Shloka 124
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
एवं देवेष्वतीतेषु महर्लोकाज्जनं प्रति / भूतादिष्ववशिष्टेषु स्थावरां तेषु तेषु वै
Transliteration
evaṃ deveṣvatīteṣu maharlokājjanaṃ prati / bhūtādiṣvavaśiṣṭeṣu sthāvarāṃ teṣu teṣu vai
Translation
Như vậy, khi chư thiên đã đi lên, từ Maharloka hướng về Janaloka, trong những gì còn sót lại như các loài hữu tình v.v., nơi nơi chỉ còn các loài bất động (sthāvara).
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-वाचक अव्यय (adverb of manner)
देवेषुwhen/among the gods
देवेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
अतीतेषुhaving passed, departed
अतीतेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअतित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ + अति)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with देवेषु
महर्लोकात्from Maharloka
महर्लोकात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootमहर्लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular
जनम्to Janaloka / the people-world (jana)
जनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular
प्रतिtowards
प्रति:
सम्प्रदान/दिशा (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश अव्यय; दिशार्थ/प्रत्यर्थ (towards)
भूत-आदिषुamong the beings and the rest (etc.)
भूत-आदिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूतानि आदयः येषु); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
अवशिष्टेषुremaining
अवशिष्टेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअवशिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शिष्)
Formभूतकृदन्त (past participle), सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with भूत-आदिषु
स्थावराम्the immobile (beings)
स्थावराम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (collective: the immobile creation)
तेषुin those
तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; pronoun
तेषुin each of those
तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; repetition for distributive sense
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)