Rig Veda 10.55.7: Mandala 10, Sukta 55, Mantra 7

Sukta 10.55

Devata: Indra (vajrī; Vṛtra-slayer) with the participation/manifestation of the Devāḥ as powers born from ṛta-work

Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

ऐभिर्ददे वृष्ण्या पौंस्यानि येभिरौक्षद्वृत्रहत्याय वज्री । ये कर्मणः क्रियमाणस्य मह्न ऋतेकर्ममुदजायन्त देवाः ॥

Recitation with translationRig Veda 10.55.7

Transliteration

ā́bhir dadé vṛ́ṣṇyā paúṃsyāni yébhir aúkṣad vṛtra-hátyāya vajrī́ | yé kármaṇaḥ kriyámāṇasya máhnā ṛté-karmam úd ajāyanta devā́ḥ ||

Translation

ఇవే ద్వారా అతడు ‘వృష్ణ్య’ (వీర్య) మరియు ‘పౌంస్య’ (పురుషబలం) శక్తులను ప్రసాదించాడు; వాటివల్ల ‘వజ్రీ’ (వజ్రధారి) వృత్రహత్యకు బలవంతుడయ్యాడు. క్రియమాన కర్మ మహిమచేత దేవులు ‘ఋతేకర్మ’ (ఋతకార్యం) వైపు పైకెత్తబడి జన్మించారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एभिः: with these
• एभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक: एतद्)

• ददे: he has given
• ददे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (दाने)

• वृष्ण्या: bull-like, virile
• वृष्ण्या: कर्म (विशेष्य: पौंस्या॑नि)
• Type: Adjective
• Root: वृष्ण्य (प्रातिपदिक) < वृषन्

• पौंस्या॑नि: manly powers/deeds
• पौंस्या॑नि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पौंस्य (प्रातिपदिक) < पुंस्

• येभिः: by which
• येभिः: करण
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (प्रातिपदिक)

• औक्षत्: he poured/sprinkled
• औक्षत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √उक्ष् (सिञ्चने/वर्षणे)

• वृत्रहत्या॑य: for the slaying of Vṛtra
• वृत्रहत्या॑य: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: वृत्रहत्या (प्रातिपदिक; वृत्र-हत्यā)

• वज्री: the wielder of the thunderbolt
• वज्री: कर्ता
• Type: Noun/Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र

• ये: who
• ये: कर्ता
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (प्रातिपदिक)

• कर्मणः: of the work/rite
• कर्मणः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• क्रियमाणस्य: being done, in progress
• क्रियमाणस्य: सम्बन्ध (विशेष्य: कर्मणः)
• Type: Participle
• Root: √कृ (करणे) → क्रियमाण (कृदन्त, वर्तमान कर्मणि)

• मह्नः: of the greatness/might
• मह्नः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: महन/मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महत्त्व/बल’)

• ऋते: without, apart from
• ऋते: (निषेध-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते (अव्यय) < √ऋ (गतौ) (निरुक्तपरम्परा)

• कर्म: work, rite
• कर्म: कर्म (उदजा॑यन्तेः)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• उद्: up, forth
• उद्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Preverb
• Root: उद् (उपसर्ग)

• अजायन्त: were born/arose
• अजायन्त: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)