Prakarana 2
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ से ‘धर्म-त्याग’ की ओर अंतर्मुख यात्रा है: समाज-उत्सव (राजतिलक) के बीच ईश्वर-लीला का उलटाव (वनगमन) दिखाकर तुलसी ‘अनुकूल-प्रतिकूल’ दोनों में राम-शरणागति का अभ्यास कराते हैं। यहाँ साधक के लिए मुख्य द्वार है—‘इच्छित सिद्धि’ के क्षण में भी वैराग्य, संयम, और भगवत्-प्रसाद-बुद्धि।
Trung tâm rasa của Ayodhyā Kāṇḍa là dòng chảy song sinh của Karuṇā (lòng bi mẫn sinh ra từ sự chia ly) và Vairāgya-Śānta (sự bình an siêu thoát). Tuy nhiên, nó mở đầu bằng một làn sóng mạnh mẽ của Śṛṅgāra/utsava, những lễ hội đăng quang, âm nhạc, và niềm vui của thành phố, để tâm lý của sự gắn bó có thể trỗi dậy trước. Trong đoạn này (Dohā 10, 19), Tulasīdāsa đầu tiên tiết lộ cuộc khủng hoảng dharma nội tâm của Rāma: sự nhớ nhung những người anh em sinh ra và lớn lên cùng Ngài, sự dịu dàng của tình ruột thịt, và cảm giác rằng "việc xức dầu cho người anh cả" sẽ không phù hợp trong tinh thần. Sau đó đến chính trị 'khó lường' của các vị thần, chính sự lưu đày vào rừng của Rāma là công việc của các devas, làm cho mục đích thiêng liêng của līlā trở nên rõ ràng. Sau đó, Mantharā xuất hiện như một thứ thuốc độc bằng lời nói: bà biến niềm vui linh lành của thành phố thành sự đau đớn trong tim, đánh thức cái tôi và nỗi sợ hãi tiềm ẩn trong Kaikeyī, và dệt nên âm mưu của sự tranh giành giữa các người vợ. Vinh quang bề ngoài của một vương quốc dharma trở thành, đối với sādhaka, một sân thử nghiệm: liệu tâm trí có thể nhận ra sự lừa dối ẩn giấu trong lời nói ngọt ngào? Bài học ở bước này là viveka (sự phân biệt), vairāgya (sự siêu thoát), và sự kiên định trong prasāda của Rāma (sự chấp nhận ân sủng ý muốn của Ngài).
In this prakarana
People
Verses
Chaupai 10.1-4
बरनि राम गुन सीलु सुभाऊ।बोले प्रेम पुलकि मुनिराऊ।।
भूप सजेउ अभिषेक समाजू।चाहत देन तुम्हहि जुबराजू।।
राम करहु सब संजम आजू।जौं बिधि कुसल निबाहै काजू।।
गुरु सिख देइ राय पहिं गयउ।राम हृदयँ अस बिसमउ भयऊ।।
जनमे एक संग सब भाई।भोजन सयन केलि लरिकाई।।
करनबेध उपबीत बिआहा।संग संग सब भए उछाहा।।
बिमल बंस यहु अनुचित एकू।बंधु बिहाइ बड़ेहि अभिषेकू।।
प्रभु सप्रेम पछितानि सुहाई।हरउ भगत मन कै कुटिलाई।।
barani rāma guna sīlu subhāū |bole prema pulaki munirāū ||
bhūpa sajeu abhiṣeka samājū |cāhata dena tumhahi jubarājū ||
rāma karahu saba saṁjama ājū |jauṁ bidhi kusala nibāhai kājū ||
guru sikha dei rāya pahiṁ gayau |rāma hṛdayã asa bisamau bhayaū ||
janame eka saṁga saba bhāī |bhojana sayana keli larikāī ||
karanabedha upabīta biāhā |saṁga saṁga saba bhae uchāhā ||
bimala baṁsa yahu anucita ekū |baṁdhu bihāi baṛehi abhiṣekū ||
prabhu saprema pachitāni suhāī |harau bhagata mana kai kuṭilāī ||
Sau khi kể lại đức hạnh của Rama, bản tính hiền lành và khí chất của Ngài, bậc trưởng lão các đạo sĩ lên tiếng, rung động vì tình yêu. "Đức vua đã chuẩn bị buổi lễ xức dầu, và muốn trao cho ngài ngôi vị thái tử." "Rama, hãy giữ mọi giới luật tự chế hôm nay, ngõ hư Trời định đưa sự việc đến kết quả tốt đẹp." Sau khi trao lời dạy này, vị đạo sư trở về với đức vua. Trong lòng Rama nảy sinh sự ngỡ ngàng như vầy: "Tất cả anh em chúng ta sinh ra cùng nhau; ăn uống, ngủ nghỉ và vui chơi thời thơ ấu đều cùng nhau." "Xỏ tai, lễ trao chỉ thiêng và cưới hỏi, tất cả những lễ hội ấy đều diễn ra cùng nhau." "Trong dòng tộc thanh khiết này, chỉ có một điều không hợp lẽ: xức dầu cho người trưởng nam, bỏ qua các anh em." Sự hối tiếc đầy yêu thương của Chúa thật đẹp đẽ; nguyện Người xóa bỏ sự quanh co trong tâm trí các tín đồ.
Doha 10
तेहि अवसर आए लखन मगन प्रेम आनंद।सनमाने प्रिय बचन कहि रघुकुल कैरव चंद।।10।।
tehi avasara āe lakhana magana prema ānaṁda |sanamāne priya bacana kahi raghukula kairava caṁda ||10||
Vào lúc đó, Lakshmana đến, đắm chìm trong tình yêu và niềm vui, và Rama, mặt trăng của hoa loa kèn dòng họ Raghu, đã tôn vinh ngài bằng những lời nói đầy yêu thương.
Chaupai 11.1-4
बाजहिं बाजने बिबिध बिधाना।पुर प्रमोदु नहिं जाइ बखाना।।
भरत आगमनु सकल मनावहिं।आवहुँ बेगि नयन फलु पावहिं।।
हाट बाट घर गलीं अथाई।कहहिं परसपर लोग लोगाई।।
कालि लगन भलि केतिक बारा।पूजिहि बिधि अभिलाषु हमारा।।
कनक सिंघासन सीय समेता।बैठहिं रामु होइ चित चेता।।
सकल कहहिं कब होइहि काली।बिघन मनावहिं देव कुचाली।।
तिन्हहि सोहाइ न अवध बधावा।चोरहि चंदिनि राति न भावा।।
सारद बोलि बिनय सुर करहीं।बारहिं बार पाय लै परहीं।।
bājahiṁ bājane bibidha bidhānā |pura pramodu nahiṁ jāi bakhānā ||
bharata āgamanu sakala manāvahiṁ |āvahũ begi nayana phalu pāvahiṁ ||
hāṭa bāṭa ghara galīṁ athāī |kahahiṁ parasapara loga logāī ||
kāli lagana bhali ketika bārā |pūjihi bidhi abhilāṣu hamārā ||
kanaka siṁghāsana sīya sametā |baiṭhahiṁ rāmu hoi cita cetā ||
sakala kahahiṁ kaba hoihi kālī |bighana manāvahiṁ deva kucālī ||
tinhahi sohāi na avadha badhāvā |corahi caṁdini rāti na bhāvā ||
sārada boli binaya sura karahīṁ |bārahiṁ bāra pāya lai parahīṁ ||
Các nhạc cụ đủ loại vang lên, và niềm vui của thành phố không thể diễn tả được. Tất cả đều cầu mong sự trở lại của Bharata: "Hãy mau đến, để mắt chúng ta được thỏa nguyện." Ở chợ, trên đường, trong nhà, trong ngõ, và ở ngã tư, người ta nói với nhau: "Ngày mai là giờ lành. Còn bao lâu nữa thì Brahma mới toại nguyện ước muốn của chúng ta?" "Rama sẽ ngồi trên ngai vàng cùng với Sita, và lòng chúng ta sẽ được bình yên." Tất cả đều nói, "Bao giờ mới đến ngày mai?" Nhưng các vị thần với ác ý thì cầu cho chướng ngại phát sinh. Sự hoan hỉ của Ayodhya không làm họ vui, như đêm trăng sáng không làm vui kẻ trộm. Các vị thần gọi Saraswati và khẩn cầu khiêm nhường, rồi lặp đi lặp lại phủ phục dưới chân bà.
Doha 11
बिपति हमारि बिलोकि बड़ि मातु करिअ सोइ आजु।रामु जाहिं बन राजु तजि होइ सकल सुरकाजु।।11।।
bipati hamāri biloki baṛi mātu karia soi āju |rāmu jāhiṁ bana rāju taji hoi sakala surakāju ||11||
Nhìn thấy nguy cơ lớn lao của chúng con, thưa mẹ, hãy làm hôm nay điều cần thiết: hãy để Rama đi vào rừng, từ bỏ ngai vàng, và như vậy hoàn thành mọi công việc của các vị thần.
Chaupai 12.1-4
सुनि सुर बिनय ठाढ़ि पछिताती।भइउँ सरोज बिपिन हिमराती।।
देखि देव पुनि कहहिं निहोरी।मातु तोहि नहिं थोरिउ खोरी।।
बिसमय हरष रहित रघुराऊ।तुम्ह जानहु सब राम प्रभाऊ।।
जीव करम बस सुख दुख भागी।जाइअ अवध देव हित लागी।।
बार बार गहि चरन सँकोचौ।चली बिचारि बिबुध मति पोची।।
ऊँच निवासु नीचि करतूती।देखि न सकहिं पराइ बिभूती।।
आगिल काजु बिचारि बहोरी।करहहिं चाह कुसल कबि मोरी।।
हरषि हृदयँ दसरथ पुर आई।जनु ग्रह दसा दुसह दुखदाई।।
suni sura binaya ṭhāṛhi pachitātī |bhaiũ saroja bipina himarātī ||
dekhi deva puni kahahiṁ nihorī |mātu tohi nahiṁ thoriu khorī ||
bisamaya haraṣa rahita raghurāū |tumha jānahu saba rāma prabhāū ||
jīva karama basa sukha dukha bhāgī |jāia avadha deva hita lāgī ||
bāra bāra gahi carana sãkocau |calī bicāri bibudha mati pocī ||
ū̃ca nivāsu nīci karatūtī |dekhi na sakahiṁ parāi bibhūtī ||
āgila kāju bicāri bahorī |karahahiṁ cāha kusala kabi morī ||
haraṣi hṛdayã dasaratha pura āī |janu graha dasā dusaha dukhadāī ||
Nghe lời cầu nguyện của các vị thần, bà đứng lại đầy hối hận, "Ta đã trở nên như đêm đông giá rét đối với bãi sen." Thấy vậy, các vị thần lại khẩn cầu, "Mẹ, mẹ sẽ không phải mang lấy chút oán trách nào. Vua của dòng Raghu không vướng bận kinh ngạc hay vui mừng, và mẹ biết rõ mọi quyền năng của Rama. Mọi chúng sinh đều bị trói buộc bởi nghiệp lực và cùng chịu vui khổ. Hãy đến Ayodhya vì lợi ích của các vị thần." Lần lần nắm lấy chân bà và nài nỉ, bà liền lên đường, ngẫm nghĩ rằng các vị thần có tâm địa hèn mọn. "Nơi ở của họ tuy cao nhưng hành động của họ lại thấp hèn; họ không thể chịu đựng được khi thấy sự phồn vinh của người khác. Rồi, suy nghĩ về nhiệm vụ phía trước, bà ngẫm rằng các thi sĩ tài giỏi sẽ thực hiện theo ý ta." Với lòng hoan hỉ, bà đến thành Dasharatha, như một cuộc hội tinh không thể chịu nổi và mang lại đau thương.
Doha 12
नामु मंथरा मंदमति चेरी कैकेइ केरि।अजस पेटारी ताहि करि गई गिरा मति फेरि।।12।।
nāmu maṁtharā maṁdamati cerī kaikei keri |ajasa peṭārī tāhi kari gaī girā mati pheri ||12||
Tên nàng là Manthara, một nữ tỳ chậm trí thuộc về Kaikeyi. Nữ thần ngôn từ đã đổi hướng tâm trí nàng, biến nàng thành một chiếc rương mang tiếng xấu, rồi bỏ đi.
Chaupai 13.1-4
दीख मंथरा नगरु बनावा।मंजुल मंगल बाज बधावा।।
पूछेसि लोगन्ह काह उछाहू।राम तिलकु सुनि भा उर दाहू।।
करइ बिचारु कुबुद्धि कुजाती।होइ अकाजु कवनि बिधि राती।।
देखि लागि मधु कुटिल किराती।जिमि गवँ तकइ लेउँ केहि भाँती।।
भरत मातु पहिं गइ बिलखानी।का अनमनि हसि कह हँसि रानी।।
ऊतरु देइ न लेइ उसासू।नारि चरित करि ढारइ आँसू।।
हँसि कह रानि गालु बड़ तोरें।दीन्ह लखन सिख अस मन मोरें।।
तबहुँ न बोल चेरि बड़ि पापिनि।छाड़इ स्वास कारि जनु साँपिनि।।
dīkha maṁtharā nagaru banāvā |maṁjula maṁgala bāja badhāvā ||
pūchesi loganha kāha uchāhū |rāma tilaku suni bhā ura dāhū ||
karai bicāru kubuddhi kujātī |hoi akāju kavani bidhi rātī ||
dekhi lāgi madhu kuṭila kirātī |jimi gavã takai leũ kehi bhā̃tī ||
bharata mātu pahiṁ gai bilakhānī |kā anamani hasi kaha hãsi rānī ||
ūtaru dei na lei usāsū |nāri carita kari ḍhārai ā̃sū ||
hãsi kaha rāni gālu baṛa toreṁ |dīnha lakhana sikha asa mana moreṁ ||
tabahũ na bola ceri baṛi pāpini |chāṛai svāsa kāri janu sā̃pini ||
Manthara thấy thành phố được trang hoàng, với âm nhạc và ca hát vui tươi rộn rã khắp nơi. Bà hỏi mọi người nguyên nhân lễ hội là gì, và khi nghe rằng Rama sẽ được xức dầu tấn phong, lòng bà rực lửa. Người đàn bà ác tâm và xuất thân hèn mọn ấy bắt đầu mưu tính làm sao cho mọi việc bị phá hỏng trước khi đêm qua đi. Bà như người đàn bà Kirata xảo quyệt đã trông thấy tổ ong mật treo trên cây, và tìm cơ hội suy tính cách nào lấy được nó. Bà đi đến bên mẹ Bharata trong khi khóc lóc. Nữ hoàng mỉm cười và nói, "Sao ngươi lại phiền não thế?" Manthara không đáp lại, chỉ thở dài, và với mưu chước đàn bà, bà để nước mắt rơi xuống. Nữ hoàng cười và nói, "Lưỡi ngươi thật sắc bén. Ta nghĩ Lakshmana đã dạy ngươi một bài học." Dù vậy, người nữ tớ ác ấy vẫn không nói gì, chỉ thở dài như một con rắn cái đen.
Doha 13
सभय रानि कह कहसि किन कुसल रामु महिपालु।लखनु भरतु रिपुदमनु सुनि भा कुबरी उर सालु।।13।।
sabhaya rāni kaha kahasi kina kusala rāmu mahipālu |lakhanu bharatu ripudamanu suni bhā kubarī ura sālu ||13||
Nữ hoàng đầy sợ hãi nói, "Sao ngươi không nói cho ta biết: Rama và nhà vua có khỏe không? Còn Lakshmana, Bharata và Shatrughna thì sao?" Nghe vậy, một nỗi đau xót xa xuyên thấu trái tim người đàn bà gù.
Chaupai 14.1-4
कत सिख देइ हमहि कोउ माई।गालु करब केहि कर बलु पाई।।
रामहि छाड़ि कुसल केहि आजू।जेहि जनेसु देइ जुबराजू।।
भयउ कौसिलहि बिधि अति दाहिन।देखत गरब रहत उर नाहिन।।
देखेहु कस न जाइ सब सोभा।जो अवलोकि मोर मनु छोभा।।
पूतु बिदेस न सोचु तुम्हारें।जानति हहु बस नाहु हमारें।।
नीद बहुत प्रिय सेज तुराई।लखहु न भूप कपट चतुराई।।
सुनि प्रिय बचन मलिन मनु जानी।झुकी रानि अब रहु अरगानी।।
पुनि अस कबहुँ कहसि घरफोरी।तब धरि जीभ कढ़ावउँ तोरी।।
kata sikha dei hamahi kou māī |gālu karaba kehi kara balu pāī ||
rāmahi chāṛi kusala kehi ājū |jehi janesu dei jubarājū ||
bhayau kausilahi bidhi ati dāhina |dekhata garaba rahata ura nāhina ||
dekhehu kasa na jāi saba sobhā |jo avaloki mora manu chobhā ||
pūtu bidesa na socu tumhāreṁ |jānati hahu basa nāhu hamāreṁ ||
nīda bahuta priya seja turāī |lakhahu na bhūpa kapaṭa caturāī ||
suni priya bacana malina manu jānī |jhukī rāni aba rahu aragānī ||
puni asa kabahũ kahasi gharaphorī |taba dhari jībha kaṛhāvaũ torī ||
Sao ai đó lại cho ta lời khuyên, mẹ? Nhờ sức mạnh của ai mà ta sẽ gây sự? Ai được hạnh phúc hôm nay, ngoài Rama, người mà nhà vua đang phong làm thái tử? Số mệnh đã rất ưu ái Kausalya; nhìn thấy bà, không còn sự kiêu hãnh nào trong lòng ai nữa. Sao ngươi không đi xem tất cả sự vinh quang đó, mà khi nhìn thấy, tâm trí ta bị xáo trộn? Con trai ngươi ở xứ lạ mà ngươi không lo lắng; ngươi tưởng rằng chồng ngươi nằm dưới sự kiểm soát của ngươi. Ngươi rất thích ngủ, cùng với giường và chăn của ngươi; ngươi không thấy sự lừa dối và mưu mô của nhà vua. Nghe những lời có vẻ tốt đẹp, nhưng biết tâm trí nàng độc ác, hoàng hậu cúi đầu và quở trách: "Hãy im lặng ngay, kẻ nhiều lời." "Nếu ngươi bao giờ nói như vậy nữa, kẻ phá hoại gia đình, ta sẽ sai người giữ và kéo lưỡi ngươi ra."
Doha 14
काने खोरे कूबरे कुटिल कुचाली जानि।तिय बिसेषि पुनि चेरि कहि भरतमातु मुसुकानि।।14।।
kāne khore kūbare kuṭila kucālī jāni |tiya biseṣi puni ceri kahi bharatamātu musukāni ||14||
Biết rằng kẻ một mắt, kẻ què, và kẻ gù lưng là kẻ gian xảo và có tính nết xấu, mà một người đàn bà lại càng hơn, và một người tớ gái lại càng hơn nữa, mẹ của Bharata mỉm cười và lên tiếng.
Chaupai 15.1-4
प्रियबादिनि सिख दीन्हिउँ तोही।सपनेहुँ तो पर कोपु न मोही।।
सुदिनु सुमंगल दायकु सोई।तोर कहा फुर जेहि दिन होई।।
जेठ स्वामि सेवक लघु भाई।यह दिनकर कुल रीति सुहाई।।
राम तिलकु जौं साँचेहुँ काली।देउँ मागु मन भावत आली।।
कौसल्या सम सब महतारी।रामहि सहज सुभायँ पिआरी।।
मो पर करहिं सनेहु बिसेषी।मैं करि प्रीति परीछा देखी।।
जौं बिधि जनमु देइ करि छोहू।होहुँ राम सिय पूत पुतोहू।।
प्रान तें अधिक रामु प्रिय मोरें।तिन्ह कें तिलक छोभु कस तोरें।।
priyabādini sikha dīnhiũ tohī |sapanehũ to para kopu na mohī ||
sudinu sumaṁgala dāyaku soī |tora kahā phura jehi dina hoī ||
jeṭha svāmi sevaka laghu bhāī |yaha dinakara kula rīti suhāī ||
rāma tilaku jauṁ sā̃cehũ kālī |deũ māgu mana bhāvata ālī ||
kausalyā sama saba mahatārī |rāmahi sahaja subhāyã piārī ||
mo para karahiṁ sanehu biseṣī |maiṁ kari prīti parīchā dekhī ||
jauṁ bidhi janamu dei kari chohū |hohũ rāma siya pūta putohū ||
prāna teṁ adhika rāmu priya moreṁ |tinha keṁ tilaka chobhu kasa toreṁ ||
Này người nói lời ngọt ngào, ta đã cho ngươi lời khuyên này; ngay cả trong giấc mơ ta cũng không tức giận ngươi. Đó là ngày đẹp nhất và mang lại nhiều điềm lành nhất, ngày mà lời ngươi nói thành sự thật. Người trưởng cả là chủ và các em là tôi tớ là phong tục đẹp đẽ của dòng họ Mặt Trời. Nếu lễ xức dầu phong vương cho Rama thực sự diễn ra vào ngày mai, hãy xin ta, này bạn thân, bất cứ điều gì lòng ngươi ưng ý, và ta sẽ ban cho. Tất cả các bà mẹ đều như nhau đối với Rama, như Kausalya vậy, và ngài yêu thương tất cả với tình cảm tự nhiên, chân thành. Đối với ta ngài biểu lộ tình yêu thương đặc biệt; ta đã thấy và thử nghiệm tình yêu của ngài. Nếu Đấng Tạo Hóa với lòng từ bi ban cho ta một kiếp sinh nữa, nguyện Rama và Sita là con trai và con dâu của ta. Rama quý hơn mạng sống của ta; vậy tại sao lễ xức dầu của ngài lại khiến ngươi đau lòng như vậy?
Doha 15
भरत सपथ तोहि सत्य कहु परिहरि कपट दुराउ।हरष समय बिसमउ करसि कारन मोहि सुनाउ।।15।।
bharata sapatha tohi satya kahu parihari kapaṭa durāu |haraṣa samaya bisamau karasi kārana mohi sunāu ||15||
Tôi thề nhân danh Bharata: hãy nói cho tôi sự thật, từ bỏ mọi dối trá và giấu giếm. Vào lúc vui mừng mà ngươi lại buồn bã; hãy cho tôi biết nguyên do.
Chaupai 16.1-4
एकहिं बार आस सब पूजी।अब कछु कहब जीभ करि दूजी।।
फोरै जोगु कपारु अभागा।भलेउ कहत दुख रउरेहि लागा।।
कहहिं झूठि फुरि बात बनाई।ते प्रिय तुम्हहि करुइ मैं माई।।
हमहुँ कहबि अब ठकुरसोहाती।नाहिं त मौन रहब दिनु राती।।
करि कुरूप बिधि परबस कीन्हा।बवा सो लुनिअ लहिअ जो दीन्हा।।
कोउ नृप होउ हमहि का हानी।चेरि छाड़ि अब होब कि रानी।।
जारै जोगु सुभाउ हमारा।अनभल देखि न जाइ तुम्हारा।।
तातें कछुक बात अनुसारी।छमिअ देबि बड़ि चूक हमारी।।
ekahiṁ bāra āsa saba pūjī |aba kachu kahaba jībha kari dūjī ||
phorai jogu kapāru abhāgā |bhaleu kahata dukha raurehi lāgā ||
kahahiṁ jhūṭhi phuri bāta banāī |te priya tumhahi karui maiṁ māī ||
hamahũ kahabi aba ṭhakurasohātī |nāhiṁ ta mauna rahaba dinu rātī ||
kari kurūpa bidhi parabasa kīnhā |bavā so lunia lahia jo dīnhā ||
kou nṛpa hou hamahi kā hānī |ceri chāṛi aba hoba ki rānī ||
jārai jogu subhāu hamārā |anabhala dekhi na jāi tumhārā ||
tāteṁ kachuka bāta anusārī |chamia debi baṛi cūka hamārī ||
Mọi hy vọng của ta đều được thỏa mãn trong một lần. Nay nếu ta nói nữa, đó sẽ là với một lưỡi thứ hai. Cái đầu xui xẻo này đáng bị đập vỡ, vì dù ta nói điều tốt, chính ngài lại cảm thấy bị xúc phạm. Những kẻ bịa đặt dối trá và trình chúng như sự thật thì được ngài yêu thương, thưa mẹ, còn ta thì đắng cay đối với ngài. Từ nay ta cũng sẽ chỉ nói lời nịnh hót để làm hài lòng chủ nhân, nếu không ta sẽ giữ im lặng ngày và đêm. Số phận đã làm ta xấu xí và để ta phụ thuộc vào người khác; người ta gặt những gì đã gieo, những gì đã được ban cho. Ai làm vua cũng được, ta thiệt hại gì? Ta sẽ trở thành hoàng hậu bằng cách từ bỏ làm người hầu sao? Bản tính của ta đáng bị thiêu đốt. Ta không thể chịu đựng được khi thấy tổn hại đến ngài. Vì vậy ta đã nói đôi lời cho phải đạo. Xin tha lỗi cho ta, thưa bà; lỗi lầm của ta rất lớn.
Doha 16
गूढ़ कपट प्रिय बचन सुनि तीय अधरबुधि रानि।सुरमाया बस बैरिनिहि सुह्द जानि पतिआनि।।16।।
gūṛha kapaṭa priya bacana suni tīya adharabudhi rāni |suramāyā basa bairinihi suhda jāni patiāni ||16||
Nghe những lời âu yếm đầy xảo quyệt giấu kín, vị hoàng hậu, một người phụ nữ tâm trí yếu đuối và nông cạn, đã rơi vào bùa ảo ảnh của các vị thần, lầm kẻ thù thành bạn tri kỷ, và tin tưởng người đó.
Chaupai 17.1-4
सादर पुनि पुनि पूँछति ओही।सबरी गान मृगी जनु मोही।।
तसि मति फिरी अहइ जसि भाबी।रहसी चेरि घात जनु फाबी।।
तुम्ह पूँछहु मैं कहत डेराऊँ।धरेउ मोर घरफोरी नाऊँ।।
सजि प्रतीति बहुबिधि गढ़ि छोली।अवध साढ़साती तब बोली।।
प्रिय सिय रामु कहा तुम्ह रानी।रामहि तुम्ह प्रिय सो फुरि बानी।।
रहा प्रथम अब ते दिन बीते।समउ फिरें रिपु होहिं पिंरीते।।
भानु कमल कुल पोषनिहारा।बिनु जल जारि करइ सोइ छारा।।
जरि तुम्हारि चह सवति उखारी।रूँधहु करि उपाउ बर बारी।।
sādara puni puni pū̃chati ohī |sabarī gāna mṛgī janu mohī ||
tasi mati phirī ahai jasi bhābī |rahasī ceri ghāta janu phābī ||
tumha pū̃chahu maiṁ kahata ḍerāū̃ |dhareu mora gharaphorī nāū̃ ||
saji pratīti bahubidhi gaṛhi cholī |avadha sāṛhasātī taba bolī ||
priya siya rāmu kahā tumha rānī |rāmahi tumha priya so phuri bānī ||
rahā prathama aba te dina bīte |samau phireṁ ripu hohiṁ piṁrīte ||
bhānu kamala kula poṣanihārā |binu jala jāri karai soi chārā ||
jari tumhāri caha savati ukhārī |rū̃dhahu kari upāu bara bārī ||
Lần lại lần nữa bà ấy hỏi nàng một cách cung kính, như một con nai bị mê hoặc bởi tiếng hát của một nữ thợ săn. Tâm trí Kaikeyi đã xoay chuyển đúng như số phận an bài, và nữ tỳ ấy hớn hở, như thể đòn đánh của bà đã trúng đích. "Ngươi hỏi, nhưng ta sợ không dám nói, vì ta đã mang tiếng là kẻ phá hoại gia đình." Sau khi chuẩn bị những lời đảm bảo và gọt giũa lời lẽ theo nhiều cách, Sao Thổ xấu số của Ayodhya lên tiếng. "Tâu hoàng hậu, nàng đã nói rằng Sita và Rama là người nàng yêu thương, và quả thật Rama là người nàng yêu thương." "Thuở ban đầu là vậy; những ngày ấy nay đã qua. Khi thời cuộc đổi thay, cả những người thân yêu cũng trở thành kẻ thù." "Mặt trời là người nuôi dưỡng họ nhà sen, nhưng nếu không có nước, chính mặt trời ấy cũng thiêu đốt nó thành tro." "Vợ đối thủ của nàng muốn nhổ tận gốc rễ và thiêu đốt chúng. Hãy tìm cách và rào chắn khu vườn xinh đẹp của nàng lại."
Doha 17
तुम्हहि न सोचु सोहाग बल निज बस जानहु राउ।मन मलीन मुह मीठ नृप राउर सरल सुभाउ।।17।।
tumhahi na socu sohāga bala nija basa jānahu rāu |mana malīna muha mīṭha nṛpa rāura sarala subhāu ||17||
Ngươi không lo lắng, tin vào sức mạnh của tình yêu chồng, và cho rằng nhà vua nằm trong tầm kiểm soát của ngươi. Nhưng tâm trí nhà vua ô uế còn miệng thì ngọt ngào, trong khi bản tính của ngươi thật thà và đơn giản.
Chaupai 18.1-4
चतुर गँभीर राम महतारी।बीचु पाइ निज बात सँवारी।।
पठए भरतु भूप ननिअउरें।राम मातु मत जानव रउरें।।
सेवहिं सकल सवति मोहि नीकें।गरबित भरत मातु बल पी कें।।
सालु तुम्हार कौसिलहि माई।कपट चतुर नहिं होइ जनाई।।
राजहि तुम्ह पर प्रेमु बिसेषी।सवति सुभाउ सकइ नहिं देखी।।
रची प्रंपचु भूपहि अपनाई।राम तिलक हित लगन धराई।।
यह कुल उचित राम कहुँ टीका।सबहि सोहाइ मोहि सुठि नीका।।
आगिलि बात समुझि डरु मोही।देउ दैउ फिरि सो फलु ओही।।
catura gãbhīra rāma mahatārī |bīcu pāi nija bāta sãvārī ||
paṭhae bharatu bhūpa naniaureṁ |rāma mātu mata jānava raureṁ ||
sevahiṁ sakala savati mohi nīkeṁ |garabita bharata mātu bala pī keṁ ||
sālu tumhāra kausilahi māī |kapaṭa catura nahiṁ hoi janāī ||
rājahi tumha para premu biseṣī |savati subhāu sakai nahiṁ dekhī ||
racī praṁpacu bhūpahi apanāī |rāma tilaka hita lagana dharāī ||
yaha kula ucita rāma kahũ ṭīkā |sabahi sohāi mohi suṭhi nīkā ||
āgili bāta samujhi ḍaru mohī |deu daiu phiri so phalu ohī ||
Mẹ của Rama khôn khéo và thâm sâu. Nhân cơ hội, bà đã sắp xếp công việc của mình. Vua đã sai Bharata đến nhà ông ngoại; hãy biết rằng điều ấy là theo lời khuyên của mẹ Rama. "Tất cả các bà vợ đều hầu hạ ta tận tâm," bà nói; "chỉ có mẹ của Bharata là kiêu ngạo, dựa vào sức mạnh của chồng." Nàng, hỡi mẹ, là cái gai trong mắt Kausalya. Nhưng bà ấy giỏi mưu mô, nên không để cho ai biết. Vua có tình yêu đặc biệt với nàng, và vì bản tính của một bà vợ đối thủ, bà ấy không chịu nổi khi thấy điều đó. Bà ấy bày mưu tính kế, chiếm được lòng vua, và ấn định ngày cho lễ xức dầu của Rama. Việc xức dầu cho Rama này là phù hợp với gia tộc ta; nó làm hài lòng mọi người, và với ta trông rất tốt đẹp. Nhưng khi nghĩ đến điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, ta sợ hãi. Mong rằng Thượng Đế trả quả báo về chính đầu bà ấy.
Doha 18
रचि पचि कोटिक कुटिलपन कीन्हेसि कपट प्रबोधु।कहिसि कथा सत सवति कै जेहि बिधि बाढ़ बिरोधु।।18।।
raci paci koṭika kuṭilapana kīnhesi kapaṭa prabodhu |kahisi kathā sata savati kai jehi bidhi bāṛha birodhu ||18||
Mưu mô và tính toán hàng triệu mưu chước xảo quyệt, nàng đã đưa cho Kaikeyi những lời khuyên đầy dối trá, và kể hàng trăm câu chuyện về các người vợ chung chồng, theo cách làm cho sự thù địch của Kaikeyi ngày càng gia tăng.
Chaupai 19.1-4
भावी बस प्रतीति उर आई।पूँछ रानि पुनि सपथ देवाई।।
का पूछहुँ तुम्ह अबहुँ न जाना।निज हित अनहित पसु पहिचाना।।
भयउ पाखु दिन सजत समाजू।तुम्ह पाई सुधि मोहि सन आजू।।
खाइअ पहिरिअ राज तुम्हारें।सत्य कहें नहिं दोषु हमारें।।
जौं असत्य कछु कहब बनाई।तौ बिधि देइहि हमहि सजाई।।
रामहि तिलक कालि जौं भयऊ।तुम्ह कहुँ बिपति बीजु बिधि बयऊ।।
रेख खँचाइ कहउँ बलु भाषी।भामिनि भइहु दूध कइ माखी।।
जौं सुत सहित करहु सेवकाई।तौ घर रहहु न आन उपाई।।
bhāvī basa pratīti ura āī |pū̃cha rāni puni sapatha devāī ||
kā pūchahũ tumha abahũ na jānā |nija hita anahita pasu pahicānā ||
bhayau pākhu dina sajata samājū |tumha pāī sudhi mohi sana ājū ||
khāia pahiria rāja tumhāreṁ |satya kaheṁ nahiṁ doṣu hamāreṁ ||
jauṁ asatya kachu kahaba banāī |tau bidhi deihi hamahi sajāī ||
rāmahi tilaka kāli jauṁ bhayaū |tumha kahũ bipati bīju bidhi bayaū ||
rekha khãcāi kahaũ balu bhāṣī |bhāmini bhaihu dūdha kai mākhī ||
jauṁ suta sahita karahu sevakāī |tau ghara rahahu na āna upāī ||
Bị vận mệnh khuất phục, hoàng hậu tin tưởng nàng trong lòng, bắt nàng thề, rồi hỏi lại. "Còn gì để hỏi nữa? Đến bây giờ ngươi vẫn chưa hiểu. Súc vật cũng biết điều gì có lợi và điều gì có hại cho chúng. Đã hai tuần chuẩn bị, và chỉ hôm nay ngươi mới nghe tin từ ta. Ta ăn và mặc theo sự cai trị của ngươi; ta nói thật, không có lỗi của ta. Nếu ta bịa đặt và nói dối, xin Thượng Đế trừng phạt ta. Nếu Rama được phong vương ngày mai, hãy biết rằng Số Mệnh đã gieo hạt mầm tai họa cho ngươi. Ta vẽ một đường và nói bằng toàn lực: phu nhân, bà sẽ trở thành như con ruồi trong sữa. Nếu bà và con trai sống như người hầu, thì hãy ở lại trong nhà; không còn cách nào khác."
Doha 19
कद्रूँ बिनतहि दीन्ह दुखु तुम्हहि कौसिलाँ देब।भरतु बंदिगृह सेइहहिं लखनु राम के नेब।।19।।
kadrū̃ binatahi dīnha dukhu tumhahi kausilā̃ deba |bharatu baṁdigṛha seihahiṁ lakhanu rāma ke neba ||19||
Như Kadru đã mang nỗi đau buồn cho Vinata, Kausalya cũng sẽ mang nỗi đau buồn cho ngài. Bharata sẽ hầu hạ trong nhà tù, và Lakshmana sẽ là người hầu cận của Rama.
Inside Prakarana 2
The dialogue
- Listenerरसिक-साधक/‘मन’ (मानस-श्रोता समुदाय)
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में अयोध्या काण्ड के इन प्रसंगों का पाठ ‘विवेक-जागरण’ कराता है: मंथरा-कपट और देव-प्रपंच के बीच भी राम-धर्म की स्मृति दृढ़ होती है, गृहस्थ-जीवन में ईर्ष्या/भय से बचने की बुद्धि मिलती है, और ‘प्रसाद-बुद्धि’ (जो हो, राम-इच्छा) का संस्कार बढ़ता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-स्मरण को संपुट रूप में रखा जाता है; कुछ परंपराएँ संकट-निवारण हेतु ‘रामचरितमानस’ के प्रसंग-पाठ के साथ ‘हनुमान चालीसा’/‘राम रक्षा स्तोत्र’ जोड़ती हैं, पर यह स्थानीय आचार पर निर्भर है।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
