Rig Veda 4.7.8: Mandala 4, Sukta 7, Mantra 8

Sukta 4.7

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Agni (Dūta)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वेरध्वरस्य दूत्यानि विद्वानुभे अन्ता रोदसी संचिकित्वान् । दूत ईयसे प्रदिव उराणो विदुष्टरो दिव आरोधनानि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.7.8

Transliteration

véḥ adhvarásya dūtyā́ni vidvā́n ubhé antā́ ródasī sam-cikitvā́n | dūtá ī́yase pra-díva urāṇó vidúṣ-ṭaro divá ā́-rodhanā́ni ||

Translation

యజ్ఞపు దూత్యకార్యాలను తెలిసినవాడవై, ద్యావా–పృథివి అనే ఆకాశభూముల రెండు అంచులను సమ్యక్‌గా గ్రహించినవాడవై—నీవు దూతగా గమిస్తావు; ప్రకాశమయమైన ఉన్నతస్థానం (ప్రదివ) నుండి విస్తరించి. నీవు జ్ఞానంలో అత్యుత్తముడు; దివ (స్వర్గం) యొక్క आरोహణ మార్గాలు, గమనపథాలను తెలిసినవాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वेर्: (you) ward off / avert / choose (Vedic)
• वेर्: (मुख्य क्रिया) —
• Type: Verb (injunctive/imperative-like, Vedic)
• Root: वेर् (धातु; √ver/√vṛ? वैदिक: ‘वेर्’ = ‘वृ/वेर्’ ‘to choose/ward off’—पदपाठे ‘वेर्’ इति अव्यक्त-धातुरूपम्)

• अध्वरस्य: of the sacrifice (adhvara)
• अध्वरस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• दूत्यानि: the missions / acts of a messenger
• दूत्यानि: कर्म (object of knowing/performing) / विधेय
• Type: Noun
• Root: दूत्य (प्रातिपदिक; ‘दूत’ से भाव/कर्म)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ (agent, describing the subject)
• Type: Adjective (participial)
• Root: √विद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उभे: both
• उभे: कर्म/विषय (the two as object/extent)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्ता: the two ends / limits
• अन्ता: कर्म (extent: ‘both ends’)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: अधिकारण/विषय (the two worlds as domain)
• Type: Noun (dual tantum)
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• संचिकित्वान्: having well understood / being fully aware
• संचिकित्वान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (perfect participle, Vedic)
• Root: √चित् (चेतने/ज्ञाने) + सम्; परिपूर्ण-कृदन्त ‘चिकित्वांस्’ (परिप्रश्न/ज्ञातृ) → ‘संचिकित्वान्’

• दूतः: the messenger
• दूतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• ईयसे: you go / you proceed
• ईयसे: (मुख्य क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थे) → ईयसे

• प्रदिवः: from the high heaven / of the fore-heaven
• प्रदिवः: अपादान/सम्बन्ध (from/of)
• Type: Noun (compound/indeclinable prefix + noun)
• Root: प्र + दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिव्/द्यौ’)

• उराणः: swift, soaring
• उराणः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उराण (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण ‘swift/soaring/ardent’)

• विदुष्टरः: more knowing / most skilled
• विदुष्टरः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (comparative)
• Root: विदुष् (√विद्) + तर (तुलनात्मक प्रत्यय)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• आरोधनानि: barriers, enclosures, fastnesses (of heaven)
• आरोधनानि: कर्म/विषय
• Type: Noun
• Root: आ + √रुध् (आवरणे/रोधने) → ‘आरोधन’ (कृदन्त/प्रातिपदिक)