Pātivratya-kathana (The Narrative of the Pativrata)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । धर्मांगवदचः श्रुत्वा हृष्टो रुक्मांगदोऽब्रवीत् । सत्य ते जननी पुत्र संप्राप्ता मंदरे मया ॥ १ ॥

Vasiṣṭha nói: Nghe lời Dharmāṅgada, Rukmāṅgada vui mừng đáp: “Satya, con trai ta—mẹ con đã được ta đưa đến núi Mandara.”

Verse 2

वेदाश्रयसुता बाला मदर्थं कृतनिश्चया । कुर्वंती दारुणं पुत्र तपो देवगिरौ पुरा ॥ २ ॥

Thuở xưa, một thiếu nữ—con gái của Vedāśraya—vì ta mà quyết chí vững bền, đã tu khổ hạnh nghiêm khắc trên núi Devagiri, hỡi con trai ta.

Verse 3

इतः पंचदशादह्नो हयगामी गतो ह्यहम् । मंदरे पर्वतश्रेष्ठे बहुधातुसमन्विते ॥ ३ ॥

Từ đây, sau mười lăm ngày, ta quả đã lên đường—nhanh như ngựa phi—đến Mandara, bậc nhất trong các núi, giàu đủ muôn loại khoáng thạch.

Verse 4

तस्य मूर्द्धनि बालेयं तोषयंती महेश्वरम् । स्थिता गानपरा दृष्टा मया तत्र सुदर्शना ॥ ४ ॥

Tại đó, ta thấy nàng Sudarśanā xinh đẹp đoan nghiêm, đứng chuyên chú vào lời ca, làm vui lòng Maheśvara; và thiếu nữ trẻ ấy như một món trang sức được đặt trên đỉnh đầu Ngài.

Verse 5

ततोऽहं मूर्च्छया युक्तः पतितो धरणीतले । अनंगबाणसंविद्धो व्याधविद्धो यथा मृगः ॥ ५ ॥

Rồi ta bị cơn choáng váng cuốn lấy, ngã xuống mặt đất—bị mũi tên của Kāma đâm trúng—như con nai bị thợ săn bắn xuyên.

Verse 6

ततोऽहमनया देव्या चालितश्चारुनेत्रया । वृतश्चैवापि भर्तृत्वे किंचित्प्रार्थनया सह ॥ ६ ॥

Rồi ta được vị nữ thần ấy, đôi mắt đẹp dịu dàng, lay động đánh thức; và cùng với đôi lời khẩn cầu, nàng còn chọn ta làm phu quân của mình.

Verse 7

मया चापि प्रतिज्ञातं स्वदक्षिणकरान्वितम् । सेयं भार्या विशालाक्षी कृता भूधरमस्तके ॥ ७ ॥

Ta cũng đã lập lời thệ nguyện, kèm theo lễ vật dakṣiṇā của chính ta. Chính người nữ mắt rộng này đã được an lập làm hiền thê của ta trên đỉnh núi.

Verse 8

अवरुह्य धरापृष्टे समारुह्य तुरंगमम् । दिनत्रयेण त्वरितः संप्राप्तस्तव सन्निधौ ॥ ८ ॥

Xuống đến mặt đất rồi lên ngựa, ta vội vã đi; chỉ trong ba ngày đã đến ngay trước sự hiện diện của ngài.

Verse 9

पश्यमानो गिरीन्देशान्सरांसिसरितस्तथा ॥ । इयं हि जननी पुत्र तव प्रीतिविवर्द्धिनी ॥ ९ ॥

Khi con ngắm các miền núi, các hồ và các dòng sông, hãy biết, hỡi con: mảnh đất linh thiêng này thật là Mẹ của con, luôn làm tăng trưởng tình yêu và lòng bhakti của con.

Verse 10

अभिवादय चार्वंगीं त्वं निजामिव मातरम् । तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा हयसंस्थामरिंदमः ॥ १० ॥

“Hãy đảnh lễ người nữ thân thể mỹ lệ ấy như chính mẹ con.” Nghe lời cha, bậc hàng phục kẻ thù liền tiến đến gần nàng—người đang ở trên lưng ngựa (trong hình tướng ngựa).

Verse 11

शिरसा धरणीं गत्वा इदं वचनमब्रवीत् । प्रसीद देवि मातस्त्वं भृत्यो दासः सुतस्तव ॥ ११ ॥

Cúi đầu chạm đất, chàng thưa rằng: “Xin đoái thương, ôi Nữ Thần, ôi Mẹ hiền. Con là kẻ hầu, là tôi tớ, là đứa con của Mẹ.”

Verse 12

नमस्करोमि जननीं बहुभूपालसंयुतः । तं पुत्रमवनीं प्राप्तं मोहिनी प्रेक्ष्य भूपते ॥ १२ ॥

Tâu Đại vương, cùng với nhiều bậc quân vương, thần cúi đầu đảnh lễ Mẫu thân. Thấy người con ấy đã đến trên cõi đất, nàng Mohinī nhìn ngắm với niềm kinh ngạc nhiệm mầu.

Verse 13

भर्तुर्दाक्षिण्ययोगाच्च अवतीर्य तुरंगमात् । अवागूहत बाहुभ्यामुत्थाप्य पतितं सुतम् ॥ १३ ॥

Cảm động bởi lòng nhân hậu của phu quân, nàng xuống ngựa, dang tay ôm lấy người con đang ngã, rồi nâng con đứng dậy.

Verse 14

परिष्वक्तस्तदा मात्रा पुनरेवाभ्यनंदयत् । ततस्तां सुमनोज्ञैस्तु चारुवस्त्रैस्च भूषणैः ॥ १४ ॥

Bấy giờ, được mẹ ôm ấp, chàng lại hoan hỷ. Sau đó, chàng kính dâng lên mẹ những y phục mỹ lệ và trang sức vô cùng khả ái.

Verse 15

भूषयित्वा समारोप्य पुनरेव हयोत्तमम् । स्वपृष्ठे चरणं कृत्वा तस्या राजीवलोचनः ॥ १५ ॥

Sau khi trang sức xong và lại lên con tuấn mã ấy, bậc có đôi mắt như hoa sen đặt chân lên lưng nàng.

Verse 16

तेनैव विधिना भूप पितरं चान्वरोहयत् । भूपालैः संवृतो गच्छन्पभ्द्यां धर्मांगदः सुतः ॥ १६ ॥

Tâu Đại vương, theo đúng nghi thức ấy, chàng cũng hộ tống phụ vương tiến bước. Được các vua chúa vây quanh, người con Dharmāṅgada đi tiếp bằng đôi chân trần thế.

Verse 17

प्रहर्षपुलको ह्यासीज्जननीं प्रेक्ष्य मोहिनीम् । स्तूयमानः स्वयं चापि मेघगंभीरया गिरा ॥ १७ ॥

Vừa thấy người mẹ quyến rũ như ảo lực, chàng hoan hỷ đến nổi da gà; dù đang được tán dương, chính chàng cũng cất lời bằng giọng trầm sâu như mây sấm.

Verse 18

धन्यः स तनयो लोके मातरो यस्य भूरिशः । नवा नवतरा भार्याः पितुरिष्टा मनोहराः ॥ १८ ॥

Thật phúc thay cho người con trai ở đời có nhiều người mẹ; và (phúc thay) những người vợ luôn mới, luôn trẻ, được cha yêu mến và duyên dáng khả ái.

Verse 19

यस्यैका जननी लोके पिता तस्यैव दुःखभाक् । पितुर्दुःखेन किं सौख्यं पुत्रस्य हृदि वर्तते ॥ १९ ॥

Ở đời, người có mẹ chỉ một mình (không nơi nương tựa) thì cha chính là kẻ cùng gánh phần khổ của mẹ. Cha đã ưu sầu, sao niềm vui còn có thể ở trong lòng con?

Verse 20

एकस्या वंदने मातुः पृथिवीफलमश्नुते । मातॄणां वंदने मह्यं महत्पुण्यं भविष्यति ॥ २० ॥

Chỉ cần kính lễ một người mẹ thôi cũng đạt quả phúc như hưởng trọn quả của cả cõi đất. Kính lễ các bậc mẹ hiền, đại phước sẽ đến với ta.

Verse 21

तस्मादभ्यधिकं पुण्यं भविष्यति दिने दिने । एकमुच्चरमाणोऽसौ राजभिः परिवारितः ॥ २१ ॥

Vì thế, công đức của người ấy sẽ tăng trưởng từng ngày. Dẫu chỉ xưng tụng một lần, người ấy cũng được các bậc vương giả vây quanh, tôn kính và phụng sự.

Verse 22

प्रविष्टो नगरं रम्यं वैदिशं ऋद्धिसंयुतम् । हयस्थः प्रययौ राजा मोहिन्या सह तत्क्षणात् ॥ २२ ॥

Bước vào thành Vidiśā xinh đẹp, sung túc phồn vinh, nhà vua cưỡi ngựa liền tức khắc lên đường cùng Mohinī.

Verse 23

ततो गृहवरं प्राप्य पूज्यमानो जनैर्नृपः । अवरुह्य हयातस्मान्मोहिनीं वाक्यमब्रवीत् ॥ २३ ॥

Rồi nhà vua đến một dinh thất tốt đẹp, được dân chúng tôn kính; ngài xuống ngựa và nói với Mohinī những lời này.

Verse 24

धर्मांगदस्य पुत्रस्य गृहे गच्छ मनोहरे । एष ते गुरुशुश्रूषां करिष्यति यथा गुणम् ॥ २४ ॥

Hỡi người đẹp, hãy đến nhà con trai của Dharmāṅgada. Người ấy sẽ phụng sự nàng với lòng kính trọng bậc đạo sư, đúng như phẩm hạnh của mình.

Verse 25

न सखी नैव दासी ते शुश्रूषामाचरेदिति । सा चैवमुक्ता पत्या तु प्रस्थिता सुतमन्दिरम् ॥ २५ ॥

“Chớ phụng sự nàng như bạn hữu, cũng chớ như tỳ nữ.” Được chồng dặn như vậy, nàng liền lên đường đến nhà con trai mình.

Verse 26

धर्मांगदेन सा दृष्टा गच्छंती मन्दिराय वै । आत्मनो भर्तृवाक्येन परित्यज्य महीपतीन् ॥ २६ ॥

Dharmāṅgada thấy nàng đang đi về phía đền thờ; vâng theo lời chồng mình, nàng đã từ bỏ mọi giao du và lời mời mọc của các bậc quân vương.

Verse 27

तिष्ठध्वं पितुरादेशादिमां शुश्रूषये ह्यहम् । स एवमुक्त्वा गत्वा तु बाहुभ्यां परिगृह्य वै । क्रमे पञ्चदशे प्राप्ते पर्यंके त्ववरोपयत् ॥ २७ ॥

“Hãy ở lại đây, vâng theo lệnh của phụ vương; chính ta sẽ hầu hạ nàng.” Nói vậy rồi chàng đi tới, dang cả hai tay bồng nàng lên; đến bậc thứ mười lăm thì đặt nàng xuống trên giường nghỉ.

Verse 28

कांचने पट्टसूत्रेण रचिते कोमले दृढे । मृद्वास्तरणसंयुक्ते मणिरत्नविभूषिते ॥ २८ ॥

Chiếc giường ấy làm bằng vàng, dệt bằng những sợi tơ—mềm mại mà vững chắc—trải lớp phủ êm dịu, lại điểm trang bằng ngọc trai và các bảo thạch quý giá.

Verse 29

रत्नदीपैश्च बहुशः खचिते सूर्यसप्रभे । ततः पादोदकं चक्रे मोहिन्या धर्मभूषणः ॥ २९ ॥

Rồi trong nơi chốn rực sáng như mặt trời, được điểm tô nhiều lần bằng những đèn báu, Dharma-bhūṣaṇa theo lời thúc giục của Mohinī đã chuẩn bị nước rửa chân.

Verse 30

सन्ध्यावल्या गुरुत्वेन ह्यपश्यत्तां नृपात्मजः । नैवमस्याभवद्दुष्टं मनस्तां मोहिनीं प्रति ॥ ३० ॥

Nhưng vị hoàng tử, vì kính trọng Sandhyāvalī, đã không nhìn nàng; và tâm chàng cũng không vấy bẩn bởi ý niệm xấu ác đối với kẻ mê hoặc ấy.

Verse 31

सुकुमारोऽपि तन्वंगीं पीनोरुजघनस्तनीम् । मेने वर्षायुतसमामात्मानं च त्रिवत्सरम् ॥ ३१ ॥

Dẫu còn là thiếu niên non trẻ, chàng vẫn xem người nữ thân hình mảnh mai—hông đầy, đùi và ngực nặng—như đã trải qua muôn vạn năm; còn chính mình thì tự thấy chỉ như đứa trẻ ba tuổi.

Verse 32

प्रक्षाल्य चरणौ तस्यास्तज्जलं शिरसि न्यधात् । उवाचावनतो भूत्वा सुकृती मातरस्म्यहम् ॥ ३२ ॥

Sau khi rửa chân cho bà, ông đặt nước ấy lên chính đỉnh đầu mình. Cúi mình đảnh lễ, người hiền đức thưa: “Mẹ ơi, con là con của mẹ.”

Verse 33

इत्युक्त्वा नरनारीभिः स्वयं च श्रमनाशनम् । चकार सर्वभोगैस्तां युयोज च मुदान्वितः ॥ ३३ ॥

Nói vậy với mọi người nam nữ, chính ông tự tay làm việc giúp xua tan mệt nhọc; rồi trong niềm hoan hỷ, ông sắm cho bà mọi tiện nghi và hưởng dụng đầy đủ.

Verse 34

क्षीरोदमथने जाते कुण्डले चामृतस्रवं । ये लब्धे दानवाञ्चित्वा पाताले धर्ममूर्त्तिना ॥ ३४ ॥

Khi cuộc khuấy Biển Sữa diễn ra, đôi khuyên tai và dòng cam lộ bất tử hiện ra. Pháp (Dharma) trong hình thể đã đoạt lấy, khuất phục bọn Dānavas, rồi mang xuống Pātāla—cõi dưới.

Verse 35

मोहिन्या कर्णयोश्चक्रे स्वयमेव वृषांगदः । अष्टोत्तरसहस्रैश्च धात्रीफलनिभैः शुभैः ॥ ३५ ॥

Vì Mohinī—sức huyễn của Māyā—Vṛṣāṅgada tự tay làm đôi khuyên cho tai nàng, những khuyên cát tường, nạm một ngàn lẻ tám viên ngọc, mỗi viên tựa trái dhātrī (āmalakī).

Verse 36

मौक्तिकै रचितैः शुभ्रैर्हारो देव्याः कृतो हृदि । निष्कं पलशतं स्वर्णं कुलिशायुतभूषितम् ॥ ३६ ॥

Một chuỗi ngọc trai trắng rực rỡ được đặt lên ngực của Nữ Thần; và một niṣka bằng vàng, nặng một trăm pala, trang sức bằng những vật tựa như vajra, cũng được dâng lên.

Verse 37

हार लघूत्तरं चक्रे मातुर्नृपसुतस्तदा । वलया वज्रखचिता द्विरष्टौ करयोर्द्वयोः ॥ ३७ ॥

Bấy giờ hoàng tử làm cho mẹ một chuỗi hạt nhẹ và tinh xảo hơn; lại chế tác mười sáu vòng tay nạm kim cương cho đôi tay của bà.

Verse 38

एकैके निष्ककोटीभिर्मूल्यविद्भिर्नरैः कृताः । केयूरनूपुरौ तस्या अनर्घौ स नृपात्मजः ॥ ३८ ॥

Mỗi món đều do những người tinh thông định giá chế tác, giá mỗi món đến một crore niṣka. Còn vòng tay và vòng chân của bà thì vô giá—đó là lời hoàng tử xác quyết.

Verse 39

प्रददौ पितुरिष्टाया भूषणार्थं रविप्रभौ । कटिसूत्रं तु शर्वाण्या यदासीत्पावकप्रभम् ॥ ३९ ॥

Chàng dâng cho người vợ yêu của phụ vương, làm đồ trang sức, một vật rực sáng như mặt trời; lại dâng cả dây thắt lưng của Śarvāṇī, chói ngời như lửa.

Verse 40

तद्भ्रष्टं भयभीतायाः संग्रामे तारकामये । कालनेमौ स्थिते राज्ये पतितं मूलपाचने ॥ ४० ॥

Trong cuộc chiến Tārakāmaya, vật ấy tuột khỏi tay người phụ nữ đang run sợ; và khi Kālanemi lập quyền cai trị, nó rơi vào chỗ nấu các thứ rễ củ.

Verse 41

तद्गृहीतं तु दैत्येन मयेन लोकमायिना । तं हत्वा मलये दैत्यं दैत्यकोटिसमावृतम् ॥ ४१ ॥

Nhưng vật ấy bị Daitya Maya, kẻ vận dụng huyễn lực của thế gian, chiếm lấy. Sau khi giết Daitya ấy trên núi Malaya—dẫu hắn được vây quanh bởi vô số crores Daitya—(bậc anh hùng vẫn tiến bước).

Verse 42

संवत्सररणे घोरे पितुर्वचनकारणात् । अवाप कटिसूत्रं तु दैत्यराजप्रियास्थितम् ॥ ४२ ॥

Trong trận chiến ghê rợn kéo dài trọn một năm, vì vâng theo lời truyền của phụ vương, chàng đã đoạt được dây thắt lưng, vật được cất giữ nơi người ái sủng của vua Daitya.

Verse 43

तद्ददौ पितुरिष्टायाः सानन्दपुलको नृपः । हिरण्यकशिपोः पूर्वं या भार्या लोकसुन्दरी ॥ ४३ ॥

Vị vua ấy—thân mình rùng mình vì hoan hỷ—đã gả nàng cho người ái thê mà phụ vương mình ưa chọn: chính nàng từng là người vợ tuyệt sắc, lừng danh khắp thế gian của Hiraṇyakaśipu.

Verse 44

तस्याः सीमंतकश्चासीत्सौदामिनिसमप्रभः । सा प्रविष्टा समं पत्या यदा पावकमंगला ॥ ४४ ॥

Đồ trang sức nơi đường ngôi tóc của nàng (sīmāntaka) rực sáng như tia chớp. Và khi người phụ nữ cát tường—Pāvaka-maṅgalā—bước vào lửa cùng với phu quân, điều kỳ diệu ấy đã hiện ra.

Verse 45

समुद्रे क्षिप्य सीमन्तं दुःखेन महतान्विता । सागरस्तत्तु संगृह्य रत्नश्रेष्ठयुगं किल ॥ ४५ ॥

Bị nỗi sầu khổ lớn lao bao phủ, nàng ném sīmānta ấy xuống biển. Đại dương, người ta kể, đã thu nhận lấy—vì đó là một đôi bảo châu thượng hạng.

Verse 46

ददौ धर्मांगदायाथ तस्य वीर्येण तोषितः । जनन्याः प्रददौ हृष्टः सूर्यकोटिसमप्रभम् ॥ ४६ ॥

Rồi, hài lòng trước dũng lực của chàng, ngài ban (vật ấy) cho Dharmāṅgada; và trong niềm hân hoan, ngài ban cho mẹ mình một ân tặng/ân phúc rực sáng như mười triệu mặt trời.

Verse 47

अग्निशौचे शुभे वस्त्रे कंचुके सुमनोहरे । सहस्रकोटिमूल्ये ते मोहिन्याः संन्यवेदयत् ॥ ४७ ॥

Rồi ngài dâng lên Mohinī những y phục cát tường đã được thanh tẩy bằng lửa—áo quần mỹ lệ làm say lòng và chiếc áo lót (kancuka) duyên dáng—mỗi món đều trị giá đến một nghìn koṭi.

Verse 48

देवमाल्यं सुगंधाढ्यं तथा देवविलेपनम् । सर्वदेवगुरोः पूर्वं सिद्धहस्तात्सुदुर्लभम् ॥ ४८ ॥

Những vòng hoa thiên giới thơm ngát, cùng các thứ hương liệu thiên giới để xức thân—đó là những vật đã được chuẩn bị trước cho bậc Guru của chư thiên; thật vô cùng hiếm có, dẫu nhận từ tay các bậc siddha cũng khó được.

Verse 49

धर्मांगदेन वीरेण द्वीपानां विजये तथा । लब्धं तत् प्रददौ देव्या मोहिन्याः कामवर्द्धनम् ॥ ४९ ॥

Vị anh hùng Dharmāṅgada, trong cuộc chinh phục các hải đảo, đã đạt được một ân ban; rồi ông dâng tặng ân vật ấy—món quà làm tăng trưởng dục nguyện—lên nữ thần Mohinī.

Verse 50

संभूष्य परया भक्त्या पश्चात्षड्रसभोजनम् । आनीतं मातृहस्तेन भोजयामास भूमिप ॥ ५० ॥

Sau khi tôn kính bằng lòng bhakti tối thượng, bậc quân vương liền thọ dụng bữa ăn đủ sáu vị, do chính tay mẹ mang đến.

Verse 51

पुरस्तादेव जननीं वाक्यैः संबोध्य भूरिशः । मया त्वया च कर्तव्यं राज्ञो वाक्यं न संशयः ॥ ५१ ॥

Trước hết, chúng ta phải dùng nhiều lời cung kính để thưa với Mẹ; rồi anh và tôi nhất định phải thi hành mệnh lệnh của đức vua—không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 52

या इष्टा नृपतेर्देवि सास्माकं हि गरीयसी । इष्टा या भूपतेर्भर्तुस्तस्या या दुष्टमाचरेत् ॥ ५२ ॥

Ôi Nữ Thần! Người đàn bà được đức vua yêu mến thật là bậc đáng tôn kính đối với chúng ta. Kẻ nào cư xử ác độc với người được chúa tể cõi đất (nhà vua) sủng ái, kẻ ấy đã làm điều trái đạo.

Verse 53

सा पत्नी नरकं याति यावदिंद्राश्चतुर्दश । सापत्नभावं या कुर्याद्भर्तृस्नेहेष्टया सह ॥ ५३ ॥

Người vợ ấy phải đọa địa ngục lâu bằng thời gian mười bốn vị Indra còn tồn tại—kẻ nào cùng với người được chồng sủng ái mà nuôi dưỡng tâm thế “đồng thê” (ganh đua và chấp nhận chung chồng).

Verse 54

तस्याः स्नेहवियोगार्थं तप्यते ताम्रभ्राष्टके । यथा सुखं भवेद्भर्तुस्तथा कार्यं हि भार्यया ॥ ५४ ॥

Để cắt bớt sự quyến luyến quá độ, nàng bị hành hạ trên chảo đồng nung đỏ. Quả thật, người vợ phải hành xử sao cho phúc lợi và niềm vui của chồng được bảo toàn.

Verse 55

अनुकूलं हितं तस्या इष्टाया भर्तुराचरेत् । यथा भर्ता तथा तां हि पश्येत वरवर्णिनि ॥ ५५ ॥

Ôi người đẹp dung nhan! Nàng nên làm những điều thuận ý và lợi ích cho người chồng yêu dấu, để rồi người chồng cũng nhìn nàng bằng thiện ý tương xứng.

Verse 56

हीनायाश्चापि शुश्रूषां कृत्वा याति त्रिविष्टपम् । पश्चात्स्थाने भवेत्सापि मनसा याभवत्प्रिये ॥ ५६ ॥

Dẫu chỉ phụng sự tận tụy một người đồng thê có địa vị thấp hơn, nàng cũng đạt đến Triviṣṭapa (cõi trời). Về sau, người đàn bà kia nữa cũng được ở vào địa vị kế tiếp (cao hơn), tùy theo tâm ý mà nàng đã mang, ôi người yêu dấu.

Verse 57

सर्वान्भोगानवाप्नोति भर्तुरिष्टं प्रगृह्य हि । इर्ष्याभावपरित्यागात्सर्वेश्वरपदं लभेत् ॥ ५७ ॥

Ai thành tín ôm giữ điều mà phu quân yêu thích thì được mọi hưởng lạc; và nhờ từ bỏ lòng ghen ghét—không còn đố kỵ—có thể đạt đến địa vị tối thượng của bậc Chúa Tể, cảnh giới cao nhất.

Verse 58

सपत्नी या सपत्न्यास्तुःशुश्रूषां कुरुते सदा । भर्तुरिष्टां संनिरीक्ष्य तस्या लोकोऽक्षयो भवेत् ॥ ५८ ॥

Người vợ nào luôn tận tâm phụng sự người vợ khác của chồng, và xét điều chồng ưa thích mà hành xử, thì sẽ đạt cõi trời bất hoại, phước báo không suy tàn.

Verse 59

भर्तुरिष्टा पुरा वेश्या ह्यभवत्सा कुलेषु वै । शूद्रजातेः सुदुष्टस्य परित्यक्तक्रियस्य तु ॥ ५९ ॥

Thuở trước, nàng từng là kỹ nữ, được phu quân yêu mến, lui tới giữa những gia đình đáng kính; nhưng về sau nàng lại gắn bó với một người thuộc giai cấp Śūdra, cực kỳ hung ác, đã bỏ hết mọi nghi lễ và bổn phận được quy định.

Verse 60

आचरद्वेश्यया सार्द्धं सा भार्या पतिरंजिनी । प्रक्षालनं द्वयोः पादौ द्वयोरुच्छिष्टभोजिनी ॥ ६० ॥

Người vợ ấy, một lòng làm vừa lòng chồng, đã cư xử như một kỹ nữ; nàng rửa chân cho cả hai và ăn phần cơm thừa của cả hai.

Verse 61

उभयोरप्यधः शेते उभयोर्वै हितं रता । वेश्यया वार्यमाणापि सदाचारपथे स्थिता ॥ ६१ ॥

Nàng nằm dưới cả hai, chuyên tâm vì lợi ích của cả hai; và dù bị kỹ nữ ngăn cản, nàng vẫn an trú trên con đường hạnh kiểm thiện lành.

Verse 62

एवं शुश्रीषयंत्या हि भर्तारं वेश्यया सह । जगाम सुमहान्कालो वर्तंत्या दुःखसागरे ॥ ६२ ॥

Như vậy, nàng vẫn tiếp tục phụng sự chồng mình, dù chàng giao du với kỹ nữ. Đối với nàng, thời gian trôi qua thật dài, khi nàng sống giữa biển khổ sầu.

Verse 63

अपरस्मिन्दिने भर्ता माहिषं मूलकान्वितम् । अभक्षयत निष्पावं दुर्मेधास्तैलमिश्रितम् ॥ ६३ ॥

Vào một ngày khác, người chồng ngu muội ấy ăn thịt trâu cùng củ cải, lại còn ăn niṣpāva (một loại đậu) trộn với dầu.

Verse 64

तदपथ्यभुजस्तस्य अवमन्य पतिव्रताम् । अभवद्दारुणो रोगो गुदे तस्य भगंदरः ॥ ६४ ॥

Vì ăn những thứ không hợp vệ sinh và khinh mạn người vợ pativratā (trinh chính, tận tụy) của mình, nơi chàng phát sinh một chứng bệnh ghê gớm—bhagandara, tức rò hậu môn ở trực tràng.

Verse 65

संदह्यमानोऽतितरां दिवा रात्रौ स भूरिशः । तस्य गेहे स्थितं वित्तं समादाय जगाम सा ॥ ६५ ॥

Người đàn ông giàu ấy đau đớn như bị thiêu đốt dữ dội cả ngày lẫn đêm, chịu khổ vô cùng; còn nàng thì lấy hết của cải cất trong nhà chàng rồi ra đi.

Verse 66

वेश्यान्यस्मैददौ प्रीत्या यूने कामपरायणा । ततः स दीनवदनो व्रीडया च समन्वितः ॥ ६६ ॥

Mê đắm dục lạc, nàng âu yếm sắp đặt cho chàng—dẫu còn trẻ—được ở cùng các kỹ nữ. Bấy giờ chàng sa sầm nét mặt, và bị nỗi hổ thẹn bao trùm.

Verse 67

उवाच प्ररुदन्भार्यां शूद्रो व्याकुलचेतनः । परिपालय मां देवि वेश्यासक्तं सुनिष्ठुरम् ॥ ६७ ॥

Tâm trí rối bời, người Thủ-đà-la khóc mà nói với vợ: “Hỡi người yêu dấu, xin che chở cho ta—kẻ đã vướng luyến một kỹ nữ và trở nên lòng dạ cứng cỏi, tàn nhẫn.”

Verse 68

न मयोपकृतं किंचित्तव सुंदरि पापिना । रमते वेश्यया सार्द्धं बहूनब्दान्सुमध्यमे ॥ ६८ ॥

“Ôi người đẹp, ta—kẻ tội lỗi—chẳng hề làm được điều gì để đỡ đần nàng. Suốt bao năm, hỡi người thắt lưng thon, hắn đã vui thú cùng một kỹ nữ.”

Verse 69

यो भार्यां प्रणतां पापोनानुमन्येत गर्वितः । सोऽशुभानि समाप्नोति जन्मानि दश पंच च ॥ ६९ ॥

Kẻ tội lỗi, kiêu mạn, không đoái nhận người vợ cúi mình khiêm hạ, sẽ chuốc lấy tai ương và phải thọ mười và năm (tức mười lăm) lần sinh bất tường.

Verse 70

दिवाकीर्तिगृहे तस्माद्योनिं प्राप्स्यामि गर्हिताम् । तवापमानतो देवि मनो न कलुषीकृतम् ॥ ७० ॥

Vì thế, trong nhà của Di-vā-kīrti, ta sẽ nhận một kiếp sinh bị chê trách; nhưng, hỡi Nữ Thần, tâm ta không bị vẩn đục bởi lời nhục mạ nàng đã dành cho ta.

Verse 71

इति भर्तृवचः श्रुत्वा भार्या भर्तारमब्रवीत् । पुराकृतानि पापानि दुःखानि प्रभवंति हि । तानि सक्षमते विद्वान् स विज्ञेयो नृणां वरः ॥ ७१ ॥

Nghe lời chồng, người vợ đáp: “Quả thật, những tội lỗi đã tạo từ thuở trước sinh ra khổ đau. Người trí biết nhẫn chịu chúng với lòng khoan dung, đáng được nhận là bậc tối thượng trong loài người.”

Verse 72

तन्मया पापया पापं कृतं वै पूर्वजन्मनि । तद्भजंत्या न मे दुःखं न विषादः कथंचन ॥ ७२ ॥

Ta—kẻ tội lỗi—quả đã tạo tội trong đời trước. Nhưng khi ta phụng thờ Ngài với lòng bhakti, nơi ta không còn khổ đau, chẳng còn u sầu chút nào.

Verse 73

एवमुक्त्वा समाश्वास्य भर्तारमनुशास्य च । अनीतं जनकाद्वित्तं बंधुभ्यो वरवर्णिनी ॥ ७३ ॥

Nói như vậy xong, nàng an ủi và khuyên dạy chồng. Rồi người phụ nữ da sắc đẹp ấy đem của cải mang từ nhà cha chia cho bà con thân thuộc.

Verse 74

क्षीरोदनिलयावासं मन्यते स्म सती पतिम् । दिवा दिवा त्रिर्यत्नेन रात्रौ गुह्यविशोधनम् ॥ ७४ ॥

Người vợ trinh chính ấy xem chồng như bậc cư ngụ nơi cung điện của Biển Sữa. Ngày qua ngày, nàng cẩn trọng nỗ lực ba bề; và ban đêm cũng thực hành những nghi thức thanh tịnh kín nhiệm.

Verse 75

रजनीकरवृक्षोत्थं गृह्य निर्यासमंजसा । नखेन पातयेद्भर्तुः क्रिमीन्कुष्ठाच्छनैः शनैः ॥ ७५ ॥

Lấy nhựa tiết ra từ cây rajanīkara, người ta nên dùng móng tay mà nhẹ nhàng gỡ dần những con giòi khỏi vết lở loét phong cùi của chồng—chậm rãi, từng chút một.

Verse 76

मयूरपुच्छसंयुक्तं पवनं चाकरोत्तदा । न देवि रात्रौ स्वपिति न दिवा च वरानना ॥ ७६ ॥

Bấy giờ, chàng tạo ra một luồng gió như có gắn lông đuôi công. Và, ô nữ thần—người mặt hoa—nàng chẳng ngủ cả đêm lẫn ngày.

Verse 77

भर्तृदुःखेन संतप्ता अपश्यज्ज्वलितं जगत् । यद्यस्ति वसुधा देवी पितरो देवतास्तथा ॥ ७७ ॥

Bị thiêu đốt bởi nỗi đau thương cho chồng, nàng thấy cả thế gian như đang bốc cháy. "Nếu nữ thần Đất tồn tại, cũng như các Tổ tiên và chư thiên..."

Verse 78

कुर्वंतु रोगहीनं मे भर्तारं गतकल्मषम् । चंडिकायै प्रदास्यामि रक्तं मांससमुद्भवम् ॥ ७८ ॥

"Cầu xin các ngài cho chồng tôi khỏi bệnh và sạch hết tội lỗi. Tôi sẽ dâng lên nữ thần Caṇḍikā máu huyết từ xác thịt."

Verse 79

नृच्छागमहिषोपेतं भर्तुरारोग्यहेतवे । सादरं कारयिष्यामि उपवासान्दशैव तु ॥ ७९ ॥

Vì sức khỏe của chồng, tôi sẽ kính cẩn cử hành nghi lễ với các vật hiến tế bao gồm một người, một con dê và một con trâu, và tôi sẽ thực hiện mười lần nhịn ăn.

Verse 80

शरीरं स्थापयिष्येऽहं सूक्ष्मकंटकसंस्तरे । नोपभोक्ष्यामि मधुरं नोपभोक्ष्यामि वै घृतम् ॥ ८० ॥

"Tôi sẽ đặt thân mình nằm trên giường gai nhọn. Tôi sẽ không ăn đồ ngọt, cũng chẳng dùng bơ lỏng (ghee)."

Verse 81

बाह्याभ्यंगविहीनाहं संस्थास्ये दिनसंचयम् । जीवतां रोगहीनो हि भर्ता मे शरदां शतम् ॥ ८१ ॥

Không còn xức dầu thơm bên ngoài, tôi sẽ héo hon từng ngày. Vì chồng tôi—khi tôi còn sống—cầu mong chàng không bệnh tật suốt một trăm mùa thu.

Verse 82

एवं प्रव्याहरंती सा वासरे वासरे गते । अथ कालेन चाल्पेन त्रिदोषोऽस्य व्यजायत ॥ ८२ ॥

Như vậy, nàng cứ lặp lại những lời ấy ngày qua ngày; chẳng bao lâu, tam doṣa—vāta, pitta và kapha—liền nổi dậy trong thân ông như một chứng bệnh.

Verse 83

त्रिकटुं प्रददौ भर्तुर्यत्नेन महता तदा । शीतार्तः कंपमानोऽसौ पत्न्यंगुलिमखंडयत् ॥ ८३ ॥

Bấy giờ, với nỗ lực lớn, nàng dâng cho chồng trikaṭu—ba vị cay. Nhưng ông bị lạnh hành, run rẩy, nên đã làm dập (làm tổn thương) ngón tay của vợ.

Verse 84

उभयोर्दतयोः श्लेषः सहसा समपद्यत । तत्खंडमंगुलेर्वक्त्रे स्थितं नृपतिवल्लभे ॥ ८४ ॥

Bỗng chốc, răng của cả hai va vào nhau và mắc chặt; mảnh vỡ ấy kẹt trong miệng Aṅguli, người được nhà vua yêu quý.

Verse 85

अथ विक्रीय वलयं क्रीत्वा काष्ठानि भूरिशः । चितां सार्पिर्युतां चक्रे मध्ये धृत्वा पतिं तदा ॥ ८५ ॥

Rồi nàng bán chiếc vòng tay, mua thật nhiều củi, dựng giàn hỏa táng được xức bơ sữa (ghee); và khi ấy đặt chồng mình ở chính giữa.

Verse 86

अवरुह्य च बाहुभ्यां पादेनाकृष्य पावकम् । मुखे सुखं समाधाय हृदये हृदयं तथा ॥ ८६ ॥

Rồi ông bước xuống, dùng hai tay và cả bàn chân kéo ngọn lửa thiêng về phía mình; sau đó đặt sự an lạc (sukha) nơi miệng, và cũng đặt trái tim vào trong trái tim.

Verse 87

जघने जघनं देवि आत्मनः संनिवेश्य वै । दाहयामास कल्याणी भर्तुर्देहं रुजान्वितम् ॥ ८७ ॥

Ôi Nữ Thần, đặt chính hông mình lên hông chàng, người phụ nữ cát tường ấy đã thiêu thân thể của phu quân, dẫu thân ấy đang chịu đau đớn.

Verse 88

आत्मना सह चार्वंगी ज्वलिते जातवेदसि ॥ ८८ ॥

Với chính thân mình, người phụ nữ tay chân thon đẹp ấy đã bước vào ngọn lửa Jātavedas đang rực cháy (ngọn lửa thiêng).

Verse 89

विमुच्य देहं सहसा जगाम पतिं समादाय च देवलोकम् । विशोधयित्वा बहुपापसंघान्स्वकर्मणा दुष्करसाधनेन ॥ ८९ ॥

Lập tức lìa bỏ thân xác, nàng ra đi ngay, mang theo phu quân đến cõi chư thiên; nhờ chính hành vi của mình—một pháp hạnh khó thực hành—nàng đã tẩy sạch bao đống tội lỗi.

Verse 90

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे पतिव्रतोपाख्यानं नाम षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥

Như vậy kết thúc chương mười sáu, mang tên “Câu chuyện về Pativratā (người vợ trinh chính, tận hiến với chồng),” trong phần Uttara-bhāga của tôn kinh Bṛhannāradīya Purāṇa.