Mārkaṇḍeya-varṇanam (The Description of Mārkaṇḍeya)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः । किं चकार च तद् ब्रूहि हरिर्भार्गववंशजः ॥ १ ॥

Nārada thưa: Bạch Bà-la-môn, vì sao Đấng Bhagavān ấy lại đến làm con của Mṛkaṇḍu? Và Hari—đấng thuộc dòng dõi Bhṛgu—đã làm những gì? Xin hãy nói cho con biết.

Verse 2

श्रूयते च पुराणेषु मार्कण्डेयो महामुनिः । अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे ॥ २ ॥

Cũng được nghe trong các Purāṇa rằng đại hiền triết Mārkaṇḍeya đã chiêm kiến ảo lực thần diệu của Viṣṇu (Vaiṣṇavī māyā) trong cơn đại hồng thủy của thời kiếp hoại, giáng xuống bậc trường thọ.

Verse 3

सनक उवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां सनातनीम् । विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कण्डेयमुनिं प्रति ॥ ३ ॥

Sanaka nói: Hãy lắng nghe, hỡi Nārada; ta sẽ kể cho ngươi câu chuyện vĩnh cửu này—tràn đầy lòng sùng kính Viṣṇu—liên hệ đến bậc hiền triết Mārkaṇḍeya.

Verse 4

तपसोऽन्ते मृकण्डुस्तु भार्यामुद्वाह्य सत्तमः । गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः ॥ ४ ॥

Khi mãn thời kỳ khổ hạnh, hiền thánh Mṛkaṇḍu bậc tối thượng đã cưới vợ và bước vào giai đoạn gia chủ—tâm kiên định, vững tin, an hòa, tự chế, và viên mãn mục đích.

Verse 5

तस्य भार्या शुचिर्दक्षा नित्यं पतिपरायणा । मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता ॥ ५ ॥

Vợ ngài vốn thanh khiết, khéo léo, luôn một lòng nương tựa nơi chồng; bằng tâm, lời và thân, nàng giữ trọn hạnh nguyện pativratā—trung trinh với phu quân.

Verse 6

काले दधार सा गर्भं हरितेजॐशसंभवम् । सुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनं परम् ॥ ६ ॥

Đến kỳ, nàng thụ thai—đứa trẻ sinh từ một phần hào quang của Hari; và khi tròn mười tháng, nàng hạ sinh một người con trai rực sáng, vô cùng chói lọi.

Verse 7

स ऋषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् । जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम् ॥ ७ ॥

Vị hiền thánh ấy vô cùng hoan hỷ khi thấy con trai có tướng mạo cát tường; liền cho cử hành các lễ nghi sơ sinh và nghi lễ mừng lành, đúng pháp và đúng nghi quỹ.

Verse 8

स बालो ववृधे तत्र शुक्लपक्ष इवोडुपः । ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः ॥ ८ ॥

Đứa bé lớn lên tại đó, như trăng dần tròn trong nửa tháng sáng. Rồi đến năm thứ năm, em được làm lễ upanayana—thọ nhận dây thiêng—trong niềm hoan hỷ.

Verse 9

शिक्षां चकार विप्रेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् । नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदा दृष्ट्वा विधानतः ॥ ९ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ngài đã soạn Vệ-đà Śikṣā, một bộ tổng tập về dharma được sắp đặt theo phép tắc. Này con, hễ gặp người “hai lần sinh” thì luôn phải đảnh lễ cung kính, đúng theo nghi thức.

Verse 10

त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्जलिदानतः । वैदिकं कर्म कर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम् ॥ १० ॥

Sau khi thờ lạy Mặt Trời vào ba thời giao điểm trong ngày và dâng nước bằng hai tay chắp (añjali) làm lễ cúng, người ta nên hành các nghi lễ Vệ-đà—trước hết phải học tụng Vệ-đà.

Verse 11

ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा । निषिद्धं वर्जनीयं स्याद् दुष्टसंभाषणादिकम् ॥ ११ ॥

Nhờ hạnh phạm hạnh (brahmacarya) và khổ hạnh (tapas), hãy luôn thờ phụng Hari; và điều gì bị cấm thì phải tránh xa—trước hết là lời nói xấu ác và những điều tương tự.

Verse 12

साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा । न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत् ॥ १२ ॥

Hãy luôn sống cùng các bậc thiện nhân, những người chuyên tâm bhakti đối với Viṣṇu. Chớ nuôi lòng oán ghét bất cứ ai; trái lại, hãy thực hành điều lợi ích cho mọi loài.

Verse 13

इज्याध्ययनदानानि सदा कार्याणि ते सुत । एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ॥ १३ ॥

“Này con, hãy luôn thực hành lễ bái, học tụng Vệ-đà và bố thí.” Được cha chỉ dạy như vậy, đại thánh hiền Mārkaṇḍeya—bậc tôn quý giữa các ẩn sĩ—đã vâng theo.

Verse 14

चचार धर्मं सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् । मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः ॥ १४ ॥

Đại hiền triết Mārkaṇḍeya, bậc phúc đức lớn, luôn bước đi trên con đường Dharma, không ngừng quán niệm Hari; ngài đầy lòng từ bi và hết mực yêu kính chính pháp.

Verse 15

आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः । वशी शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः ॥ १५ ॥

Ngài tự chủ, giữ trọn lời thệ nguyện; rực sáng như mặt trời; nghiêm trì kỷ luật, điều phục bản thân, an tịnh; bậc đại trí, thông suốt ý nghĩa của mọi nguyên lý chân thật.

Verse 16

तपश्चचार परममच्युतप्रीतिकारणम् । आराधितो जगन्नाथो मार्कण्डेयेन धीमता ॥ १६ ॥

Bậc trí Mārkaṇḍeya thực hành khổ hạnh tối thượng, cốt để cầu ân sủng của Acyuta; nhờ vậy, Jagannātha—Chúa tể vũ trụ—được ngài chí thành thờ phụng.

Verse 17

पुराणसंहितां कर्त्तुं दत्तवान्वरमच्युतः । मार्कण्डेयो मुनिस्तस्मान्नारायण इति स्मृतः ॥ १७ ॥

Acyuta ban ân cho phép biên soạn bộ tổng tập Purāṇa. Vì thế, hiền giả Mārkaṇḍeya được ghi nhớ với danh xưng “Nārāyaṇa”.

Verse 18

चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः । जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः ॥ १८ ॥

Vị đại tín đồ trường thọ của Đấng Thần trên các thần, bậc mang Luân xa, khi toàn thế gian hóa thành một biển cả duy nhất, đã chiêm kiến uy lực tự hữu của Janārdana (Viṣṇu).

Verse 19

तस्य दर्शयितुं विप्रास्तं न संहृतवान्हरिः । मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥ १९ ॥

Hỡi các Bà-la-môn, Hari không rút người ấy khỏi cõi đời, để nêu bày làm gương. Người ấy là Mārkaṇḍeya, người con hiền trí của Mṛkaṇḍu, đầy đủ lòng sùng kính đối với đức Viṣṇu.

Verse 20

तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् । मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम् ॥ २० ॥

Trong biển nước vô cùng kinh khiếp ấy, Mārkaṇḍeya vẫn trụ lại—như chiếc lá khô trôi nổi—suốt thời gian Hari đích thân an nằm trong giấc định (yoga-nidrā).

Verse 21

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः शृणु । दशभिः पञ्चभिश्चैव निमैषैः परिकीर्तिता ॥ २१ ॥

Hãy nghe khi ta nói: ta sẽ trình bày chuẩn lượng của thời gian. Người ta truyền dạy rằng nó được kể là gồm mười lăm nimeṣa.

Verse 22

काष्ठा तत्त्रिंशतो ज्ञेया कला पद्मजनन्दन । तत्त्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः षड्भिर्घटिका स्मृता ॥ २२ ॥

Hỡi người con yêu dấu của Padmajā (Phạm Thiên), hãy biết: ba mươi kāṣṭhā hợp thành một kalā; ba mươi kalā gọi là một kṣaṇa; và sáu kṣaṇa như thế được truyền thống tính là một ghaṭikā.

Verse 23

तद्द्वयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनं तत्त्रिंशताभवेत् । त्रिंशद्दिनैर्भवेन्मासः पक्षद्वितयसंयुतः ॥ २३ ॥

Gấp đôi đơn vị ấy thì thành một muhūrta; ba mươi muhūrta hợp thành một ngày. Ba mươi ngày thành một tháng, gồm đủ hai nửa tháng (hai pakṣa).

Verse 24

ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्त्रयेणायनं स्मृतम् । तद्द्वयेन भवेदब्दः स देवानां दिनं भवेत् ॥ २४ ॥

Hai tháng hợp thành một mùa (ṛtu); ba mùa như thế được gọi là ayana (nửa năm). Hai ayana thành một năm (abda), và năm ấy chính là một ngày của chư Thiên.

Verse 25

उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् । मानुषेणैव मासेन पितॄणां दिनमुच्यते ॥ २५ ॥

Người ta nói uttarāyaṇa (đường Bắc) là ban ngày, còn dakṣiṇāyana (đường Nam) quả thật là ban đêm. Và chỉ bằng một tháng của loài người, “một ngày” của các Pitṛ (tổ tiên) được tính.

Verse 26

तस्मात्सूर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम् ॥ २६ ॥

Vì thế, nhờ hiểu sự hội hợp và phép tính của Mặt Trời cùng Mặt Trăng, người ta nên biết thước đo tối thượng của một kalpa. Một “thiên yuga” (daivata-yuga) gồm mười hai nghìn năm của chư Thiên.

Verse 27

दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् । एकसप्ततिसंख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः ॥ २७ ॥

Hai nghìn thiên yuga hợp thành một kalpa của Phạm Thiên (Brāhma-kalpa) theo cách tính của loài người. Và một manvantara được đo bằng bảy mươi mốt thiên yuga như thế.

Verse 28

चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसं मुने । यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ २८ ॥

Hỡi bậc hiền triết, bởi mười bốn Manvantara này mà thời lượng của “ngày” của Phạm Thiên được xác định; và “đêm” cũng được tuyên nói là có cùng một độ dài như ngày ấy.

Verse 29

नाशमायाति विप्रेन्द्र तस्मिन्काले जगत्त्रयम् । मानुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु ॥ २९ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, vào thời ấy ba cõi (tam giới) đi đến chỗ hoại diệt. Nay hãy nghe thước đo của thời gian ấy, được tính theo hàng nghìn năm của loài người.

Verse 30

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने । तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः ॥ ३० ॥

Hỡi bậc hiền triết, một ngày của Phạm Thiên (Brahmā) gồm một nghìn chu kỳ của bốn yuga. Cũng như vậy, tháng và năm của Ngài—đấng Vedhas, Đấng Tạo Hóa—cần được hiểu là cấu thành từ những ngày ấy.

Verse 31

परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्द्विजाः । विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ ३१ ॥

Hỡi các bậc nhị sinh, theo giáo thuyết ấy, phải hiểu thời lượng là hai parārdha; và “ngày của Vishnu” cũng nên biết là có cùng thước đo ấy. Đêm của Ngài lại được tuyên nói là có ba phần.

Verse 32

मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् । तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशक्त्युपबृंहितः । आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसन्निधौ ॥ ३२ ॥

Bấy giờ, con trai của Mṛkaṇḍu đứng yên bất động như chiếc lá héo. Trong cõi nước mênh mông đáng sợ ấy, được năng lực của Vishnu nâng đỡ, người ở ngay trước sự hiện diện của Hari, chuyên nhất thiền quán về Ngã Tối Thượng.

Verse 33

अथ काले समायाते योगनिद्रा विमोचितः । सृष्टवान्ब्रह्मरूपेण जगदेतच्चराचरम् ॥ ३३ ॥

Rồi khi thời khắc đã định đến, Ngài thoát khỏi giấc ngủ yoga. Mang hình tướng Phạm Thiên, Ngài sáng tạo toàn thể vũ trụ này—cả loài động và loài bất động.

Verse 34

संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः । विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः ॥ ३४ ॥

Thấy nước đã rút lui và vũ trụ đã được tạo thành, con trai của Mṛkaṇḍu—kinh ngạc và tràn đầy hỷ lạc tối thượng—liền phủ phục đảnh lễ dưới chân Hari.

Verse 35

शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम् ॥ ३५ ॥

Đại hiền triết Mārkaṇḍeya chắp tay đặt lên đỉnh đầu, rồi dùng những lời cầu nguyện thân thiết mà tán thán Đấng có tự thể chỉ là Hỷ Lạc vĩnh cửu.

Verse 36

मार्कण्डेय उवाच । सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् । वासुदेवमनाधारं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३६ ॥

Mārkaṇḍeya thưa rằng: Con đảnh lễ Janārdana—Vāsudeva, Nārāyaṇa chí tôn—Đấng ngàn đầu, không chút khổ não, chẳng nương tựa vào bất cứ chỗ dựa bên ngoài nào.

Verse 37

अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्द्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३७ ॥

Con đảnh lễ Janārdana—Đấng vô lượng, bất sinh, không già, thường hằng; tự thể chỉ là Hỷ Lạc vĩnh cửu bất phân; vượt ngoài suy luận và không thể diễn tả.

Verse 38

अक्षरं परमं नित्यं विश्वाक्षं विश्वसम्भवम् । सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३८ ॥

Con đảnh lễ Janārdana—Đấng bất hoại, tối thượng, thường hằng; Chúa Tể thấy khắp vũ trụ, nguồn phát sinh của vũ trụ; Đấng hàm chứa mọi chân lý, an tịnh và chính là Hòa Bình.

Verse 39

पुराणं पुरुषं सिद्धं सर्वज्ञानैकभाजनम् । परात्परतरं रूपं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३९ ॥

Con cúi lạy Janārdana—Đấng Purusha Tối Thượng vĩnh cửu, viên mãn; chính là Purāṇa, là nơi dung chứa duy nhất của mọi tri thức; sắc thân Ngài siêu việt cả cái “siêu việt”, vượt trên bậc tối thượng.

Verse 40

परं ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् । सर्वैकरूपं परमं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४० ॥

Ngài là Ánh Sáng tối thượng, là Thánh Trú tối thượng, là Đấng thanh tịnh tối thượng—chính là cảnh giới tối cao. Con cúi lạy Janārdana, Đấng Tối Thượng, một hình thể hiện hữu trong muôn hình.

Verse 41

तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् । सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४१ ॥

Con cúi lạy Janārdana—Đấng thuần ý thức và hỷ lạc thường hằng; là cảnh giới tối thượng vượt trên mọi bậc; là Thực Tại trùm khắp và vĩnh cửu; tối cao và thù thắng nhất.

Verse 42

सगुणं निर्गुणं शान्तं मायाऽतीतं सुमायिनम् । अरूपं बहुरूपं तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४२ ॥

Con cúi lạy Janārdana—Đấng vừa có thuộc tính vừa vượt ngoài thuộc tính; an tịnh; vượt ngoài Māyā mà vẫn là Chúa tể của Māyā; vô tướng mà hiện bày muôn tướng.

Verse 43

यत्र तद्भगवान्विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । तमादिदेवमीशानं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४३ ॥

Con cúi lạy Janārdana—Đấng Thần sơ nguyên, Đấng Chúa tể tối thượng; nơi Ngài, Bhagavān tạo dựng vũ trụ, gìn giữ nó, và cũng khiến nó tan hoại.

Verse 44

परेश परमानन्द शरणागतवत्सल । त्राहि मां करुणासिन्धो मनोतीत नमोऽस्तु ते ॥ ४४ ॥

Ôi Đấng Tối Thượng, niềm an lạc tối thượng, Đấng thương yêu kẻ nương tựa—xin cứu con. Ôi biển cả từ bi, Đấng vượt ngoài tâm trí—con kính lễ Ngài.

Verse 45

एवं स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयं जगद्गुरुम् । उवाच परया प्रीत्या शंखचक्रगदाधरः ॥ ४५ ॥

Khi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn—Mārkaṇḍeya, bậc đạo sư của thế gian—đang tán dương như vậy, Đức Chúa cầm ốc, đĩa và chùy đã phán với niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः । तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा ॥ ४६ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Trong đời, những ai là Bhagavata, lòng trí chuyên nhất nơi bhakti đối với Chúa, và tâm luôn gắn bó với các tín đồ của Ngài—Ta hài lòng về họ, không chút nghi ngờ. Ta hằng bảo hộ họ mãi.”

Verse 47

अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः । भगवद्भक्तरूपेण लोकान्रक्षामि सर्वदा ॥ ४७ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, chính Ta luôn hiện hữu trong hình tướng ẩn mật; mang dáng vẻ một tín đồ của Chúa, Ta hằng bảo hộ các cõi thế gian.

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । किं लक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्म्मणा । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कौतूहलपरो यतः ॥ ४८ ॥

Mārkaṇḍeya thưa: “Những dấu hiệu phân biệt của các Bhagavata là gì? Do loại nghiệp nào mà họ trở thành như vậy? Con mong được nghe điều ấy, vì lòng con đầy khát khao tìm hiểu.”

Verse 49

श्रीभगवानुवाच । लक्षणं भागवतानां शृणुष्व मुनिसत्तम । वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः ॥ ४९ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, hãy lắng nghe những đặc tướng của các Bhāgavata (người sùng kính Chúa). Quả thật, sự vĩ đại của họ không thể nói trọn, dẫu dùng đến muôn ức lời.”

Verse 50

ये हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अमत्सराः । वशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५० ॥

Những ai chuyên tâm vì lợi ích của mọi loài, không ganh ghét, không ác ý, tự chế, không tham cầu, tâm an tịnh—những người ấy thật là Bhāgavata tối thượng, bậc sùng kính cao nhất của Chúa.

Verse 51

कर्म्मणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते । अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५१ ॥

Những ai không làm tổn hại người khác bằng hành động, bằng ý nghĩ hay bằng lời nói, và sống theo hạnh không chấp thủ—được ghi nhớ là Bhāgavata chân thật.

Verse 52

सत्कथाश्रवणे येषां वर्त्तते सात्विकी मतिः । तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५२ ॥

Những ai có trí hiểu thanh tịnh (sāttvika) an trú trong việc lắng nghe thánh thoại, và có lòng sùng kính đối với các tín đồ của Ngài cũng như đối với Đức Viṣṇu—quả thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 53

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः । गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५३ ॥

Những bậc ưu tú trong loài người, hết lòng phụng dưỡng cha mẹ, và xem sự phụng dưỡng ấy với lòng tôn kính thiêng liêng như đối với sông Gaṅgā và Đấng Chúa Tể vũ trụ—quả thật là Bhāgavata tối thượng.

Verse 54

ये तु देवार्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः । पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५४ ॥

Những ai hoan hỷ trong việc thờ phụng Bhagavān, và những ai được biết là người thực hành sự thờ phụng ấy—khi thấy lễ bái liền vui mừng, tán thán và tùy hỷ—thật là bậc tối thượng trong hàng Bhāgavata (người sùng kính).

Verse 55

व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराश्च ये । वियुक्तपरनिन्दाश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५५ ॥

Những ai chuyên tâm phụng sự người giữ giới nguyện và các vị yati (bậc xuất ly), lại không vướng thói chê bai người khác—thật là bậc tối thượng trong hàng người sùng kính Bhagavān.

Verse 56

सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः । ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५६ ॥

Những bậc ưu tú giữa loài người, nói lời lợi ích cho hết thảy, và ở đời biết trân trọng đức hạnh (thấy điều tốt nơi người khác)—họ được ghi nhớ là Bhāgavata, người sùng kính chân thật.

Verse 57

आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यन्ति नरोत्तमाः । तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५७ ॥

Những bậc ưu tú giữa loài người, nhìn mọi chúng sinh như chính bản thân mình, và giữ tâm bình đẳng đối với kẻ thù lẫn bạn bè—thật là bậc tối thượng trong hàng Bhāgavata.

Verse 58

धर्म्मशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये । सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५८ ॥

Những ai giảng giải các Dharma-śāstra, hoan hỷ nói lời chân thật, và siêng năng phụng sự bậc hiền thiện—họ thật là bậc tối thượng trong hàng Bhāgavata (người sùng kính Chúa).

Verse 59

व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा । तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५९ ॥

Những ai giảng giải các Purāṇa, những ai cũng kính cẩn lắng nghe, và những ai một lòng sùng kính vị thuyết giảng giáo pháp ấy—thật sự là bậc Bhāgavata tối thượng, những người mộ đạo hàng đầu của Bhagavān.

Verse 60

ये गोब्राह्मणशुश्रूषां कुर्वते सततं नराः । तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६० ॥

Những người luôn phụng sự bò và các brāhmaṇa, cùng những người chuyên tâm hành hương đến các thánh địa—quả thật là bậc Bhāgavata tối thượng, những người mộ đạo ưu tú nhất của Chúa.

Verse 61

अन्येषामुदयं दृष्ट्वा येऽभिनंदन्ति मानवाः । हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६१ ॥

Những người thấy sự hưng thịnh của kẻ khác mà hoan hỷ tán thán, không ganh ghét, và những người trọn lòng nương tựa Danh thánh của Hari—quả thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 62

आरामारोपणरतास्तडागपरिरक्षकाः । कासारकूपकर्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६२ ॥

Những người vui thích trồng cây lập vườn, gìn giữ ao hồ và hồ chứa nước, và đào đắp hồ lớn cùng giếng nước—quả thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 63

ये वै तडागकर्तारो देवसद्मानि कुर्वते । गायत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६३ ॥

Những người xây ao hồ vì lợi ích chung, những người dựng đền thờ—nơi ngự của chư thiên, và những người chuyên cần trì tụng Gāyatrī—quả thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 64

येऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वाऽतिहर्षिताः । रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६४ ॥

Ai nghe danh hiệu của Hari mà hoan hỷ tán thán với niềm vui lớn, thân thể rùng mình nổi gai ốc—người ấy thật là bậc Bhāgavata tối thượng (đại tín đồ).

Verse 65

तुलसीकाननं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः । तत्काष्ठाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६५ ॥

Ai thấy rừng Tulasī liền cúi đầu đảnh lễ—và ai có đôi tai được đánh dấu/trang sức bằng gỗ thiêng ấy—người ấy thật là bậc Bhāgavata tối thượng, tín đồ hàng đầu của Bhagavān.

Verse 66

तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये । तन्मूलमृतिकां ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६६ ॥

Ai chỉ hít hương thơm của Tulasī mà lòng đã mãn nguyện an vui—và ai còn kính trọng cả lớp đất thiêng nơi gốc rễ của nàng—người ấy thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 67

आश्रमाचारनिरतास्तथैवातिथिपूजकाः । ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६७ ॥

Ai chuyên tâm giữ đúng hạnh nghi của các āśrama, lại kính lễ phụng sự khách đến, và có thể giảng giải ý nghĩa của Veda—người ấy thật là bậc Bhāgavata tối thượng, hàng cao nhất trong các tín đồ của Chúa.

Verse 68

शिवप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः । त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६८ ॥

Ai được Śiva thương mến, một lòng gắn bó với Śiva, chuyên chú thờ phụng dưới chân Śiva—và mang tripuṇḍra, ba vạch tro thiêng—người ấy thật là bậc Bhāgavata tối thượng.

Verse 69

व्याहरन्ति च नामानि हरेः शम्भोर्महात्मनः । रुद्रा क्षालंकृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६९ ॥

Những ai luôn xưng tụng danh hiệu của Hari và của Śambhu (Śiva) đại tâm, và những Rudra được trang nghiêm bởi sự xưng danh ấy—quả thật là bậc tối thượng trong hàng Bhāgavata, người sùng kính Bhagavān.

Verse 70

ये यजन्ति महादेवं क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः । हरिं वा परया भक्त्या ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७० ॥

Những ai thờ phụng Mahādeva bằng các lễ tế (kratu) kèm theo nhiều bố thí, hoặc thờ phụng Hari với lòng bhakti tối thượng—họ quả thật là Bhāgavata-uttama, bậc cao nhất trong hàng người sùng kính Chúa Tể.

Verse 71

विदितानि च शास्त्राणि परार्थं प्रवदन्ति ये । सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७१ ॥

Những ai đã thấu hiểu kinh điển và giảng dạy vì lợi ích của người khác, và những ai ở mọi nơi đều dự phần nơi đức hạnh—họ được ghi nhớ là Bhāgavata, người sùng kính Chúa Tể.

Verse 72

शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि । समबुद्ध्या प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७२ ॥

Những ai hành xử với tâm bình đẳng và lòng tôn kính như nhau đối với Śiva, Đấng Tối Thượng, và đối với Viṣṇu, Paramātmā—họ được ghi nhớ là Bhāgavata, bậc chân tín.

Verse 73

शिवाग्निकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः । शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७३ ॥

Những ai chuyên cần trong các nghi lễ hỏa tế dâng Śiva, hoan hỷ trong japa thần chú năm âm (pañcākṣara), và an trú trong thiền quán về Śiva—họ quả thật là Bhāgavata-uttama, bậc tối thượng trong hàng người sùng kính.

Verse 74

पानीयदाननिरता येऽन्नदानरतास्तथा । एकादशीव्रतरता ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७४ ॥

Những ai chuyên tâm bố thí nước uống, cũng hoan hỷ bố thí thức ăn, và kiên định giữ giới nguyện Ekādaśī—những người ấy thật là bậc tối thượng trong hàng tín đồ của Bhagavān.

Verse 75

गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये । मदर्थं कर्म्मकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७५ ॥

Những ai chuyên tâm hiến tặng bò, và những ai chuyên tâm gả con gái (kanyādāna), và thực hành các việc ấy vì Ta—quả thật họ là bậc tối thượng trong hàng tín đồ của Bhagavān.

Verse 76

एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्तिताः । मयाऽपि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि ॥ ७६ ॥

Này bậc brāhmaṇa, ở đây chỉ nêu lên một vài vị trong hàng bhāgavata (tín đồ của Chúa). Ngay cả Ta cũng không thể kể hết—dẫu trải qua hàng trăm ức năm.

Verse 77

तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा । सर्वभूताश्रयो दान्तो मैत्रो धर्म्मपरायणः ॥ ७७ ॥

Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng brāhmaṇa, chính ông cũng hãy luôn sống đoan chính: làm nơi nương tựa cho muôn loài, tự chế, hiền hòa thân thiện, và một lòng nương theo dharma.

Verse 78

पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्म्मं सर्वं समाचरन् । मन्मूर्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि ॥ ७८ ॥

Bằng cách thực hành trọn vẹn mọi dharma, lặp đi lặp lại cho đến tận cùng thời đại, và chuyên chú thiền quán về Thánh tướng của Ta, ông sẽ đạt đến cảnh giới nirvāṇa tối thượng.

Verse 79

एवं मृकण्डुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः । दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७९ ॥

Như vậy, Đức Chúa—biển cả của lòng từ mẫn—đã ban ân phúc cho con trai của Mṛkaṇḍu, người tín đồ của chính Ngài; rồi Đấng Chủ Tể chư thiên liền ẩn mất ngay tại nơi ấy.

Verse 80

मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा । चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः ॥ ८० ॥

Bậc hiền triết Mārkaṇḍeya, người đại phúc, luôn an trú trong bhakti đối với Hari; Ngài thực hành Chánh Pháp tối thượng và cũng cử hành các lễ tế theo đúng nghi thức như kinh điển đã dạy.

Verse 81

शालग्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः । ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ८१ ॥

Tại thánh địa vĩ đại Śālagrāma, Ngài tu khổ hạnh tối thượng; và nhờ thiền định làm tiêu mòn mọi nghiệp, Ngài chứng đắc niết-bàn tối thượng.

Verse 82

तस्माज्जन्तुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः । ईप्सितं मनसा यद्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम् ॥ ८२ ॥

Vì thế, ai thờ phụng Hari và làm lợi ích cho mọi loài hữu tình, người ấy chắc chắn đạt được điều mình ước nguyện trong tâm—không chút nghi ngờ.

Verse 83

सनक उवाच । एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम । भगवद्भक्तिमाहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ८३ ॥

Sanaka nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ta đã trình bày trọn điều ông hỏi—về sự vĩ đại của bhakti đối với Đấng Thế Tôn. Ông còn muốn nghe gì nữa?”

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

Như vậy kết thúc Chương thứ năm, mang tên “Sự miêu tả về Mārkaṇḍeya”, trong Pada thứ nhất của phần Pūrva-bhāga thuộc Thánh điển Bṛhan-Nāradīya Purāṇa tôn kính.