Opening the text

Sukta 10.55
Indra (Maghavan)
Trishtubh (probable)
ఇంద్రుడు (మఘవాన్)ను స్తుతించే ఈ సూక్తం, సోమబలంతో వీరుడైన యోధుని మహిమను ప్రశంసిస్తూ, దాగిన నామాలు, కాలం, మరియు విపర్యయం (బూడిదవాడు యువకుణ్ని “మింగడం”) వంటి విరోధాభాసాలతో నిండిన గూఢచింతనను కలుపుతుంది. ఇది ఇంద్రుడు ద్యావాపృథివులను ధారించే విశ్వాధారుడిగా, బలహీనులను కాపాడే రక్షకుడిగా ఉన్నతిని స్మరిస్తుంది; చివరికి దస్యులను తరిమివేసి ధర్మవ్యవస్థను పునఃస్థాపించే అతని యుద్ధోన్ముఖ ప్రేరణతో ముగుస్తుంది. మొత్తం మీద ఇది స్తోత్రమూ, సాధారణ అంచనాలను తలకిందులు చేసే ఇంద్రుని రహస్యశక్తిపై ధ్యానమూ.
Mantra 1
दूरे तन्नाम गुह्यं पराचैर्यत्त्वा भीते अह्वयेतां वयोधै । उदस्तभ्नाः पृथिवीं द्यामभीके भ्रातुः पुत्रान्मघवन्तित्विषाणः ॥
దూరంగా ఉంది ఆ గుహ్య నామం, బాహ్యగామి ప్రవృత్తికి పరాంగ్ముఖమైనది; అయినా భీతులైన ఆ ఇద్దరూ నిన్ను పిలుస్తున్నారు, ఓ వయోధాః (సమృద్ధి-ధారకా). నీవు పృథివీని, ద్యౌను సమీపంలోనే నిలబెట్టి ఆధారమిచ్చావు, ఓ మఘవన్, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ—భ్రాతృపుత్రులను రక్షిస్తూ.
Mantra 2
महत्तन्नाम गुह्यं पुरुस्पृग्येन भूतं जनयो येन भव्यम् । प्रत्नं जातं ज्योतिर्यदस्य प्रियं प्रियाः समविशन्त पञ्च ॥
మహత్తరమైనది ఆ గుహ్య నామం, అనేకాన్ని స్పృశించేది; దానివల్ల నీవు భూతాన్ని జనింపజేస్తావు, దానివల్ల భవ్యాన్ని కూడా. అతని ప్రాచీనంగా జనించిన జ్యోతి—అతని ప్రియమైన (ఆసనం/ధామం)—అందులో ఆ ఐదు ప్రియులు కలిసి ప్రవేశిస్తారు.
Mantra 3
आ रोदसी अपृणादोत मध्यं पञ्च देवाँ ऋतुशः सप्तसप्त । चतुस्त्रिंशता पुरुधा वि चष्टे सरूपेण ज्योतिषा विव्रतेन ॥
ఆయన రెండు రోదసీ (ద్యావా‑పృథివీ)లను నింపెను; మధ్యలోకమును కూడా నింపెను; ఋతువుల ప్రకారం ఐదు దేవులను—ఏడు‑ఏడు (రెండు సమూహాలుగా)—స్థాపించెను. ముప్పై రెండుల ద్వారా ఆయన అనేక విధాలుగా దర్శించెను—ఒకే రూపముగలదై, కాని విస్తారమైన ఋత (నియమ) ధర్మముతో విస్తరించిన జ్యోతితో.
Mantra 4
यदुष औच्छः प्रथमा विभानामजनयो येन पुष्टस्य पुष्टम् । यत्ते जामित्वमवरं परस्या महन्महत्या असुरत्वमेकम् ॥
ఓ ఉషా, నీవు ప్రకాశములలో మొదటగా విభానమై వెలిగినప్పుడు, ‘పుష్ట’ యొక్క ‘పుష్టి’—పోషణపు పోషణ—ను నీవు జన్మింపజేసితివి. మరియు నీ జామిత్వం (సగోత్ర/బంధుత్వం) ఒకటి ‘అవర’ (క్రింది)గా, మరొకటి ‘పర’ (పై)గా ఉన్నప్పుడు—మహానుని మహత్తరమైన ఒకటే అసురత్వం (అధిరాజ్య‑శక్తి) అవుతుంది.
Mantra 5
विधुं दद्राणं समने बहूनां युवानं सन्तं पलितो जगार । देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्या ममार स ह्यः समान ॥
అనేకుల సమాగమం/సమరంలో వేగంగా దూసుకుపోయే (విధుం)ను ధూసరుడు (పలిత) మింగివేశెను, అతడు యువకుడై ఉన్నప్పటికీ. దేవుని కావ్య‑కౌశల్యాన్ని అతని మహిమచేత చూడు: నేడు అతడు మరణించెను—కాని నిన్నటివరకు అతడు అదే సమానుడు.
Mantra 6
शाक्मना शाको अरुणः सुपर्ण आ यो महः शूरः सनादनीळः । यच्चिकेत सत्यमित्तन्न मोघं वसु स्पार्हमुत जेतोत दाता ॥
ప్రబల శక్తితో అరుణుడు, సుపర్ణుడు (సుందర పక్షములు గల ప్రకాశవంతుడు) వచ్చుచున్నాడు—మహా విస్తారంలో శూరుడు; సనాతనకాలం నుండీ అలసటలేని గమనశీలుడు. అతడు గ్రహించునది ఏదైనా నిజమే; అది ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు. కోరదగిన ‘వసు’ (సంపద-పూర్ణత)ను అతడు జయించును; దానిని దానముగా కూడా ఇస్తాడు.
Mantra 7
ऐभिर्ददे वृष्ण्या पौंस्यानि येभिरौक्षद्वृत्रहत्याय वज्री । ये कर्मणः क्रियमाणस्य मह्न ऋतेकर्ममुदजायन्त देवाः ॥
ఇవే ద్వారా అతడు ‘వృష్ణ్య’ (వీర్య) మరియు ‘పౌంస్య’ (పురుషబలం) శక్తులను ప్రసాదించాడు; వాటివల్ల ‘వజ్రీ’ (వజ్రధారి) వృత్రహత్యకు బలవంతుడయ్యాడు. క్రియమాన కర్మ మహిమచేత దేవులు ‘ఋతేకర్మ’ (ఋతకార్యం) వైపు పైకెత్తబడి జన్మించారు.
Mantra 8
युजा कर्माणि जनयन्विश्वौजा अशस्तिहा विश्वमनास्तुराषाट् । पीत्वी सोमस्य दिव आ वृधानः शूरो निर्युधाधमद्दस्यून् ॥
కర్మతో యుక్తుడై, ‘విశ్వౌజస్’ (సర్వశక్తిమంతుడు) కర్మములను జనింపజేస్తూ—‘అశస్తిహా’ (నిందా-అంధకార సంహారకుడు), ‘విశ్వమనస్’ (సర్వమనస్సు), ‘ఆషాట్’ (దాడిలో విజేత). దివ్య సోమాన్ని పానంచేసి, ఆ ఉన్నతిలో వృద్ధి పొందిన శూరుడు యుద్ధముచే దస్యువులను వెలివేశాడు.
The hymn primarily addresses Indra, especially as Maghavan (“the bountiful”), the Soma-strengthened hero who protects and grants victory.
It suggests that Indra’s true power is not grasped by ordinary, outward-looking perception; yet he can still be invoked and becomes near and effective for those in fear or need.
On the outer level it is victory over hostile forces; on the inner level it symbolizes removing obstructive, chaotic tendencies so order, clarity, and strength can prevail.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.