Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे वंशानुवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः // ७४// समाप्तश्चायं तृतीयः पादः अथोत्तरभागप्रारमभः श्रुत्वा पादं तृतीयं तु क्रान्तं सूतेन धीमता / ततश्चतुर्थं पप्रच्छुः पादं वै ऋषिसत्तमाः

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do Vāyu thuyết, ở pāda thứ ba (upoddhāta), chương thứ bảy mươi bốn mang tên “Tường thuật các dòng dõi” đã kết thúc. Pāda thứ ba này cũng hoàn tất; nay phần sau bắt đầu. Nghe xong pāda thứ ba do Sūta hiền trí thuật lại, các bậc thánh hiền tối thượng liền hỏi về pāda thứ tư.

Verse 2

पादः क्रान्तस्तृतीयो ऽयमनुषङ्गेण नस्त्वया / चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय

Ngài đã thuận mạch mà hoàn tất pāda thứ ba này cho chúng tôi; nay xin thuật pāda thứ tư một cách tường tận, và cũng hãy nói về saṃhāra (sự tiêu dung).

Verse 3

मन्वन्तराणि सर्वाणि पूर्वाण्येवापरैः सह / सप्तर्षीणामथैतेषां सांप्रतस्यान्तरे मनोः

Ta sẽ thuật lại mọi Manvantara, cả trước lẫn sau, cùng các vị Thất Hiền (Saptarṣi) trong thời kỳ của Manu hiện tại.

Verse 4

विस्तरावयवं चैव निसर्गस्य महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च सर्वमेव ब्रवीहि नः

Bạch bậc Đại Hồn, xin hãy nói cho chúng tôi rõ về sự khai sinh rộng lớn và các phần của nó, và theo thứ tự mà thuật hết thảy.

Verse 5

सूत उवाच भवतां कथयिष्यामि सर्वमेतद्यथातथम् / पादं त्विमं ससंहारं चतुर्थं मुनिसत्तमाः

Sūta nói: Hỡi các bậc Muni tối thượng, ta sẽ kể hết thảy đúng như thật; đây là phần thứ tư, bao gồm cả sự tiêu hoại (saṃhāra).

Verse 6

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतस्य महात्मंनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः

Hỡi các bậc dvija, hãy lắng nghe tường tận và theo thứ tự về sự khai sinh trong thời Manu Vaivasvata, bậc đại hồn của hiện tại.

Verse 7

मन्वन्तराणां संक्षेपं भविष्यैः सह सप्तभिः / प्रलयं चैव लोकानां ब्रुवतो मे निबोधत

Hãy chú tâm hiểu khi ta nói về bản lược Manvantara, gồm cả bảy thời kỳ sẽ đến, và cả pralaya—sự tan rã của các cõi thế gian.

Verse 8

एतान्युक्तानि वै सम्यक्सप्तसप्तसु वै प्रजाः / मन्वन्तराणि संक्षेपाच्छृणुता नागतानि मे

Những điều ấy ta đã nói đúng đắn về bảy lần bảy loài chúng sinh. Nay hãy nghe ta tóm lược về các Manvantara sẽ đến trong tương lai.

Verse 9

सावर्णस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य ह / भविष्यस्य भविष्यं तु समासात्तन्निबोधत

Nay ta sẽ nói về Manu Sāvarṇa và Manu Vaivasvata. Còn những điều sẽ xảy đến trong tương lai, hãy hiểu theo lối tóm lược.

Verse 10

अनागताश्च सप्तैव स्मृतास्त्विह महर्षयः / कौशिको गालवश्चैव जामदग्न्यश्च भार्गवः

Tại đây ghi nhớ bảy vị Đại Thánh hiền sẽ đến: Kauśika, Gālava, Jāmadagnya và Bhārgava.

Verse 11

द्वैपायनो वशिष्टश्च कृपः शारद्वतस्तथा / आत्रेयो दीप्तिमांश्चैव ऋषयशृङ्गस्तु काश्यपः

Dvaipāyana, Vasiṣṭha, Kṛpa Śāradvata; Ātreya, Dīptimān, và Ṛṣyaśṛṅga Kāśyapa—cũng đều được kể vào đó.

Verse 12

भरद्वाजस्तथा द्रौणिरश्वत्थामा महायशाः / एते सप्त महात्मानो भविष्याः परमर्षयः / सुतपाश्चामिताभाश्च सुखाश्चैव गणास्त्रयः

Bharadvāja và Aśvatthāmā, con của Droṇa, lừng danh rạng rỡ. Bảy bậc đại hồn này về sau sẽ là các Paramarṣi. Lại có ba gaṇa: Sutapā, Amitābha và Sukha.

Verse 13

तेषां गणस्तु देवानामेकैको विंशकः स्मृतः / नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः

Trong các thần chúng ấy, mỗi nhóm (gaṇa) được kể là hai mươi vị. Nay ta sẽ xưng danh; các ngươi hãy chuyên tâm lắng nghe.

Verse 14

ऋतुस्तपश्च शुक्रश्च कृतिर्नेमिः प्रभाकरः / प्रभासो मासकृद्धर्मस्तेजोरश्मिः क्रतुर्विराट्

Rtu, Tapas, Śukra, Kṛti, Nemi, Prabhākara; Prabhāsa, Māsakṛt, Dharma, Tejorasmi, Kratu và Virāṭ.

Verse 15

अर्चिष्मान् द्योतनो भानुर्यशः कीर्त्तिर्बुधो धृतिः

Arciṣmān, Dyotana, Bhānu, Yaśas, Kīrti, Budha và Dhṛti.

Verse 16

विंशतिः सुतपा ह्येते नामभिः परिकीर्त्तिताः / प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः

Đây là hai mươi vị mang danh Sutapā, được tán dương bằng các tên: Prabhu, Vibhu, Vibhāsa, Jetā, Hantā, Rihā và Ṛtu.

Verse 17

सुमतिः प्रमतिर्दीप्तिः समाख्यातो महो महान् / देही मुनिरिनः पोष्टा समः सत्यश्च विश्रुतः

Sumati, Pramati, Dīpti, Samākhyāta, Maha, Mahān; Dehī, Muni, Rina, Poṣṭā, Sama, Satya và Viśruta.

Verse 18

इत्येतेह्यमिताभास्तु विंशतिः परिकीर्त्तिताः / दामो दानी ऋतः सोमो वित्तं वैद्यो यमो निधिः

Như vậy, hai mươi danh xưng rực sáng vô lượng đã được tán thuyết: Dāma, Dānī, Ṛta, Soma, Vitta, Vaidya, Yama và Nidhi.

Verse 19

होमो हव्यं हुतं दानं देयं दाता तपः शमः / ध्रुवं स्थानं विधानं च नियमश्चेति विंशतिः

Homa, havya, huta, bố thí, vật đáng cho, người ban cho, khổ hạnh và an tĩnh; cùng với Dhruva, Sthāna, Vidhāna và Niyama—hợp thành hai mươi.

Verse 20

सुखा ह्येते समाख्याताः सावर्ण्ये प्रथर्मेतरे / मारीचस्यैव ते पुत्राः कश्यपस्य महात्मनः

Trong khoảng đầu tiên của thời Sāvarṇi, họ được gọi là ‘Sukhā’; họ là những người con của bậc đại thánh Kaśyapa, thuộc dòng Marīci.

Verse 21

सांप्रतस्य भविष्यन्ति षष्टिर्देवास्तदन्तरे / सावर्णस्य मनोः पुत्रा भविष्यन्ति नवैव तु

Trong khoảng ấy sẽ có sáu mươi vị thiên thần của manvantara hiện tại; còn các con trai của Manu Sāvarṇi thì chỉ có chín vị mà thôi.

Verse 22

विरजाश्चार्वरीवांश्च निर्मोकाद्यास्तथा परे / नव चान्येषु वक्ष्यामि सावर्णेष्वन्तरेषु वै

Viraja, Cārvarīvān, Nirmoka và những vị khác cũng sẽ có; còn các nhóm chín vị khác trong những khoảng của Sāvarṇi, ta sẽ nói tiếp về sau.

Verse 23

सावर्णमनवश्चान्ये भविष्या ब्रह्मणः सुताः / मेरुसावर्णितस्ते वै चत्वारो दिव्यदृष्टयः

Những Manu khác mang danh Sāvarṇa về sau sẽ là con của Phạm Thiên (Brahmā). Họ được gọi là Meru-Sāvarṇi, bốn vị có thiên nhãn (divya-dṛṣṭi).

Verse 24

दक्षस्य ते हि वौहित्राः क्रियाया दुहितुः सुताः / महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौ जसः

Họ là cháu ngoại của Dakṣa, là con của nàng Kriyā, ái nữ của ngài. Được trang nghiêm bởi đại khổ hạnh, họ rực uy lực trên sườn núi Meru.

Verse 25

ब्रह्मादिभिस्तेजनिता दक्षेणैव च धीमता / महर्लोकं गता वृत्ता भविष्या मेरुमाश्रिताः

Họ được sinh ra bởi Phạm Thiên và các chư thần, lại cũng bởi Dakṣa bậc trí. Họ đã đến Maharloka và về sau sẽ nương tựa núi Meru mà an trụ.

Verse 26

महानुभावास्ते पूर्वं जज्ञिरे चाक्षुषेन्तरे / जज्ञिरे मनवस्ते हि भविष्यानागतान्तरे

Những bậc đại uy lực ấy trước kia đã sinh trong Manvantara Cākṣuṣa. Chính các Manu ấy sẽ lại xuất hiện trong manvantara tương lai sắp đến.

Verse 27

प्राचेतसस्य दक्षस्य दौहित्रा मनवस्तु ये / सावर्णा नामतः पञ्च चत्वारः परमर्षिजाः

Các Manu là cháu của Prācetasa Dakṣa ấy mang danh Sāvarṇa—tổng cộng năm vị; trong đó bốn vị là hậu duệ của các bậc ṛṣi tối thượng.

Verse 28

संज्ञापुत्रस्तु सावर्णिरेको वैवस्वतस्तथा / ज्येष्ठः संज्ञासुतो नाम मुर्वैवस्वतः प्रभुः

Trong các con của Saṃjñā, một vị gọi là Sāvarṇi và một vị là Vaivasvata; người con trưởng của Saṃjñā, bậc Chúa tể, mang danh Mur‑Vaivasvata.

Verse 29

वैवस्वतेंऽतरे प्राप्ते समुत्पत्तिस्तयोः शुभा / चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्द्धनाः

Khi Manvantara của Vaivasvata đến, sự sinh khởi tốt lành của họ liền xảy ra; mười bốn vị Manu này được tán dương, làm tăng trưởng danh tiếng.

Verse 30

वेदे स्मृतौ पुराणे च सर्वे ते प्रभविष्णवः / प्रजानां पतयः सर्वे भूतानां पतयः स्थिताः

Trong Veda, Smṛti và Purāṇa, tất cả đều được gọi là Prabhaviṣṇu; họ an trụ như các bậc chủ của muôn dân và chúa tể của mọi loài hữu tình.

Verse 31

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / पूर्णं युगसहस्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः

Bởi các bậc vương giả ấy, toàn cõi địa cầu này—gồm bảy châu và các thành ấp—phải được hộ trì trọn một nghìn yuga.

Verse 32

प्रजाभिस्तपसा चैव विस्तरस्तेषु वक्ष्यते / चतुर्द्दशैते विज्ञेयाः सर्गाः स्वायंभुवादयः

Về dân chúng và công hạnh khổ tu của họ, phần rộng sẽ được nói sau; hãy biết mười bốn cuộc sáng tạo này, khởi từ Svāyaṃbhuva trở đi.

Verse 33

मन्वन्तराधिकारेषु वर्त्तन्ते ऽत्र सकृत्सकृत् / विनिवृत्ताधिकारास्ते महार्लोकं समाश्रिताः

Tại đây, họ nhiều lần đảm nhiệm quyền phận trong các Manvantara. Khi mãn nhiệm, họ nương tựa về Maharloka.

Verse 34

समतीतास्तु ये तेषामष्टौ षट् च तथापरे / पूर्वेषु सांप्रतश्चायं शास्ति वैवस्वतः प्रभुः

Trong số ấy, những vị đã qua gồm tám, và còn sáu vị khác nữa. Trong các Manvantara trước và cả hiện nay, đấng Vaivasvata vẫn cai trị.

Verse 35

ये शिष्टास्तान्प्रवक्ष्यामि सह देवर्षिदानवैः / सह प्रजा निसर्गेण सर्वांस्ते ऽनागतान्द्विजः

Hỡi Dvija, ta sẽ nói về những bậc ưu tú ấy cùng các Devarṣi và các Dānava; và theo trật tự tạo hóa, cả hết thảy những vị sẽ đến, cùng với muôn dân.

Verse 36

वैवस्वत निसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अनूना नातिरिक्तास्ते यस्मात्मर्वे विवस्वतः

Theo nếp tạo hóa của Vaivasvata, cần biết rõ sự triển khai của họ. Họ không thiếu cũng không thừa, vì tất cả đều phát sinh từ Vivasvan.

Verse 37

पुनरुक्तबहुत्वात्तु न वक्ष्ये तेषु विस्तरम् / मन्वन्तरेषु भाव्येषु भूतेष्वपि तथैव च

Vì sự lặp lại sẽ quá nhiều, ta sẽ không nói chi tiết về họ. Trong các Manvantara tương lai và cả thời đã qua cũng đều như vậy.

Verse 38

कुलेकुले निसर्गास्तु तस्माज्ज्ञेया विभागशः / तेषामेव हि सिद्ध्यर्थं विस्तरेण क्रमेण च

Trong mỗi dòng tộc đều có những sự sinh khởi tự nhiên; vì thế cần nhận biết theo từng phân loại. Chính để các điều ấy được thành tựu mà lời kể này được trình bày rộng rãi và theo thứ tự.

Verse 39

दक्षस्य कन्या धर्मिष्ठा सुव्रता नाम विश्रुता / सर्वकन्यावरिष्ठा तु ज्येष्ठा या वीरिणीसुता

Con gái của Daksha, rất mực giữ đạo, nổi danh với tên ‘Suvratā’. Nàng là bậc tối thượng trong các ái nữ, là trưởng nữ, con của Vīriṇī.

Verse 40

गृहीत्वा तां पिता कन्यां जगाम ब्रह्मणो ऽतिके / वैराजस्थमुपासीनं धर्मेण च भवेन च

Người cha đưa nàng thiếu nữ ấy đến gần Phạm Thiên. Tại đó, Phạm Thiên ngự trên tòa Vairāja, được tôn thờ cùng với Dharma và Bhava (Śiva).

Verse 41

भवधर्मसमीपस्थं दक्षं ब्रह्माभ्यभाषत / दक्ष कन्या तवेयं वै जनयिष्यति सुव्रता

Phạm Thiên nói với Daksha đang ở gần Bhava và Dharma: “Này Daksha, ái nữ của ngươi, Suvratā, nhất định sẽ sinh ra con cháu.”

Verse 42

चतुरो वै मनून्पुत्रांश्चातुर्वर्ण्यकराञ्छुभान् / ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा दक्षो धर्मो भवस्तदा

Bốn người con cát tường—bốn Manu—là những vị thiết lập trật tự caturvarṇa. Nghe lời Phạm Thiên, khi ấy Daksha, Dharma và Bhava (Śiva) đều hoan hỷ.

Verse 43

तां कन्यां मनसा जग्मुस्त्रयस्ते ब्रह्मणा सह / सत्याभिध्यायिनां तेषां सद्यः कन्या व्यजायत

Ba vị ấy cùng với Phạm Thiên đến với thiếu nữ bằng tâm ý. Đối với những người quán niệm chân thật, lập tức một thiếu nữ liền hiện sinh.

Verse 44

सदृशानूपतस्तेषां चतुरो वै कुमारकान् / संसिद्धाः कार्यकरणे संभूतास्ते श्रियान्विताः

Bốn vị đồng tử tương xứng với họ đã sinh ra; các vị ấy thành tựu trong việc làm và đầy đủ phúc quang, cát tường.

Verse 45

उपभोगासमर्थैश्च सद्योजातैः शरीरकैः / ते दृष्ट्वा तान्स्वयंभूतान्ब्रह्मव्याहारिणस्तदा

Với thân thể vừa mới sinh, họ chưa đủ khả năng hưởng thụ. Thấy họ tự nhiên hiện sinh và thốt lời như Phạm ngữ, bấy giờ mọi người kinh ngạc.

Verse 46

सरंब्धा वै व्यकर्षन्त मम पुत्रो ममेत्युत / अभिध्यायात्मनोत्पन्नानूचुर्वै ते परस्परम्

Họ hăng hái giằng co mà nói: “Con ta, của ta!” Rồi họ bảo nhau rằng những vị ấy do chính mình sinh ra từ sự quán tưởng.

Verse 47

यो यस्य वपुषा तुल्यो भजतां सततं सुतम् / यस्य यः सदृशश्चापि रूपे वीर्ये च मानतः

Ai tương đồng với thân tướng của ai, người ấy hãy luôn nhận người kia làm con; ai giống ai về dung mạo, sức lực và phẩm giá.

Verse 48

तं गृह्णातु स भद्रं वो वर्णतो यस्य यः समः / ध्रुवं रूपं पितुः पुत्रः सो ऽनुरुध्यति सर्वदा

Vì phúc lành của các ngươi, hãy nhận người đồng đẳng về giai cấp và tướng mạo; người con luôn noi theo hình tướng bền vững của cha.

Verse 49

तस्मादात्मसमः पुत्रः पितुर्मातुश्च वीर्यतः / एवं ते समयं कृत्वा सर्वेषां जगृहः सुतान्

Vì thế, nhờ tinh lực của cha và mẹ, người con trở nên đồng nhất với bản thân; họ lập giao ước như vậy rồi tiếp nhận con trai của mọi người.

Verse 50

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वतस्य ह / रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नामाभवत्सुतः

Khi Manvantara của Cākṣuṣa đã qua và Manvantara của Vaivasvata đến, con trai của Prajāpati Ruci ra đời, mang danh Raucyā.

Verse 51

भूत्यामुत्पादितो यस्तु भौत्यो नाम कवेः सुतः / वैवस्वतेंऽतरे जातौ द्वौ मनू तु विवस्वतः

Người được sinh từ Bhūti là con trai của Kavi, mang tên Bhauṭya; trong Manvantara Vaivasvata, hai vị Manu của Vivasvān đã ra đời.

Verse 52

वैवस्वतो मनुर्यश्च सावर्णो यश्च वै श्रुतः / ज्ञेयः संज्ञासुतो विद्वान्मनुर्वैवस्वतः प्रभुः

Vị Manu gọi là Vaivasvata và vị Manu nổi danh là Sāvarṇa—bậc hiền trí hãy biết: Manu Vaivasvata là con của Saṃjñā, bậc chủ tể.

Verse 53

सवर्णायाः सुतश्चान्यः स्मृतो वैवस्वतो मनुः / सावर्णम नवो ये च चत्वारस्तु महर्षिजाः

Một người con khác của Sāvarṇā được ghi nhớ là Manu Vaivasvata; và trong manvantara Sāvarṇa có bốn vị đại hiền triết (maharṣi).

Verse 54

तपसा संभृतात्मानः स्वेषु मन्वन्तरेषु वै / भविष्येषु भविष्यन्ति सर्वकार्यार्थसाधकाः

Nhờ khổ hạnh (tapas) mà tự thân được tích tụ sức mạnh, họ sẽ xuất hiện trong các manvantara của chính mình ở tương lai, làm thành tựu mọi công việc và mục đích.

Verse 55

प्रथमे मेरुसावर्णेदक्षपुत्रस्य वै मनोः / परामरीचिगर्भाश्च सुधर्माणश्च ते त्रयः / संभूताश्च महात्मानः सर्वे वैवस्वतेन्तरे

Trong manvantara Meru-Sāvarṇa thứ nhất, vào thời Manu là con của Dakṣa, Parāmarīcigarbhā và Sudharmāṇa—ba bậc đại hồn ấy—đều phát sinh ngay trong khoảng manvantara Vaivasvata.

Verse 56

दक्षपुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः / भविष्यन्ति भविष्यास्तु एकैको द्वादशो गणः

Họ là các con của Dakṣaputra, tức Prajāpati Rohita; họ sẽ được gọi là ‘Bhaviṣya’, và mỗi vị sẽ có mười hai đoàn (gaṇa).

Verse 57

ऐश्वरश्च ग्रहो राहुर्वाकुर्वंशस्तथैव च / पारा द्वादश विज्ञेया उत्तरांस्तु निबोधत

Aiśvara, Graha, Rāhu, Vākurvaṃśa v.v.—hãy biết đó là mười hai (gaṇa) mang tên ‘Pārā’; nay hãy lắng nghe các tên tiếp theo.

Verse 58

वाजिपो वाजिजिच्चैव प्रभूतिश्च ककुद्यथ / दधिक्रावा विपक्वश्च प्रणीतो विजयो मधुः

Vājipo, Vājijit, Prabhūti và Kakud; cùng với Dadhikrāvā, Vipakva, Praṇīta, Vijaya và Madhu—đó là những thánh danh được xưng tụng.

Verse 59

उतथ्योत्तमकौ द्वौ तु द्वादशैते मरीचयः / सुधर्माणस्तु वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत

Utathya và Uttamaka—hai vị ấy; như vậy hợp thành mười hai Marīci. Nay ta sẽ nói tên các Sudharmāṇa; hãy lắng nghe kỹ.

Verse 60

वर्णस्तथाथगर्विश्च भुरण्यो व्रजनो ऽमितः / अमितो द्रवकेतुश्च जंभो ऽथाजस्तु शक्रकः

Varṇa, Athagarvi, Bhuraṇya, Vrajana, Amita; lại có Amita, Dravaketu, Jambha và Aja—được gọi là Śakraka—đó là các danh xưng.

Verse 61

सुनेमिर्द्युतयश्चैव सुधर्माणः प्रकीर्तिताः / तेषामिन्द्रस्तदा भाव्यो ह्यद्भुतो नाम नामतः

Sunemi và Dyutaya được xưng tụng là các Sudharmāṇa. Indra của họ khi ấy sẽ mang danh “Adbhuta” (Kỳ Diệu) đúng theo tên gọi.

Verse 62

स्कन्दो ऽसौ पार्वतीयो वै कार्तिकेयस्तु पावकिः / मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः काश्यप एवं च

Skanda, con của Pārvatī, chính là Kārtikeya, còn được gọi là Pāvaki; lại có Medhātithi, Paulastya, Vasu và Kāśyapa nữa.

Verse 63

ज्योतिष्मान्भार्गवाश्चैव द्युतिमानङ्गिरास्तथा / वसिनश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्यवाहनः

Jyotiṣmān, Bhārgava, Dyutimān và Aṅgirā; lại có Vasina, Vāsiṣṭha, Ātreya cùng Havyavāhana—đó là các bậc hiền thánh được nêu danh.

Verse 64

सुतपाः पौलहश्चैव सप्तैते रोहितेतरे / धृतिकेतुर्दीप्तिकेतुः शापहस्तनिरामयाः

Sutapā và Paulaha—bảy vị ấy là những người con khác của Rohita; Dhṛtiketu, Dīptiketu, Śāpahasta và Nirāmaya cũng ở trong số đó.

Verse 65

पृथुश्रवास्तथानीको भूरिद्युम्नो बृहद्यशः / प्रथमस्य तु सावर्णेर्नव पुत्राः प्रकीर्तिताः

Pṛthuśravā, Anīka, Bhūridyumna và Bṛhadyaśa—chín người con của Sāvarṇi thứ nhất được tán dương như vậy.

Verse 66

दशमे त्वथ पर्याये धर्मपुत्रस्य वै मनोः / द्वीतीयस्य तु सावर्णेर्भाव्यस्यैवान्तरे मनोः

Ở vòng thứ mười là Manvantara của Manu, con của Dharma; và ngay trong Manvantara của Manu ấy cũng có Manvantara của Sāvarṇi thứ hai, tức Bhāvya.

Verse 67

सुधामानो विरुद्धाश्च द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / दीप्तिमन्तश्च ते सर्वे शतसंख्याश्च ते समाः

Sudhāmāna và Viruddha—chỉ hai gaṇa ấy được Smṛti ghi nhận; tất cả đều rực sáng và mỗi gaṇa đều đủ một trăm vị.

Verse 68

प्राणानां यच्छतं प्रोक्तं ऋषिभिः पुरषेति वै / देवास्ते वै भविष्यन्ति धर्मपुत्रस्य वै मनोः

Các hiền triết gọi tập hợp các prāṇa ấy là ‘Puraṣa’; họ sẽ trở thành chư thiên, là những người con của Manu—con của Dharma.

Verse 69

तेषामिन्द्रस्तथा विद्वान्भविष्यः शान्तिरुच्यते / हविष्मान्पौलहः श्रीमान्सुकीर्तिश्चाथ भार्गवः

Trong số họ sẽ có Indra bậc trí, và một vị được gọi là ‘Śānti’; lại có Haviṣmān Paulaha, Śrīmān, cùng Sukīrti thuộc dòng Bhārgava.

Verse 70

आपोमूर्तिस्तथात्रेयो वसिष्ठश्चापवः स्मृतः / पौलस्त्यो ऽप्रतिमश्चापि नाभागश्चैव काश्यपः

Có Āpomūrti và Ātreya; Vasiṣṭha được ghi nhớ là Āpava; lại có Paulastya, Apratima, và Nābhāga thuộc dòng Kāśyapa.

Verse 71

अभिमन्युश्चाङ्गिरसः सप्तैते परमर्षयः / सुक्षेत्रश्चोत्तमौजाश्च भूरिसेनश्च वीर्यवान्

Abhimanyu và Āṅgirasa—đó là bảy vị Paramarṣi; lại có Sukṣetra, Uttamaujā và Bhūrisena dũng mãnh.

Verse 72

शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः / भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च दशैतेमानवाः स्मृताः

Śatānīka, Nirāmitra, Vṛṣasena, Jayadratha, Bhūridyumna và Suvarcā—những vị này được ghi nhớ là mười ‘Mānava’.

Verse 73

एकादशे तु पर्याये सावर्णे वै तृतीयके / निर्वाणरतयो देवाः कामगा वै मनोजवाः

Trong Manvantara thứ mười một, ở chu kỳ Sāvarṇa thứ ba, chư thiên hoan hỷ trong niết-bàn, đi lại theo ý muốn và nhanh như ý niệm.

Verse 74

गणास्त्वेते त्रयः ख्याता देवातानां महात्मनाम् / एकैकस्त्रिंशतस्तेषां गणस्तु त्रिदिवौकसाम्

Ba gaṇa này được biết là các đoàn thể của chư thiên đại hồn; và trong mỗi gaṇa của cư dân cõi Trời có ba mươi mốt vị.

Verse 75

मासस्याहानि त्रिंशत्तु यानि वै कवयो विदुः / निर्वाणरतयो देवा रात्रयस्तु विहङ्गमाः

Ba mươi ngày trong tháng, như các thi nhân biết, chính là chư thiên an trú trong niết-bàn; còn các đêm được gọi là vihaṅgama, linh động như chim.

Verse 76

गणस्तृतीयो यः प्रोक्ते देवतानां भविष्यति / मनोजवा मूरूर्त्तास्तु इति देवाः प्रकीर्तिताः

Gaṇa thứ ba của chư thiên như đã nói sẽ về sau được biết đến với danh xưng ‘Manojava’ và ‘Mūrta’; chư thiên được tán dương như vậy.

Verse 77

एते हि ब्रह्मणः पुत्रा भविष्या मानवाः स्मृताः / तेषामिद्रो वृषा नाम भविष्यः सुरराट् ततः

Họ là các con của Phạm Thiên, được ghi nhớ như những Manu của tương lai; và trong số ấy, Indra mang danh ‘Vṛṣā’ sẽ về sau làm Thiên vương.

Verse 78

तेषां सप्तऋषींश्चापि कीर्त्यमानान्निवौधत / हविष्मान्काश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव भार्गवः

Hãy lắng nghe các danh xưng của bảy Thánh hiền (Saptaṛṣi) được tán dương: Haviṣmān Kāśyapa và Vapuṣmān Bhārgava.

Verse 79

आरुणिश्च तथात्रेयो वसिष्ठो नग एव च / पुष्टिराङ्गिरसो ज्ञेयः पौलस्त्यो निश्चरस्तथा

Āruṇi, Ātreya, Vasiṣṭha và Naga; hãy biết thêm Puṣṭi Āṅgirasa, cùng Paulastya và Niścara.

Verse 80

पौलहो ह्यतितेजश्च देवा ह्येकादशेन्तरे / सर्ववेगः सुधर्मा च देवानीकः पुरोवहः

Paulaha và Atiteja—là các vị Deva của khoảng thứ mười một; cùng Sarvavega, Sudharmā và Devānīka, bậc dẫn đầu (Purovaha).

Verse 81

क्षेमधर्मा ग्रहेषुश्च आदर्शः पैण्ड्रको मरुः / सावर्णस्य तु ते पुत्राः प्राजापत्यस्य वै नव

Kṣemadharmā, Graheṣu, Ādarśa, Paiṇḍraka và Maru—đó là chín người con của Sāvarṇa thuộc dòng Prajāpatya.

Verse 82

द्वादशे त्वथ पर्याये रुद्रपुत्रस्य वै मनोः / चतुर्थो रुद्रसावर्णो देवांस्तस्यान्तरे शृणु

Trong chu kỳ thứ mười hai, vào thời Manu là con của Rudra, vị thứ tư là Rudrasāvarṇa; hãy nghe các Deva của khoảng ấy.

Verse 83

पञ्चैव तुगणाः प्रोक्ता देवतानामनागताः / हरिता रोहिताश्चैव देवाः सुमनसस्तथा

Trong thời vị lai của chư thiên, chỉ năm nhóm được nêu: Harita, Rohita và các thiên thần mang danh Sumanasa.

Verse 84

सुकर्माणः सुतरश्च विद्वांश्चैव सहस्रदः / पर्वतो ऽनु चरश्चैव अपाशुश्च मनोजवः

Sukarmā, Sutara, Vidvān, Sahasrada, Parvata, Anucara, Apāśu và Manojava—đó là những danh xưng (các vị thiên thần) được nêu ra.

Verse 85

ऊर्जा स्वाहा स्वधा तारा दशेते हरिताः स्मृताः / तपो ज्ञानी मृतिश्चैव वर्चा बन्धुश्च यः स्मृतः

Ūrjā, Svāhā, Svadhā, Tārā—được ghi nhớ là mười vị Harita; và Tapo, Jñānī, Mṛti, Varcā, Bandhu cũng được nhắc đến.

Verse 86

रजश्चैव तु राजश्च स्वर्णपादस्तथैव च / पुष्टिर्विधिश्च वै देवा दशैते रोहिताः स्मृताः

Rajas, Rāja và Svarṇapāda; cùng Puṣṭi và Vidhi—được ghi nhớ là mười vị thiên thần Rohita.

Verse 87

तुष्ताद्यास्तु ये देवास्त्रय स्त्रिंशत्प्रकीर्तिताः / ते वै सुमनसो वेद्यान्निबोधत सुकर्मणः

Các vị thiên thần được tán dương là ba mươi ba, khởi từ Tuṣṭa—chính là những vị cần biết với danh Sumanasa; hỡi Sukarmaṇa, hãy thấu hiểu.

Verse 88

सुपर्वा वृषभः पृष्टा कपिद्युम्नविपश्चितः / विक्रमश्च क्रमश्चैव विभृतः कान्त एव च

Suparvā, Vṛṣabha, Pṛṣṭa, Kapidyumna-vipaścita, Vikrama, Krama, Vibhṛta và Kānta—đó là những danh xưng (của chư thiên) được xưng tụng.

Verse 89

एते देवाः सुकर्माणः सुतरांश्च निबोधत / वर्षो दिव्यस्तथाञ्जिष्ठो वर्चस्वी द्युतिमान्कविः

Những vị thiên này đều làm thiện nghiệp—hãy hiểu rõ: Varṣa, Divya, cùng Añjiṣṭha, Varcasvī, Dyutimān và Kavi.

Verse 90

शुभो हविः कृतप्राप्तिर्व्यापृतो दशमस्तथा / सुतारा नामतस्त्वेते देवा वै संप्रकीर्तिताः

Śubha, Havi, Kṛtaprāpti và Vyāpṛta—đó cũng là danh xưng thứ mười; theo danh hiệu, chư thiên này được tán tụng là ‘Sutārā’.

Verse 91

तेषामिन्द्रस्तु विज्ञेयो ऋतधामा महायशाः / द्युतिर्वसिष्ठपुत्रस्तु आत्रेयः सुतपास्तथा

Trong số họ, Indra nên được biết là Ṛtadhāmā lẫy lừng; Dyuti là con của Vasiṣṭha, và còn có Ātreya cùng Sutapā.

Verse 92

तपोमूर्तिस्त्वाङ्गिरसस्तपस्वी काश्यपस्तथा / तपोधनश्च पौलस्त्यः पौलहश्च तपोरतिः

Tapomūrti Āṅgirasa, vị khổ hạnh Kāśyapa; Tapodhana Paulastya, và Tapोरati Paulaha—họ cũng là (ṛṣi-thiên) vậy.

Verse 93

भार्गवः सप्तमस्तेषां विज्ञेयस्तु तपोधृतिः / एते सप्तर्षयः सिद्धा अन्त्ये सावर्णिकेंऽतरे

Trong số họ, vị thứ bảy là Bhārgava, được biết là Tapodhṛti. Đây là bảy Thánh hiền (Saptaṛṣi) đã thành tựu, ở Manvantara Sāvarṇika cuối cùng.

Verse 94

देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठो विदूरथः / मित्रवान् मित्रसेनो ऽथ चित्रसेनो ह्यमित्रहा

Devavān, Upadeva, Devaśreṣṭha, Vidūratha; rồi Mitravān, Mitrasena, và Citrasena—kẻ diệt trừ thù địch.

Verse 95

मित्रबाहुः सुवर्चाश्च द्वादशस्य मनोः सुताः / त्रयोदशेतु पर्याये भाव्ये रौच्येन्तरे पुनः

Mitrabāhu và Suvarcā là các con của Manu thứ mười hai. Rồi đến lượt thứ mười ba, trong Manvantara Bhāvya–Raucyā, họ lại xuất hiện.

Verse 96

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवानां तु स्वयंभुवा / ब्रह्मणो मानसाः पुत्रास्ते हि सर्वे महात्मनः

Svayambhū đã nói rằng chư thiên chỉ có ba đoàn chúng. Họ là những người con do tâm ý của Phạm Thiên (Brahmā) sinh ra; tất cả đều là bậc đại hồn.

Verse 97

सुत्रामाणः सुधर्माणः सुकर्माणश्च ते त्रयः / त्रिदशानां गणाः प्रोक्ता भविष्याः सोमपायिनाम्

Ba vị ấy là Sutrāmāṇa, Sudharmāṇa và Sukarmāṇa. Họ được gọi là các đoàn chúng của Tridaśa, về sau sẽ là những vị uống Soma.

Verse 98

त्रयस्त्रिशद्देवता याः पृथगिज्यास्तु याज्ञिकैः / आज्येन पृषदाज्येन ग्रहश्रेष्टेन चैव ह

Ba mươi ba vị thần ấy được các vị hành lễ tế tự thờ phụng riêng rẽ; các ngài được dâng cúng bằng ājya (bơ tinh khiết), pṛṣadājya và bằng graha tối thượng là Soma.

Verse 99

ये वै देवास्त्रयस्त्रिंशत्पृथक्त्वेन निबोधत / सुत्रामाणः प्रयाज्यास्तु आज्याशा ये तु सांप्रतम्

Hãy nhận biết riêng rẽ ba mươi ba vị thần ấy; các thần mang danh Sutrāmāṇa là những vị được cúng trong lễ dâng trước (prayājya), và nay các ngài mong phần ājya.

Verse 100

सुकर्माणो ऽनुयाज्याख्याः पृषदाज्याशिनस्तु ये / उपयाज्याः सुधर्माण इति देवाः प्रकीर्त्तिताः

Những vị dùng pṛṣadājya được gọi là Sukarmāṇa, thuộc nhóm anu-yājya; còn những vị mang danh Sudharmāṇa được gọi là upa-yājya—các thần được tán dương như thế.

Verse 101

दिवस्पतिर्महासत्वस्तेषामिन्द्रो भविष्यति / पुलहात्मजपुत्रास्ते विज्ञेयास्तु रुचेः सुताः

Indra của họ sẽ là Divaspati, bậc đại hùng lực; họ được biết là cháu của con trai Pulaha, và là các con trai của Ruci.

Verse 102

अङ्गिराश्चैव धृतिमान् पौलस्त्यो ऽप्यव्ययस्तु सः / पौलहस्तत्त्वदर्शी छ भार्गवश्च निरुप्सुकः

Aṅgiras là bậc kiên định; Paulastya cũng không suy giảm; Paulaha là người thấy rõ chân lý, và Bhārgava là bậc vô dục (nirupsuka).

Verse 103

निष्प्रकंप्यस्तथात्रेयो निर्मोहः काश्यपस्तथा / सुतपाश्चैव वासिष्ठः सप्तैते तु त्रयोदश

Niṣprakaṃpya, Ātreya, Nirmoha, Kāśyapa, cùng Sutapā và Vāsiṣṭha—bảy vị ấy lừng danh trong Manvantara thứ mười ba.

Verse 104

चित्रसेनो विचित्रश्च नयो धर्मो धृतो भवः / अनेकः क्षत्रविद्धश्च सुरसो निर्भयो दश

Citrasena, Vicitra, Naya, Dharma, Dhṛta, Bhava, Aneka, Kṣatraviddha, Surasa và Nirbhaya—đó là mười danh xưng được nêu ra.

Verse 105

रौच्यस्यैते मनोः पुत्रा ह्यन्तरे तु त्रयोदशे / चतुर्दशे तु पर्याये भौत्यस्याप्यन्तरे मनोः

Đây là các con trai của Manu Raucya trong Manvantara thứ mười ba; và ở vòng thứ mười bốn, cũng thuộc Manvantara của Manu Bhautyā.

Verse 106

देवतानां गणाः पञ्च प्रोक्ता ये तु भविष्यति / चाक्षुषाश्च पवित्राश्च कनिष्ठा भ्राजितास्तथा

Năm nhóm chư thiên sẽ xuất hiện về sau đã được nói đến: Cākṣuṣa, Pavitra, Kaniṣṭha, Bhrājita, và (một nhóm nữa).

Verse 107

वाचावृद्धाश्च इत्येते पञ्च देवगणाः स्मृताः / निषादाद्याः स्वराः सप्त सप्त तान्विद्धि चाक्षुषान्

‘Vācāvṛddha’ v.v.—đó là năm nhóm chư thiên được ghi nhớ trong Smṛti. Bảy âm bắt đầu từ Niṣāda—hãy biết đó là bảy-bảy (âm) của các Cākṣuṣa.

Verse 108

बृहदाद्यानि सामानि कनिष्ठान्सप्त तान्विदुः / सप्त लोकाः पवित्रास्ते भ्राजिताः सप्तसिंधवः

Trong các bài tụng Sāma như Bṛhad v.v., người ta biết có bảy bài thuộc bậc thấp hơn. Bảy cõi ấy thanh tịnh, và bảy Sindhu (dòng sông) cũng rực sáng.

Verse 109

वाचावृद्धानृषीन्विद्धि मनोः स्वायभुवस्य ये / सर्वे मन्वन्तरेद्राश्च विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः

Hãy biết các ṛṣi “già dặn trong lời” thuộc về Manu Svāyambhuva. Các Indra của mọi manvantara cũng nên hiểu là có tướng trạng tương đồng.

Verse 110

तेजसा तपसा वुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः / त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च

Nhờ tejas, tapas, trí tuệ, sức mạnh, śruti và dũng lực, các hữu tình trong tam giới đạt được gati và cũng trở nên kiên định như dhruva.

Verse 111

सर्वशः सर्वैर्गुणैस्तानि इन्द्रास्ते ऽभिभवन्ति वै / भूतापवादिनो हृष्टा मध्यस्था भूतवादिनः

Các Indra ấy, bằng mọi phương diện và mọi đức tính, quả thật chế ngự tất cả. Kẻ phỉ báng hữu tình thì hớn hở; người đứng giữa thì nói theo bhūta-vāda.

Verse 112

भूताभवादिनः शक्तास्त्रयो वेदाः प्रवादिनाम् / अग्नीध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः

Những vị thuyết về bhūta-ābhava (sự phát sinh của hữu tình) đều có năng lực; đối với các bậc truyền giảng, Tam Veda là pramāṇa. Đó là Agnīdhra, Kāśyapa, Paulastya và Māgadha.

Verse 113

भार्गवो ह्यग्निवाहुश्च शुचिराङ्गिरसस्तथा / शुक्रश्चैव तु वासिष्ठः पौलहो मुक्त एव च

Bhārgava, Agnivāhu và Aṅgirasa thanh tịnh; cùng với Śukra, Vāsiṣṭha, Paulaha và Mukta—đều được nêu danh.

Verse 114

आत्रेयः श्वाजितः प्रोक्तो मनुपुत्रानतः शृणु / उरुर्गुरुश्च गंभीरो बुद्धः शुद्धः शुचिः कृती

Ātreya được gọi là Śvājita; nay hãy nghe thứ tự các con của Manu—Uru, Guru, Gambhīra, Buddha, Śuddha, Śuci và Kṛtī.

Verse 115

ऊर्जस्वी सुबलश्चैव भौत्यस्यैते मनोः सुताः / सावर्णा मनवो ह्येते चत्वारो ब्रह्मणः सुताः

Ūrjasvī và Subala—đó là các con của Manu Bhautyā. Cả bốn vị là các Manu Sāvarṇa, được nói là con của Brahmā.

Verse 116

एको वैवस्वतश्चैव सावर्णो मनुरुच्यते / रौच्यो भौत्यश्च यौ तौ तु मतौ पौलहभार्गवौ / भौत्यस्यैवाधिपत्ये तु तूर्णं कल्पस्तु पूर्यते

Một vị là Vaivasvata và một vị là Sāvarṇa—đều được gọi là Manu. Còn Raucya và Bhautyā thì được xem là Paulaha và Bhārgava. Dưới quyền trị vì của Bhautyā, kiếp (kalpa) này mau chóng viên mãn.

Verse 117

सूत उवाच निःशेषेषु तु सर्वेषु तदा मन्वन्तरेष्विह

Sūta nói: khi mọi manvantara ở đây đã kết thúc trọn vẹn, bấy giờ…

Verse 118

अन्ते ऽनेकयुगे तस्मिन्क्षीणे संहार उच्यते / सप्तैते भार्गवा देवा अन्ते मन्वन्तरे तदा

Vào cuối vô số yuga, khi thời kỳ ấy đã cạn, đó được gọi là saṃhāra (đại hủy diệt). Khi manvantara kết thúc, bảy vị thần dòng Bhārgava ấy liền hiện bày.

Verse 119

भुक्त्वा त्रैलोक्यम ध्यस्था युगाख्या ह्येकसप्ततीः / पितृभिर्मनुभिः सार्द्धं क्षीणे मन्वन्तरे तदा

Ngự ở trung tâm tam giới, họ thọ hưởng bảy mươi mốt thời kỳ gọi là yuga. Khi manvantara đã mãn, họ cùng các Pitṛ và các Manu hội tụ.

Verse 120

अनाधारमिदं सर्वं त्रैलोक्यं वै भविष्यति / ततः स्थाना नि शुभ्राणि स्थानिनां तानि वै तदा

Khi ấy toàn thể tam giới quả thật trở nên không chỗ nương tựa. Rồi những trú xứ của các bậc cư ngụ sẽ hiện ra trắng trong, thanh tịnh.

Verse 121

प्रभ्रशयन्ते विमुक्तानि तारा ऋक्षग्रहैस्तथा / ततस्तेषु व्यतीतेषु त्रैलोक्यस्येश्वरेष्विह

Các vì sao, cùng chòm sao và hành tinh, được giải khỏi ràng buộc rồi rơi rụng. Khi tất cả đã trôi qua và tan biến, ngay cả các bậc chúa tể của tam giới nơi đây cũng đến hồi chấm dứt.

Verse 122

संप्रप्तेषु महर्लोकं यस्मिंस्ते कल्पवासिनः / अजिताद्या गणा यत्र आयुष्मन्तश्चतुर्दश

Khi những bậc cư trú suốt một kalpa ấy đến Maharloka—nơi có các gaṇa Ajita v.v., mười bốn đoàn chúng trường thọ ngự trị.

Verse 123

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवास्ते वै चतुर्द्दश / सशरीराश्च श्रूयन्ते जनलोके सहानुगाः

Trong mọi Manvantara, mười bốn vị thần ấy cùng các tùy tùng được truyền rằng hiện hữu ở Janaloka với thân thể hữu hình.

Verse 124

एवं देवेष्वतीतेषु महर्लोकाज्जनं प्रति / भूतादिष्ववशिष्टेषु स्थावरां तेषु तेषु वै

Như vậy, khi chư thiên đã đi lên, từ Maharloka hướng về Janaloka, trong những gì còn sót lại như các loài hữu tình v.v., nơi nơi chỉ còn các loài bất động (sthāvara).

Verse 125

शून्येषु लोकस्थानेषु महान्तेषु भुवादिषु / देवेषु च गतेष्वूर्द्ध्वं सायुज्यं कल्पवासिनाम्

Khi các nơi chốn của những cõi lớn như Bhu v.v. trở nên trống vắng, và chư thiên cũng đã lên cao, thì những kẻ cư trú suốt một kalpa đạt được sāyujya—sự hợp nhất tối thượng.

Verse 126

संहृत्य तास्ततो ब्रह्मा देवर्षिपितृदानवान् / संस्थापयति वै सर्गमहर्दृष्ट्वा युगक्षये

Rồi Brahmā thu nhiếp lại chư thiên, các hiền triết, tổ tiên và dānava; thấy thời yuga tận và ngày đến, Ngài thiết lập lại cuộc sáng tạo.

Verse 127

चतुर्युगसहस्रान्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः / रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहोरात्रविदो जनाः

Những người am tường ngày và đêm nói rằng: một ngày của Brahmā kéo dài đến trọn một nghìn vòng Caturyuga; và đêm của Ngài cũng dài bằng một nghìn vòng yuga.

Verse 128

नैमित्तिकः प्राकृतिको यश्चैवात्यन्तिकोर्ऽथतः / त्रिविधिः सर्वभूतानामित्येष प्रतिसंचरः

Naimittika, Prākṛtika và Ātyantika—xét theo nghĩa rốt ráo có ba loại; đó là sự hủy diệt (pralaya) của mọi loài, gọi là pratisaṃcāra, sự thu hồi trở lại.

Verse 129

ब्राह्मो नैमित्तिकस्तस्य कल्पदाहः प्रसंयमः / प्रतिसर्गे तु भूतानां प्राकृतः करणक्षयः

Pralaya Naimittika (thuộc Brahmā) của Ngài là sự thiêu đốt một kalpa và sự thu nhiếp; còn trong kỳ tái tạo (pratisarga), pralaya Prākṛtika của các loài là sự tiêu hoại các karaṇa, tức các căn năng.

Verse 130

ज्ञानाच्चात्यन्तिकः प्रोक्तः कारणानामसंभवः / ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः

Ātyantika (pralaya) được nói là do trí tuệ/giác ngộ, nơi mà ngay cả các nhân duyên cũng không còn khả năng phát sinh. Khi ấy Brahmā thu nhiếp cả chư thiên cư ngụ trong ba cõi.

Verse 131

प्रहरति प्रकुरुते सर्गस्य प्रलयं पुनः / सुषुप्सुर्भगवान्ब्रह्मा प्रजाः संहरते तदा

Thời gian (Kāla) nhiều lần giáng xuống sự pralaya của cuộc sáng tạo. Khi ấy, Bhagavān Brahmā chìm vào giấc ngủ và thu nhiếp, tiêu dung các loài (prajā).

Verse 132

ततो युगसहस्रान्ते संप्राप्ते च युगक्षये / तत्रात्मस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रपेदे स प्रजापतिः

Rồi đến cuối một nghìn yuga, khi sự tận diệt của yuga đã đến, vị Prajāpati ấy hướng tâm để tạo dựng lại các loài vốn an trụ trong chính tự ngã của Ngài.

Verse 133

तदा भवत्यनावृष्टिः संतता शतवार्षिकी / तया यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि वृथिवीतले

Khi ấy xảy ra hạn hán không mưa liên tục suốt một trăm năm. Vì thế, các loài hữu tình yếu ớt trên mặt đất dần suy kiệt.

Verse 134

तान्येवात्र प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च / सप्तरश्मिरथो भूत्वा उदत्तिष्ठद्विभावसुः

Chính các loài ấy liền tan rã tại đây, hòa vào đất và trở thành đất. Rồi Vibhāvasu vươn lên, như cỗ xe mang bảy tia sáng.

Verse 135

असह्यरश्मिर्भगवान्पिबत्यंभो गनस्तिभिः / हरीतारश्मयस्तस्यदीप्यमानास्तु सप्ततिः

Đấng Bhagavān có tia sáng khó chịu đựng uống lấy nước nhờ các nhóm ganasti. Những tia xanh rực rỡ của Ngài bừng cháy thành bảy mươi.

Verse 136

भूय एव विवर्त्तन्ते व्याप्नुवन्तोंबरं शनैः / भौमं काष्ठेन्धनं तेजो भृशमद्भिस्तु दीप्यते

Chúng lại xoay trở lần nữa, dần dần lan khắp bầu trời. Hỏa lực của đất, như gỗ làm nhiên liệu, bùng cháy dữ dội nhờ nước.

Verse 137

तस्मादुदकभृत्सूर्यस्तपतीति हि कथ्यते / नावृष्ट्या तपते सूर्य्यो नावृष्ट्या परिषिच्यते

Vì thế, Mặt Trời được gọi là ‘udaka-bhṛt’—kẻ mang nước mà vẫn thiêu đốt. Khi không mưa, Mặt Trời càng nung nóng; khi không mưa, Ngài không được tưới mát bởi nước.

Verse 138

नावृष्ट्या परिविश्येत वारिणा दीप्यते रविः / तस्मादपः पिबन्यो वै दीप्यते रविरंबरे

Khi không mưa, thế gian khô cạn; nhưng nhờ nước mà Thái Dương rực sáng. Vì vậy trên trời, Mặt Trời như uống nước mà càng chói ngời.

Verse 139

तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यंभो महार्णवात् / तेनाहारेण संदीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत

Bảy tia sáng của Ngài uống nước từ đại dương. Nhờ thứ dưỡng chất ấy, chúng bừng cháy và hóa thành bảy Mặt Trời.

Verse 140

ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्यभूताश्चतुर्द्दिशम् / चतुर्लोकमिमं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तदा

Rồi bảy tia ấy hóa thành mặt trời, lan khắp bốn phương. Khi ấy, như ngọn lửa, chúng thiêu đốt trọn bốn cõi thế gian.

Verse 141

प्राप्नुवन्ति च ताभिस्तु ह्यूर्द्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः / दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः

Nhờ những tia ấy, cả trên lẫn dưới đều được chạm tới. Bảy Bhāskara bừng sáng, oai lực như lửa ở thời mạt kiếp của yuga.

Verse 142

ते वारिणा प्रदीप्ताश्च बहुसाहस्ररश्मयः / स्वं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्

Chúng được nước làm bừng cháy, mang muôn ngàn tia sáng. Tự ánh quang che phủ mọi nơi, chúng đứng đó thiêu rụi địa cầu.

Verse 143

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवा पृथ्वी निस्नेहा समपद्यत

Bấy giờ do uy lực của họ, Vasundharā bị thiêu đốt—trái đất cùng núi, sông và biển—trở nên khô cạn, không còn chút ẩm nhuần.

Verse 144

दीप्ताभिः संतताभिश्च चित्राभिश्च समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च संरूद्धा सूर्यरश्मिभिः

Bởi những tia nắng rực rỡ, liên tục và muôn vẻ, nó bị vây kín khắp nơi—dưới, trên và ngang—không còn lối thoát.

Verse 145

सूर्याग्नीनां प्रवृद्धानां संसृष्टानां परस्परम् / एकत्वमुपयातानामेकज्वाला भवत्युत

Khi Surya và Agni đã tăng trưởng hòa lẫn vào nhau và đạt đến nhất thể, quả thật chỉ còn một ngọn lửa duy nhất.

Verse 146

सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वानुमण्डली / चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्याशु तेजसा

Ngọn lửa ấy trở thành kẻ diệt tận mọi cõi, lan ra như một vòng tròn, và bằng uy quang của mình mau chóng thiêu rụi trọn bốn thế giới này.

Verse 147

ततः प्रलीने सर्वस्मिञ्जङ्गमे स्थावरे तथा / निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठसमा भवेत्

Rồi khi mọi loài động và tĩnh đều tan vào hư vô, mặt đất không còn cây cối, không còn cỏ rác, phẳng như lưng rùa Kūrma.

Verse 148

अंबरीषमिवाभाति सर्वमप्यखिलं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते घनः

Toàn thể thế gian hiện ra như một lò lửa rực sáng; khối lửa dày đặc, đầy những ngọn lửa ấy, bừng cháy bao trùm khắp nơi.

Verse 149

भूतले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च / ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

Muôn loài trên mặt đất và cả những loài trong đại dương, khi ấy đều tan vào đại hủy diệt và trở về thành yếu tố đất.

Verse 150

द्वीपाश्च पर्वताश्चैव वर्षाण्यथ महोदधिः / सर्वं तद्भस्मसाच्चक्रे सर्वात्मा पावकस्तु सः

Các đảo, núi non, các miền lục địa và đại dương—ngọn lửa là linh hồn của muôn loài ấy đã thiêu tất cả thành tro.

Verse 151

समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः / पिबत्यपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्

Ngọn lửa bừng cháy, nương trên mặt đất, uống cạn nước từ biển cả, sông ngòi và cả Pātāla ở khắp mọi phương.

Verse 152

ततः संवर्द्धितः शैलानति क्रम्य ग्रहांस्तथा / लोकान्संहरते दीप्तो घोरः संवर्त्तको ऽनलः

Rồi nó càng lớn mạnh, vượt qua núi non và băng qua các hành tinh; ngọn lửa Saṃvartaka rực sáng, ghê gớm ấy tiêu diệt mọi cõi giới.

Verse 153

ततः स पृथिवीं भित्त्वा रसातलमशोष्यत् / निर्दह्यान्ते तु पातालं वायुलोकमथादहत्

Rồi nó xuyên thủng mặt đất làm cạn khô Rasātala; đến cuối cùng thiêu đốt Pātāla và đốt luôn cả cõi gió (Vāyuloka).

Verse 154

अधस्तात्पृथिवीं दग्ध्वा तूर्द्ध्वं स दहतो दिवम् / योजनानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च

Thiêu đốt mặt đất phía dưới rồi, nó bốc lên đốt cả trời cao; lan rộng hàng nghìn yojana, đến mức prayuta và arbuda.

Verse 155

उदतिष्ठञ्शिखास्तस्य बह्व्यः संवर्त्तकस्य तु / गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च समहोरगराक्षसान्

Nhiều ngọn lửa của Saṃvartaka bốc vọt lên; cuốn trùm cả Gandharva, Piśāca, cùng Mahoraga và Rākṣasa.

Verse 156

तदा दहति संदीप्तो गोलकं चैव सर्वशः / भूर्लोकं च भुवर्ल्लोकं स्वर्लोकं च महस्तथा

Khi ấy nó bùng cháy rực rỡ, thiêu đốt khắp toàn thể quả cầu thế giới; cả Bhūrloka, Bhuvarloka, Svarloka và Maharloka cũng vậy.

Verse 157

घोरो दहति कालाग्निरेवं लोकचतुष्टयम् / व्याप्तेषु तेषु लोकेषु तिर्यगूर्द्ध्वमथाग्निना

Như thế, Kālāgni khủng khiếp thiêu đốt bốn cõi; khi các cõi ấy đã bị lửa tràn ngập, ngọn lửa lan ngang và vươn lên cao.

Verse 158

तत्तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा ह्येवं प्रकाशते

Khi tiếp nhận quang-teja ấy, toàn thể thế gian dần dần bừng sáng; bấy giờ muôn vật hiện ra như khối sắt nung đỏ rực rỡ.

Verse 159

ततो गजकुलाकारास्तडिद्भिः समलङ्कृताः / उत्तिष्ठन्ति तदा घोरा व्योम्नि संवर्तका घनाः

Rồi trên hư không, những đám mây kinh khiếp gây thời mạt kiếp trỗi dậy, mang hình như đàn voi và được điểm trang bởi tia chớp.

Verse 160

केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित्कुमुदसन्निभाः / केचिद्वैडूर्यसंकाशा इन्द्रनीलनिभाः परे

Có đám mây đen sẫm như sen xanh, có đám trắng như hoa kumuda; có đám lấp lánh như ngọc vaidurya, và có đám rực sáng như bảo thạch indranila.

Verse 161

शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभास्तथा / धूम्रवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताःपयोधराः

Có đám mây trắng như vỏ ốc và hoa kunda, có đám đen như anjana; có đám xám màu khói, và có đám vàng như những kẻ mang nước mưa.

Verse 162

केचिद्रासभवर्णाभा लाक्षारसनिभास्तथा / मनशिलाभास्त्वपरे कपोताभास्तथांबुदाः

Có đám mây mang sắc như lừa, có đám như nhựa lākṣā; có đám rực như khoáng manashila, và có đám xám như màu chim bồ câu.

Verse 163

इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा / चाषपत्रनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि

Có đám mây đỏ như indragopa, có đám xanh như haritāla, lại có đám như chiếc lá của chim cāṣa; chúng vươn dậy giữa trời cao.

Verse 164

केचित्पुरवराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः / केचित्पर्वतसंकाशाः केचित्स्थलनिभा घनाः

Có đám mây mang dáng thành quách huy hoàng, có đám như đàn voi, có đám như núi non, lại có đám như mặt đất trải rộng—đều là mây dày đặc.

Verse 165

क्रीडागारनिभाः केचित्केचिन्मीनकुलोपमाः / बहुरूपा घोररूपा घोरस्वरनिनादिनः

Có đám mây như lầu vui chơi, có đám như đàn cá; chúng muôn hình vạn trạng, mang dáng vẻ ghê rợn và gầm vang bằng tiếng dữ dội.

Verse 166

तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभस्तलम् / ततस्ते जलदा घोरराविणो भास्करात्मकाः

Bấy giờ mọi mây mang nước phủ kín tầng trời; rồi những đám mây ấy gầm vang dữ dội, như mang trong mình khí chất rực sáng của Mặt Trời.

Verse 167

सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत / ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्ति च महौघवत्

Chúng tự che phủ thành bảy lớp, khiến cả lửa của Mặt Trời cũng lắng dịu; rồi những đám mây ấy trút mưa như dòng lũ lớn.

Verse 168

सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम् / प्रवृष्टैश्च तथात्यर्थं वारिणा पूर्यते जगत्

Điều vô cùng kinh hoàng và bất tường ấy hủy diệt mọi thứ, cả lửa cũng tắt; rồi mưa lớn trút xuống, khiến thế gian ngập đầy nước.

Verse 169

अद्भिस्तेजोभिभूतं च तदाग्निः प्रविशत्यपः / नष्टे चाग्नौ वर्षगते पयोदाः पावकोद्भवाः

Khi sức nóng bị nước chế ngự, ngọn lửa ấy nhập vào nước; và khi lửa đã tắt, trong dòng mưa, những đám mây sinh từ lửa liền hiện khởi.

Verse 170

प्लावयन्तो जगत्सर्वं बृहज्जलपरिस्रवैः / धाराभिः पूरयन्तीमं चोद्यमानाः स्वयंभुवा

Với những dòng nước lớn cuồn cuộn, họ làm ngập tràn toàn thể thế gian; và do Svayambhu thúc giục, họ đổ xuống những thác nước để lấp đầy cõi này.

Verse 171

अन्ये तु सलिलौघैस्तु वेलामभिभवन्त्यपि / साद्रिद्वीपान्तरं पीतं जलमन्नेषु तिष्ठति

Lại có những dòng nước cuồn cuộn vượt cả ranh giới bờ biển; và nước đã được uống giữa các đảo cùng núi non thì lưu lại như tinh chất trong lương thực.

Verse 172

पुनः पतति भूमौ तत्पयोधस्तान्नभस्तले / संवेष्टयति घोरात्मा दिवि वायुः समततः

Rồi nước mây ấy lại rơi xuống đất từ tầng trời; và trên không trung, gió có bản tính dữ dội lan khắp, bao bọc lấy nó.

Verse 173

तस्मिन्नेकार्मवे घोरे नष्टे स्थावारजङ्गमे / पूर्मे युगसहस्रे वै निःशेषः कल्प उच्यते

Trong Ekārṇava ghê rợn ấy, khi mọi loài bất động và động vật đều tiêu vong, đến cuối một nghìn yuga trước kia, đó được gọi là “kalpa vô dư”.

Verse 174

अथांभसऽऽवृते लोके प्राहुरेकार्मवं बुधाः / अथ भूमिर्जलं खं च वायुश्चैकार्मवे तदा

Khi thế gian bị nước bao phủ, các bậc hiền triết gọi đó là “Ekārṇava”; bấy giờ đất, nước, hư không và gió—đều ở trong Ekārṇava ấy.

Verse 175

नष्टे ऽनले ऽन्धभूते तु प्राज्ञायत न किञ्चन / पार्थिवास्त्वथ सामुद्रा आपो दैव्याश्च सर्वशः

Khi lửa đã tắt và mọi sự trở thành tối tăm, chẳng còn gì có thể nhận biết; bấy giờ nước thuộc địa giới, nước biển và nước thiêng—mọi loại nước đều tràn khắp.

Verse 176

असरन्त्यो व्रजन्त्यैक्यं सलिलाख्यां भजन्त्युत / आगतागतिके चैव तदा तत्सलिलं स्मृतम्

Những dòng nước ấy tuy không chảy vẫn hợp nhất và mang danh “salila”; và cái có sự đến-đi (chuyển động như sóng) thì khi ấy được gọi là “salila”.

Verse 177

प्रच्छाद्यति महीमेतामर्णवाख्यं तु तज्जलम् / आभाति यस्मात्तद्भाभिर्भाशब्दो व्याप्तिदीप्तिषु

Chính nước ấy che phủ mặt đất này nên được gọi là “arṇava” (đại dương); và vì nó rực sáng bởi ánh quang của mình, nên từ “bhā” mang nghĩa lan tỏa và chiếu sáng.

Verse 178

भस्म सर्वमनुप्राप्य तस्मादंभो निरुच्यते / नानात्वे चैव शीघ्रे च धातुर्वै अर उच्यते

Tro thiêng (bhasma) thấm khắp mọi sự, nên được gọi là ‘ambhaḥ’. Và trong nghĩa đa dạng cùng mau lẹ, căn ‘ar’ được nêu ra.

Verse 179

एकार्मवे तदा ह्यो वै न शीघ्रस्तेन ता नराः / तस्मिन्युगसहस्रान्ते दिवसे ब्रह्मणो गते

Trong biển nhất thể (ekārṇava) khi ấy không có sự mau lẹ; vì thế con người cũng như bất động. Khi ngày của Phạm Thiên trôi qua vào cuối một nghìn yuga.

Verse 180

तावन्तं कालमेवं तु भवत्येकार्मवं जगत् / तदा तु सर्वे व्यापारा निवर्त्तन्ते प्रजापतेः

Trong chừng ấy thời gian, vũ trụ chỉ là biển nhất thể (ekārṇava). Khi ấy mọi công việc của Prajāpati đều dừng lại.

Verse 181

एकमेकार्णवे तस्मिन्नष्टे स्थावरजङ्गमे / तदा स भवति ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Khi trong ekārṇava ấy mọi loài bất động và động vật đều tiêu mất, bấy giờ Ngài trở thành Brahmā, bậc có nghìn mắt và nghìn chân.

Verse 182

सहस्रशीर्षा सुमनाः सहस्रपात्सहस्रचक्षुर्वदनः सहस्रवाक् / सहस्रबाहुः प्रथमः प्रजापतिस्त्रयी मयो यः पुरुषो निरुच्यते

Ngài có nghìn đầu, tâm lành, nghìn chân; nghìn mắt nghìn mặt, nghìn lời. Nghìn tay, Ngài là Prajāpati thuở đầu—Purusha được nói là kết tinh của Tam Veda.

Verse 183

आदित्यवर्मा भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एकः प्रथमस्तुराषाट् / हिरण्यगर्भः पुरुषो महान्वै संपठ्यते वै रजसः परस्तात्

Ngài là Adityavarma, đấng bảo vệ vũ trụ, độc nhất, duy nhất, đầu tiên và là người chinh phục kẻ thù. Ngài là Hiranyagarbha, Đấng Tối Cao vĩ đại, được cho là vượt ra ngoài phẩm chất Rajas.

Verse 184

चतुर्युगसहस्रान्ते सर्वतः सलिलाप्लुते / सुषुप्सुरप्रकाशेप्सुः स रात्रिं कुरुते प्रभुः

Vào cuối một nghìn chu kỳ của bốn Yuga, khi mọi thứ ngập chìm trong nước, Chúa tể, mong muốn được ngủ và không muốn ánh sáng, tạo ra Màn đêm.

Verse 185

जनलोकं विवर्त्तास्ते तपसा लब्धचक्षुषः

Những người đã đạt được tầm nhìn thần thánh thông qua khổ hạnh sẽ hướng về Janaloka.

Verse 186

भृग्वादयो महात्मानः पूर्वे व्याख्यातलक्षणाः

Những linh hồn vĩ đại như Bhrigu và những người khác, những đặc điểm của họ đã được giải thích trước đây.

Verse 187

सत्यादीन्सप्तलोकान्वै ते हि पश्यन्ति चक्षुषा / ब्रह्माणं ते तु पश्यन्ति सदा ब्राह्मीषु रात्रिषु

Họ dùng mắt mình thấy bảy cõi từ Satya trở xuống; và trong những đêm Brahmī, họ luôn chiêm kiến Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 188

सप्तर्षयः प्रपश्यन्ति स्वप्नं कालं स्वरात्रिषु / कल्पानां परमेष्टि त्वात्तस्मादाद्यः स पठ्यते

Bảy vị Thất Tiên chiêm thấy thời gian như giấc mộng trong những đêm của mình; vì Ngài là Parameṣṭhī của các kiếp (kalpa), nên được gọi là ‘Đầu Tiên’.

Verse 189

स स्रष्टा सर्वभूतानां कल्पादिषु पुनः पुनः / एवमेशायित्वा तु ह्यात्मन्येव प्रजापतिः

Đấng Prajāpati ấy là đấng tạo hóa của muôn loài, lặp đi lặp lại vào đầu mỗi kalpa; sau khi nắm quyền tối thượng như vậy, Ngài lại an trụ trong chính tự ngã của mình.

Verse 190

अथात्मनि महातेजाः सर्वमादाय सर्वकृत् / ततः स वसते रात्रिं तमस्येकार्णवे जले

Bấy giờ Đấng đại quang minh, đấng làm nên mọi sự, thu nhiếp tất cả vào chính mình; rồi Ngài trú suốt đêm trong nước của đại hải duy nhất tối tăm (Ekārṇava).

Verse 191

ततो रात्रिक्षये प्राप्ते प्रति बुद्धः प्रजापतिः / मनः सिसृक्षया युक्तः सर्गाय निदधे पुनः

Rồi khi đêm tàn, Prajāpati thức dậy; với ý muốn sáng tạo, Ngài lại đặt tâm (manas) vào công cuộc phát sinh vũ trụ.

Verse 192

एवं स लोके निर्वृत्त उपशान्ते प्रजापतौ / ब्राह्मे नैमित्तिके तस्मिन्कल्पिते वै प्रसंयमे

Như vậy, khi trong thế gian công việc của Prajāpati đã dứt và lắng yên, thì trong kiếp Brahmā mang tính naimittika ấy, quả thật sự đại chế ngự (pralaya) được an lập.

Verse 193

देहैर्वियोगः सत्त्वानां तस्मिन्वै कृत्स्नशः स्मृतः / ततो धग्धेषु भूतेषु सर्वेष्वादित्यरशिमभिः

Khi ấy, mọi hữu tình được nói là hoàn toàn lìa khỏi thân xác; rồi tất cả các loài và các hữu thể đều bị thiêu đốt bởi những tia sáng của Āditya (Mặt Trời).

Verse 194

देवर्षिमनुवर्येषु तस्मिन्नंबुप्लवे तदा / गन्धर्वादीनि सत्त्वानि पिशायान्तानि सर्वशः

Trong cơn đại hồng thủy ấy, ngay cả giữa các Deva-ṛṣi và những Manu tối thắng, các hữu thể như Gandharva v.v. khắp nơi đều rơi vào trạng thái piśāca.

Verse 195

कल्पादावप्रतप्तानि जनमेवाश्रयन्ति वै / तिर्यग्योनीनि नरके यानि यानि गतान्यपि

Vào đầu kiếp, những ai không bị nung đốt bởi sức nóng ấy quả thật lại nương vào sự tái sinh; cả những loài thuộc thai sinh súc sinh từng rơi vào địa ngục cũng vậy.

Verse 196

तदा तान्यापि दग्धानि धूतपापानि सर्वशः / जले तान्युपपद्यन्ते यावत्संप्लवते जगत्

Khi ấy, chúng cũng bị thiêu đốt và mọi tội lỗi đều được gột sạch; và chừng nào thế gian còn ngập lụt, chừng ấy chúng còn thọ sinh trong nước.

Verse 197

व्युष्टायां च रचन्यां तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः / जायन्ते हि पुनस्तानि सर्वभूतानि कृतस्नशः

Khi đêm đã qua, từ Phạm Thiên có nguồn gốc vô hiển, mọi loài hữu tình ấy lại sinh ra trọn vẹn.

Verse 198

ऋषयो मनवो देवाः प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः / तेषामपि च सिद्धानां निधनोत्पत्तिरुच्यते

Các ṛṣi, các Manu, chư thiên và mọi loài chúng sinh bốn hạng—ngay cả các bậc siddha—đều được nói là có sinh và diệt.

Verse 199

यथासूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमने स्मृते / तथा जन्मनिरोधश्च भूतानामिह दृश्यते

Như trong đời này người ta nhớ đến mặt trời mọc và lặn, cũng vậy nơi đây thấy rõ sự sinh và sự diệt (laya) của muôn loài.

Verse 200

आभूतसंप्लवात्तस्माद्भवः संसार उच्यते / यथा सर्वाणि भूतानां जायन्ते वर्षणेष्विह

Vì dòng hiện hữu kéo dài cho đến khi muôn loài bị cuốn vào đại tan rã (saṃplava), nên gọi là bhava, tức saṃsāra; như ở đây, vào mùa mưa, mọi loài đều sinh khởi.