Sukta 29

Mantra 1

अस्तीदमधिमन्थनमस्ति प्रजननं कृतम् । एतां विश्पत्नीमा भराग्निं मन्थाम पूर्वथा ॥

Yeh manthan ki lakdi hai, aur aag paida karne ka saaman taiyaar hai. Ghar ki malkin ko bulao. Aao milke aag nikaalein, jaise purane zamane mein hota tha.

Mantra 2

अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुधितो गर्भिणीषु । दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ॥

Aag do lakdiyon mein chhupa hai, jaise baccha maa ke pet mein rehta hai. Roz-roz log jaag ke aag ko dhundhte hain aur puja karte hain. Jo log bhagwan ko samarpit karte hain, woh aag ko apne paas rakhte hain.

Mantra 3

उत्तानायामव भरा चिकित्वान्त्सद्यः प्रवीता वृषणं जजान । अरुषस्तूपो रुशदस्य पाज इळायास्पुत्रो वयुनेऽजनिष्ट ॥

Neeche ki lakdi pe rakh ke upar se dabao. Jaldi-jaldi ghisne se aag paida hoti hai. Aag chamak ke nikalti hai, laal rang ki. Yeh Ila ka beta hai, jo vidhi se paida hua hai.

Mantra 4

इळायास्त्वा पदे वयं नाभा पृथिव्या अधि । जातवेदो नि धीमह्यग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥

Ila ke sthaan pe, dharti ke bich mein, hum tumhe bithaate hain. He aag, tum yahan se humari samarpit cheezein bhagwan tak pahunchao.

Mantra 5

मन्थता नरः कविमद्वयन्तं प्रचेतसममृतं सुप्रतीकम् । यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरस्तादग्निं नरो जनयता सुशेवम् ॥

Log milke aag nikalein. Yeh aag jo hai, woh gyaani hai, kabhi hilta nahi, hamesha jaagta hai, kabhi marta nahi. Isko sabse pehle yagya ke aage rakh do. Yeh aag accha phal deti hai.

Mantra 6

यदी मन्थन्ति बाहुभिर्वि रोचतेऽश्वो न वाज्यरुषो वनेष्वा । चित्रो न यामन्नश्विनोरनिवृतः परि वृणक्त्यश्मनस्तृणा दहन् ॥

Jab log apne haathon se aag ko hilate hain, woh chamakne lagta hai. Woh ek tez laal ghode jaisa dikhta hai jo jungle mein daud raha ho. Woh aise chalta hai jaise Ashwini Kumaron ka safar, koi rukaavat nahi. Woh patthar jaisi sakhti aur sookhi ghaas ko jala deta hai.

Mantra 7

जातो अग्नी रोचते चेकितानो वाजी विप्रः कविशस्तः सुदानुः । यं देवास ईड्यं विश्वविदं हव्यवाहमदधुरध्वरेषु ॥

Jab Agni paida hota hai, woh chamakta hai. Woh jaag raha hai aur sab samajh raha hai. Rishi log uski tarif karte hain kyunki woh bahut deta hai. Devataon ne use yagya ke kaam mein bithaya hai. Woh sab jaanta hai aur bhagwan ke paas hawa le jaata hai.

Mantra 8

सीद होतः स्व उ लोके चिकित्वान्त्सादया यज्ञं सुकृतस्य योनौ । देवावीर्देवान्हविषा यजास्यग्ने बृहद्यजमाने वयो धाः ॥

Agni, tum apne ghar baitho. Tum jaante ho sab kuch. Yagya ko sahi jagah bithao jahan se accha kaam nikalta hai. Tum devataon ke saath ho, toh unhe hawa chadhao. Yagya karne wale mein badi urja aur growth daal do.

Mantra 9

कृणोत धूमं वृषणं सखायोऽस्रेधन्त इतन वाजमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट् सुवीरो येन देवासो असहन्त दस्यून् ॥

Doston, dhuan ko bada aur taqatwar bana do. Ruke bina aage badho. Yeh woh Agni hai jo ladai mein jeetta hai. Isme bahut taqat hai. Devataon ne iski madad se dushmanon ko haraya tha.

Mantra 10

अयं ते योनिॠत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्नग्न आ सीदाथा नो वर्धया गिरः ॥

Yeh woh jagah hai jahan se tum paida hue the. Yahan se tum chamakne lage the. Agni, tum isko jaanke yahan baitho. Hamaare liye acche acche shabd badao jo hamare mann ko grow karein.

Mantra 11

तनूनपादुच्यते गर्भ आसुरो नराशंसो भवति यद्विजायते । मातरिश्वा यदमिमीत मातरि वातस्य सर्गो अभवत्सरीमणि ॥

Agni ko Tanunapat kehte hain kyunki woh light ki shakti se paida hota hai. Jab woh duniya mein aata hai, log uski taareef karte hain. Matarishvan ne use maa ki god mein napta hai. Tab hawa ki raah khul jaati hai aur woh aage badhta hai.

Mantra 12

सुनिर्मथा निर्मथितः सुनिधा निहितः कविः । अग्ने स्वध्वरा कृणु देवान्देवयते यज ॥

Agni ko achhe se nikaala gaya hai aur sahi jagah rakha gaya hai. Yeh agni ek rishi ki tarah hai jo andar baitha hai. He Agni, yeh kaam ko sahi raah dikhao. Jo log bhagwan ko dhundhte hain, unke liye devtaon ki puja karo.

Mantra 13

अजीजनन्नमृतं मर्त्यासोऽस्रेमाणं तरणिं वीळुजम्भम् । दश स्वसारो अग्रुवः समीचीः पुमांसं जातमभि सं रभन्ते ॥

Logon ne us amrit ko paida kiya jo kabhi nahi marta. Woh mukti dene wala hai aur badi taqat ko todne wala hai. Das behnein milkar us naye paida hue shakti ko apne paas sambhalti hain.

Mantra 14

प्र सप्तहोता सनकादरोचत मातुरुपस्थे यदशोचदूधनि । न नि मिषति सुरणो दिवेदिवे यदसुरस्य जठरादजायत ॥

Woh saat hota pehle se chamak utha. Jab woh maa ki god mein chamka, toh khana milne laga. Woh din bhar aankh nahi jhapkata kyunki woh badi shakti ki pet se paida hua hai.

Mantra 15

अमित्रायुधो मरुतामिव प्रयाः प्रथमजा ब्रह्मणो विश्वमिद्विदुः । द्युम्नवद्ब्रह्म कुशिकास एरिर एकएको दमे अग्निं समीधिरे ॥

Yeh dushman taqaton ke khilaf ladhte hain, jaise Marut daudte hain. Yeh pehle paida hue shabd hain jo poora sach jaante hain. Kushik rishiyon ne ek chamakta hua mantra banaya. Har kisi ne apne ghar mein Agni ko jalaaya.

Mantra 16

यदद्य त्वा प्रयति यज्ञे अस्मिन्होतश्चिकित्वोऽवृणीमहीह । ध्रुवमया ध्रुवमुताशमिष्ठाः प्रजानन्विद्वाँ उप याहि सोमम् ॥

Aaj humne tumhe yagya ke liye chuna hai. Tumhe samajh hai ki kya karna hai. Seedha rasta pakad ke aao, jahan shanti hai wahan baitho. Janmon ka gyaan lekar, andar ki taraf aao. Soma tumhare paas hai.