Adhyaya 28
Mahesvara KhandaKedara KhandaAdhyaya 28

Adhyaya 28

ฤๅษีโลมาศเล่าว่า เหล่าเทวะผู้ทุกข์ร้อนด้วยภัยของตารกะได้ไปพึ่งรุดระ/พระศิวะ ขอความคุ้มครอง พระศิวะทรงยืนยันว่า “กุมาระ (การ์ตติเกยะ) จะเป็นผู้คลี่คลายวิกฤตนี้” แล้วเหล่าเทวะก็ออกเดินทางโดยมีการ์ตติเกยะเป็นผู้นำหน้า เสียงทิพย์จากฟ้ากล่าวปลอบว่า หากยึดมั่นในความเป็นผู้นำแห่งศางกรี (ฝ่ายศิวะ) ชัยชนะย่อมแน่นอน เมื่อเตรียมศึก ตามการชี้นำของพระพรหม ธิดาแห่งความตายชื่อ “เสนา” ผู้เลอโฉมได้มาถึง และได้รับการยอมรับในความสัมพันธ์กับกุมาระ จากนั้นกุมาระได้รับการสถาปนาเป็นเสนาบดี/แม่ทัพใหญ่ เสียงสังข์ กลอง และเครื่องศึกกึกก้องเต็มท้องฟ้า เกิดข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นมารดาระหว่างพระคาวรี พระคงคา และหมู่กฤตติกา แต่พระนารททรงไกล่เกลี่ยให้สงบ พร้อมย้ำกำเนิดแบบไศวะของกุมาระและจุดหมายเพื่อ “กิจของเหล่าเทวะ” กุมาระมีรับสั่งให้อินทร์กลับสวรรค์ปกครองโดยไม่สะดุด และทรงปลอบประโลมเหล่าเทวะที่ถูกเบียดขับ ตารกะยกกองทัพมหึมามาถึง พระนารทไปเผชิญหน้า ชี้ให้เห็นความหลีกเลี่ยงไม่ได้ของความเพียรฝ่ายเทวะและบทบาทที่ถูกกำหนดของกุมาระ แต่ตารกะกลับเยาะเย้ย พระนารทจึงกลับมารายงาน เหล่าเทวะรวมใจกันถวายเครื่องหมายราชาแก่กุมาระ—ให้ทรงช้างก่อน แล้วประทับยานทิพย์ดุจวิมานแก้ว—และรวบรวมโลกบาลพร้อมบริวาร ทั้งสองฝ่ายจัดกระบวนทัพในอันตรเวที ระหว่างแม่น้ำคงคาและยมุนา มีการแจกแจงกองกำลัง รถศึก ช้าง ม้า อาวุธ และพิธีแสดงอานุภาพก่อนเริ่มการรบอย่างละเอียด

Shlokas

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

พระโลมศะกล่าวว่า: จากนั้นพระเจ้าแห่งสากลโลก ทรงอุ้มพระกุมารไว้บนตัก แล้วตรัสกับเหล่าเทวดารวมทั้งพระอินทร์ พระรุทรผู้ทรงอานุภาพได้ตรัสกับพวกเขา

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

"ดูก่อนเหล่าเทวดา จงบอกข้าเถิด: ภารกิจใดที่กุมารของข้าต้องทำให้สำเร็จในบัดนี้?" จากนั้นพวกเขาทั้งหมดจึงกราบทูลพระปศุปติพร้อมกัน

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

"ข้าแต่พระองค์ ผู้เป็นเจ้า ความหวาดกลัวได้เกิดขึ้นแก่โลกทั้งหลายเพราะตารกาสูร พระองค์ทรงเป็นผู้คุ้มครอง เป็นเจ้าแห่งโลก ดังนั้นขอทรงโปรดประทานความรอดพ้นด้วยเถิด"

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

"ข้าแต่พระองค์ วันนี้ตารกะจะถูกสังหารโดยพระกุมาร ดังนั้นในวันนี้พวกข้าพระองค์จะออกเดินทาง พร้อมที่จะสังหารตารกะ"

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

เมื่อคิดว่า "ขอจงเป็นเช่นนั้น" เหล่าเทวดาจึงรีบออกเดินทางทันที โดยให้พระกรรติเกยะ ผู้เป็นบุตรแห่งพระศิวะ นำหน้าขบวน

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

เหล่าเทพทั้งปวงรีบมาชุมนุมพร้อมกัน โดยมีพระพรหมและพระวิษณุนำหน้า; ครั้นทารกะผู้มีกำลังยิ่งใหญ่ได้ยินการระดมของเทพ ก็พลันตื่นตัว

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

เขายกกองทัพมหึมาออกไปเพื่อรบกับเหล่าเทพ; เหล่าเทพแลเห็นกำลังอันใหญ่หลวงของทารกะกำลังเคลื่อนเข้ามา

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

แล้วมีสุรเสียงจากฟากฟ้ากล่าวปลอบโยนว่า “จงมีพระศังกรี (พระปารวตี) เป็นผู้นำหน้า; พวกท่านทั้งปวงตั้งมั่นและได้รับการคุ้มครอง”

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

“ครั้นพิชิตเหล่าไทตยะในสนามรบแล้ว พวกท่านจักเป็นผู้มีชัยโดยแท้”

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

ครั้นได้ยินสุรเสียงทิพย์นั้น เหล่าเทพทั้งปวงก็เกิดความกระตือรือร้น; ตั้งกุมารเป็นผู้นำหน้าแล้ว ทุกองค์ก็พ้นจากความหวาดหวั่น

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

ครั้นเหล่าเทพผู้ใคร่ศึกประชุมพร้อมกันแล้ว ธิดาแห่งมัจจุราชผู้ยากจะพิชิตก็มาถึง ด้วยดำริจะเลือกกุมารเป็นคู่ครอง

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

กาลก่อน นางได้รับการชี้นำด้วยวาจาพรหมา จึงอาศัยตบะอันสูงสุด ครั้นด้วยตบะอันยิ่งใหญ่นั้น ธิดาแห่งมัจจุราชนามว่า เสนา ผู้เลอโฉมไร้ผู้เทียบ ก็มาเฝ้ากุมาร

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

ครั้นเห็นนางแล้ว ทุกองค์กราบทูลพระปศุปติว่า “นางผู้เลอโฉมยิ่งนี้มุ่งหมายกุมารองค์นี้เองจึงมา”

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

ตามพระวาจาพรหมา กุมารจึงรับนางไว้เป็นคู่ ครั้นนั้นเอง กุมารโอรสแห่งศังกระก็ได้เป็นเสนาบดี—จอมทัพแห่งหมู่เทพ

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

ครั้นนั้น สังข์และกลองใหญ่ ปฏหะ อานกะ และโกมุขก็ดังก้อง อีกทั้งดุมทุภีกระหึ่ม และมฤทังคะก็บรรเลงเสียงกึกก้องยิ่ง

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

ด้วยเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่นั้น ท้องฟ้าทั้งผืนก็เต็มไปทั่ว ครั้นแล้ว พระคาวรี พระคงคา และเหล่ากฤตติกา—บรรดามารดา—กล่าวแก่กันว่า “ผู้นี้เป็นบุตรของเรา แน่แท้เป็นของเรา”

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

ดังนี้เหล่ามารดาและเทวีมารดาทั้งปวงจึงเกิดวิวาทกัน นารทได้ห้ามไว้และกล่าวว่า “อย่ากระทำความเขลาเลย”

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

ผู้ซึ่งบังเกิดจากพระปารวตีและพระศังกร เพื่อให้กิจของเหล่าเทวะสำเร็จ ครั้นนั้นทุกนางก็สงบนิ่ง—เหล่ากฤตติกาพร้อมด้วยหมู่มารดา

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

แล้วพระคุหา (การ์ตติเกยะ) ตรัสแก่ทุกนาง—ทั้งภรรยาฤๅษีและเหล่ากฤตติกา—ว่า “จงอาศัยหมู่ดาวนักษัตรเป็นที่พึ่ง และสถิตอยู่ที่นั่นเนิ่นนาน”

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

ฉันนั้นแล พระผู้เป็นเจ้าทรงสถาปนาหมู่มารดาไว้ในสวรรค์ และทรงรับธิดาแห่งมฤตยูไว้ด้วย แล้วพระการ์ตติเกยะผู้เร่งรุดก็เสด็จดำเนินต่อไป

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

พระกุมารผู้เป็นบุตรแห่งพระศังกร ตรัสแก่อินทราว่า “จงไปสู่สวรรค์พร้อมเหล่าเทวะ และครองราชย์ของท่านโดยมิให้ขาดตอน”

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

อินทรากล่าวแก่พระกุมารว่า “แท้จริงพวกเราถูกตารกะกดขี่อย่างหนัก ถูกขับไล่ออกจากสวรรค์แล้วพวกเราทั้งหมดหนีไปทั้งสิบทิศ”

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

“โอ้ผู้มีบุญยิ่ง เราทั้งหลายตกจากฐานะแล้ว ท่านจะไต่ถามเราทำไม” เมื่อวัชรินทร์ (อินทรา) กล่าวดังนี้ บุตรแห่งพระศังกรก็ยิ้มแล้วตรัสแก่อินทราว่า “อย่ากลัวเลย” และประทานความอภัยไร้ภัยให้

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

ขณะที่บุตรผู้ยิ่งใหญ่แห่งพระศังกรกำลังกล่าวอยู่นั้น พระรุทระได้เสด็จไปยังไกรลาสพร้อมพระปารวตีและหมู่ปรมถะแล้ว

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

แล้วมหาอสูรก็มาถึง ถูกห้อมล้อมด้วยกองทัพทานวะ; กลองศึกกึกก้อง ดุจความน่าสะพรึงแห่งปรลัย

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

เสียงปี่กลองศึกอันกร้าวก้อง—ดินฑิมะอัศจรรย์ แตรโคมุขะ เขาสัตว์ลา และคาหละอีกมากมายดังสนั่น

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

ในชุมนุมเหล่าอสูรนั้น เครื่องดนตรีนานาชนิดถูกบรรเลง; แล้ววีรบุรุษก็พร้อมด้วยตารกะคำรามกึกก้อง

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

นารทได้กล่าวถ้อยคำแก่ตารกะ ผู้เป็นหนามยอกอกเหล่าเทพ

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

นารทกล่าวว่า: “กาลก่อนเหล่าเทพได้เพียรพยายามเพื่อฆ่าเจ้าจริง—หาใช่ข้อสงสัยไม่ และโอ้ยอดแห่งอสูร คำที่เรากล่าวแก่เจ้านั้นเป็นความจริงเกี่ยวกับเจ้าเอง จะไม่เป็นอย่างอื่นเลย”

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

“กุมารองค์นี้เป็นโอรสแห่งศรฺวะ (ศิวะ) ผู้ถูกอุบัติขึ้นโดยเฉพาะเพื่อเจ้า เมื่อรู้ดังนี้ โอ้ผู้มีพาหาใหญ่ จงเพียรพยายามด้วยจิตตั้งมั่น”

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

เมื่อได้ฟังคำของพระนารทแล้ว ตารกะก็หัวเราะและกล่าวอย่างชาญฉลาดว่า: "ท่านจงไปบอกแก่พระอินทร์เถิด"

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

ข้าแต่พระมหาฤาษี จงรีบแจ้งข้อความของข้าตามความเป็นจริง ท่านปรารถนาจะรบกับข้าโดยให้พระกุมารเป็นทัพหน้า

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

ท่านยึดติดกับความเขลา ปรารถนาจะกระทำเช่นนี้โดยไม่อาจเป็นอื่น อาศัยเพียงมนุษย์ผู้หนึ่งที่ชื่อมุจุกุนท์

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

ด้วยอิทธิพลของเขา ท่านจึงดำรงอยู่ในอมราวดี มิใช่ด้วยเหตุอื่น และด้วยการพึ่งพาพลกำลังของพระกุมาร ท่านจึงมายืนอยู่ต่อหน้าข้า

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

ข้าจะสังหารท่านพร้อมกับเหล่าโลกบาลผู้อ่อนแอเหล่านั้น ข้าแต่เทวฤาษี จงบอกแก่พระอินทร์เช่นนี้เถิด อย่าได้กล่าวเป็นอื่นเลย

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

ครั้นคิดว่า “ตถาสตุ—เป็นดังนั้นเถิด” พระนารทผู้เป็นภควานจึงไปยังเหล่าเทวะที่มีศักระ (อินทรา) นำหน้า แล้วฤๅษีผู้ทรงปัญญาก็กราบทูลถ้อยคำทั้งสิ้นที่เจ้าแห่งอสูรกล่าวไว้—พร้อมคำเยาะเย้ย—ตามจริงทุกประการ

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

นารทกล่าวว่า: “โอ้เหล่าเทวะ จงฟังวาจาของข้าตามที่เป็นจริง มิให้ผิดเพี้ยนไปเป็นอื่น และถ้อยคำที่ตารกะกล่าวพร้อมหมู่อานุคะ จงพิจารณาไว้ในดวงใจโดยควรเถิด”

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

ตารกะกล่าวว่า: “เจ้าคนเขลา เราจะฆ่าเจ้าแน่ คำประกาศของเรานี้จักไม่เป็นอย่างอื่น”

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

“ครั้นเข้าไปเฝ้าพระเจ้ามุจุกุนทะ—ผู้ซึ่งแม้โลกบาลทั้งหลายยังบูชา—เราจะไม่รบกับเจ้า ผู้ขลาดเขลา ในเมื่อเรามิใช่สิ่งอื่น แม้เป็นเทวะก็ยังอาศัยสภาพเป็นมนุษย์อยู่”

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

ครั้นได้ฟังถ้อยคำนั้น เหล่าเทวะทั้งปวงพร้อมด้วยอินทราได้กล่าวตอบ โดยยกกุมารไว้เบื้องหน้า และนารทมหาฤๅษีผู้ประเสริฐสุดในหมู่นักบวชไว้ด้วย

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

โอ้เทวฤๅษี ท่านย่อมรู้แน่ถึงกำลังและขอบเขตของกุมาร แล้วไฉนจึงแสร้งไม่รู้ กล่าวถ้อยคำเช่นนั้นถึงท่านผู้นั้นต่อหน้าข้าพเจ้า?

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

นารทหัวเราะยิ้มแล้วกล่าวต่อหน้าท่านนั้นว่า “เราก็เคยกล่าววาจาเย้ยหยันแก่ตารกะเช่นกัน”

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

จงรู้เถิด โอ้เหล่าอมตะ โอ้เหล่าเทพทั้งปวง: กุมารคือผู้พิชิต วาจาของเรานี้จักบังเกิดผล ณ ที่นี้แน่นอน ไม่จำเป็นต้องลังเลหรือไตร่ตรองยืดยาว

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

ครั้นได้ฟังวาจาของนารท เหล่าเทพทั้งปวงก็เปี่ยมด้วยปีติ แล้วลุกขึ้นพร้อมกันในทันใด ปรารถนาจะออกศึกกับตารกะ

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

ครั้นให้องค์กุมารประทับบนหลังช้างแล้ว ท้าวเทวราชอินทราก็เป็นผู้นำหน้าในแนวหน้า รายล้อมด้วยกองทัพใหญ่แห่งเทพและเหล่าโลกบาลผู้พิทักษ์ทิศทั้งหลาย

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

ครั้งนั้นกลองดุนทุภีกระหึ่มก้อง กลองศึกและแตรทูรยะนานาประการก็ดังสนั่น วีณา ขลุ่ย และมฤทังคะบรรเลง พร้อมทำนองอันไพเราะของเหล่าคันธรรพะ

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

ครั้นถวายช้างแด่มหาอินทร์แล้ว กุมารก็ขึ้นประทับยานอันโอฬาร—ประดับด้วยรัตนะนานา เปี่ยมด้วยอัศจรรย์สารพัด กว้างใหญ่พิสดาร และงามด้วยลวดลายวิจิตรหลากสี

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

แล้วโอรสผู้มีเกียรติยิ่งแห่งศังกระ (กุมาร) ก็ขึ้นวิมาน พร้อมด้วยหมู่คณะคณะ (คณะ-คณะ) ทั้งปวง และส่องประกายด้วยสง่าราศีอันใหญ่หลวง ทรงสมบัติศรีอันสูงสุด และมีผู้พัดด้วยจามรอันเรืองรองยิ่ง

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

ครั้นแล้วทางทิศบูรพา มีฉัตรหลวงส่องประกายด้วยรัศมีแห่งมหามณี ประดับด้วยรัตนะมากมาย ถูกกางเหนือเศียรของกุมารผู้เป็นจอมทัพทิพย์ งามดุจต้องแสงจันทร์เป็นสายรัศมี

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

ครั้งนั้นเหล่าเทวะทั้งปวงมีพระอินทร์เป็นผู้นำ ต่างพร้อมเพรียงมาชุมนุม แต่ละองค์รายล้อมด้วยกองกำลังของตน เป็นมหาพลกำยำ และปรารถนาจะเข้ารบ

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

พระยมะเสด็จมาพร้อมหมู่คณะของตน; เหล่ามรุตผู้เคลื่อนไหวไม่หยุดก็อยู่ ณ ที่นั้นด้วย พระวรุณะมาพร้อมสายน้ำทั้งหลาย พระกุเบรมาพร้อมหมู่คุหยกะ และพระอีศะมาพร้อมหมู่ประมถะ; ส่วนนัยฤตะก็มาพร้อมหมู่โรคภัยและความทุกข์เข็ญ

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

ดังนั้นผู้พิทักษ์โลกทั้งแปด ผู้ปรารถนาศึกสงคราม ต่างรวมกำลังด้วยเป้าหมายเดียว—เพื่อสังหารตารกะ โดยอัญเชิญศักติแห่งศังกร ผู้เป็นที่สักการะของโลกทั้งปวงไว้เบื้องหน้า และตั้งจอมทัพผู้เลิศในหมู่นักรู้ตนเป็นผู้นำ แล้วจึงเคลื่อนทัพไป

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

ดังนั้นเหล่าผู้ใคร่ศึกจึงลงสู่พื้นพิภพ และทั้งหมดเข้าประจำ ณ อันตรเวที—ผืนแผ่นดินศักดิ์สิทธิ์ซึ่งอยู่ระหว่างคงคาและยมุนา

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

และจากปาตาละก็มีเหล่าผู้พึ่งพาอาศัยตารกะมาถึงด้วย มีกำลังกายกล้าแข็ง พวกเขาเคลื่อนไหวไปมา ด้วยเจตนาจะสังหารเหล่าเทวะในสนามรบ

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

ตารกะเองก็มา ถึงพร้อมด้วยวิมานอันรุ่งเรือง เขาผู้ทรงเดชยิ่งใหญ่สุกสว่าง มีฉัตรหลวงกางอยู่เหนือเศียรซึ่งผู้คนถือถวาย

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

เมื่อถูกพัดด้วยจามระ (พัดหางจามรี) ราชาแห่งไทตยะก็ปรากฏงดงามรุ่งเรืองยิ่งนัก

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

ดังนั้น เหล่าเทวะและไทตยะซึ่งตั้งอยู่ ณ อันตรเวทีในกาลนั้น จึงจัดกองทัพใหญ่ ณ ที่นั้นเป็นกระบวนทัพรบแยกกันเป็นส่วนๆ

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

เขาจัดช้างไว้ด้านหนึ่ง และม้าหลากชนิดเช่นกัน อีกทั้งตั้งรถศึกอันวิจิตรตระการ ประดับด้วยรัตนะนานาประการ

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

ที่นั่นมีทหารราบเป็นอันมาก ยืนสง่างาม ถือหอก ตรีศูล และขวาน พร้อมทั้งดาบ พลองพุ่ง ลูกศรเหล็ก บ่วง และกระบองเป็นเครื่องประดับแห่งศึก

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

กองทัพทั้งสอง—ของเทวะและไทตยะ—ส่องประกายเผชิญหน้ากัน; ครานั้นต่างมุ่งหมายจะประหารอีกฝ่าย และได้รับการสรรเสริญปลุกใจจากหมู่ญาติของตน