Adhyaya 39

Verse 1

। नारद उवाच । सहस्रसप्तत्युच्छ्राये पातालानि परस्परम् । अतलं वितलं चैव नितलं च रसातलम्

Wika ni Nārada: “Ang mga Pātāla ay magkakapatong na nasa ibaba ng isa’t isa, bawat isa’y may lalim na isang libo’t pitumpu (yojana). Ang mga ito’y Atala, Vitala, Nitala, at Rasātala.”

Verse 2

तलातलं च सुतलं पातालं चापि सप्तमम् । कृष्णशुक्लारुणाः पीताः शर्कराशैलकांचनाः

“At mayroon pang Talātala at Sutala, at ang Pātāla bilang ikapito. Inilalarawan silang maitim, maputi, mapula, at madilaw—nagniningning na tila graba, mga bundok, at ginto.”

Verse 3

भूमयो यत्र कौरव्य वरप्रासादशोभिताः । तेषु दानवदैतेयनागाश्चैव सहस्रसः

O supling ng mga Kuru, naroon ang mga kahariang pinalalamutian ng mariringal at dakilang palasyo. Sa mga dako roon ay nananahan ang libu-libong Dānava, Daitya, at Nāga.

Verse 4

स्वर्लोकादपि रम्याणि दृष्टानि बहुशो मया । आह्लादकारिणो नानामण्यो यत्र पन्नगः

Maraming dako ang aking nakita—na higit pang kaaya-aya kaysa sa Svarga; doon, ang mga nāga ay pinalalamutian ng sari-saring hiyas na nagdudulot ng galak at pagkamangha.

Verse 5

दैत्यदानवकन्याभिर्महारूपाभिरन्विते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

Sa Pātāla—na hitik sa mga dalagang napakaganda ng mga Daitya at Dānava—sino ang hindi magagalak sa puso, kahit yaong malaya na sa pagkapit sa daigdig?

Verse 6

यत्र नोष्णं न वा शीतं न वर्षं दुःखमेव च । भक्ष्यभोज्यमहाभोगकालो यत्रापि जायते

Doon ay walang init ni lamig, walang ulan, at walang pagdurusa; at doon din sumisilang ang panahon ng dakilang kaluguran—mga pagkaing kakainin at mga handaan na lalasapin.

Verse 7

पाताले सप्तमे चास्ति लिंगं श्रीहाटकेश्वरम् । ब्रह्मणा स्थापितं पार्थ सहस्रयोजनोच्छ्रितम्

At sa ikapitong Pātāla ay naroon ang liṅga na tinatawag na Śrīhāṭakeśvara. O Pārtha, ito’y itinatag ni Brahmā at tumatayog sa taas na isang libong yojana.

Verse 8

हाटकस्य तु लिंगस्य प्रासादो योजनायुतः । सर्वरत्नमयो दिव्यो नानाश्चयविभूषितः

Para sa Hāṭaka-liṅga na iyon, may palasyong-templo na umaabot ng isang yojana; ito’y banal at makalangit, yari sa lahat ng uri ng hiyas, at pinalamutian ng saganang kayamanan.

Verse 9

तच्चार्यंति तल्लिंगं नानानागेन्द्रसत्तमाः । तदधस्ताज्जलं भूरि तस्याधो नरकाः स्मृताः

Ang pinakadakilang mga panginoon sa mga Nāga ay sumasamba at naglilingkod sa liṅga na iyon. Sa ilalim nito ay may napakalawak na tubig; at sa ibaba pa niyon, sinasabing naroroon ang mga impiyerno.

Verse 10

पापिनो येषु पात्यंते ताञ्छृणुष्व महामते । कोटयः पंचपंचाशद्राजानश्चैकविंशति

Pakinggan mo ako, O dakilang may isip, tungkol sa mga impiyernong pinaghuhulugan ng mga makasalanan—may limampu’t limang koṭi, at dalawampu’t isa bilang mga pangunahing bahagi o ‘hari’ nito.

Verse 11

रौरवः शूकरो रोधस्तालो विशसनस्तथा । महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणोथ विमोहकः

Raurava, Śūkara, Rodha, Tāla, at Viśasana; Mahājvāla, Taptakumbha, Lavaṇa, at saka Vimohaka—ito ang ilan sa mga impiyernong may pangalan.

Verse 12

रुधिरांधो वैतरणी कृमिशः कृमिभोजनः । असिपत्रवनं कृष्णो लालाभक्ष्यश्च दारुमः

Rudhirāndha, Vaitaraṇī, Kṛmiśa, Kṛmibhojana; Asipatravana, Kṛṣṇa, Lālābhakṣya, at Dāruma—ang mga ito man ay ibinibilang sa mga impiyerno.

Verse 13

तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालोऽप्यधःशिराः । संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेवच

Gayundin, naroon ang mga impiyernong tinatawag na Pūyavaha, Pāpa, Vahnijvāla, at Adhaḥśiras; pati Saṃdaṃśa, Kṛṣṇasūtra, Tamaḥ, at Avīci.

Verse 14

श्वभोजनो विसूचिश्चाप्यवीचिश्च तथाऽपरः । कूटसाक्षी रौरवं च रोधं गोविप्ररोधकः

Mayroon ding mga impiyernong tinatawag na Śvabhojana, Visūci, at isa pang Avīci. Ang huwad na saksi ay napupunta sa Raurava; at ang humahadlang sa mga baka at sa mga brāhmaṇa ay napupunta sa Rodha.

Verse 15

सुरापः सूकरं याति तालं मिथ्याम नुष्यहा । गुरुतल्पी तप्तकुम्भं तप्तलोहं च भक्तहा

Ang umiinom ng alak ay nagiging baboy; ang pumatay ng tao ay nahuhulog sa Tāla; ang lumalapastangan sa higaan ng guro ay napupunta sa Taptakumbha; at ang pumapatay sa deboto ay napupunta sa Taptaloha.

Verse 16

गुरूणामवमंता यचो महाज्वाले निपात्यते । लवणं शास्त्रहंता च निर्मर्यादो विमोहके

Ang lumalapastangan sa mga guru ay ibinabagsak sa Mahājvāla. Ang sumisira sa śāstra ay napupunta sa Lavaṇa; at ang taong walang hangganan at walang batas ay nahuhulog sa Vimohaka.

Verse 17

कृमिभक्ष्ये देवद्वेष्टा कृमिशे तु दुरिष्टकृत् । पितृदेवात्पूर्वमश्रल्लांलाभक्ष्ये प्रयाति च

Ang napopoot sa mga deva ay napupunta sa Kṛmibhakṣya; ang gumagawa ng masamang paghahandog ay napupunta sa Kṛmiśa. At ang kumakain bago maialay nang wasto sa mga Pitṛ (ninuno) at sa mga Deva ay napupunta sa Lāṃlābhakṣya.

Verse 18

मिथ्याजीवविरोधी विशसने कूटशस्त्रकृत् । अधोमुखे ह्यसद्ग्राही एकाशी पूयवाहके

Ang sumasalungat sa matuwid na kabuhayan ay napupunta sa Viśasana; ang gumagawa ng mapanlinlang na sandata ay doon din napupunta. Ang tagasunod ng kasinungalingan ay napupunta sa Adhomukha; at ang kumakain nang mag-isa ay napupunta sa Pūyavāhaka.

Verse 19

मार्ज्जारकुक्कुटश्वानपक्षिपोष्टा प्रयाति च । बधिरांधगृहक्षेत्रतृणधान्यादिज्वालकः

Ang sinumang nag-aalaga at nagpapapataba ng pusa, tandang, aso, at mga ibon ay mapapasa gayong kapalaran. At ang nagsisindi ng apoy sa mga bahay o bukirin ng bingi at bulag—sinusunog ang damo, butil, at iba pa—ay tatanggap ng mabigat na kaparusahan.

Verse 20

नक्षत्ररंगजीवी च याति वैतरणीं नरः । धनयौवनमत्तो यो धनहा कृष्णमेति सः

Ang lalaking nabubuhay sa mga palabas ng astrolohiya at mga pagtatanghal tungkol sa mga bituin ay mapupunta sa Vaitaraṇī. At ang nalalasing sa yaman at kabataan, na sumisira sa kayamanan, ay mapupunta sa “Kṛṣṇa,” ang madilim na kalagayang impiyerno.

Verse 21

असिपत्रवनं याति वृक्षच्छेदी वृथैव यत् । कुहकाजीविनः सर्वे वह्निज्वाले पतंति ते

Ang pumuputol ng mga puno nang walang dahilan ay mapupunta sa Asipatravana. Lahat ng nabubuhay sa panlilinlang ay mahuhulog sa Vahnijvāla, sa naglalagablab na apoy.

Verse 22

परस्त्रीं च परान्नं च गच्छन्संदंशमेति च । दिवास्वप्नपरा ये व्रतलोपपराश्च ये

Ang humahabol sa asawa ng iba at sa pagkain ng iba ay mapupunta sa Saṃdaṃśa. Yaong mga lulong sa pagtulog sa araw, at yaong masugid sa paglabag sa mga panatang banal (vrata), ay gayundin ang pagbagsak.

Verse 23

शरीरमदमत्ताश्च यांति चैते श्वभोजनम् । शिवं हरिं न मन्यंते यांत्यवीचिनमेव च

Yaong mga nalalasing sa pagmamataas sa katawan ay mapupunta sa “Śvabhojana,” ang kalagayang ‘pagkain na gaya ng aso.’ At ang mga hindi kumikilala kina Śiva at Hari ay tunay na mahuhulog sa Avīci, ang kailaliman ng impiyerno.

Verse 24

इत्येवमादिभिः पापैरशास्त्रौघस्य सेवनैः । पतंत्येव महाघोरनरकेषु सहस्रशः

Dahil sa gayong mga kasalanan at iba pang katulad—sa pagkapit sa bugso ng mga gawang salungat sa śāstra—ang mga tao ay tiyak na mahuhulog, libu-libo, sa mga impiyernong lubhang kakila-kilabot.

Verse 25

तस्माद्य इच्छेदेतेभ्यो विमोक्षं बुद्धिमान्नरः । श्रुतिमार्गेण तेनार्च्यौ देवौ हरिहरावुभौ

Kaya nga, ang taong marunong na nagnanais ng paglaya mula sa mga kapalarang impiyerno ay dapat sumamba sa dalawang Diyos—Hari at Hara—ayon sa landas na itinuturo ng Śruti.

Verse 26

नरकाणामधोभागे स्थितः कालाग्निसंज्ञकः । तदधो हट्टकश्चैव अनंतस्तदधः स्मृतः

Sa ibabang bahagi sa ilalim ng mga impiyerno ay naroon ang isang dako na tinatawag na Kālāgni. Sa ibaba nito ay Haṭṭaka, at sa higit pang ibaba ay inaalala bilang Ananta.

Verse 27

यस्यैतत्सकलं विश्वं मूर्धाग्रे सर्षपायते । इत्यनंतप्रभावात्स ह्यनंत इति कीर्त्यते

Sa Kanya, ang buong sansinukob na ito ay wari’y isang butil ng mustasa sa dulo ng Kanyang ulo; dahil sa gayong kapangyarihang walang hanggan, Siya’y pinupuri bilang “Ananta”.

Verse 28

दिशां गजास्तत्र पद्मकुमुदांजनवामनाः । तदधोंऽडकटाहश्च एकवीरास्ति तत्र च

Naroon doon ang mga elepante ng mga direksiyon—Padma, Kumuda, Añjana, at Vāmana. Sa ibaba nito ay ang daigdig na tinatawag na Oṃḍakaṭāha, at naroon din ang (isang pinangalanang) Ekavīra.

Verse 29

चतुर्लक्षसहस्राणि नवतिश्च शतानि च । एतनैव प्रमाणेन उदकं च ततः स्मृतम्

Apat na raang libo, at siyamnapung daan din—sa gayong sukat ding ito, ipinahahayag din ang lawak ng tubig doon.

Verse 30

तदधो नरकाः कोट्यो द्विकोट्योऽग्निस्ततो महान् । चत्वारिंशत्सहस्रैश्च तदधस्तम उच्यते

Sa ibaba niyon ay mga impiyernong umaabot sa mga krore; sa ibaba pa ay isang dakilang apoy na dalawang krore. At sa ibaba pa, sa dagdag na apatnapung libo, naroon ang tinatawag na ‘Tamas’ (dilim).

Verse 31

चत्वारिंश्च्चकोट्यस्तु चतस्रश्च ततः पराः । एकोननवतिर्लक्षाः सहस्राशीतिरेव च

Apatnapung krore nga, at apat pang dagdag lampas doon; saka walumpu’t siyam na lakh, at walumpung libo rin.

Verse 32

तदधोंऽडकटाहोथ कोटिमात्रस्तथापरः । देवी युक्ता कपालीशा दंडहस्तेन चापि सा

Sa ibaba niyon ay ang Oṃḍakaṭāha, na may sukat na isang krore; at may isa pang patong sa kabila nito. Doon ay naroroon ang isang Diyosa—Kapālīśā—na may hawak na tungkod sa kaniyang kamay.

Verse 33

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता तत्र पालिनी । संकर्षणस्य निःश्वासप्रेरितो दाहकोऽनलः

Doon, ang Diyosa na Tagapangalaga ay nakatindig na napalilibutan ng mga krore sa krore ng mga diyosa. At ang naglalagablab na apoy—na inuudyok ng pagbuga ng hininga ni Saṅkarṣaṇa—ay sumusulong bilang apoy na lumalamon.

Verse 34

कालाग्निं प्रेरयत्येव कल्पांते दह्यते जगत् । एवंविधमधःसूत्रं निर्मितं चात्र भारत

Tunay ngang Kaniyang pinakikilos ang “Apoy ng Panahon”; sa wakas ng isang kalpa, ang sanlibutan ay natutupok. Kaya, O Bhārata, ang ganitong “panibabang tali” (salalayan) ay nilikha rito.

Verse 35

मध्यसूत्रे कटाहे च पालकांस्ताञ्छृणुष्व मे । वसुधामा स्थितः पूर्वे शंखपालश्च दक्षिणे

Pakinggan mo sa akin ang mga tagapagbantay na nakatalaga sa “gitnang tali” at sa “dakilang kaldero” ng sansinukob: si Vasudhāmā ay nasa Silangan, at si Śaṅkhapāla ay nasa Timog.

Verse 36

तक्षकेशः स्थितः पश्चादुत्तरे केतुमानिति । हरसिद्धिः सुपर्णाक्षी भास्करा योगनंदिनी

Si Takṣakeśa ay nakatalaga sa Kanluran, at si Ketumān sa Hilaga. Naroroon din sina Harasiddhi, Suparṇākṣī, Bhāskarā, at Yoganandinī.

Verse 37

कोटिकोटी युता देवी देवीनां पालयत्यदः । एवमेतन्महाश्चर्यं ब्रह्मांडं स्थापितं च यैः

Isang Diyosa, na sinasamahan ng napakaraming diyosa—krore sa krore—ang nag-iingat sa kahariang nasa ibaba. Kaya, sa pamamagitan ng mga kapangyarihang banal na iyon, naitatag ang kamangha-manghang “itlog ng sansinukob.”

Verse 38

नमामि तानहं नित्यं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विष्णुलोको रुद्रलोको बहिश्चास्मात्प्रकीर्त्यते

Ako’y laging nagpupugay sa kanila—kina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara. Sa labas ng baluting ito ng sansinukob, binabanggit ang mga daigdig na tinatawag na Viṣṇuloka at Rudraloka.

Verse 39

तं च वर्णयितुं ब्रह्मा शक्तो नैवास्मदादयः । विमुक्ता यत्र संयांति नित्यं हरिहरव्रताः

Kahit si Brahmā ay hindi kayang ilarawan ang kahariang iyon—lalo na kaming tulad natin. Doon, ang mga pinalaya ay laging nakararating, yaong walang patid na nanunumpa sa Hari at Hara.

Verse 40

ब्रह्मांडं संवृतं ह्येतत्कटाहेन समंततः । कपित्थस्य यथा बीजं कटाहेन सुसंवृतम्

Ang kosmikong itlog na ito ay tunay na napaliligiran sa lahat ng panig ng balát na tila kaldero; gaya ng binhi ng kapittha (wood-apple) na mahigpit na nakabalot sa matigas nitong balát.

Verse 41

दशोत्तरेण पयसा वृतं तच्चापि तेजसा । तेजश्च वायुना वायुर्नभ साहंतया च तत्

Ang balot na iyon ay natatakpan ng tubig na sampung ulit na higit pa, at ang tubig ay muling natatakpan ng apoy (tejas). Ang apoy ay binalot ng hangin, at ang hangin ay binalot ng kalawakan—bawat isa’y sampung ulit na mas malawak kaysa nauna.

Verse 42

अहंकारश्च महता तं चापि प्रकृतिः परा । दशोत्तराणि सर्वाणि षडाहुः सप्तमं च तत्

Ang ahaṃkāra (pagkamaka-ako) ay nababalutan ng Mahat, ang Dakilang Prinsipyo, at ang Mahat ay muling nababalutan ng kataas-taasang Prakṛti. Lahat ng ito’y may sukat na sampung ulit; sinasabi nilang may anim na balot, at ang Prakṛti ang ikapito.

Verse 43

प्राकृतं चरणं पार्थ तदनंतं प्रकीर्तितम् । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

O Pārtha, ang “likás na bahagi” na iyon ay ipinahahayag na walang hanggan—binubuo ng libo-libong libo, at sampu-sampung libong sampu, ng mga kosmikong itlog (mga sansinukob).

Verse 44

ईदृशानां तथा चात्र कोटिकोटिशतानि च । सर्वाण्येवंविधान्येव यादृशं कीर्तितंत्विदम्

Dito, may mga sanlibutang gaya nito na daan-daang koti sa koti; lahat ay tunay na ganitong uri, gaya ng pagkakalarawan sa isang ito.

Verse 45

यस्यैवं वैभवं पार्थ तं नमामी सदाशिवम् । अहो मंदः स पापात्मा को वा तस्मादचेतनः

O Pārtha, yumuyuko ako kay Sadāśiva na may gayong kadakilaan. Aba—mapurol at makasalanan ang hindi nagigising sa Kanya; sino pa ang higit na walang-malay kaysa roon?

Verse 46

य एवंविधसंमोहतारकं न शिवं भजेत् । अथ ते कीर्थयिष्यामि कालमानं निबोध तत्

Sino ang hindi sasamba kay Śiva, ang tagapagligtas mula sa ganitong pagkalito? Ngayon ay ipahahayag ko sa iyo ang sukat ng panahon—unawain mo itong mabuti.

Verse 47

काष्ठा निमेषा दश पंच चाहुस्त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कला हि । त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहुर्त्तं तत्त्रिंशता रात्र्यहनी उभे च

Sinasabi nilang labinlimang nimeṣa ang bumubuo ng isang kāṣṭhā; at tatlumpung kāṣṭhā ang binibilang na isang kalā. Tatlumpung kalā ang nagiging isang muhūrta; at sa tatlumpung muhūrta nabubuo ang araw at gabi.

Verse 48

दिवसे पंच कालाः स्युस्त्रिमुहूर्ताः श्रृणुष्व तान् । प्रातस्ततः संगवश्च मध्याह्नश्चापराह्णकः

Sa isang araw ay may limang yugto, bawat isa’y tatlong muhūrta—pakinggan mo: umaga, saka saṃgava (bago magtanghali), tanghaling-tapat, at aparāhṇa (hapon).

Verse 49

सायाह्नः पंचमश्चापि मुहूर्ता दश पंच च । अहोरात्राः पंचदश पक्ष इत्यभिधीयते

Ang ikalimang yugto ay sāyāhna (takipsilim); at ang isang araw ay binubuo ng labinlimang muhūrta. Ang labinlimang araw-gabi ay tinatawag na pakṣa (kalahating buwan).

Verse 50

मासः पक्षद्वयेनोक्तो द्वौ मासौ चार्कजावृतुः । ऋतुत्रयं चाप्ययनं द्वेयने वर्षमुच्यते

Ang isang buwan ay sinasabing binubuo ng dalawang pakṣa; ang dalawang buwan ay nagiging isang ṛtu (panahon). Ang tatlong panahon ay bumubuo ng isang ayana (kalahating taon); at ang dalawang ayana ay tinatawag na isang taon.

Verse 51

चतुर्भेदं मासमाहुः पंचभेदं च वत्सरम् । संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः

Sinasabi nilang ang buwan ay may apat na bahagi, at ang taon ay may limang bahagi. Ang una ay tinatawag na Saṃvatsara; ang ikalawa ay Parivatsara.

Verse 52

इद्वत्सरस्तृतीयोऽसौ चतुर्थश्चानुवत्सरः । पंचमश्च युगोनाम गणनानिश्चयो हि सः

Ang ikatlo ay Idvatsara; ang ikaapat ay Anuvatsara. Ang ikalima ay tinatawag na Yuga—ito ang itinatag na batayan ng pagbibilang.

Verse 53

मासेन च मनुष्याणामहोरात्रं च पैतृकम् । कृष्णपक्षस्त्वहः प्रोक्तः शुक्लपक्षश्च शर्वरी

Para sa mga tao, ang isang buwan ay isang araw-gabi (ahorātra) para sa mga Pitṛ (mga ninunong nilalang). Ang kṛṣṇa-pakṣa (madilim na kalahati) ang kanilang araw, at ang śukla-pakṣa (maliwanag na kalahati) ang kanilang gabi.

Verse 54

मानुषेण च वर्षेण दैविको दिवसः स्मृतः । अहस्तत्रो दगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम्

Ang isang taon ng tao ay inaalala bilang iisang araw ng mga deva. Sa banal na araw na iyon, ang uttarāyaṇa (paglakad sa hilaga) ang kanilang araw, at ang dakṣiṇāyana (paglakad sa timog) ang kanilang gabi.

Verse 55

वर्षेण चैव देवानां मतः सप्तर्षिवासरः । सप्तर्षीणां च वर्षेण ध्रौवश्च दिवसः स्मृतः

Sa sukat na isang taon, ang ‘araw’ ng mga deva ay nauunawaang araw ng Pitong Rishi (Saptarṣi). At sa sukat na isang taon ng Saptarṣi, ang araw ni Dhruva ay inaalala rin.

Verse 56

मनुष्याणां च वर्षाणि लक्षासप्तदशैव तु । अष्टाविंशतिसहस्राणि कृतं त्रेतायुगं ततः

Sa bilang ng mga taon ng tao, ang labimpitong lakh at dalawampu’t walong libo ang bumubuo sa Kṛta (Satya) yuga; pagkatapos nito ay dumarating ang Tretā-yuga.

Verse 57

लक्षद्वादशसाहस्रषण्नवत्यधिकाः पराः । अष्टौ लक्षाश्चतुःषष्टिसहस्राणि च द्वापरः

Sinasabing ang Tretā-yuga ay labindalawang lakh, siyamnapu’t anim na libo, at may dagdag pang isang libong taon; at ang Dvāpara-yuga ay walong lakh at animnapu’t apat na libong taon (sa sukat ng tao).

Verse 58

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

Ang Kali-yuga ay inaalala bilang apat na lakh at tatlumpu’t dalawang libong taon (sa bilang ng tao). Sa pagsasama ng apat na yuga na ito, ito ang tinatawag na ‘yuga’ ng mga deva.

Verse 59

आयुर्मनोर्युगानां च साधिका ह्येकसप्ततिः । चतुर्दशमनूनां च कालेन ब्रह्मणो दिनम्

Ang haba ng mga yuga sa panahon ni Manu ay pitumpu’t isa (na may dagdag na bahagi). At sa sukat ng panahon ng labing-apat na Manu, nasusukat ang “isang araw ni Brahmā”.

Verse 60

युगानां च सहस्रेण स च कल्पः श्रृणुष्व तान् । भवोद्भवस्तपभव्य ऋतुर्वह्निर्वराहकः

Isang libong hanay ng mga yuga ang bumubuo ng isang kalpa—pakinggan ang kanilang mga pangalan: Bhavodbhava, Tapobhavya, Ṛtu, Vahni, at Varāhaka.

Verse 61

सावित्र आसिकश्चापि गांधारः कुशिकस्तथा । ऋषभश्च तथा खड्गो गांधारीयश्च मध्यमः

At (tinatawag din): Sāvitra, Āsika, Gāndhāra, Kuśika; gayundin Ṛṣabha, Khaḍga, Gāndhārīya, at Madhyama.

Verse 62

वैराजश्च निषादश्च मेघवाहनपंचमौ । चित्रको ज्ञान आकूतिर्मोनो दंशश्च बृंहकः

Vairāja at Niṣāda ay kabilang din sa mga pangalan, at si Meghavāhana ang ikalima; kasunod ang Citraka, Jñāna, Ākūti, Mono, Daṃśa, at Bṛṃhaka.

Verse 63

श्वेतो लोहितरक्तौ च पीतवासाः शिवः प्रभुः । सर्वरूपश्च मासोऽयमेवं वर्षशतावधिः

Ang Panginoong Śiva, ang makapangyarihang Soberano, ay nagpapakita bilang puti, bilang mapulang-pula, at bilang nakadamit ng dilaw. Ang buwang ito ay may lahat ng anyo; kaya’t umaabot ito sa sandaang taon (sa sukat na banal).

Verse 64

पूर्वार्धमपरार्धं च ब्रह्ममानमिदं स्मृतम् । विष्णोश्च शंकरस्यापि नाहं शक्तश्च वर्णने

Ang unang kalahati at ang huling kalahati—ito ang inaalala bilang sukat ni Brahmā (brahma-māna). Maging ang kaluwalhatian o sukat nina Viṣṇu at Śaṅkara ay hindi ko kayang ilarawan nang ganap.

Verse 65

क्वाहमल्पमतिः पार्थ क्वापरौ हरित्र्यंबकौ । देविकेनैव मानेन पातालेष्वपि गण्यते

Saan ako—na may munting unawa, O Pārtha—at saan naman naroon ang dalawang iyon, si Hari at si Tryambaka? Sa sariling sukat lamang ng Devī ito naibibilang, maging sa mga daigdig ng Pātāla man.

Verse 66

इति ते सूचितं बुद्ध्या श्रृणु तत्प्राकृतं पुनः

Ganyan ko ito ipinahiwatig sa iyo sa pamamagitan ng pag-unawa; ngayon, pakinggan mong muli ang karaniwang salaysay.

Verse 67

इति वैधात्रव्यवस्थितिः । श्रीनारद उवाच । ऋषभोनाम यन्नाम्ना नानापाषंड कल्पनाः । कलौ पार्थ भविष्यंति लोकानां मोहनात्मिकाः

Ganyan nananatili ang kautusang itinatag ng Maylikha (Vaidhātṛ). Wika ni Śrī Nārada: “O Pārtha, sa Kali-yuga ay lilitaw—sa pangalang ‘Ṛṣabha’—maraming gawang-buong mga sistemang erehe, mapanlinlang ang likas, na magpapalito sa mga tao.”

Verse 68

तस्य पुत्रस्तु भरतः शतश्रृंगस्तु तत्सुतः । तस्य पुत्राष्टकं जातं तथैकाच कुमारिका

Ang kaniyang anak na lalaki ay si Bharata, at ang anak ni Bharata ay si Śataśṛṅga. Sa kaniya ay isinilang ang walong anak na lalaki, at gayundin ang isang anak na babae.

Verse 69

इंद्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रद्वीपो गभस्तिमान् । नागः सौम्यश्च गांधर्वो वरुणश्च कुमारिका

Sila ay sina Indradvīpa, Kaseru, Tāmradvīpa, Gabhastimān, Nāga, Saumya, Gāndharva, at Varuṇa—at naroon din ang dalagang kapatid (Kumārīkā).

Verse 70

वदनं चापि कन्यायाः पार्थ बर्करिकाकृति । श्रृणु तत्कारणं सर्वं महाश्चर्यसमन्वितम्

At ang mukha ng dalaga, O Pārtha, ay may anyong tulad ng “barkarī.” Pakinggan mo ang buong dahilan nito—puspos ng dakilang kababalaghan.

Verse 71

महीसागरपर्यंतं वृक्षराजिविराजिते । जालीगुल्मलताकीर्णे स्तंभतीर्थस्य संनिधौ

Mula sa lupain hanggang sa dagat, maringal sa hanay ng mga punò, siksik sa mga halamang jālī, mga palumpong at baging—malapit sa banal na tawiran na tinatawag na Staṃbha-tīrtha.

Verse 72

अजासमजतो मध्यात्काचिदेका च बर्करी । भ्रांता सती समायाता प्रदेशे तत्र दुश्चरे

Mula sa gitna ng kawan ng mga kambing, may isang nag-iisang barkarī na lumabas; naligaw sa paglalagalag, nakarating siya sa pook na yaon na mahirap pasukin.

Verse 73

इतस्ततो भ्रमंति सा जालिमध्ये समंततः । निर्गंतुं नैव शक्नोति क्षुत्पिपासार्दिता शुभा

Pagala-gala siya sa iba’t ibang dako sa loob ng mga halamang jālī na tila bitag sa paligid; ang mapalad na babae ay hindi makalabas, pinahihirapan ng gutom at uhaw.

Verse 74

विलग्ना जालिमध्ये तु ततः पंचत्वमागता । कालेन कियता तस्य त्रुटित्वा शिरसो ह्यधः

Nasabit sa lambat, siya ay binawian ng buhay. Pagkaraan ng ilang panahon, ang kanyang ulo ay naputol at nahulog pababa.

Verse 75

पपात शनिदर्शे च महीसागरसंगमे । सर्वतीर्थमये तत्र सर्वपापप्रमोचने

Ito ay bumagsak sa Śanidarśa, sa tagpuan ng Ilog Mahī at karagatan—isang lugar na naglalaman ng lahat ng banal na tubig at nag-aalis ng lahat ng kasalanan.

Verse 76

शिरस्तु तदवस्थं हि समग्रं तत्र संस्थितम् । जालिगुल्मावलग्नं च तस्या नैवापतज्जले

Ngunit ang kanyang ulo ay nanatili doon na buo. Nasabit sa mga lambat at palumpong, hindi ito nahulog sa tubig.

Verse 77

शेषकायप्रपातेन महीसागरसंगमे । तत्तीर्थस्य प्रभावेन बर्करीसा कुरूद्वह

Dahil ang natitirang bahagi ng kanyang katawan ay nahulog sa tagpuan ng Mahī at karagatan, sa pamamagitan ng kapangyarihan ng banal na lugar na iyon, O pinakamahusay sa mga Kuru, siya ay naging Barkarī.

Verse 78

शकश्रृंगस्य वै राज्ञः सिंहलेष्वभवत्सुता । मुखं बर्करिकातुल्यं व्यक्तं तस्या व्यजायत

Sa Siṃhala, isang anak na babae ang isinilang kay Haring Śakaśṛṅga; ang kanyang mukha ay malinaw na lumitaw na tulad ng sa isang kambing (barkarī).

Verse 79

दिव्यनारी शुभाकारा शेषकाये बभौ शुभा । पूर्वं तस्याप्यपुत्रस्य राज्ञः पुत्रशतोपमा

Ang natitirang katawan niya ay naging isang maningning at mapalad na dalagang makalangit. Noon, para sa haring walang anak na lalaki, siya’y naging kasinghalaga ng sandaang anak na lalaki.

Verse 80

पुत्री जाता प्रमोदेन स्वजनानंदवर्धिनी । ततस्तस्या विलोक्याथ मुखं वर्करिकाकृति

Isang anak na babae ang isinilang sa kagalakan, nagpapalago ng tuwa ng mga kamag-anak at ng bayan. Ngunit nang siya’y pagmasdan, nakita nilang ang kanyang mukha ay anyong tulad ng babaeng kambing.

Verse 81

विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा

Nangilabot sa pagtataka ang lahat ng mga tauhan ng hari. Ang hari, kasama ang mga nasa loob ng palasyo, ay nalugmok sa matinding dalamhati.

Verse 82

खिन्नाः प्रकृतयः सर्वास्तादृग्रूपविलोकनात् । तत्किमित्येतदाश्चर्यमूचुः पौराः सुविस्मिताः

Nabagabag ang lahat ng nasasakupan sa pagkakita ng gayong anyo. Lubhang namangha ang mga taga-lungsod at nagsabi, “Ano itong kababalaghan—at bakit ito nangyari?”

Verse 83

ततः सा यौवनं प्राप्ता साक्षाद्देवसुतोपमा । स्वमुखं दर्पणे वीक्ष्यस्मृतः पूर्वो भवस्तया

Pagkaraan, siya’y dumating sa kabataan, na wari’y isang dalagang anak ng mga diyos. Nang masdan niya ang sariling mukha sa salamin, naalala niya ang kanyang dating pag-iral.

Verse 84

तत्तीर्थस्य प्रभावेण मातृपित्रोर्निवेदितम् । विषादो नैव कर्तव्यो मदर्थे तात निश्चितम्

Sa bisa ng banal na tawiran, ipinaalam niya sa kanyang ina at ama: “Ama, huwag kayong magpadaig sa dalamhati dahil sa akin.”

Verse 85

मा शोकं कुरु मे मातः पूर्वजन्मार्जितं फलम् । ततः पूर्वं स्ववृत्तांतमुक्त्वा सा च कुमारिका

“Ina, huwag kayong magdalamhati; ito ang bungang natipon sa naunang kapanganakan.” Pagkaraan, isinalaysay ng dalaga ang naunang pangyayari ng kanyang buhay.

Verse 86

पूर्वजन्मोद्भवः कायस्यस्या यत्रापतत्तथा । गमनाय तमुद्देशं विज्ञप्तौ पितरौ तया

Ipinaalam niya sa kanyang mga magulang ang mismong pook na pinagbagsakan ng kanyang katawan—na mula sa dating buhay—at humiling na makapunta sa lupain na iyon.

Verse 87

अहं तात गमिष्यामि महीसागरसंगमम् । भवामि तत्र संप्राप्ता यथा कुरु तथा नृप

“Ama, tutungo ako sa tagpuan ng lupa at dagat. Pagdating ko roon, O hari, gawin ninyo ang inyong minamarapat.”

Verse 88

ततः पित्रा प्रतिज्ञातं शतश्रृंगेण तत्तथा । तस्याः संवाहनं चक्रे राजा पोतैः सरत्नकैः

Pagkaraan, nangako ang kanyang ama na gagawin iyon, ayon sa ipinangako ni Śataśṛṅga. Inihanda ng hari ang paglalakbay niya sa mga bangkang pinalamutian ng mga hiyas.

Verse 89

स्तंभतीर्थं ततः साऽपि प्राप्य पोतार्यसंयुता । भूरिदानं ततश्चक्रे दानं सर्वस्वलक्षणम्

Pagkatapos noon, nakarating din siya sa Staṃbha-tīrtha, kasama ang mga bangkero. Pagkatapos ay nagsagawa siya ng masaganang pagkakawanggawa, ibinibigay ang lahat ng kanyang pag-aari.

Verse 90

जालिगुल्मांतरेऽन्विष्य ततो दृष्टं निजं शिरः । अस्थिचर्मावशेषं च तदादाय प्रयत्नतः

Sa paghahanap sa gitna ng mga sukal at palumpong, nakita niya ang kanyang sariling ulo, at ang mga natitirang buto at balat; maingat niyang kinuha ang mga ito nang may pagsisikap,

Verse 91

दग्ध्वा संगमसांनिध्ये क्षिप्तान्यस्थीनि संगमे । ततस्तीर्थप्रभावेण मुखं जातं शशिप्रभम्

Matapos sunugin ang mga ito malapit sa tagpuan ng mga ilog at itapon ang mga buto sa saṅgama, noon—sa pamamagitan ng kapangyarihan ng tīrtha na iyon—ang kanyang mukha ay naging maningning tulad ng buwan.

Verse 92

न तादृग्देवकन्यानां न तादृङनागयोषिताम् । न तादृङमर्त्यनारीणां तस्या यादृङमुखं मुखम्

Ang ganitong mukha ay hindi matatagpuan sa mga makalangit na dalaga, ni sa mga babaeng naga, ni sa mga mortal na kababaihan—tulad ng sa kanya, ganoon ang kanyang mukha.

Verse 93

सुरासुरनराः सर्वे तस्या रूपेण मोहिताः । बहुधा प्रार्थयंत्येनां न सा वरमभीप्सति

Ang mga diyos, demonyo, at tao ay pare-parehong naakit sa kanyang kagandahan. Maraming beses silang nakiusap sa kanya, ngunit hindi siya nagnanais ng anumang pabor mula sa kanila.

Verse 94

कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः

Doon, sa kagalakan, sinimulan niya ang isang mahigpit at napakahirap na pag-aayuno at pagninilay (tapas). Nang lumipas ang isang buong taon, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—ay nagpakita.

Verse 95

प्रत्यक्षतां गतस्तस्यै वरदोऽस्मीति चाब्रवीत् । ततस्तं पूजयित्वा च कुमारी वाक्यमब्रवीत्

Nagpakita Siya sa harap niya at nagsabi, “Ako ang Tagapagkaloob ng mga biyaya.” Pagkaraan, si Kumārī, matapos Siyang sambahin, ay nagsalita ng ganito.

Verse 96

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । सांनिध्यं क्रियतामत्र सर्वकालं हि शंकर

“Kung Ikaw ay nalugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung may biyayang ipagkakaloob sa akin—O Śaṅkara, itatag Mo nawa ang Iyong walang hanggang pag-iral dito sa lahat ng panahon.”

Verse 97

एवमस्त्विति शर्वेण प्रोक्ते हृष्टा कुमारिका । यत्र दग्धं शिरस्तस्या बर्कर्याः कुरुसत्तम

Nang sabihin ni Śarva, “Mangyari nawa,” nagalak si Kumārī. O pinakamainam sa mga Kuru, ito’y naganap sa pook na pinagsunugan ng ulo ni Barkarī.

Verse 98

बर्करेशः शिवस्तत्र तया संस्थापितस्तदा । मन्मुखान्महादाश्चर्यं श्रुत्वेदं च तलातलात्

Doon, nang panahong iyon, itinatag niya si Śiva bilang Barkareśa. At ang dakilang kababalaghang ito, na narinig mula sa aking bibig, ay nabalita maging hanggang sa Talātala, ang mga daigdig sa ilalim.

Verse 99

स्वस्तिकोनाम नागेंद्रः कुमारीं द्रष्टुमागतः । शिरसा गच्छता तेन यत्रोत्क्षिप्ता च भूरभूत्

Isang hari ng mga ahas na nagngangalang Svastika ang dumating upang masilayan si Kumārī. Sa pag-ugoy niya ng ulo, ang lupa sa pook na iyon ay naiangat at umumbok.

Verse 100

ईशाने बर्करेशस्य कूपोऽभूत्स्वस्तिकाभिधः । पूरितो गंगया पार्थसर्वतीर्थफलप्रदः

Sa hilagang-silangan ng Barkareśa ay sumibol ang isang balon na tinawag na Svastikā. Napuno ng tubig ng Gaṅgā, O Pārtha, at nagkakaloob ito ng bunga ng lahat ng banal na pook-paliguang tirtha.

Verse 101

दृष्ट्वा च स्थापितं लिंगं शिवस्तुष्टो वरं ददौ । येषां मृतशरीराणामत्र दाहः प्रजायते

Nang makita ang liṅga na naitatag, si Śiva ay nalugod at nagkaloob ng biyaya: yaong mga ang bangkay ay sinusunog dito (sa kremasyon) ay magkakamit ng natatanging bunga sa espiritu.

Verse 102

क्षिप्यंतेब्धौ तथा स्थीनि तेषां स्यादक्षया गतिः । ते स्वर्गे सुचिरं कालं वसित्वात्र समागताः

At kapag ang kanilang mga buto ay inihagis sa dagat, ang kanilang landas ay nagiging di-nasisira. Matapos manahan sa langit sa napakahabang panahon, sila’y muling nagbabalik at dumarating sa mga mapalad na kalagayan.

Verse 103

राजानः सर्वसंपूर्णाः सप्रतापा भवंति ते । बर्करेशं च यो भक्त्या संपूजयति मानवः

Ang mga haring iyon ay magiging ganap sa lahat ng kasaganaan at magniningning sa kapangyarihan. Gayundin, sinumang tao na sumasamba kay Barkareśa nang may debosyon ay magkakamit ng ganap na kasapatan at karilagan.

Verse 104

स्नात्वार्णवमहीतोये तस्य स्यान्मनसेप्सितम् । कार्तिके च चतुर्द्देश्यां कृष्णायां श्रद्धयान्वितः

Pagkaligo sa tubig ng karagatan at sa mga banal na tubig ng lupa, natutupad ang minimithi ng puso—lalo na sa buwan ng Kārttika, sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati, kapag isinagawa nang may taimtim na pananampalataya.

Verse 105

कूपे स्नानं नरः कृत्वा संतर्प्य च पितॄन्निजान् । पूजयेद्बर्करेशं यः सर्पपापैः स मुच्यते

Ang taong naligo sa balon at naghandog upang mapawi ang mga Pitṛ, ang sariling mga ninuno; at yaong sumasamba kay Barkareśa ay pinalalaya sa mga kasalanang may kaugnayan sa mga ahas.

Verse 106

एवं लब्ध्वा वरान्सर्वान्सा पुनः सिंहलं ययौ । शतश्रृङ्गाय पित्रे च वृत्तांतं स्वं न्यवेदयत्

Kaya nga, matapos matamo ang lahat ng mga biyaya, muli siyang nagbalik sa Siṃhala at isinalaysay ang buong pangyayari sa kanyang ama na si Śataśṛṅga.

Verse 107

तच्छ्रुत्वा विस्मितो राजा लोकाः सर्वे च फाल्गुन । प्रशशंसुर्महीतीर्थमाजग्मुश्च कृतादराः

Nang marinig iyon, namangha ang hari, at gayundin ang lahat ng tao, O Phālguna; pinuri nila ang Mahītīrtha at dumating doon nang may paggalang at debosyon.

Verse 108

स्नात्वा दत्त्वा च दानानि विविधानि च ते ततः । सिंहलं च ययुर्भूयस्तीर्थमाहात्म्यहर्षिताः

Pagkatapos maligo at magbigay ng sari-saring kaloob, muli silang nagbalik sa Siṃhala, nagagalak sa kadakilaan ng tīrtha.

Verse 109

अनिच्छंत्यां कुमार्यां च वरं द्रव्यं च पार्थिवः । तथान्यदपि प्रीत्यासौ यद्ददौ नृपतिः श्रृणु

Bagaman hindi ito ninanais ng dalaga, ipinagkaloob ng hari ang isang biyaya at kayamanan; at dahil sa pag-ibig, nagbigay pa siya ng iba pang mga handog—pakinggan kung ano ang ipinagkaloob ng pinunong iyon.

Verse 110

इदं भारतखंडं च नवधैव विभज्य सः । ददावष्टौ स्वपुत्राणां कुमार्यै नवमं तथा

Hinati niya ang Bhārata-khaṇḍa na ito sa siyam na bahagi; ibinigay ang walo sa sariling mga anak na lalaki, at ang ikasiyam ay ipinagkaloob din sa dalaga.

Verse 111

तेषां विभेदान्वक्ष्यामि पर्वतैरुपशोभितान् । पुत्रनामानि वर्षाणि पर्वतांश्च श्रृणुष्व मे

Ilalarawan ko ang mga paghahating iyon na pinalalamutian ng mga bundok; makinig ka sa akin habang sinasabi ko ang mga pangalan ng mga anak, ng mga rehiyon (varṣa), at ng mga bundok.

Verse 112

महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः । विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

Mahendra, Malaya, Sahya, Śuktimān, Ṛkṣaparvata, Vindhya, at Pāriyātra—ito ang pitong bundok ng angkan (kulaparvata).

Verse 113

महेन्द्रपरतश्चैव इन्द्रद्वीपो निगद्यते । पारियात्रस्य चैवार्वाक्खण्डं कौमारिकं स्मृतम्

Sa kanluran ng Bundok Mahendra naroon ang lupain na tinatawag na Indradvīpa. At ang pook sa hilaga ng hanay ng Pāriyātra ay inaalala bilang Kaumārikā Khaṇḍa.

Verse 114

सहस्रमेकमेकं च सर्वखण्डान्यमूनि च । नदीनां संभवं चापि संक्षेपाच्छृणु फाल्गुन

Pakinggan mo nang maikli, O Phālguna, ang kabuuan ng mga lupain na ito—isang libo at isa—at gayundin ang pinagmulan ng mga ilog.

Verse 115

वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारियात्रोद्भवा मताः । नर्मदासरसाद्याश्च नद्यो विंध्याद्विनिर्गताः

Ang mga ilog na Vedasmṛti at Mukhā ay itinuturing na nagmumula sa kabundukang Pāriyātra. At ang mga ilog gaya ng Narmadā at Sarasā ay sinasabing umaagos mula sa Vindhya.

Verse 116

शतद्रूचन्द्रभागाद्या ऋक्षपर्वतसंभवाः । ऋषिकुल्याकुमार्याद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः

Ang mga ilog gaya ng Śatadrū at Candrabhāgā ay nagmumula sa bundok Ṛkṣa. At ang mga ilog gaya ng Ṛṣikulyā at Kumārī ay nagmumula sa paanan ng Śuktimat.

Verse 117

तापी पयोष्णी निर्विध्या कावेरी च महीनदी । कृष्णा वेणी भीमरथी सह्यपादोद्भवाः स्मृताः

Ang Tāpī, Payoṣṇī, Nirvindhyā, Kāverī at ilog Mahī—gayundin ang Kṛṣṇā, Veṇī, at Bhīmarathī—ay inaalala na nagmumula sa paanan ng kabundukang Sahya.

Verse 118

कृतमालाताम्रपर्णीप्रमुखा मलयोद्भवाः । त्रिसामऋष्यकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः

Ang mga ilog na pinangungunahan ng Kṛtamālā at Tāmraparṇī ay nagmumula sa kabundukang Malaya. At ang mga ilog gaya ng Trisāmā at Ṛṣyakulyā ay inaalala na nag-ugat sa Mahendra.

Verse 119

एवं विभज्य पुत्रेभ्यः कुमार्यै च महीपतिः । शतशृंगो गिरं गत्वा उदीच्यां तप्तवांस्तपः

Kaya nito, matapos niyang ipamahagi ang (mga kaharian) sa kanyang mga anak na lalaki at pati kay Kumārī, ang panginoon ng lupa—si Haring Śataśṛṅga—ay nagtungo sa isang bundok sa hilagang dako at nagsagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 120

तत्र तप्त्वा तपो घोरं ब्रह्मलोकं जगाम सः । शतश्रृंगो नृपश्रेष्ठः शतश्रृंगे नगोत्तमे

Doon, matapos magsagawa ng mabagsik na pag-austeridad, narating niya ang Brahmaloka. Ang pinakadakilang hari, si Śataśṛṅga, ay nagsagawa nito sa Śataśṛṅga—isang bundok na pinakamarangal.

Verse 121

यत्र जातोऽसि कौतेय पांडोस्त्वं सोदरैः सह । कुमारी च महाभागा स्तंभतीर्थस्थिता सती

O anak ni Kuntī, sa pook na pinagmulan ng iyong kapanganakan—bilang anak ni Pāṇḍu kasama ng iyong mga kapatid—doon din nananahan ang mapalad na Kumārī, ang banal na dalaga, sa Stambhatīrtha.

Verse 122

खंडोद्भवेन द्रव्येण तेपे दानानि यच्छती । ततः केनापि कालेन भ्रातृभ्योऽष्टभ्य एव च

Gamit ang yamang nagmula sa bahaging itinakda sa kanya, nagsagawa siya ng kabutihan sa pamamagitan ng pagbibigay-dāna (kawanggawa). Pagkaraan, sa isang panahon, nagkaloob din siya sa kanyang walong kapatid.

Verse 123

महावीर्यबलोत्साहा जाता नव नवात्मजाः । ते समेत्य समागम्य कुमारीं प्रोचिरे ततः

Ang mga bagong anak ay isinilang nang paulit-ulit, dakila sa tapang, lakas, at sigasig. Nagtipon sila at nagkatipon, at saka nagsalita sa Diyosa na si Kumārī.

Verse 124

कुलदेवी त्वमस्माकं प्रसादं कुरु नः शुभे । अष्टौ खण्डानि चास्माकं विभज्य स्वयमेव च । देही द्वासप्ततीनां नो विभेदः स्याद्यथा न नः

Ikaw ang aming diyosang tagapangalaga ng angkan, O mapalad; ipagkaloob mo sa amin ang iyong biyaya. Ikaw na mismo ang magbahagi ng aming lupain sa walong bahagi, at ipagkaloob mo na sa aming pitumpu’t dalawa ay huwag magkaroon ng alitan at pagkakawatak-watak.

Verse 125

इत्युक्ता सर्वधर्मज्ञा विज्ञाने ब्रह्मणा समा । द्वासप्ततिविभेदैः सा नव खंडान्यचीकरत्

Nang masambit iyon, siya—na nakaaalam ng lahat ng dharma at sa karunungan ay kapantay ni Brahmā—ay inayos ang pitumpu’t dalawang pag-uuri at nilikha ang siyam na bahaging teritoryo.

Verse 126

तेषां नामानि ग्रामांश्च पत्तनानि च फाल्गुन । वेलाकूलानि संख्यां च वक्ष्यामि तव तत्त्वतः

O Phālguna, sasabihin ko sa iyo nang tunay ang mga pangalan ng mga bahaging iyon, ang kanilang mga nayon at bayan, ang mga baybayin, at ang kanilang bilang—nang tumpak at masusi.

Verse 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

Sa maṇḍala na iyon, ang lupain ng Nīvṛt ay may apat na koṭi ng mga nayon; at ang bansang Bālāka ay sinasabing may dalawang koṭi at kalahati ng mga nayon.

Verse 128

सपादकोटिर्ग्रामाणां पुरसाहणके विदुः । लक्षाश्चत्वार एवापि ग्रामाणामंधके स्मृताः

Sa Purasāhaṇaka, nalalaman nilang may isang koṭi at isang-kapat na mga nayon. Sa Aṃdhaka naman, inaalala na may apat na lakṣa ng mga nayon.

Verse 129

एको लक्षश्च नेपाले ग्रामाणां परिकीर्तितः । षट्त्रींशल्लक्षमानं तु कान्यकुब्जे प्रकीर्तितम्

Sa Nepāla, ipinahahayag na may isang lakṣa ng mga nayon. Sa Kānyakubja naman, sinasabi na tatlumpu’t anim na lakṣa ang bilang ng mga nayon.

Verse 130

द्वासप्ततिस्तथा लक्षा ग्रामा गाजणके स्मृताः । अष्टादश तथा लक्षा ग्रामाणां गौडदेशके

Sa Gājaṇaka, inaalala na may pitumpu’t dalawang lakṣa ng mga nayon. Sa lupain ng Gauḍa, binabanggit din ang labingwalong lakṣa ng mga nayon.

Verse 131

कामरूपे च ग्रामाणां नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । डाहले वेदसंज्ञे तु ग्रामाणां नवलक्षकम्

Sa Kāmarūpa, ipinahahayag na may siyam na lakṣa ng mga nayon. Sa Ḍāhala—na kilala rin sa pangalang “Veda”—sinasabi ring may siyam na lakṣa ng mga nayon.

Verse 132

नवैव लक्षा ग्रामाणां कांतिपुरे प्रकीर्तिताः । नवलक्षास्तथा चैव माचिपुरे प्रकीर्तिताः

Sa Kāṃtipura, tiyak na siyam na lakṣa ng mga nayon ang ipinahahayag; at gayundin sa Mācipura, siyam na lakṣa ang idinedeklara.

Verse 133

ओड्डियाणे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । जालंधरे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः

Sa lupain ng Oḍḍiyāṇa, tanyag ang siyam na lakṣa ng mga nayon; at gayundin sa lupain ng Jālaṃdhara, siyam na lakṣa ang ipinagdiriwang.

Verse 134

लोहपूरे तथा देशे लक्षाः प्रोक्ता नवैव च । ग्रामाणां सप्तलक्षं च पांबीपुरे प्रकीर्तितम्

Sa lupain ng Lohapūra, binabanggit ang siyam na lakh; at sa Pāṃbīpura, pitong lakh na mga nayon ang tanyag na ipinupuri.

Verse 135

ग्रामाणां सप्तलक्षं च रटराजे प्रकीर्तितम् । हरीआले च ग्रामाणां लक्षपंचकसंमितम्

Sa Raṭarāja, pitong lakh na mga nayon ang ipinahahayag na tanyag; at sa Harīāla, sinasabing limang lakh ang bilang ng mga nayon.

Verse 136

सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं द्रडस्य विषये तथा । सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं तथावंभणवाहके

Sa nasasakupan ng Draḍa, sinasabi ang tatlo at kalahating lakh; at gayundin sa Avaṃbhaṇavāhaka, tatlo at kalahating lakh ang binabanggit.

Verse 137

एकविंशतिसाहस्रं ग्रामणां नीलपूरके । तथामलविषये पार्थ ग्राममाणामेकलक्षकम्

Sa Nīlapūraka, sinasabing may dalawampu’t isang libong nayon. At, O Pārtha, sa lupain ng Mala, sinasabing umaabot sa isang lakh ang mga nayon.

Verse 138

नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः

Sa lupain na tinatawag na Narendu, binabanggit ang isang lakh at isang-kapat; at sa lupain ng Atilāṃgala, gayundin ang isang lakh at isang-kapat ang sinasabi.

Verse 139

लक्षाष्टादशसाहस्रं नवती द्वे च मालवे । सयंभरे तथा देशे लक्षः प्रोक्तः सपादकः

Sa Mālava, ipinahayag na ang bilang ay isang lakh, labingwalong libo, at siyamnapu’t dalawa. Gayundin, sa lupain ng Sayaṃbhara, sinasabing isang lakh at isang-kapat.

Verse 140

मेवाडे च तथा प्रोक्तो लक्षश्चैकःसपादकः । अशीतिश्च सहस्राणि वागुरिः परिकीर्तितः

Sa Mevāḍa rin, ipinahayag ang isang lakh at isang-kapat. At ang Vāguri ay pinupuri bilang may walumpung libo (nayon/pamayanan).

Verse 141

ग्रामसप्ततिसाहस्रो गुर्जरात्रः प्रकीर्तितः । तथा सप्ततिसाहस्रः पांडर्विषय एव च

Ang Gurjarātra ay tanyag na may pitumpung libong nayon; gayundin, ang lupain ng Pāṃḍar ay sinasabing may pitumpung libo rin.

Verse 142

जहाहुतिसहस्राणि द्वाचत्वारिंशदेव च । अष्टषाष्टसहस्राणि प्रोक्तं काश्मीरमंडलम्

Ang Jahāhuti ay sinasabing may apatnapu’t dalawang libo (nayon/pamayanan). Ang kaharian ng Kāśmīra ay ipinahayag na may animnapu’t walong libo.

Verse 143

षष्टित्रिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां कौंकणे विदुः । चतुर्दशशतं द्वे च विंशतीलघुकौंकणम्

Nalalaman nila na sa Koṅkaṇa ay may tatlumpu’t anim na libong nayon; at sa pook na tinatawag na “Laghukoṅkaṇa” ay may isang libo apatnaraan at dalawampu.

Verse 144

सिंधुः सहस्रदशके ग्रामाणां परिकीर्तितः

Ang Sindhu ay ipinahahayag na may sampung libong nayon.

Verse 145

चतुर्दशशते द्वे च विंशतिः कच्छमंडलम् । पंचपंचाशत्सहस्रं ग्रामाः सौराष्ट्रमुच्यते

Ang Kacchamaṇḍala ay sinasabing may isang libo apat na raan at dalawampung nayon; at ang Saurāṣṭra ay tinatawag na lupain ng limampu’t limang libong nayon.

Verse 146

एकविंशतिसहस्रो लाडदेशः प्रकीर्तितः । अतिसिंधुश्च ग्रामाणां दशसहस्र उच्यते । तथा चाश्वमुखं पार्थ दशसाहस्रमुच्यते

Ang Lāḍadeśa ay ipinahahayag na may dalawampu’t isang libong nayon. Ang Ati-Sindhu ay sinasabing may sampung libong nayon. Gayundin, O Pārtha, ang Aśvamukha ay sinasabing may sampung libo.

Verse 147

सहस्रदशकं चापि एकपादः प्रकीर्तितः

At ang Ekapāda rin ay ipinahahayag na may sampung libong nayon.

Verse 148

तथैव दशसाहस्रो देशः सूर्यमुखः स्मृतः । एकबाहुस्तथा देशो दशसाहस्रमुच्यते

Gayundin, ang lupain na tinatawag na Sūryamukha ay inaalala na may sampung libong nayon. Ang lupain na Ekabāhu ay sinasabing may sampung libo rin.

Verse 149

सहस्रदशकं चैव संजायुरिति देशकः । शिवनामा तथा देशः सहस्रदशकः स्मृतः । सहस्राणि दश ख्यातं तथा कालहयंजयः

Ang lupain na tinatawag na Saṃjāyu ay itinuturing ding may sampung libong (nayon). Ang pook na pinangalanang Śivanāmā ay inaalala ring sampung libo. At ang Kālahayaṃjaya ay bantog din bilang sampung libong (nayon).

Verse 150

लिंगोद्भवस्तथा देशः सहस्राणि दशैव च । भद्रश्च देवभद्रश्च प्रत्येकं दशकौ स्मृतौ

Gayundin, ang lupain na tinatawag na Liṅgodbhava ay tunay na sampung libong (nayon). At ang Bhadra at Devabhadra—bawat isa—ay inaalalang sampung libo.

Verse 151

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि स्मृतौ चटविराटकौ । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि यमकोटिः प्रकीर्तिता

Ang Caṭa at Virāṭaka ay inaalala bilang (mga lupain na may) tatlumpu’t anim na libong (nayon). Ang Yamakoṭi ay ipinahahayag din na tatlumpu’t anim na libo.

Verse 152

अष्टादश तथा कोट्यो रामको देश उच्यते । तोमरश्चापि कर्णाटो युगलश्च त्रयस्त्विमे

At ang Rāmaka ay tinatawag na lupain na may labingwalong koṭi. Ang Tomara, Karṇāṭa, at Yugala—ang tatlong ito rin—ay binabanggit dito.

Verse 153

सपादलक्षग्रामाणां प्रत्येकं परिकीर्तितः । पंचलक्षाश्च ग्रामाणां स्त्रीराज्यं परिकीर्तितम्

Ang bawat isa sa mga lupang iyon ay ipinahahayag na may isang at isang-kapat na lakh (nayon). At ang lupain na kilala bilang Strīrājya ay ipinoproklamang may limang lakh (nayon).

Verse 154

पुलस्त्यविषयश्चापि दशलक्षक उच्यते । प्रत्येकं लक्षदशकौ देशौ कांबोजकोशलौ

Ang nasasakupan ni Pulastya ay sinasabing binubuo rin ng sampung lakha ng mga nayon. At ang mga lupain ng Kāṃboja at Kośala, bawat isa, ay ipinahahayag na may tig-sampung lakha ng mga nayon.

Verse 155

ग्रामाणां च चतुर्लक्षो बाल्हिकः परिकीर्त्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि लंकादेशः प्रकीर्तितः

Ipinahahayag na ang Bālhika ay may apat na lakha ng mga nayon. Ang lupain ng Laṅkā ay itinatakda na may tatlumpu’t anim na libong nayon.

Verse 156

चतुःषष्टिसहस्राणि कुरुदेशः प्रकीर्तितः । सार्धलक्षस्तथा प्रोक्तः किरातविजयो जयः

Ang lupain ng Kuru ay ipinahahayag na may animnapu’t apat na libong nayon. At ang Kirātavijaya—na tinatawag ding Jaya—ay sinasabing may isa’t kalahating lakha ng mga nayon.

Verse 157

पंच प्राहुस्तथा लक्षान्विदर्भायां च ग्रामकान् । चतुर्दशसहस्राणि वर्धमानं प्रकीर्तितम्

Gayundin, sinasabi nilang ang Vidarbhā ay may limang lakha ng mga nayon. Ang Vardhamāna ay ipinahahayag na may labing-apat na libong nayon.

Verse 158

सहस्रदशकं चापि सिंहलद्वीपमुच्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि ग्रामाणां पांडुदेशकः

Ang Siṃhala-dvīpa ay sinasabing may sampung libong nayon. At ang Pāṇḍu-deśa ay ipinahahayag na may tatlumpu’t anim na libong nayon.

Verse 159

लक्षैकं च तथा प्रोक्तं ग्रामाणां तु भयाणकम् । षट्षष्टिं च सहस्राणि देशो मागध उच्यते

Ang Bhayānaka ay sinasabing may isang lakh (isang daang libo) na mga nayon. Ang lupain ng Māgadha ay sinasabing may animnapu’t anim na libong nayon.

Verse 160

षष्टिसहस्राणि तथा ग्रामाणां पांगुदेशकः । त्रिंशत्साहस्र उक्तश्च ग्रामाणां च वरेंदुकः

Gayundin, ang Pāṃgu-deśa ay sinasabing may animnapung libong nayon; at ang Vareṃduka ay sinasabing may tatlumpung libong nayon.

Verse 161

पंचविंशतिसाहस्रं मूलस्थानं प्रकीर्तितम् । चत्वारिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां यावनः स्मृतः

Ang Mūlasthāna ay ipinahahayag na may dalawampu’t limang libong nayon. Ang Yāvana ay inaalala na may apatnapung libong nayon.

Verse 162

चत्वार्येव सहस्राणि पक्षबाहुरुदीर्यते । द्वासप्ततिरमी देशाः ग्रामसंख्याः प्रकीर्तिताः

Ang Pakṣabāhu ay sinasabing may apat na libong nayon. Kaya’t ang pitumpu’t dalawang bansang ito—kasama ang bilang ng kanilang mga nayon—ay ipinahayag na.

Verse 163

एवं भरतखंडेऽस्मिन्षण्णवत्येव कोटयः । द्वासप्ततिस्तथा लक्षाः पत्तनानां प्रकीर्तिताः

Kaya sa loob ng Bhārata-khaṇḍa na ito, sinasabing may siyamnapu’t anim na koṭi (96 crore) na mga banal na paghahati/panirahan; at gayundin ay pitumpu’t dalawang lakh na mga bayan, ayon sa ipinahahayag ng tradisyon.

Verse 164

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेलाकूलानि भारत । एवं विभज्य खंडानि भ्रातृव्याणां ददौ नव

O Bhārata, may tatlumpu’t anim na libong kahabaan ng baybayin. Sa gayon ay hinati niya ang mga lupain at ipinagkaloob ang siyam na bahagi sa mga kamag-anak ng mga kapatid niyang lalaki.

Verse 165

आत्मीयमपि सा देवी अनिच्छुष्वपि तेषु च । यतो मान्येति भगिनी प्रति क्रुध्यंति भ्रातरः

Ang Diyosa, kahit yaong tunay na kanya, ay hindi nagnasang ipagkait sa kanila. Sapagkat nagagalit ang mga kapatid na lalaki sa kanilang kapatid na babae, sa pag-aakalang: “Siya ang dapat munang parangalan.”

Verse 166

भ्रातॄन्प्रति भगिनी च विचार्यैव ददौ शुभा । तत्कृत्वा सानुमान्यैतान्स्तंभतीर्थमुपागता

Ang mapalad na babae, matapos pagnilayan ang kanyang mga kapatid na lalaki at ang kanyang tungkulin bilang kapatid na babae, ay tunay na nagkaloob ng mga bahagi. Pagkaraan, matapos silang parangalan nang nararapat, nagtungo siya sa Stambha-tīrtha.

Verse 167

तदा तेषु च देशेषु चतुर्वर्गस्य साधनम् । सर्वेषां प्रवरं प्रोक्तं कुमारीश्वरमेव च

Noon, sa mga lupain na iyon, ipinahayag ang mga paraan upang makamit ang apat na layunin ng buhay (dharma, artha, kāma, mokṣa). Ngunit ang pinakadakila sa lahat ay ipinroklamang si Kumārīśvara lamang.

Verse 168

तत्रापि गुप्तक्षेत्रं च वेदैतत्सा कुमारिका । गुप्तक्षेत्रे कुमारेशं पूजयंति महाव्रता

Doon din ay may isang “nakatagong banal na kṣetra”; ito’y nalalaman ng Kumārikā. Sa nakatagong kṣetra na iyon, sinasamba ng mga tumutupad ng dakilang panata si Kumāreśa.

Verse 169

तस्थौ स्नायंती षट्सु चैवापि संगमे । ततः कालप्रकर्षाच् प्रासादे स्कंदनिर्मिते

Nanatili siya roon, naliligo nang banal sa mga tagpuan ng mga ilog—lalo na sa anim na sangam. Pagkaraan, sa paglipas ng panahon, tumira siya sa palasyong-templo na itinayo ni Skanda.

Verse 170

जीर्णे नव्यं स्वर्णमयं प्रासादं साप्यकारयत् । ततस्तुष्टो महादेवस्तस्या भक्त्यातितोषितः

Nang mabulok ang lumang dambana, ipinagawa niya ang isang bagong templong ginto. Kaya si Mahādeva, labis na nalugod sa kanyang debosyon, ay naging ganap na nasiyahan.

Verse 171

कुमारलिंगादुत्थाय प्रत्यक्षस्तामवोचत । भद्रे तवाहं भक्त्या च विज्ञानेन च तोषितः

Mula sa Kumāra-liṅga ay bumangon at hayagang nagpakita si Śiva sa harap niya, at nagsalita: “O pinagpala, ako’y nalulugod sa iyo—sa iyong debosyon at sa iyong pagkaunawa.”

Verse 172

जीर्णः पुनरुद्धृतोऽयं प्रासादस्तेन तोषितः । तव नाम्ना च विख्यातो भविष्यामि कुमारिके

“Ang templong ito na sira na ay muling naibangon; dahil dito ako’y nasiyahan. At, O Kumārikā, ako’y makikilala at sasambitin ayon sa iyong pangalan.”

Verse 173

कर्ता चापि तथोद्धर्ता द्वौ वै समफलौ स्मृतौ । कुमारेशः कुमारीश इति वक्ष्यंति मां ततः

Ang Lumikha at ang Tagapagligtas—ang dalawang ito’y inaalala bilang nagbibigay ng magkasinghalagang bunga. Kaya mula ngayon, tatawagin nila ako bilang “Kumāreśa” at “Kumārīśa.”

Verse 174

बर्करेशे च ये दत्त वरा दत्ताः सदैव ते । तवापि प्राप्तः कालश्च समीपे वरवर्णिनि

Ang mga biyayang ipinagkaloob sa Barkareśa ay laging tunay na natutupad. Para sa iyo rin, O marikit, dumating na ang itinakdang panahon at ngayo’y malapit na.

Verse 175

अभर्तृकाया नार्याश्च न स्वर्गो मोक्ष एव च । यथैव वृद्धकन्यायाः सरस्वत्यास्तटे शुभे

Para sa babaeng walang asawa, hindi sinasabi na may langit, ni maging ang moksha—gaya ng matandang dalaga sa mapalad na pampang ng Sarasvatī.

Verse 176

तस्मात्त्वमत्र तीर्थे च महाकालमिति स्मृतम् । सिद्धिं गतं वृणु भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि

Kaya nga, dito sa tīrtha na tinatawag na Mahākāla, piliin mo—O pinagpala at marikit—si Mahākāla na ganap na nagkamit ng siddhi bilang iyong asawa.

Verse 177

ततः सा रुद्रवाक्येन वरयामास तं पतिम् । रुद्रलोकं ययौ चापि महाकालसन्विता

Pagkaraan, ayon sa salita ni Rudra, pinili niya siya bilang asawa; at kasama si Mahākāla, nagtungo siya sa daigdig ni Rudra.

Verse 178

तत्र तां पार्वती प्राह समालिंग्य प्रहर्षिता । यस्मात्त्वया चित्रवच्च लिखिता पृथिवी शुभे

Doon, si Pārvatī, sa galak na tuwa, ay niyakap siya at nagsalita: “Sapagkat ikaw, O mapalad, ay inilarawan ang daigdig na tila isang ipinintang larawan.”

Verse 179

चित्रलेखेतिनाम्ना त्वं तस्माद्भव सखी मम । ततः सखी समभवच्चित्रलेखेति सा शुभा

“Kaya nga, sa pangalang Citralekhā, maging kasama at kaibigan kita.” Mula noon, ang mapalad na iyon ay tunay na naging kaibigang kilala sa pangalang Citralekhā.

Verse 180

ययानिरुद्धः कथित उषायाः पतिरुत्तमः । योगिनीनां वरिष्ठा या महाकालस्य वल्लभा

Siya ang nagpakilala kay Aniruddha—ang dakilang asawa ni Uṣā; siya ang pinakapanguna sa mga Yoginī; siya ang minamahal ni Mahākāla.

Verse 181

अप्सुसा वार्षिकं बिंदुं पूर्णे वर्षशते पपौ । तपश्चरंती तस्मात्सा प्रोच्यते चाप्सरा दिवि

Sa pagsasagawa ng matinding pagninilay at pagtitika, isang patak lamang bawat taon ang kanyang ininom sa loob ng sandaang taon. Kaya sa langit siya’y tinatawag na isang Apsarā.

Verse 182

एवंविधा कुमारी सा लिंगमेतद्धि फाल्गुन । स्थापयामास शिवदं बर्करेश्वरसंज्ञितम्

Ganyan ang dalagang iyon; at tunay, O Phālguna, itinatag niya ang mismong liṅga na ito—tagapagkaloob ng biyaya ni Śiva—na tanyag sa pangalang Barkareśvara.

Verse 183

तस्मादत्र नृणां दाहश्चास्थिक्षेपश्च भारत । प्रयागादधिकौ प्रोक्तौ महेशस्य वचो यथा

Kaya nga, O Bhārata, sa pook na ito ang pagsusunog ng bangkay at ang paglulubog ng mga buto ay ipinahayag—ayon sa salita ni Maheśa—na nagkakaloob ng higit pang kabanalan kaysa sa Prayāga.