Shloka 173
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तस्मिन्नेकार्मवे घोरे नष्टे स्थावारजङ्गमे / पूर्मे युगसहस्रे वै निःशेषः कल्प उच्यते
Transliteration
tasminnekārmave ghore naṣṭe sthāvārajaṅgame / pūrme yugasahasre vai niḥśeṣaḥ kalpa ucyate
Translation
Trong Ekārṇava ghê rợn ấy, khi mọi loài bất động và động vật đều tiêu vong, đến cuối một nghìn yuga trước kia, đó được gọi là “kalpa vô dư”.
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; locative singular ‘in that’
एकार्मवेin the Ekārṇava (single ocean)
एकार्मवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootएकार्मव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; locative singular
घोरेterrible
घोरे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; adjective agreeing with ‘एकार्मवे’
नष्टेwhen (it is) destroyed
नष्टे:
सप्तमी-सम्बन्ध (Locative absolute)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), सप्तमी (7th), एकवचन; locative absolute sense ‘when destroyed’
स्थावर-जङ्गमे(of) the immobile and mobile beings
स्थावर-जङ्गमे:
सप्तमी-सम्बन्ध (Locative absolute)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘in/among the immobile and mobile (beings)’; used with locative absolute with ‘नष्टे’
पूर्वेin the former (time)
पूर्वे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; locative ‘in the former’ (i.e., at the earlier time)
युग-सहस्रेin a thousand yugas
युग-सहस्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘yugasya sahasram’; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; locative ‘in a thousand yugas’
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
निःशेषःcomplete; without remainder
निःशेषः:
विशेषण (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootनिःशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; predicate adjective
कल्पःa kalpa
कल्पः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; subject
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘is said/called’