Adhyaya 63

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशे ध्रुवसंस्थानवर्णनं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्

Ganito, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, sa bahagi ng Bhuvanakośa, nagsisimula ang ika-animnapu’t tatlong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Tahanan ni Dhruva.” Sinabi ng mga rishi: “O Sūta, ngayon ay isalaysay mo sa amin—sa pinakamataas na paraan at sa wastong pagkakasunod—ang pinagmulan ng mga Deva, Dānava, Gandharva, Nāga, at Rākṣasa.”

Verse 2

सूत उवाच संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

Sinabi ni Sūta: Ang paglikha sa mga pinakaunang nilalang ay sinasabing nagmumula sa saṅkalpa (paghahangad o kalooban), sa pagtanaw, at sa paghipo. Ngunit mula kay Dakṣa, anak ni Prācetasa, ang paglikha ay nagpatuloy sa pamamagitan ng pagsasanib (maithuna).

Verse 3

यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिमगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः

Ngunit nang siya’y lumilikha ng mga Deva, mga devarṣi, mga pangkat ng nilalang, at mga ahas, at hindi pa rin lumalago ang mga daigdig, noon ay kumapit siya sa disiplina ng pagsasanib (maithuna-yoga) upang mapalawak ang lahi at supling.

Verse 4

दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

Si Dakṣa ay nagkaanak ng limang libong lalaki kay Sūti. Nang makita niya ang mga anak na lubhang mapalad, ninais niyang lumikha ng sari-saring uri ng mga nilalang, at pinakilos ang agos ng paglikha sa ilalim ng kapangyarihan ng Panginoon (Pati) na nagbibigay-lakas sa lahat ng pagpapakita.

Verse 5

नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान् समागतान् भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च

Nagsalita si Nārada sa nagkatipong mga Haryaśva, mga anak ni Dakṣa: “Alamin ninyo nang ganap ang sukat ng lahat ng daigdig—ang nasa itaas at ang nasa ibaba.”

Verse 6

ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्

Pagkaraan, (ang Panginoon) ay nagsabi: “O mga pinakadakilang pantas, ipagpatuloy ninyo ang paglikha at ipamalas ito sa mga natatanging anyo.” Nang marinig ang utos na iyon, sila’y naglakbay sa lahat ng dako upang isakatuparan ang gawain ng paglalang.

Verse 7

अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः

Hanggang ngayon ay hindi pa rin sila nagbabalik—gaya ng mga ilog na dumadaloy patungo sa dagat. At nang maglaho ang mga Haryaśva, si Dakṣa na Prajāpati ay muling nagbalik sa gawain ng pagpaparami ng mga nilalang.

Verse 8

सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः

Sa mismong gawa ng pagluwal ng supling, nilikha ng Panginoon ang isang libong anak na lalaki. Ang mga brahmanang pantas na tinawag na Śabala ay nagkaisa at naging mga kasangkapan sa paglawak ng paglikha.

Verse 9

नारदो ऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः

Muling nagsalita si Nārada sa mga nagniningning na sumunod sa kanya: “Kapag naunawaan na ninyo nang ganap ang sukat at kaayusan ng lahat ng daigdig, pumaroon kayo nang paulit-ulit sa inyong mga kapatid at ipabatid ito sa kanila.”

Verse 10

आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः ते ऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा

“Magbalik kayo, at saka isagawa ang gawain ng paglikha sa natatangi at maayos na kaayusan.” Sa gayong tagubilin, sila man ay lumisan sa mismong landas na iyon, tinahak ang kaparehong daan ng kanilang kapatid.

Verse 11

ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा

Pagkaraan, kahit na ang mga (anak na babae) na iyon ay naparam, ang Prajāpati na si Dakṣa—anak ni Pracetas—ay muling nagluwal ng animnapung anak na babae sa pamamagitan ni Vairiṇī, upang magpatuloy ang agos ng paglikha.

Verse 12

प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये

Pagkatapos, ipinagkaloob niya ang sampu (na handog) para kay Dharma; labintatlo kay Kaśyapa; dalawampu’t pito kay Soma; at apat kay Ariṣṭanemi—isang pamamahaging debosyonal na nagpapaluwag sa tali ng pāśa ng pashu at nagbabalik ng isip sa Pati, si Śiva.

Verse 13

द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां नामानि विस्तरात्

Dalawa (sa mga anak na babae) ay ibinigay sa anak ni Bhṛgu; dalawa sa marunong na si Kṛśāśva; at gayundin, dalawa kay Aṅgiras. Ngayon ay ilalahad nang masinsin ang kanilang mga pangalan.

Verse 14

शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुररुन्धती

“Makinig kayo, mula sa pasimula, sa paglawak ng lahi ng mga Devamātṛ (mga Banal na Ina): Marutvatī, Vasū, Yāmī, Lambā, Bhānū, at Arundhatī.”

Verse 15

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी धर्मपत्न्यः समाख्यातास् तासां पुत्रान्वदामि वः

Sina Saṅkalpā, Muhūrtā, Sādhyā, Viśvā, at Bhāminī ay ipinahayag na mga lehitimong asawa ni Dharma. Ngayon ay isasalaysay ko sa inyo ang kanilang mga anak na lalaki.

Verse 16

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा

Mula kay Viśvā ay sumibol ang mga Viśvedeva; mula kay Sādhyā ay isinilang ang mga Sādhya. Mula kay Marutvatī ay lumitaw ang mga Marut; at mula kay Vasu ay ang mga Vasu rin—gayon nahayag ang mga pangkat ng mga deva sa daloy ng paglikha, na kumikilos sa ilalim ng Panginoon (Pati) na nagtatakda ng kaayusang kosmiko.

Verse 17

भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः

Para kay Bhānu, ang mga tagasunod ay tinatawag na Bhānavas; para kay Muhūrtā, ang mga Muhūrtakas. Para kay Lambā, yaong may pangalang Ghoṣa; at para kay Nāgavīthī, ang mga Yāmija—mga diyos na isinilang mula sa at namamahala sa mga hati ng panahon.

Verse 18

संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

Mula kay Saṅkalpā ay lumitaw si Saṅkalpa. Ipapahayag ko ngayon sa inyo ang paglikha ng mga Vasu—mga deva na maningning at lumalaganap sa lahat ng dako at bawat panig.

Verse 19

वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलो ऽनलः

Gayon ipinahayag ang mga Vasu—yaong laging naghahangad ng kabutihan ng lahat ng nilalang: Āpa (Tubig), Dhruva (Matatag/Bituing Hilaga), Soma (Buwan), Dhara (Tagapagtaguyod/Lupa), Anila (Hangin), at Anala (Apoy).

Verse 20

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः

Si Pratyūṣa at si Prabhāsa ay ipinahayag na kabilang sa walong Vasu. Gayundin, sina Ajaikapād, Ahirbudhnya, Virūpākṣa, at ang nakapanghihilakbot na Bhairava ay ibinibilang sa pangkat ng mga Rudra—mga banal na kapangyarihang kumikilos sa ilalim ni Pati (Śiva) sa kaayusan ng sansinukob.

Verse 21

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः

Siya si Hara, ang Tagapag-alis ng pagkagapos; si Bahurūpa, ang may di-mabilang na anyo; si Tryambaka, ang Panginoong may tatlong mata; at si Sureśvara, ang Hari ng mga diyos. Siya rin si Sāvitra, ang panloob na lakas ng Sāvitrī (Gāyatrī) at ng ritong Veda; si Jayanta, ang laging nagwawagi; si Pinākī, ang may hawak ng busog na Pināka; at si Aparājita, ang Pati na di-matatalo, na hindi mapapanaig ng alinmang pasha (tali).

Verse 22

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्

Sa gayon ay naipahayag ang mga Rudra—labing-isang panginoon ng mga gaṇa. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang angkan ni Kaśyapa: ang mga anak at mga apo na isinilang sa kanya sa pamamagitan ng kanyang mga asawa.

Verse 23

अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला

Si Aditi at si Diti nga; gayundin sina Ariṣṭā, Surasā, Muni, Surabhi, Vinatā, at Tāmrā; at sa gayon din sina Krodhavaśā at Ilā—sila ay ipinahayag na mga inang pinagmulan sa paglawak ng paglikha.

Verse 24

कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत् तासां पुत्रान्वदामि वः तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

Sina Kadrū, Tviṣā, at gayundin si Danu—ngayon ay sasabihin ko sa inyo ang tungkol sa kanilang mga supling. Ang mga Deva na tinatawag na Tuṣita ay nagpakita sa Manvantara ni Cākṣuṣa Manu.

Verse 25

वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा

Sa Vaivasvata Manvantara, sila ang inaalala bilang labindalawang Āditya—Indra, Dhātṛ, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Mitra, Varuṇa, at Aryaman.

Verse 26

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः

Si Vivasvān, Savitṛ, Pūṣan, Aṃśumān, at si Viṣṇu rin—ang mga may sanlibong sinag na ito ang inaalala bilang Labindalawang Āditya. Sa pananaw na Śaiva, ang kanilang liwanag ay kumikilos sa kaayusang kosmiko ng Panginoon (Pati), samantalang ang mga kaluluwang nakagapos (paśu) ay nararanasan ang liwanag na iyon sa mga hangganan ng gapos (pāśa).

Verse 27

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

Narinig namin na si Diti ay nagkaanak ng dalawang lalaki kay Kaśyapa—si Hiraṇyakaśipu at gayundin si Hiraṇyākṣa.

Verse 28

दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः

O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, si Danu ay nagluwal ng sandaang anak na lalaki kay Kaśyapa—mga anak na nalalasing sa pagmamataas ng lakas. Sa kanila, si Vipracitti ang naging pinakapanguna.

Verse 29

ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्

O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, si Tāmrā ay nagsilang ng anim na anak na babae—Śukī, Śyenī, Bhāsī, Sugrīvī, Gṛdhrikā, at Śuci.

Verse 30

शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्

Ayon sa dharma (itinakdang kaayusang kosmiko), si Śukī ay nagsilang ng mga loro at mga kuwago; gayundin, si Śyenī ay nagsilang ng mga lawin; at si Bhāsī ay nagluwal ng mga usa na kuraṅga—kaya’t ang paglitaw ng mga uri ng nilalang ay umusad ayon sa batas ni Pati, ang Panginoon.

Verse 31

गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत्

Ang dalisay na si Gṛdhrī ay nagsilang ng mga buwitre; at si Pārāvatī ay nagsilang ng mga kalapati at iba pang ibon—mga sisne, mga tagak, mga kāraṇḍa (ibong-tubig), at mga plava—kaya’t nahayag sa paglikha ang mga nilalang na may pakpak.

Verse 32

अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा

Si Sugrīvī ay nagsilang ng mga kambing, kabayo, tupa, kamelyo, at asno. Samantala, ang mapalad na si Vinatā ay nagsilang kina Garuḍa at Aruṇa.

Verse 33

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा

At (siya) ay nagsilang ng dalagang si Saudāminī, na kinatatakutan ng lahat ng daigdig; at si Surasā naman, noong unang panahon, ay nagsilang ng isang libong ahas.

Verse 34

कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः

Ang mabuting si Kadrū ay nagsilang ng isang libong ahas—mga ahas na may isang libong ulo. Sa kanila, dalawampu’t anim ang tanyag bilang pinakapanguna at walang kapantay.

Verse 35

शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः

(Ito ang) mga panginoon ng Nāga: Śeṣa, Vāsuki, Karkoṭa, Śaṅkha, Airāvata, at Kambala; gayundin sina Dhanañjaya, Mahānīla, Padma, Aśvatara, at Takṣaka.

Verse 36

एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः

Sina Elāpatra, Mahāpadma, Dhṛtarāṣṭra, at Balāhaka; sina Śaṅkhapāla, Mahāśaṅkha, Puṣpadaṃṣṭra, at Śubhānana—sila ang mga bantog na Nāga, pinanghahawakan sa kautusang kosmiko ng Panginoon, na naglilingkod sa kaayusan ng paglikha sa ilalim ni Pati (Śiva).

Verse 37

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः

Sa tradisyon, siya’y inaalala rin sa mga pangalang ito: Śaṅkhalomā, Nahuṣa, Vāmana, Phaṇita, Kapila, Durmukha, at gayundin si Patañjali.

Verse 38

रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यौ वराङ्गना

Nang madaig ng poot, ang Mahāmāyā na may marikit na anyo ay nagluwal ng mga pangkat ng Rākṣasa; at sa gayunding paraan ay nilikha rin niya ang mga pangkat ng mga Rudra—na nagpakita bilang baka at babaeng kalabaw, ang dakilang diyosa.

Verse 39

सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

Narinig namin na si Surabhī ay nagsilang mula kay Kaśyapa—isang muni, isang pangkat ng mga muni, at gayundin ang napakaraming Apsaras.

Verse 40

तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद्बहून् तृणवृक्षलतागुल्मम् इला सर्वमजीजनत्

Gayundin, si Ariṣṭā ay nagluwal ng maraming Kiṃnara at Gandharva; at si Ilā naman ang lumikha ng lahat ng pananim—damo, mga punò, baging, at palumpong—kaya napuno ang daigdig ng mga anyong may katawan ayon sa kaayusang kosmiko ng Panginoon.

Verse 41

त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः

Mula kay Tviṣā, iniluwal ang mga Yakṣa at Rākṣasa sa di-mabilang na milyun-milyon. Ang mga ito, sa maikling pagbanggit, ay ipinahahayag na mga supling ni Kaśyapa.

Verse 42

एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना

Maraming angkan ng mga nilalang na ito—sa pamamagitan ng mga anak, apo, at iba pang salinlahi—ang inaalala sa mga alaala ng tradisyon. Kaya nang mailuwal na ni Kaśyapa na dakila ang sari-saring supling, nagpatuloy ang agos ng paglikha sa maayos na pagkakasunod-sunod.

Verse 43

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः

Nang ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay naitatag na sa kani-kanilang kalagayan, si Prajāpati ay nagsagawa ng abhiṣeka at itinalaga ang mga pangunahing pinuno sa kapangyarihan, bilang mga tagapamahala ng kani-kanilang nasasakupan.

Verse 44

ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

Pagkaraan, itinalaga ni Brahmā si Vaivasvata Manu bilang kataas-taasang pinuno ng sangkatauhan—gaya ng sa naunang Svāyambhuva Manvantara, kung saan ang mga namumuno ay dati ring binasbasan sa abhiṣeka ni Brahmā. Kaya ang pamamahala sa daigdig ay sumusunod sa itinakdang pagmamana ng kaayusan, samantalang ang Pati (Panginoon) ang nananatiling sukdulang pinagmumulan ng lahat ng kapangyarihan.

Verse 45

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता यथोपदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते

Sa pamamagitan nila, ang buong Daigdig—kasama ang pitong kontinente at mga bundok—ay hanggang ngayon ay pinangangalagaan at pinamamahalaan sa pamamagitan ng dharma, ayon mismo sa itinuro; kaya nananatili ang kaayusan ayon sa banal na aral na kaayon ng Panginoon (Pati).

Verse 46

स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः ते ह्येते चाभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते

Yaong mga pinahiran (abhiseka) ni Brahmā noong naunang Svāyambhuva Manvantara—sila ring yaon ang muling pinapahiran dito; at sa bisa ng pagtatalaga, sila ay nagiging mga Manu, mga tagapamahala ng isang Manvantara.

Verse 47

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः

Kapag lumilipas ang mga Manvantara, umaalis din ang mga haring makalupa; at gayon din, pagdating ng bagong Manvantara, ang iba pang mga pinuno ay itinatanghal sa pamamagitan ng abhiseka bilang kapalit nila.

Verse 48

अतीतानागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात्

Ang lahat ng mga hari—noon at yaong darating—ay inaalala sa bawat Manvantara. Sa pagluwal ng mga anak na lalaki, sila ang nagiging sanhi ng pagpapatuloy ng lahi, na sumusuporta sa daloy ng mga nilalang sa kaayusang pangmundo.

Verse 49

कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार स पुनस्तपः पुत्रो गोत्रकरो मह्यं भवताद् इति चिन्तयन्

Nagnanais na maitatag ang kanyang gotra (angkan), muling nagsagawa si Kaśyapa ng tapas (pagpapakasakit-espirituwal), na nagmumuni: “Nawa’y ipanganak sa akin ang isang anak na lalaki—na magtatatag at magtataguyod ng aking gotra.”

Verse 50

तस्यैवं ध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः ब्रह्मयोगात्सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महौजसौ

Nang si Kaśyapa na dakilang kaluluwa ay nanatiling lubos na nakalubog sa pagninilay, sa kapangyarihan ng Brahma-yoga ay sumunod na nahayag sa kanya ang dalawang anak na lalaki, nagliliwanag sa dakilang ningning na espirituwal.

Verse 51

वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश् च सुमहायशाः

Si Vatsara at si Asita—kapwa mga Brahmavādin, tagapagsalita ng Brahman—ay mga bantog na pantas. Mula kay Vatsara isinilang si Naidhruva, at gayundin si Raibhya na dakila at tanyag ang karangalan.

Verse 52

रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत

Alamin na si Raibhyā ay anak na babae ni Raibhya. Sasabihin ko rin sa inyo ang tungkol kay Naidhruva: sa anak na babae ni Cyavana, isinilang ang pantas na si Sumedhā at nahayag sa daigdig.

Verse 53

नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम् असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत

Siya ang asawa ni Naidhruva at naging ina ng mga Kuṇḍapāyin. At mula kay Asita, sa pamamagitan ng (asawang) si Ekaparṇā, isinilang si Brahmiṣṭha—yaong matatag na nakaugat sa Brahman at karunungang espirituwal.

Verse 54

शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहातपाः शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास् त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः

Sa mga Śāṇḍilya, ang maringal na si Devala—may dakilang pag-aayuno at pagsasadhana—ang pinakapanguna. Ang mga Śāṇḍilya, mga Naidhruva, at mga Raibhya ay sinasabing tatlong sangay (pakṣa), pawang kabilang sa angkan ni Kāśyapa.

Verse 55

नव प्रकृतयो देवाः पुलस्त्यस्य वदामि वः चतुर्युगे ह्यतिक्रान्ते मनोरेकादशे प्रभोः

Isasalaysay ko sa inyo ang siyam na pangunahing uri ng mga diyos ayon kay Pulastya. Nang makalipas ang apat na yuga, sa ikalabing-isang Manvantara ni Manu na Panginoon, ang salaysay na ito ay dapat maunawaan.

Verse 56

अर्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते मानवस्य नरिष्यन्तः पुत्र आसीद् दमः किल

Nang magsimula ang Dvāpara at kalahati pa lamang ang lumilipas, sinasabing si Nariṣyanta, anak ni Manu, ay nagkaroon ng anak na nagngangalang Dama. Sa gayon nagpatuloy ang angkan ng mga hari ayon sa dharma, sa ilalim ng di-nakikitang paggabay ni Pati (Śiva) na nag-aayos ng mga siklo ng panahon.

Verse 57

दमस्य तस्य दायादस् तृणबिन्दुरिति स्मृतः त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

Mula kay Dama ay lumitaw ang tagapagmana na kilala bilang Tṛṇabindu. Sa bukang-liwayway ng Tretā-yuga, siya nga ay naging hari—ang ikatlo sa sunod-sunod na paghahari.

Verse 58

तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमाभवत् पुलस्त्याय स राजर्षिस् तां कन्यां प्रत्यपादयत्

Ang kanyang anak na babae, si Ilavilā, ay may kagandahang walang kapantay. Ang banal na haring iyon ay ayon sa wastong ritwal na ibinigay ang dalaga kay Pulastya.

Verse 59

ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धनाः

Mula sa ṛṣi na si Airavilā ay isinilang si Viśravā; at siya’y nagkaroon ng apat na asawa—mga babaeng nagpalago sa angkan ni Pulastya.

Verse 60

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै देववर्णिनी पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः

Si Bṛhaspati ay may isang mapalad na anak na babae na nagngangalang Devavarṇinī; at mula kina Mālyavat at Smṛti ay isinilang ang dalawang anak na babae, sina Puṣpotkaṭā at Balākā.

Verse 61

कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात् सुषुवे देववर्णिनी

Si Kaikasī ay anak na babae ni Mālin; o mga salinlahi, pakinggan ninyo ang tungkol sa kanya: si Devavarṇinī, ang may anyong tila banal, ay nagsilang muna kay Vaiśravaṇa (Kubera), ang panganay sa kanyang mga anak na lalaki.

Verse 62

कैकसी चाप्यजनयद् रावणं राक्षसाधिपम् कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम्

Isinilang din ni Kaikasī si Rāvaṇa, ang panginoon ng mga Rākṣasa; si Kumbhakarṇa; si Śūrpaṇakhā; at si Vibhīṣaṇa, ang marunong. Sa gayon naitatag ang bantog na lahing Rākṣasa, na sa kalaunan ay naging kasangkapan upang maibalik ang dharma sa ilalim ng paghahari ni Pati (Śiva), na namamahala sa kapalaran ng mga paśu sa pamamagitan ng mga gapos ng karma (pāśa).

Verse 63

पुष्पोत्कटा ह्यजनयत् पुत्रांस्तस्माद्द्विजोत्तमाः महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा

O pinakamainam sa mga dwija, si Puṣpotkaṭā ay nagsilang mula sa kanya ng mga anak na lalaki: sina Mahodara, Prahasta, Mahāpārśva, at Khara. Sa gayon, sa paglaladlad ng paglikha, ang mga paśu—mga nilalang na may katawan—ay pumapasok sa sapot ng lahi at pagpapatuloy ng karma sa ilalim ng pamamahala ni Pati, si Śiva.

Verse 64

कुम्भीनसीं तथा कन्यां बलायाः शृणुत प्रजाः त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः

Makinig, o mga nilalang, tungkol sa anak na babae ni Balā na nagngangalang Kumbhīnasī; at gayundin tungkol sa mga rākṣasa na sina Triśiras, Dūṣaṇa, at Vidyujjihva.

Verse 65

कन्या वै मालिका चापि बलायाः प्रसवः स्मृतः इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव

Si Kanyā at si Mālikā ay inaalala ring mga supling ni Balā. Kaya ang siyam na Paulastya Rākṣasa na ito—mga gumagawa ng malulupit na gawa—ay ipinahayag.

Verse 66

विभीषणो ऽतिशुद्धात्मा धर्मज्ञः परिकीर्तितः पुलस्त्यस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्याघ्राश् च दंष्ट्रिणः

Si Vibhīṣaṇa ay ipinahayag na may lubhang dalisay na sarili at nakaaalam ng dharma. Ang mga anak ni Pulastya ay sinasabing mabangis na gaya ng mga hayop sa gubat—pawang tila tigre at may matutulis na pangil.

Verse 67

भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा वानराः किंनराश्चैव ये च किंपुरुषास् तथा

May mga bhūta at piśāca, mga ahas, mga baboy-ramo at mga elepante; may mga unggoy din, kasama ang mga kiṃnara at ang mga kiṃpuruṣa—iba’t ibang uri ng nilalang na nagtipon sa lahat-sumasaklaw na hukbo ni Śiva.

Verse 68

अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः

Sa Vaivasvata Manvantara na iyon, si Kratu ay inaalala bilang walang supling. Si Rishi Atri ay may sampung asawa, pawang kilala sa ganda at pagiging pativratā—matatag sa dharma ng katapatan sa asawa.

Verse 69

भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथैव च

Tunay nga, mula kina Bhadrāśva at sa Apsaras na si Ghṛtācī ay isinilang ang sampung supling—Bhadrābhadrā, Jaladā, Mandā, Nandā, at iba pa—kaya’t naisaad ang makalangit na angkan sa kaayusan ng paglikha.

Verse 70

बलाबला च विप्रेन्द्रा या च गोपाबला स्मृता तथा तामरसा चैव वरक्रीडा च वै दश

(Ito ang mga pangalan:) Balābalā at Viprendrā; at siya na inaalala bilang Gopābalā; gayundin si Tāmarasā at Varakrīḍā—kaya nga, (sa pangkat na ito) ay sampu (ang pagtatalaga).

Verse 71

आत्रेयवंशप्रभवास् तासां भर्ता प्रभाकरः स्वर्भानुपिहिते सूर्ये पतिते ऽस्मिन्दिवो महीम्

Sila’y nagmula sa angkan ni Ātreya; ang kanilang asawa ay si Prabhākara. Nang tabingan ni Svarbhānu ang Araw, ang lupa sa daigdig na ito ay wari’y nahulog mula sa langit—isang masamang pangitain sa kaayusan ng paglikha na pinangangalagaan ng Pati (Śiva).

Verse 72

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता स्वस्त्यस्तु हि तवेत्युक्ते पतन्निह दिवाकरः

Nang manaig ang dilim sa daigdig na ito, siya ang nagpagalaw sa liwanag. At nang masabi, “Sumaiyo ang pagpapala,” ang Araw (Divākara) ay bumaba rito—na wari’y yumuyuko sa Kataas-taasang tagapag-alis ng tamas.

Verse 73

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य पपात न विभुर्दिवः ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरत्रिर्महर्षिभिः

Sa utos ng Brahmarṣi, ang makapangyarihan ay hindi nahulog mula sa langit. Kaya ang marangal na si Atri, ang panginoong rishi, ay tinawag ng mga dakilang pantas na “Prabhākara”—tagapagdala ng liwanag; ang kanyang tapas ang nag-iingat sa kaayusang kosmiko na itinataguyod ng Pati (Śiva).

Verse 74

भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् स तासु जनयामास पुनः पुत्रांस्तपोधनः

Kay Bhadrā, ipinanganak niya si Soma, isang anak na lalaking marangal at tanyag. Pagkaraan, ang kayamanan ng tapas na iyon ay muling nagkaanak ng mga lalaki sa pamamagitan ng mga (asawang) iyon, at pinalawak pa ang mga lahi ng paglikha.

Verse 75

स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महौजसौ

Sila’y tanyag bilang mga pantas na Svastyātreya, ganap na dalubhasa sa mga Veda. Sa kanila, may dalawang higit na bantog—marangal sa dangal at pangalan, matatag na nakalagay sa Brahman, at pinagkalooban ng dakilang lakas espirituwal.

Verse 76

दत्तो ह्यत्रिवरो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः यवीयसी स्वसा तेषाम् अमला ब्रह्मवादिनी

Sa mararangal na supling ni Atri, si Dattātreya ang panganay; si Durvāsā ang nakababatang kapatid na lalaki. Ang bunso nilang kapatid na babae ay si Amalā—isang dalisay na babae, deboto sa brahma-vidyā, na nagsasalita at nagtataguyod ng katotohanan ng Ganap.

Verse 77

तस्य गोत्रद्वये जाताश् चत्वारः प्रथिता भुवि श्यावश् च प्रत्वसश्चैव ववल्गुश्चाथ गह्वरः

Mula sa dalawang gotra niya ay isinilang ang apat na anak na lalaking tanyag sa daigdig—Śyāva, Pratvasa, Vavalgu, at Gahvara.

Verse 78

आत्रेयाणां च चत्वारः स्मृताः पक्षा महात्मनाम् काश्यपो नारदश्चैव पर्वतानुद्धतस् तथा

Sa mga inapo ni Ātreya, naaalala ang apat na sangay ng mga dakilang kaluluwa—Kaśyapa, Nārada, Parvata, at gayundin si Anuddhata.

Verse 79

जज्ञिरे मानसा ह्येते अरुन्धत्या निबोधत नारदस्तु वसिष्ठाया-रुन्धतीं प्रत्यपादयत्

Alamin mula kay Arundhatī: ang mga ito’y isinilang mula sa isipan (mind-born). At si Nārada, sa kanyang bahagi, ay iniharap si Arundhatī kay Vasiṣṭha, upang maitatag ang banal na pag-iisang nagtataguyod sa dharma sa loob ng sangnilikha.

Verse 80

ऊर्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः पुरा देवासुरे युद्धे घोरे वै तारकामये

Si Nārada—na ang lakas-buhay ay iniangat at pinigil sa pagpipigil-diri, at nagliliwanag sa dakilang ningning—noon ay naging gayon dahil sa sumpa ni Dakṣa, sa panahon ng kakila-kilabot na digmaang Deva–Asura na tinawag na Tārakāmaya.

Verse 81

अनावृष्ट्या हते लोके ह्य् उग्रे लोकेश्वरैः सह वसिष्ठस्तपसा धीमान् धारयामास वै प्रजाः

Nang salantain ng matinding salot ng tagtuyot ang daigdig, ang marunong na si Vasiṣṭha—kasama ang mga tagapangalaga ng mga daigdig—ay nagtaguyod at nagpanatili sa mga nilalang sa pamamagitan ng kapangyarihan ng kanyang tapas, iniingatan ang kaayusang sa huli’y nakasalig sa Panginoon (Pati).

Verse 82

अन्नोदकं मूलफलम् ओषधीश् च प्रवर्तयन् तानेताञ्जीवयामास कारुण्यादौषधेन च

Sa pagpapakilos ng paglalaan ng pagkain at tubig, mga ugat at bunga, at mga halamang-gamot, muli niyang binuhay ang mga iyon—dahil sa habag—sa pamamagitan ng mga lunas na nagpapagaling.

Verse 83

अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु सुतान् उत्पादयच्छतम् ज्यायसो ऽजनयच्छक्तेर् अदृश्यन्ती पराशरम्

Mula kay Arundhatī, si Vasiṣṭha ay tunay na nagluwal ng sandaang anak na lalaki. Mula sa panganay ay isinilang si Śakti; at mula kay Śakti, si Adṛśyantī ay nagsilang kay Parāśara—kaya’t ang banal na lahi ng mga rishi, na itinataguyod ng Panginoon (Pati), ay nagpapatuloy para sa kapakanan ng paśu (mga kaluluwang nakagapos) sa pamamagitan ng dharma at wastong kaalaman.

Verse 84

रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा काली पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्

Nang lamunin si Śakti ng isang rākṣasa, noon nga’y mula sa kanyang dugo ay isinilang si Kālī; at mula kay Parāśara, isinilang niya ang kagalang-galang na Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa), ang makapangyarihang panginoon sa hanay ng mga rishi.

Verse 85

द्वैपायनो ह्यरण्यां वै शुकम् उत्पादयत्सुतम् उपमन्युं च पीवर्यां विद्धीमे शुकसूनवः

Tunay nga si Dvaipāyana (Vyāsa) ay nagkaanak sa gubat ng anak na si Śuka; at sa Pīvarī ay nagkaanak siya kay Upamanyu. Alamin na sila ang mga anak sa angkan ni Śuka—isang salaysay na nag-iingat sa banal na pagmamana kung saan naipapasa ang kaalamang Śaiva.

Verse 86

भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरस्तु पञ्चमः कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता

Siya ay tinatawag na Bhūriśravā, ang Lubhang Bantog; Prabhu, ang Panginoon; at Śambhu, ang Mapalad. Tinatawag din Siya na Kṛṣṇa, at bilang ikalima, Gaura, ang Nagniningning. Pinupuri Siya bilang Kanyā (Dalaga), Kīrtimatī (Maluwalhati), Yogamātā (Ina ng Yoga), at Dhṛtavratā (Matatag sa mga panata).

Verse 87

जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वनुहस्य च श्वेतः कृष्णश् च गौरश् च श्यामो धूम्रस्तथारुणः

Naging ina siya ni Brahmadatta, at siya rin ang asawa ni Anuha. Mula sa linyang iyon ay inilarawan ang mga supling ayon sa kanilang mga kulay: ang Puti, ang Itim, ang Maputi‑maliwanag, ang Madilim, ang Mausok, at gayundin ang Mapula—na nagpapahiwatig ng sari-saring pagkakaiba sa loob ng paglikha.

Verse 88

नीलो बादरिकश्चैव सर्वे चैते पराशराः पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम्

Si Nīla at si Bādarika—tunay, silang lahat ay tinatawag na Parāśara. Kaya’t ang walong “sanga” (pakṣa) ng mga Parāśarang dakila ang diwa ay naipahayag na.

Verse 89

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वम् इन्द्रप्रमितिसंभवम् वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यो घृताच्यामुदपद्यत

Ngayon ay pakinggan pa: mula sa angkan ni Indrapramati, sa banal na pagmamana ni Vasiṣṭha, nagkaroon ng isang pagsilang sa pamamagitan ni Kapīñjalī—si Ghrtācī ang naging ina, at mula sa kanya nahayag ang supling na iyon.

Verse 90

त्रिमूर्तिर्यः समाख्यात इन्द्रप्रमितिरुच्यते पृथोः सुतायां सम्भूतो भद्रस्तस्या भवद्वसुः

Ang Siya na kilala bilang “Trimūrti” (Tatlong Anyo) ay tinatawag din na Indrāpramiti. Mula sa anak na babae ni Pṛthu ay isinilang si Bhadra, at mula kay Bhadra ay isinilang si Bhavadvasu.

Verse 91

उपमन्युः सुतस्तस्य बहवो ह्यौपमन्यवः मित्रावरुणयोश्चैव कौण्डिन्या ये परिश्रुताः

Mula sa kanya ay isinilang si Upamanyu; at mula kay Upamanyu ay lumitaw ang maraming lahi na tinatawag na Aupamanyava. Gayundin, ang mga tanyag na Kauṇḍinya—na inaalala bilang kabilang sa angkan nina Mitra at Varuṇa—ay binabanggit din dito.

Verse 92

एकार्षेयास् तथा चान्ये वासिष्ठा नाम विश्रुताः एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता दश महात्मनाम्

Gayundin, may iba pang tinatawag na Ekārṣeya, at sila’y tanyag sa pangalang “Vāsiṣṭha.” Sila ang inaalala bilang sampung sangay ng mga dakilang Vāsiṣṭha.

Verse 93

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा विश्रुता भुवि भर्तारश् च महाभागा एषां वंशाः प्रकीर्तिताः

Kaya nga, sila ang mga anak ni Brahmā na isinilang mula sa isipan (mānasa), tanyag sa daigdig—mga mapalad at dakilang tagapagtaguyod ng mga mundo; at ang kanilang mga angkan ay naipahayag na.

Verse 94

त्रिलोकधारणे शक्ता देवर्षिकुलसंभवाः तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

Ipinanganak sa mga angkan ng mga banal na ṛṣi (devarṣi), sila’y pinagkalooban ng lakas upang pasanin ang tatlong daigdig. At ang kanilang mga anak at apo ay dumami—daan-daan, at pagkaraan ay libu-libo.

Verse 95

यैस्तु व्याप्तास्त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

Tunay na sa pamamagitan Niya, ang tatlong daigdig ay napuspos—gaya ng Araw na lumalaganap sa pamamagitan ng mga sinag nito.