Shloka 143

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

Devanagari script

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवा पृथ्वी निस्नेहा समपद्यत

Transliteration

tatasteṣāṃ pratāpena dahyamānā vasuṃdharā / sādrinadyarṇavā pṛthvī nisnehā samapadyata

Translation

Bấy giờ do uy lực của họ, Vasundharā bị thiêu đốt—trái đất cùng núi, sông và biển—trở nên khô cạn, không còn chút ẩm nhuần.

Word by Word

• tataḥ: then/thereupon
• tataḥ: Hetu (हेतु)/Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (indeclinable); तस्मात्/ततः = ‘thereupon/then’ (temporal/causal adverb)

• teṣām: of them
• teṣām: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter) सर्वनाम

• pratāpena: by (their) heat/splendour
• pratāpena: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: pratāpa (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)

• dahyamānā: being burnt
• dahyamānā: Karma (कर्म) (being acted upon)
• Type: Adjective
• Root: dah (धातु) + śānac (शानच्)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (Present passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• vasuṃdharā: the earth
• vasuṃdharā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vasuṃdharā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• sā: that (she)
• sā: Karta (कर्ता) (appositional)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular) सर्वनाम; विशेषणरूपेण

• adri-nadī-arṇavā: (with) mountains, rivers, and oceans
• adri-nadī-arṇavā: Karta (कर्ता) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: adri (प्रातिपदिक) + nadī (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास (copulative): ‘mountains, rivers, oceans’; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular) (pṛthvī-viśeṣaṇa)

• pṛthvī: the earth
• pṛthvī: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pṛthvī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• nisnehā: without moisture/oil; dry
• nisnehā: Karta (कर्ता) (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: nisneha (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• samapadyata: became/turned into
• samapadyata: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-√pad (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद