Prakarana 20

Verse 388 (चौपाई)

होहु सँजोइल रोकहु घाटा। ठाटहु सकल मरै के ठाटा।। सनमुख लोह भरत सन लेऊँ। जिअत न सुरसरि उतरन देऊँ।। समर मरनु पुनि सुरसरि तीरा। राम काजु छनभंगु सरीरा।। भरत भाइ नृपु मै जन नीचू। बड़ें भाग असि पाइअ मीचू।। स्वामि काज करिहउँ रन रारी। जस धवलिहउँ भुवन दस चारी।। तजउँ प्रान रघुनाथ निहोरें। दुहूँ हाथ मुद मोदक मोरें।। साधु समाज न जाकर लेखा। राम भगत महुँ जासु न रेखा।। जायँ जिअत जग सो महि भारू। जननी जौबन बिटप कुठारू।।

நீங்கள் எச்சரிக்கையுடன் இருந்து கரையைப் பாதுகாயுங்கள்; மரணத்தின் அனைத்து அலங்காரங்களையும் முழுமையாகக் காட்டுங்கள். நான் பரதரை ஆயுதங்களுடன் நேருக்கு நேர் எதிர்கொள்வேன்; நான் உயிருடன் இருக்கும்வரை, அவரைக் கங்கையைக் கடக்க விடமாட்டேன். கங்கைக் கரையில் போரில் மரணம், இராமரின் சேவை, உடல் ஒரு கணத்தில் அழிந்தாலும். பரதர் ஒரு சகோதரர், ஒரு அரசர்; நான் ஒரு தாழ்ந்த ஊழியன்; பெரும் அதிர்ஷ்டத்தால் ஒருவன் இத்தகைய முடிவை அடைகிறான். நான் என் இறைவனுக்குப் போர்க்களத்தில் சேவை செய்வேன், என் புகழ் பதினான்கு உலகங்களிலும் பிரகாசிக்கும். ரகுநாதனின் கட்டளைப்படி நான் என் உயிரைத் துறப்பேன்; இதுவே எனக்கு இனிமையான மகிழ்ச்சி, என் இதயத்தின் பேரின்பம். நல்லோர் சபையில் அவனுக்கு இடமில்லை, இராமரின் பக்தர்களிடையே அவன் எந்தச் சுவடும் விடான். இந்த உலகில் வாழ்பவன் பூமிக்குச் சுமை; அவனது தாய் என்பது இளமையின் மழுவைத் தாங்கும் மரம்."

Verse 389 (दोहा/सोरठा)

बिगत बिषाद निषादपति सबहि बढ़ाइ उछाहु। सुमिरि राम मागेउ तुरत तरकस धनुष सनाहु।।190।।

நிஷாதர்களின் தலைவன் தனது துக்கத்தை விடுத்து அனைவரையும் ஆர்வத்துடன் தூண்டினான்; இராமரை நினைந்து, உடனே அம்புறை, வில், கவசம் ஆகியவற்றைக் கேட்டான்.

Verse 390 (चौपाई)

बेगहु भाइहु सजहु सँजोऊ। सुनि रजाइ कदराइ न कोऊ।। भलेहिं नाथ सब कहहिं सहरषा। एकहिं एक बढ़ावइ करषा।। चले निषाद जोहारि जोहारी। सूर सकल रन रूचइ रारी।। सुमिरि राम पद पंकज पनहीं। भाथीं बाँधि चढ़ाइन्हि धनहीं।। अँगरी पहिरि कूँड़ि सिर धरहीं। फरसा बाँस सेल सम करहीं।। एक कुसल अति ओड़न खाँड़े। कूदहि गगन मनहुँ छिति छाँड़े।। निज निज साजु समाजु बनाई। गुह राउतहि जोहारे जाई।। देखि सुभट सब लायक जाने। लै लै नाम सकल सनमाने।।

சகோதரரே, விரைந்து உபகரணங்களைத் தயார் செய்யுங்கள். கட்டளையைக் கேட்டு, யாரும் பின்னடையாதீர்கள். அனைவரும் மகிழ்ச்சியுடன் கூறுகின்றனர், "நன்று, இறைவா." ஒவ்வொருவரும் மற்றவரை மிஞ்ச முயல்கின்றனர். நிஷாதர்கள் மீண்டும் மீண்டும் வணங்கிச் சென்றனர். அந்த வீரர்கள் அனைவரும் காட்டை இனிமையானதாகக் கண்டனர். இராமரின் தாமரைத் திருவடிகளை தங்கள் அடைக்கலமாக நினைந்து, உணவுப் பொருட்களைக் கட்டி அம்புறைகளில் ஏற்றினர். விரல் கவசங்களை அணிந்து அம்புறைகளைத் தலையில் சுமந்தனர். கோடாரிகள், குச்சிகள், கவண்கள் ஆகியவற்றைத் தயார் செய்தனர். ஒரு மிகவும் திறமையான வீரன், பெரிய கேடயம் தாங்கி, பூமியை விட்டு விட்டது போல வானத்தில் குதித்தான். ஒவ்வொருவரும் தங்கள் உபகரணங்களையும் குழுக்களையும் தயார் செய்து, தலைவன் குகனை வணங்கிச் சென்றனர். அவர்களைக் கண்டு, இராமர் அனைவரும் தகுதியான வீரர்கள் என அறிந்து, ஒவ்வொருவரையும் அவரவர் பெயரைச் சொல்லி மரியாதை செய்தார்.

Verse 391 (दोहा/सोरठा)

भाइहु लावहु धोख जनि आजु काज बड़ मोहि। सुनि सरोष बोले सुभट बीर अधीर न होहि।।191।।

சகோதரரே, இன்று எந்த மோசடியும் செய்யாதீர்கள்; இந்தப் பணி எனக்கு மிகவும் முக்கியமானது.

Verse 392 (चौपाई)

राम प्रताप नाथ बल तोरे। करहिं कटकु बिनु भट बिनु घोरे।। जीवत पाउ न पाछें धरहीं। रुंड मुंडमय मेदिनि करहीं।। दीख निषादनाथ भल टोलू। कहेउ बजाउ जुझाऊ ढोलू।। एतना कहत छींक भइ बाँए। कहेउ सगुनिअन्ह खेत सुहाए।। बूढ़ु एकु कह सगुन बिचारी। भरतहि मिलिअ न होइहि रारी।। रामहि भरतु मनावन जाहीं। सगुन कहइ अस बिग्रहु नाहीं।। सुनि गुह कहइ नीक कह बूढ़ा। सहसा करि पछिताहिं बिमूढ़ा।। भरत सुभाउ सीलु बिनु बूझें। बड़ि हित हानि जानि बिनु जूझें।।

இராமரின் வலிமையால், இறைவா, உம் பலத்தால், அவர்கள் வீரர்கள் இல்லாமல், பயங்கரக் குதிரைகள் இல்லாமல் பேரழிவை உண்டாக்குவார்கள். அவர்கள் உயிருடன் இருக்கும்வரை பின்னால் கால் வைக்க மாட்டார்கள்; பூமியைத் தலையற்ற உடல்களின் குவியலாக மாற்றுவார்கள். நிஷாதர் தலைவனின் நல்ல படையைக் கண்டு, அவன் போரின் முரசை ஒலிக்கச் சொன்னான்! அவ்வாறு பேசியபோது, இடது பக்கத்தில் தும்மல் வந்தது. சோதிடர்கள் அந்தச் சகுனம் நல்லது என்றனர். ஒரு முதியவர், சகுனத்தைச் சிந்தித்து, "அவன் பரதரைச் சந்திப்பான்; போர் இருக்காது" என்றார். "பரதர் இராமரை மனம் மாற்றச் செல்வார்." இவ்வாறு சகுனம் கூறுகிறது; வேறு அர்த்தம் இல்லை. இதைக் கேட்டு, குகன் கூறினான்: "முதியவர் நன்றாகக் கூறுகிறார்." ஆனால் திடீரென அந்த மூடன் வருந்துவான். பரதரின் இயல்பு மற்றும் குணத்தைப் புரிந்துகொள்ளாமல், அவன் பெரும் தீங்கு அல்லது நன்மையை உண்டாக்குவான், அறியாமல் அவன் பாய்ந்து செல்வான்.

Verse 393 (दोहा/सोरठा)

गहहु घाट भट समिटि सब लेउँ मरम मिलि जाइ। बूझि मित्र अरि मध्य गति तस तब करिहउँ आइ।।192।।

கடற்கரையைப் பிடியுங்கள், வீரர்களைத் திரட்டுங்கள்; நான் சென்று அவரைச் சந்தித்து உண்மையை அறிந்துகொள்கிறேன். அவர் நண்பரா அல்லது எதிரியா என்பதை அறிந்தபின், நான் அதற்கேற்பச் செயல்படுவேன்.

Verse 394 (चौपाई)

लखन सनेहु सुभायँ सुहाएँ। बैरु प्रीति नहिं दुरइँ दुराएँ।। अस कहि भेंट सँजोवन लागे। कंद मूल फल खग मृग मागे।। मीन पीन पाठीन पुराने। भरि भरि भार कहारन्ह आने।। मिलन साजु सजि मिलन सिधाए। मंगल मूल सगुन सुभ पाए।। देखि दूरि तें कहि निज नामू। कीन्ह मुनीसहि दंड प्रनामू।। जानि रामप्रिय दीन्हि असीसा। भरतहि कहेउ बुझाइ मुनीसा।। राम सखा सुनि संदनु त्यागा। चले उतरि उमगत अनुरागा।। गाउँ जाति गुहँ नाउँ सुनाई। कीन्ह जोहारु माथ महि लाई।।

இலக்குவனின் அன்பு இயற்கையாகவே அழகாக இருந்தது. அவன் இதயத்தில் பகைமையோ அன்போ மறைக்கப்படவில்லை. இவ்வாறு கூறி, சந்திப்பதற்கான ஏற்பாடுகளைச் செய்யத் தொடங்கினார். வேர்கள், கனிகள், பறவைகள், மான்கள் ஆகியவற்றைக் கேட்டார். நல்ல மீன்கள், கொழுத்த மற்றும் புதியவை, சுமையாகச் சுமந்து வந்தனர். சந்திப்பிற்கான ஏற்பாடுகளைச் செய்து சந்திக்கச் சென்றார். மங்களகரமான வேர்களையும் நல்ல சகுனங்களையும் பெற்றார். தொலைவிலிருந்து அவரைக் கண்டு, தன் பெயரைச் சொல்லி, முனிவருக்கு வணக்கம் செலுத்தினார். அவர் இராமருக்குப் பிரியமானவர் என்று அறிந்து, முனிவர் ஆசிர்வதித்தார். அவர் பரதனைப் புரிந்துகொள்ளுமாறு கூறினார். அவர் இராமரின் நண்பர் என்று கேட்டு, தன் தடியை ஒருபுறம் வைத்தார். அன்பு நிரம்ப முன்னேறிச் சென்றார். ஊருக்குச் சென்று குஹன் என்ற பெயரை அறிவித்தார். தலையைத் தரையில் பணிந்து வணக்கம் செலுத்தினார்.

Verse 395 (दोहा/सोरठा)

करत दंडवत देखि तेहि भरत लीन्ह उर लाइ। मनहुँ लखन सन भेंट भइ प्रेम न हृदयँ समाइ।।193।।

அவர் வணக்கம் செலுத்துவதைக் கண்டு, பரதன் அவரை அணைத்துத் தன் இதயத்தோடு அணைத்தான். இலக்குவன் இலக்குவனைச் சந்தித்தது போல் இருந்தது; அவன் இதயத்தில் அன்பு அடங்கவில்லை.

Verse 396 (चौपाई)

भेंटत भरतु ताहि अति प्रीती। लोग सिहाहिं प्रेम कै रीती।। धन्य धन्य धुनि मंगल मूला। सुर सराहि तेहि बरिसहिं फूला।। लोक बेद सब भाँतिहिं नीचा। जासु छाँह छुइ लेइअ सींचा।। तेहि भरि अंक राम लघु भ्राता। मिलत पुलक परिपूरित गाता।। राम राम कहि जे जमुहाहीं। तिन्हहि न पाप पुंज समुहाहीं।। यह तौ राम लाइ उर लीन्हा। कुल समेत जगु पावन कीन्हा।। करमनास जलु सुरसरि परई। तेहि को कहहु सीस नहिं धरई।। उलटा नामु जपत जगु जाना। बालमीकि भए ब्रह्म समाना।।

பரதன் அவரைப் பெரும் அன்புடன் சந்தித்தான்; மக்கள் அன்பின் வழிகளைக் கண்டு மகிழ்ந்தனர். ஆசிர்வதிக்கப்பட்டது, ஆசிர்வதிக்கப்பட்டது அந்த ஒலி, எல்லா மங்களங்களுக்கும் மூலம்; தேவர்கள் அதைப் போற்றி மலர்களைப் பொழிந்தனர். வேதங்களும் உலகமும் எல்லா வகையிலும் தாழ்ந்தவை, அதன் நிழலைத் தொட்டால் ஒருவர் புத்துயிர் பெறுவார். இராமர் தன் இளைய சகோதரனை அணைத்தார்; அவர்கள் சந்திக்கும்போது, அவரது உடல் ஆனந்தத்தால் நிரம்பியது. "இராமா, இராமா" என்று கூறுபவர்கள், அவர்களின் பாவங்கள் குவிவதில்லை. இராமரை இதயத்தில் வைத்து, தன் முழு குலத்தையும் உலகையும் புனிதமாக்கியுள்ளார். கர்மநாசை நதி கங்கை போல் ஆகிறது; அது தலையைத் தாங்காது என்று யார் சொல்ல முடியும்? திருநாமத்தை மாற்றி ஜெபித்து, உலகம் அவரை அறிந்தது; வால்மீகி பிரம்மாவுக்கு சமமானார்.

Verse 397 (दोहा/सोरठा)

स्वपच सबर खस जमन जड़ पावँर कोल किरात। रामु कहत पावन परम होत भुवन बिख्यात।।194।।

சபரர், காஷர், யவனர், மந்த புத்தியினர், பலவீனர், கோலர், கிராதர் போன்றோர், இராமரின் திருநாமத்தை உச்சரித்து, புனிதராகவும் உயர்ந்தவராகவும் உலகம் முழுவதும் புகழ்பெற்றவராகின்றனர்.

Verse 398 (चौपाई)

नहिं अचिरजु जुग जुग चलि आई। केहि न दीन्हि रघुबीर बड़ाई।। राम नाम महिमा सुर कहहीं। सुनि सुनि अवधलोग सुखु लहहीं।। रामसखहि मिलि भरत सप्रेमा। पूँछी कुसल सुमंगल खेमा।। देखि भरत कर सील सनेहू। भा निषाद तेहि समय बिदेहू।। सकुच सनेहु मोदु मन बाढ़ा। भरतहि चितवत एकटक ठाढ़ा।। धरि धीरजु पद बंदि बहोरी। बिनय सप्रेम करत कर जोरी।। कुसल मूल पद पंकज पेखी। मैं तिहुँ काल कुसल निज लेखी।। अब प्रभु परम अनुग्रह तोरें। सहित कोटि कुल मंगल मोरें।।

யுகங்களாக வந்த இது வியப்பல்ல; ரகுவம்சத்தின் இறைவன் யாருக்கு உயர்வு கொடுக்கவில்லை? தேவர்களே இராமரின் திருநாமத்தின் மகிமையைப் பேசுகின்றனர்; அதை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டு அயோத்தி மக்கள் மகிழ்ச்சி அடைகின்றனர். இராமரின் நண்பரைச் சந்தித்த பரதன், அன்புடன் அவரது நலனையும் மங்களமான செய்திகளையும் விசாரித்தான். பரதனின் குணத்தையும் அன்பையும் கண்டு, நிஷாதன் அந்த நேரத்தில் கலங்கினான். வெட்கம், அன்பு, மகிழ்ச்சி அவன் மனதில் அதிகரித்தன; அவன் பரதனை மட்டும் பார்த்து அசையாமல் நின்றான். தன்னைத் தேற்றிக்கொண்டு, மீண்டும் அவன் கால்களில் வணங்கினான்; கைகளைக் கூப்பி அன்புடன் பணிவாகப் பேசினான். தாமரை போன்ற திருவடிகளை, எல்லா நலன்களுக்கும் மூலமாகக் கண்டு, மூன்று காலங்களிலும் நான் அதிர்ஷ்டசாலி என்று கருதினேன். இப்போது, உமது பேரருளால், என் நலனும் என் முழு குலத்தின் நலனும் உறுதியாகியுள்ளது.

Verse 399 (दोहा/सोरठा)

समुझि मोरि करतूति कुलु प्रभु महिमा जियँ जोइ। जो न भजइ रघुबीर पद जग बिधि बंचित सोइ।।195।।

என் இயல்பையும் என் குலத்தையும் புரிந்துகொண்டு, இறைவா, உமது மகிமையை என் இதயத்தில் எப்போதும் வைத்திருக்கிறேன். ரகுவம்சத்தின் இறைவனின் திருவடிகளை வழிபடாதவன், உலகத்திலும் படைப்பிலும் வஞ்சிக்கப்படுகிறான்.

Verse 400 (चौपाई)

कपटी कायर कुमति कुजाती। लोक बेद बाहेर सब भाँती।। राम कीन्ह आपन जबही तें। भयउँ भुवन भूषन तबही तें।। देखि प्रीति सुनि बिनय सुहाई। मिलेउ बहोरि भरत लघु भाई।। कहि निषाद निज नाम सुबानीं। सादर सकल जोहारीं रानीं।। जानि लखन सम देहिं असीसा। जिअहु सुखी सय लाख बरीसा।। निरखि निषादु नगर नर नारी। भए सुखी जनु लखनु निहारी।। कहहिं लहेउ एहिं जीवन लाहू। भेंटेउ रामभद्र भरि बाहू।। सुनि निषादु निज भाग बड़ाई। प्रमुदित मन लइ चलेउ लेवाई।।

அவன் வஞ்சகன், பயந்தவன், தீய மனம் கொண்டவன், தாழ்ந்த பிறப்பினன்; உலகமும் வேதமும் எல்லா வகையிலும் அவனுக்கு வெளியே இருக்கின்றன. இராமர் அவனைத் தம்முடையவனாக்கியபோது, அந்த நொடியிலிருந்தே அவன் மூன்று உலகங்களுக்கும் அணியானான். அவனது அன்பைக் கண்டு அவனது பணிவான வேண்டுதலைக் கேட்டு, பரதன் தன் இளைய சகோதரனை மீண்டும் சந்தித்தான். நிஷாதன் தன் பெயரை மென்மையான சொற்களில் கூறி, அனைத்து ராணிகளுக்கும் மரியாதையுடன் வணக்கம் செலுத்தினான். அவனை இலக்குவனைப் போல் அறிந்து, அவர்கள் ஆசிர்வதித்தனர்: "லட்சம் ஆண்டுகள் மகிழ்ச்சியுடன் வாழ்க." நிஷாதன் நகரத்தின் ஆண்களையும் பெண்களையும் பார்த்தான்; அவர்கள் இலக்குவனைப் பார்ப்பது போல் மகிழ்ந்தனர். அவர்கள் கூறினர், "இந்த வாழ்க்கையின் இலாபத்தைப் பெற்றுள்ளோம்; இராமபத்ரரை நெருங்கிப் பார்த்துள்ளோம்." இதைக் கேட்டு, நிஷாதன் தன் அதிர்ஷ்டத்தைப் போற்றி, மகிழ்ச்சி மனத்துடன் விடைபெற்றுச் சென்றான்.

Verse 401 (दोहा/सोरठा)

सनकारे सेवक सकल चले स्वामि रुख पाइ। घर तरु तर सर बाग बन बास बनाएन्हि जाइ।।196।।

அனைத்து ஊழியர்களும் தங்கள் எஜமானரின் கட்டளையைப் பெற்றுச் சென்றனர்; அவர்கள் வீடுகளில், மரங்களின் கீழ், ஏரிகளின் அருகே, தோட்டங்களிலும் காடுகளிலும் தங்கள் இருப்பிடங்களை அமைத்தனர்.

Verse 402 (चौपाई)

सृंगबेरपुर भरत दीख जब। भे सनेहँ सब अंग सिथिल तब।। सोहत दिएँ निषादहि लागू। जनु तनु धरें बिनय अनुरागू।। एहि बिधि भरत सेनु सबु संगा। दीखि जाइ जग पावनि गंगा।। रामघाट कहँ कीन्ह प्रनामू। भा मनु मगनु मिले जनु रामू।। करहिं प्रनाम नगर नर नारी। मुदित ब्रह्ममय बारि निहारी।। करि मज्जनु मागहिं कर जोरी। रामचंद्र पद प्रीति न थोरी।। भरत कहेउ सुरसरि तव रेनू। सकल सुखद सेवक सुरधेनू।। जोरि पानि बर मागउँ एहू। सीय राम पद सहज सनेहू।।

பரதன் சிருங்கவேரபுரத்தைக் கண்டபோது, அன்பினால் அவனது அனைத்து உறுப்புகளும் சோர்ந்தன. நிஷாதன் பணிவும் பக்தியும் கொண்ட உடலை எடுத்தது போல் தோன்றியது. இவ்வாறு பரதன், தன் முழு படையுடன், உலகத்தைத் தூய்மையாக்கும் கங்கையைக் கண்டு சென்றான். இராமரின் கடற்கரையில் வணக்கம் செலுத்தினான்; இராமரையே சந்தித்தது போல் அவன் மனம் மகிழ்ந்தது. நகரத்தின் ஆண்களும் பெண்களும் வணக்கம் செலுத்தினர், பிரம்மத்தால் நிரம்பிய நீரை மகிழ்ச்சியுடன் பார்த்தனர். அவர்கள் நீராடி, கைகளைக் கூப்பி பிரார்த்தனை செய்தனர்; இராமசந்திரரின் திருவடிகளிடம் அவர்களின் அன்பு குறைவாக இல்லை. பரதன் தெய்வீக நதியிடம் கூறினான், "உமது கரையின் தூளியே, ஊழியர்களுக்கு எல்லா மகிழ்ச்சியையும் தரும் தேவர்களின் பசுவே, கைகளைக் கூப்பி நான் ஒரே ஒரு வரத்தைக் கேட்கிறேன்: சீதை மற்றும் இராமரின் திருவடிகளிடம் இயல்பான அன்பு."

Verse 403 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि मज्जनु भरतु करि गुर अनुसासन पाइ। मातु नहानीं जानि सब डेरा चले लवाइ।।197।।

இவ்வாறு பரதன் ஸ்நானம் செய்தான். குருவின் உபதேசத்தைப் பெற்று, தன் தாய்மார்கள் ஸ்நானம் செய்ததை அறிந்து, பாளையத்தை எடுத்துச் சென்றான்.

Verse 404 (चौपाई)

जहँ तहँ लोगन्ह डेरा कीन्हा। भरत सोधु सबही कर लीन्हा।। सुर सेवा करि आयसु पाई। राम मातु पहिं गे दोउ भाई।। चरन चाँपि कहि कहि मृदु बानी। जननीं सकल भरत सनमानी।। भाइहि सौंपि मातु सेवकाई। आपु निषादहि लीन्ह बोलाई।। चले सखा कर सों कर जोरें। सिथिल सरीर सनेह न थोरें।। पूँछत सखहि सो ठाउँ देखाऊ। नेकु नयन मन जरनि जुड़ाऊ।। जहँ सिय रामु लखनु निसि सोए। कहत भरे जल लोचन कोए।। भरत बचन सुनि भयउ बिषादू। तुरत तहाँ लइ गयउ निषादू।।

மக்கள் இங்கும் அங்கும் பாளையமிட்டனர்; பரதன் அனைவரையும் தன் கவனிப்பில் எடுத்துக்கொண்டான். தேவர்களை வழிபட்டு அனுமதி பெற்று, இரு சகோதரர்களும் இராமரின் தாயாரிடம் சென்றனர். அவள் பாதங்களை அழுத்தி மென்மையான சொற்களை மீண்டும் மீண்டும் கூறி, தன் தாயை எல்லா விதத்திலும் மரியாதை செய்தான். தாயின் சேவையைத் தன் சகோதரனிடம் ஒப்படைத்து, நிஷாதனை அழைத்தான். தன் நண்பனின் கைகளைத் தன் கைகளால் பிடித்துச் சென்றான், அளவற்ற அன்பினால் அவன் உடல் வலுவிழந்திருந்தது. தன் நண்பனிடம் இடத்தைக் காட்டுமாறு கேட்டான், அவன் கண்களிலிருந்து நீர் வழிந்தது, அவன் இதயம் துக்கத்தால் எரிந்தது. "அங்கே சீதை, இராமர், இலக்குவன் இரவில் தூங்கினர்" என்று ஒருவர் கூறினார், அவர் கண்கள் கண்ணீரால் நிரம்பியிருந்தன. பரதனின் சொற்களைக் கேட்டு நிஷாதன் துக்கமடைந்தான், உடனே அவனை அந்த இடத்திற்கு அழைத்துச் சென்றான்.

Verse 405 (दोहा/सोरठा)

जहँ सिंसुपा पुनीत तर रघुबर किय बिश्रामु। अति सनेहँ सादर भरत कीन्हेउ दंड प्रनामु।।198।।

புனிதமான சிம்சுபா மரம் இருக்கும் இடத்தில், ரகுவின் இறைவன் ஓய்வெடுத்தார். மிகுந்த அன்புடனும் பக்தியுடனும் பரதன் அவருக்கு முழு முன்னால் கிடந்து வணங்கினான்.

Verse 406 (चौपाई)

कुस साँथरीनिहारि सुहाई। कीन्ह प्रनामु प्रदच्छिन जाई।। चरन रेख रज आँखिन्ह लाई। बनइ न कहत प्रीति अधिकाई।। कनक बिंदु दुइ चारिक देखे। राखे सीस सीय सम लेखे।। सजल बिलोचन हृदयँ गलानी। कहत सखा सन बचन सुबानी।। श्रीहत सीय बिरहँ दुतिहीना। जथा अवध नर नारि बिलीना।। पिता जनक देउँ पटतर केही। करतल भोगु जोगु जग जेही।। ससुर भानुकुल भानु भुआलू। जेहि सिहात अमरावतिपालू।। प्राननाथु रघुनाथ गोसाई। जो बड़ होत सो राम बड़ाई।।

குச புல்லினால் அழகாக விரிக்கப்பட்ட படுக்கையைக் கண்டு, அவன் வணக்கம் செய்து முன்னேறிச் சென்றான். இராமரின் பாதத் தூளியைத் தன் கண்களில் பூசிக்கொண்டான்; அவன் அன்பு அளவற்றதாய், சொற்களால் விவரிக்க இயலாததாய் இருந்தது. இரண்டு தங்கத் துளிகளைக் கண்டு, அவற்றைத் தன் தலையில் வைத்து, அவற்றைச் சீதைக்கு சமமாகக் கருதினான். அவன் கண்கள் ஈரமாயின, அவன் இதயம் கனத்தது; தன் தோழரிடம் மென்மையான சொற்களைப் பேசினான். சீதை தன் இறைவனிடமிருந்து பிரிந்து துயருற்றாள், அயோத்தியின் ஆண்களும் பெண்களும் முழுமையாகத் துக்கத்தில் மூழ்கினர். அவள் தந்தை ஜனகர் இந்த உலகம் போகப்போக அனுபவிக்க ஒரு இராச்சியத்தைக் கொடுப்பார். அவள் மாமனார் சூரிய குலத்தின் சூரியன், அமராவதியின் அதிபதியும் வணங்கும் இறைவன். அவள் உயிரின் இறைவன் ரகுவின் இறைவன், அவள் குரு; உண்மையில் பெரியவர் யாரோ, அந்தப் பெருமை இராமருக்கே உரியது.

Verse 407 (दोहा/सोरठा)

पति देवता सुतीय मनि सीय साँथरी देखि। बिहरत ह्रदउ न हहरि हर पबि तें कठिन बिसेषि।।199।।

தன் கணவரும் தெய்வமுமானவரின் குச புல் படுக்கையைக் கண்டு, சீதையின் இதயம் அன்பினால் நிரம்புகிறது; ஆனால் அது ஆடுவதில்லை, ஏனெனில் அவள் பக்தி மிகவும் உறுதியானது.