Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

Transliteration

caturlakṣaṃ tu dvātriṃśatsahasrāṇi kaliḥ smṛtaḥ | caturbhiretairdevānāṃ yugāmityabhidhīyate

Translation

Ang Kali-yuga ay inaalala bilang apat na lakh at tatlumpu’t dalawang libong taon (sa bilang ng tao). Sa pagsasama ng apat na yuga na ito, ito ang tinatawag na ‘yuga’ ng mga deva.

Word by Word

• चतुर्लक्षम्: four lakhs
• चतुर्लक्षम्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + लक्ष (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्या-तत्पुरुष (चत्वारि लक्षाणि) used as numeral amount

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha/Discourse
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपात

• द्वात्रिंशत्सहस्राणि: thirty-two thousand
• द्वात्रिंशत्सहस्राणि: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वात्रिंशत् + सहस्र (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्या-तत्पुरुष (द्वात्रिंशतः सहस्राणि)

• कलिः: Kali [yuga]
• कलिः: Karta/Pradhāna (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (Kali yuga)

• स्मृतः: is stated
• स्मृतः: Predicative
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicative (is said/known)

• चतुर्भिः: by/with four
• चतुर्भिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (by/with four)

• एतैः: with these
• एतैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative pronoun used adjectivally (with these)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural

• युगम्: a yuga
• युगम्: Karmaṇi-bhāva / Predicate
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as predicate-noun (a yuga)

• इति: thus
• इति: Sambandha/Quotation
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• अभिधीयते: is called
• अभिधीयते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + धा (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is called/denoted'

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative convention)

Visual Art Cues

Scene: A kāla-cakra (wheel of time) with four spokes labeled Kṛta–Tretā–Dvāpara–Kali; Kali segment darker yet highlighted with a small lamp symbolizing accessible grace; devas above indicating ‘deva-yuga’.

Characters & Entities

• Kali-yuga
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even Kali’s turmoil is bounded by divine measure; Dharma remains meaningful within a divinely ordered cycle.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred place is praised in this verse; it defines yuga measures.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; such yuga teaching often frames why simple practices (nāma-japa, dāna) are emphasized in Kali.