमगत अनुरागा।।

गाउँ जाति गुहँ नाउँ सुनाई।कीन्ह जोहारु माथ महि लाई।।

lakhana sanehu subhāyã suhāẽ |bairu prīti nahiṁ duraĩ durāẽ ||

asa kahi bheṁṭa sãjovana lāge |kaṁda mūla phala khaga mṛga māge ||

mīna pīna pāṭhīna purāne |bhari bhari bhāra kahāranha āne ||

milana sāju saji milana sidhāe |maṁgala mūla saguna subha pāe ||

dekhi dūri teṁ kahi nija nāmū |kīnha munīsahi daṁḍa pranāmū ||

jāni rāmapriya dīnhi asīsā |bharatahi kaheu bujhāi munīsā ||

rāma sakhā suni saṁdanu tyāgā |cale utari umagata anurāgā ||

gāũ jāti guhã nāũ sunāī |kīnha johāru mātha mahi lāī ||

Tình yêu của Lakshmana đẹp đẽ trong sự giản dị tự nhiên; thù hận và tình thương không thể che giấu, dù người ta có cố che giấu. Nói vậy xong, Guha bắt đầu thu thập quà tặng cho cuộc gặp gỡ. Ông xin củ, rễ, trái cây, chim và thú. Cá pathina béo mập và trưởng thành cũng vậy, và những người khuân vác mang đến từng gánh từng gánh. Sau khi sắp xếp các lễ vật cho cuộc gặp gỡ, ông lên đường gặp Bharata, và ông gặp được điềm lành và tốt đẹp, gốc rễ của mọi phước lành. Thấy vị trưởng các đạo sĩ từ xa, ông nói tên mình và phủ phục trước ngài. Biết rằng ông được Rama yêu mến, đạo sĩ đã ban phúc cho ông, và vị trưởng các đạo sĩ giải thích cho Bharata biết ông là ai. Nghe rằng ông là bạn của Rama, Bharata rời bỏ xe ngựa và đi bộ, tràn ngập tình yêu. Guha nói tên làng, giai cấp và tên của mình, rồi chào kính cẩn bằng cách áp trán xuống đất.

Doha 193

करत दंडवत देखि तेहि भरत लीन्ह उर लाइ।मनहुँ लखन सन भेंट भइ प्रेम न हृदयँ समाइ।।⁠193।।

karata daṁḍavata dekhi tehi bharata līnha ura lāi |manahũ lakhana sana bheṁṭa bhai prema na hṛdayã samāi ||⁠193||

Thấy người ấy phủ phục vái lạy, Bharata ôm lấy người ấy vào lòng, như thể đã gặp chính Lakshmana, và tình yêu trong lòng không thể kìm nén.

Chaupai 194.1-4

भेंटत भरतु ताहि अति प्रीती।लोग सिहाहिं प्रेम कै रीती।।

धन्य धन्य धुनि मंगल मूला।सुर सराहि तेहि बरिसहिं फूला।।

लोक बेद सब भाँतिहिं नीचा।जासु छाँह छुइ लेइअ सींचा।।

तेहि भरि अंक राम लघु भ्राता।मिलत पुलक परिपूरित गाता।।

राम राम कहि जे जमुहाहीं।तिन्हहि न पाप पुंज समुहाहीं।।

यह तौ राम लाइ उर लीन्हा।कुल समेत जगु पावन कीन्हा।।

करमनास जलु सुरसरि परई।तेहि को कहहु सीस नहिं धरई।।

उलटा नामु जपत जगु जाना।बालमीकि भए ब्रह्म समाना।।

bheṁṭata bharatu tāhi ati prītī |loga sihāhiṁ prema kai rītī ||

dhanya dhanya dhuni maṁgala mūlā |sura sarāhi tehi barisahiṁ phūlā ||

loka beda saba bhā̃tihiṁ nīcā |jāsu chā̃ha chui leia sīṁcā ||

tehi bhari aṁka rāma laghu bhrātā |milata pulaka paripūrita gātā ||

rāma rāma kahi je jamuhāhīṁ |tinhahi na pāpa puṁja samuhāhīṁ ||

yaha tau rāma lāi ura līnhā |kula sameta jagu pāvana kīnhā ||

karamanāsa jalu surasari paraī |tehi ko kahahu sīsa nahiṁ dharaī ||

ulaṭā nāmu japata jagu jānā |bālamīki bhae brahma samānā ||

Bharata ôm lấy người ấy với tình yêu thương sâu sắc, và mọi người ghen tị với người ấy, ca ngợi con đường của tình yêu ấy. Tiếng reo "Phước lành, phước lành!", gốc rễ của mọi may mắn, vang lên; các vị thần ca ngợi người ấy và trút xuống hoa. Người ấy hèn mọn theo mọi cách, theo phong tục thế gian và theo Veda, đến nỗi ai chạm vào bóng của người ấy đều phải thanh tẩy bằng cách rảy nước. Thế mà người em trai của Rama đã ôm trọn người ấy, và khi gặp gỡ, toàn thân người ấy tràn đầy hân hoan và rùng mình xúc động. Những ai đọc "Rama, Rama" ngay cả khi ngáp, không có núi tội lỗi nào dâng lên để đối mặt với họ. Và người này Rama đã mang vào lòng, và đã làm cho thế giới trở nên thanh tịnh cùng với cả gia tộc. Khi nước sông Karmanasa chảy vào sông Hằng, dòng sông của các vị thần, hãy nói cho ta, ai không cúi đầu trước nó? Thế gian biết rằng nhờ tụng danh hiệu ngược, Valmiki đã trở nên ngang hàng với Brahma.

Doha 194

स्वपच सबर खस जमन जड़ पावँर कोल किरात।रामु कहत पावन परम होत भुवन बिख्यात।।⁠194।।

svapaca sabara khasa jamana jaṛa pāvãra kola kirāta |rāmu kahata pāvana parama hota bhuvana bikhyāta ||⁠194||

Kẻ cùng đinh Shabara, người Khasha, người Yavana, kẻ chậm hiểu, kẻ yếu đuối, người Kol và người Kirata, bằng cách đọc tên Rama, trở nên thánh thiện và tối cao, nổi tiếng khắp thế gian.

Chaupai 195.1-4

नहिं अचिरजु जुग जुग चलि आई।केहि न दीन्हि रघुबीर बड़ाई।।

राम नाम महिमा सुर कहहीं।सुनि सुनि अवधलोग सुखु लहहीं।।

रामसखहि मिलि भरत सप्रेमा।पूँछी कुसल सुमंगल खेमा।।

देखि भरत कर सील सनेहू।भा निषाद तेहि समय बिदेहू।।

सकुच सनेहु मोदु मन बाढ़ा।भरतहि चितवत एकटक ठाढ़ा।।

धरि धीरजु पद बंदि बहोरी।बिनय सप्रेम करत कर जोरी।।

कुसल मूल पद पंकज पेखी।मैं तिहुँ काल कुसल निज लेखी।।

अब प्रभु परम अनुग्रह तोरें।सहित कोटि कुल मंगल मोरें।।

nahiṁ aciraju juga juga cali āī |kehi na dīnhi raghubīra baṛāī ||

rāma nāma mahimā sura kahahīṁ |suni suni avadhaloga sukhu lahahīṁ ||

rāmasakhahi mili bharata sapremā |pū̃chī kusala sumaṁgala khemā ||

dekhi bharata kara sīla sanehū |bhā niṣāda tehi samaya bidehū ||

sakuca sanehu modu mana bāṛhā |bharatahi citavata ekaṭaka ṭhāṛhā ||

dhari dhīraju pada baṁdi bahorī |binaya saprema karata kara jorī ||

kusala mūla pada paṁkaja pekhī |maiṁ tihũ kāla kusala nija lekhī ||

aba prabhu parama anugraha toreṁ |sahita koṭi kula maṁgala moreṁ ||

Không có gì ngạc nhiên đã truyền qua các thời đại; ai mà Chúa của dòng Raghu không ban vinh danh? Các vị thần tự mình nói về vinh quang của tên Rama; nghe đi nghe lại, người dân Ayodhya tìm thấy niềm vui. Gặp người bạn của Rama, Bharata với tình yêu hỏi về sức khỏe và mọi tin lành. Thấy tính cách và tình cảm của Bharata, Nishada trong khoảnh khắc đó bị xúc động mạnh. Sự xấu hổ, tình yêu và niềm vui gia tăng trong lòng; ông đứng yên, chỉ nhìn Bharata. Tự trấn tĩnh, ông cúi lạy chân ngài một lần nữa; với đôi tay chắp lại, ông nói với sự khiêm cung đầy yêu thương. Đã chiêm ngưỡng đôi chân sen, nguồn gốc của mọi an lành, tôi tự coi mình may mắn trong cả ba thời. Nay, nhờ ân sủng tối thượng của ngài, phúc lành của tôi và cả dòng họ được đảm bảo.

Doha 195

समुझि मोरि करतूति कुलु प्रभु महिमा जियँ जोइ।जो न भजइ रघुबीर पद जग बिधि बंचित सोइ।।⁠195।।

samujhi mori karatūti kulu prabhu mahimā jiyã joi |jo na bhajai raghubīra pada jaga bidhi baṁcita soi ||⁠195||

Sau khi suy xét việc làm và dòng dõi của mình, rồi suy ngẫm trong lòng về sự vĩ đại của Chúa, ai trong thế gian này không thờ phượng chân của Raghuvira, người đó chính là kẻ bị số phận lừa gạt.

Chaupai 196.1-4

कपटी कायर कुमति कुजाती।लोक बेद बाहेर सब भाँती।।

राम कीन्ह आपन जबही तें।भयउँ भुवन भूषन तबही तें।।

देखि प्रीति सुनि बिनय सुहाई।मिलेउ बहोरि भरत लघु भाई।।

कहि निषाद निज नाम सुबानीं।सादर सकल जोहारीं रानीं।।

जानि लखन सम देहिं असीसा।जिअहु सुखी सय लाख बरीसा।।

निरखि निषादु नगर नर नारी।भए सुखी जनु लखनु निहारी।।

कहहिं लहेउ एहिं जीवन लाहू।भेंटेउ रामभद्र भरि बाहू।।

सुनि निषादु निज भाग बड़ाई।प्रमुदित मन लइ चलेउ लेवाई।।

kapaṭī kāyara kumati kujātī |loka beda bāhera saba bhā̃tī ||

rāma kīnha āpana jabahī teṁ |bhayaũ bhuvana bhūṣana tabahī teṁ ||

dekhi prīti suni binaya suhāī |mileu bahori bharata laghu bhāī ||

kahi niṣāda nija nāma subānīṁ |sādara sakala johārīṁ rānīṁ ||

jāni lakhana sama dehiṁ asīsā |jiahu sukhī saya lākha barīsā ||

nirakhi niṣādu nagara nara nārī |bhae sukhī janu lakhanu nihārī ||

kahahiṁ laheu ehiṁ jīvana lāhū |bheṁṭeu rāmabhadra bhari bāhū ||

suni niṣādu nija bhāga baṛāī |pramudita mana lai caleu levāī ||

Kẻ giả dối, hèn nhát, tâm địa xấu xa, và dòng dõi thấp hèn, một kẻ bị ruồng bỏ mọi mặt trên đời và trong Kinh Veda. Từ khi Rama nhận ta làm người của Ngài, từ chính lúc đó ta đã trở thành viên ngọc trang hoàng của thế gian. Thấy tình yêu của Ngài và nghe lời khiêm nhường đầy ân sủng, Shatrughna, em trai Bharata, liền ôm lấy người ấy. Vị Nishada, nói tên mình bằng lời lẽ tử tế, cung kính chào tất cả các vị hoàng hậu. Coi người ấy ngang hàng với Lakshmana, họ chúc phúc cho người ấy: "Ngươi hãy sống hạnh phúc trăm lakh năm." Thấy vị Nishada, nam thanh nữ tú trong thành đều vui sướng như thể đang nhìn thấy chính Lakshmana. Họ nói, "Người ấy đã đạt được quả báo của đời sống, vì Ramabhadra đã ôm người ấy bằng cả hai cánh tay." Nghe họ ca ngợi phước lành của mình, vị Nishada vô cùng hoan hỉ trong lòng, và dẫn họ tiếp tục lên đường.

Doha 196

सनकारे सेवक सकल चले स्वामि रुख पाइ।घर तरु तर सर बाग बन बास बनाएन्हि जाइ।।⁠196।।

sanakāre sevaka sakala cale svāmi rukha pāi |ghara taru tara sara bāga bana bāsa banāenhi jāi ||⁠196||

Tất cả người hầu, sau khi nhận lệnh của chủ nhân, lên đường; họ làm nơi ở trong nhà, dưới gốc cây, bên hồ, và trong vườn rừng.

Chaupai 197.1-4

सृंगबेरपुर भरत दीख जब।भे सनेहँ सब अंग सिथिल तब।।

सोहत दिएँ निषादहि लागू।जनु तनु धरें बिनय अनुरागू।।

एहि बिधि भरत सेनु सबु संगा।दीखि जाइ जग पावनि गंगा।।

रामघाट कहँ कीन्ह प्रनामू।भा मनु मगनु मिले जनु रामू।।

करहिं प्रनाम नगर नर नारी।मुदित ब्रह्ममय बारि निहारी।।

करि मज्जनु मागहिं कर जोरी।रामचंद्र पद प्रीति न थोरी।।

भरत कहेउ सुरसरि तव रेनू।सकल सुखद सेवक सुरधेनू।।

जोरि पानि बर मागउँ एहू।सीय राम पद सहज सनेहू।।

sṛṁgaberapura bharata dīkha jaba |bhe sanehã saba aṁga sithila taba ||

sohata diẽ niṣādahi lāgū |janu tanu dhareṁ binaya anurāgū ||

ehi bidhi bharata senu sabu saṁgā |dīkhi jāi jaga pāvani gaṁgā ||

rāmaghāṭa kahã kīnha pranāmū |bhā manu maganu mile janu rāmū ||

karahiṁ pranāma nagara nara nārī |mudita brahmamaya bāri nihārī ||

kari majjanu māgahiṁ kara jorī |rāmacaṁdra pada prīti na thorī ||

bharata kaheu surasari tava renū |sakala sukhada sevaka suradhenū ||

jori pāni bara māgaũ ehū |sīya rāma pada sahaja sanehū ||

Khi Bharata nhìn thấy Shringaverapura, toàn bộ chi thể của ngài đều yếu mềm vì tình yêu. Ngài tựa vào Nishada, trao cho ông sự nâng đỡ, trông như thể Sự Khiêm Nhường và Tình Yêu đã hóa thành hình hài. Như vậy Bharata, cùng toàn thể quân đội, đi đến và nhìn thấy sông Hằng, dòng sông thanh tẩy thế gian. Ngài cúi lạy tại Rama Ghat, và tâm hồn ngài say đắm đến mức như thể ngài đã gặp chính Rama. Những người nam và người nữ trong thành cúi lạy, và vui mừng ngắm nhìn dòng nước tràn đầy Brahma. Sau khi tắm, họ chắp tay cầu xin rằng tình yêu của họ dành cho đôi chân của Ramachandra sẽ không ít ỏi. Bharata nói, Hỡi dòng sông của các vị thần, cát của ngươi ban muôn điều hạnh phúc, và là con bò sung mãn cho những người đầy tớ của ngươi. Chắp tay tôi xin ngươi ban ân phúc này: một tình yêu tự nhiên và chân thành dành cho đôi chân của Sita và Rama.

Doha 197

एहि बिधि मज्जनु भरतु करि गुर अनुसासन पाइ।मातु नहानीं जानि सब डेरा चले लवाइ।।⁠197।।

ehi bidhi majjanu bharatu kari gura anusāsana pāi |mātu nahānīṁ jāni saba ḍerā cale lavāi ||⁠197||

Như vậy Bharata đã tắm, và sau khi nhận được lệnh của vị thầy, cùng biết rằng tất cả các mẹ của mình đều đã tắm xong, người đã đưa họ trở về trại.

Chaupai 198.1-4

जहँ तहँ लोगन्ह डेरा कीन्हा।भरत सोधु सबही कर लीन्हा।।

सुर सेवा करि आयसु पाई।राम मातु पहिं गे दोउ भाई।।

चरन चाँपि कहि कहि मृदु बानी।जननीं सकल भरत सनमानी।।

भाइहि सौंपि मातु सेवकाई।आपु निषादहि लीन्ह बोलाई।।

चले सखा कर सों कर जोरें।सिथिल सरीर सनेह न थोरें।।

पूँछत सखहि सो ठाउँ देखाऊ।नेकु नयन मन जरनि जुड़ाऊ।।

जहँ सिय रामु लखनु निसि सोए।कहत भरे जल लोचन कोए।।

भरत बचन सुनि भयउ बिषादू।तुरत तहाँ लइ गयउ निषादू।।

jahã tahã loganha ḍerā kīnhā |bharata sodhu sabahī kara līnhā ||

sura sevā kari āyasu pāī |rāma mātu pahiṁ ge dou bhāī ||

carana cā̃pi kahi kahi mṛdu bānī |jananīṁ sakala bharata sanamānī ||

bhāihi sauṁpi mātu sevakāī |āpu niṣādahi līnha bolāī ||

cale sakhā kara soṁ kara joreṁ |sithila sarīra saneha na thoreṁ ||

pū̃chata sakhahi so ṭhāũ dekhāū |neku nayana mana jarani juṛāū ||

jahã siya rāmu lakhanu nisi soe |kahata bhare jala locana koe ||

bharata bacana suni bhayau biṣādū |turata tahā̃ lai gayau niṣādū ||

Dân chúng đã dựng trại khắp nơi, và Bharata lo cho tất cả mọi người. Sau khi thờ phụng các vị thần và nhận được phép, hai anh em đến với mẹ của Rama. Vừa xoa bóp chân và nói đi nói lại những lời dịu dàng, Bharata bày tỏ lòng tôn kính với tất cả các bà mẹ. Giao phó việc hầu hạ các bà mẹ cho người em trai, ông gọi Nishada đến bên mình. Ông lên đường với tay nắm chặt tay người bạn, thân thể yếu đuối vì tình yêu không hề nhỏ. Ông nhờ người bạn, "Hãy chỉ cho ta nơi ấy, để sự đau đớn của mắt và lòng ta bớt cháy dạ, nơi Sita, Rama và Lakshmana đã ngủ đêm ấy." Khi ông nói, khóe mắt ông tràn ngập nước mắt. Nghe lời Bharata, Nishada tràn ngập đau buồn, và lập tức dẫn ông đến nơi ấy.

Doha 198

जहँ सिंसुपा पुनीत तर रघुबर किय बिश्रामु।अति सनेहँ सादर भरत कीन्हेउ दंड प्रनामु।।⁠198।।

jahã siṁsupā punīta tara raghubara kiya biśrāmu |ati sanehã sādara bharata kīnheu daṁḍa pranāmu ||⁠198||

Nơi cây shishu thiêng đứng, Chúa của dòng Raghu đã nghỉ ngơi. Với tình yêu và sự tôn kính sâu sắc, Bharata dâng lời cúi lạy toàn thân.

Chaupai 199.1-4

कुस साँथरीनिहारि सुहाई।कीन्ह प्रनामु प्रदच्छिन जाई।।

चरन रेख रज आँखिन्ह लाई।बनइ न कहत प्रीति अधिकाई।।

कनक बिंदु दुइ चारिक देखे।राखे सीस सीय सम लेखे।।

सजल बिलोचन हृदयँ गलानी।कहत सखा सन बचन सुबानी।।

श्रीहत सीय बिरहँ दुतिहीना।जथा अवध नर नारि बिलीना।।

पिता जनक देउँ पटतर केही।करतल भोगु जोगु जग जेही।।

ससुर भानुकुल भानु भुआलू।जेहि सिहात अमरावतिपालू।।

प्राननाथु रघुनाथ गोसाई।जो बड़ होत सो राम बड़ाई।।

kusa sā̃tharīnihāri suhāī |kīnha pranāmu pradacchina jāī ||

carana rekha raja ā̃khinha lāī |banai na kahata prīti adhikāī ||

kanaka biṁdu dui cārika dekhe |rākhe sīsa sīya sama lekhe ||

sajala bilocana hṛdayã galānī |kahata sakhā sana bacana subānī ||

śrīhata sīya birahã dutihīnā |jathā avadha nara nāri bilīnā ||

pitā janaka deũ paṭatara kehī |karatala bhogu jogu jaga jehī ||

sasura bhānukula bhānu bhuālū |jehi sihāta amarāvatipālū ||

prānanāthu raghunātha gosāī |jo baṛa hota so rāma baṛāī ||

Thấy chiếc giường cỏ kusha xinh đẹp, Bharata đi vòng quanh nó và cúi lạy. Ông áp vào mắt bụi mang dấu chân; tình yêu dồi dào của ông không thể kể xiết. Ông thấy hai hoặc bốn đồ trang sức bằng vàng, và đặt chúng lên đầu, coi như chính Sita. Với đôi mắt đẫm lệ và đau đớn trong lòng, ông nói những lời dịu dàng và thanh nhã với người bạn của mình. "Thiếu Sita, những đồ trang sức này đã mất đi vẻ rực rỡ và trở nên u ám, giống như nam nữ ở Ayodhya đều chán nản và chìm trong u buồn." "Cha nàng là Janaka: ta nên ví ngài với ai, người mà thú vui của thế gian nằm gọn trong lòng bàn tay cùng với sự tu tập yoga?" "Cha chồng nàng là vị vua, mặt trời của dòng dõi mặt trời, mà ngay cả chúa tể Amaravati là Indra cũng phải ghen tị." "Chúa tể của nàng, quý như sinh mệnh, là Rama, chủ nhân của dòng Raghu, nhờ sự vĩ đại của ngài mà kẻ nào trở nên vĩ đại, đều vĩ đại nhờ ngài."

Doha 199

पति देवता सुतीय मनि सीय साँथरी देखि।बिहरत हृदउ न हहरि हर पबि तें कठिन बिसेषि।।⁠199।।

pati devatā sutīya mani sīya sā̃tharī dekhi |biharata hṛdau na hahari hara pabi teṁ kaṭhina biseṣi ||⁠199||

Thấy chiếc giường cỏ của Sita, người vợ tận tụy coi chồng như thần của mình, viên ngọc giữa những người phụ nữ đức hạnh, lòng tôi không vỡ nát và tan tành; nó chắc chắn còn cứng hơn cả tia sét.

Frequently Asked Questions

परंपरा में इस खंड का फल ‘भ्रातृ-प्रेम, वैर-शमन, और नाम-विश्वास की दृढ़ता’ कहा जाता है। विशेषतः ‘राम नाम महिमा’ (दोहा 194 के भाव) के पाठ से पाप-संस्कार क्षीण होते हैं और साधक में निष्कपट भक्ति (अहं-रहित स्नेह) जाग्रत होती है।

लोक-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संकीर्तन-सम्पुट) या ‘राम राम’ का जप-सम्पुट इस प्रसंग में जोड़ा जाता है, क्योंकि यहाँ नाम-महिमा और गंगा-तट-स्मरण प्रधान है। (क्षेत्र/सम्प्रदाय के अनुसार सम्पुट-रूप बदल सकता है।)

Ask anything about Prakarana 20 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play