Adhyaya 20
Purva BhagaAdhyaya 2061 Verses

Adhyaya 20

Ikṣvāku-vaṃśa (Genealogy) culminating in Rāma; Setu-liṅga Māhātmya; Continuation through Kuśa and Lava

ఈ అధ్యాయంలో పురాణేతిహాస ప్రవాహంలో త్రిధన్వ నుండి సగరుడు, భగీరథుడు వరకు ఇక్ష్వాకు వంశావళి వివరించబడుతుంది; శివుని ఆధారంతో గంగావతరణ మహిమను కూడా తెలియజేస్తుంది. తరువాత రఘు, దశరథ, శ్రీరాముని వరకు వంశక్రమం సాగి, రామాయణంలోని ముఖ్య ఘట్టాలు సంక్షేపంగా వస్తాయి—సీతాస్వయంవరం, ధనుర్భంగం, కైకేయి వరం వల్ల రామవనవాసం, సీతాహరణం, సుగ్రీవ మైత్రి, హనుమంతుని దౌత్యం, లంకకు సేతుబంధనం, రావణవధ। అనంతరం విజయకథ తీర్థస్థాపనగా మారి, సేతువద్ద రాముడు లింగప్రతిష్ఠ చేసి మహాదేవుని పూజిస్తాడు; పార్వతీ సమేతంగా శివుడు ప్రత్యక్షమై వరాలు ఇస్తాడు—అక్కడ దర్శనం, సముద్రస్నానం పాపనాశకాలు; అక్కడ చేసిన కర్మలు అక్షయాలు; జగత్తు నిలిచినంతకాలం శివుడు అక్కడ నివసిస్తాడు. చివరికి రాముని ధర్మమయ రాజ్యం, అశ్వమేధ సంబంధ శంకరారాధన, కుశ-లవుల ద్వారా వంశప్రవాహం, ఇక్ష్వాకు వంశశ్రవణ ఫలశ్రుతి చెప్పబడుతుంది।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनविशो ऽध्यायः सूत उवाच त्रिधन्वा राजपुत्रस्तु धर्मेणापालयन्महीम् / तस्य पुत्रो ऽभवद् विद्वांस्त्रय्यारुण इति स्मृतः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం, షట్సాహస్త్రీ సంహిత, పూర్వవిభాగంలోని ఏకోనవింశ అధ్యాయం ముగిసింది. సూతుడు పలికెను—రాజకుమారుడు త్రిధన్వా ధర్మమార్గంలో భూమిని పాలించాడు; అతని కుమారుడు విద్యావంతుడు, త్రయ్యారుణుడు అని ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 2

तस्य सत्यव्रतो नाम कुमारो ऽभून्महाबलः / भार्या सत्यधना नाम हरिश्चन्द्रमजीजनत्

అతనికి సత్యవ్రతుడు అనే మహాబలవంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. సత్యవ్రతుని భార్య సత్యధనా అనే ఆమె హరిశ్చంద్రుని ప్రసవించింది।

Verse 3

हरिश्चन्द्रस्य पुत्रो ऽभूद् रोहितो नाम वीर्यवान् / हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतो ऽभवत्

హరిశ్చంద్రునికి రోహితుడు అనే వీర్యవంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. రోహితునికి హరితుడు, హరితునికి ధుంధు అనే కుమారుడు జన్మించాడు।

Verse 4

विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः / विजयस्याभवत् पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्

ధుంధునికి విజయుడు, సుదేవుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు కలిగిరి. విజయునికి పరాక్రమశాలి కారుకుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

Verse 5

कारुकस्य वृकः पुत्रस्तस्माद् बाहुरजायत / सगरस्तस्य पुत्रौऽभूद् राजा परमधार्मिकः

కారుకునికి వృకుడు అనే కుమారుడు; అతనివలన బాహువు జన్మించాడు. బాహువుకు సగరుడు అనే కుమారుడు, పరమధార్మిక రాజు, కలిగాడు.

Verse 6

द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा / ताभ्यामाराधितः प्रादादौर्वाग्निर्वरमुत्तमम्

సగర రాజుకు కూడా ప్రభా, భానుమతి అనే ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారు. ఇద్దరి ఆరాధనకు ప్రసన్నుడైన ఔర్వ ఋషి—ఔర్వాగ్ని స్వరూపుడు—ఉత్తమ వరం ప్రసాదించాడు.

Verse 7

एकं भानुमती पुत्रमगृह्णादसमञ्जसम् / प्रभा षष्टिसहस्त्रं तु पुत्राणां जगृहे शुभा

భానుమతి ఒకే కుమారుని ప్రసవించింది—అసమంజసుడు. శుభలక్షణమైన ప్రభా మాత్రం అరవై వేల మంది కుమారులను కనింది.

Verse 8

असमञ्सस्य तनयो ह्यंशुमान् नाम पार्थिवः / तस्य पुत्रो दिलीपस्तु दिलीपात् तु भगीरथः

అసమంజసుని కుమారుడు అంశుమాన్ అనే రాజు. అతని కుమారుడు దిలీపుడు; దిలీపుని నుండి భగీరథుడు జన్మించాడు.

Verse 9

येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता / प्रसादाद् देवदेवस्य महादेवस्य धीमतः

య whose కృపవల్ల తపస్సు చేసి భాగీరథీ గంగా లోకమునకు అవతరించింది—ఆ దేవదేవుడు, ధీమంతుడైన మహాదేవుని ప్రసాదమే కారణము.

Verse 10

भगीरथस्य तपसा देवः प्रीतमना हरः / बभार शिरसा गङ्गां सोमान्ते सोमभूषणः

భగీరథుని తపస్సుతో హృదయంలో ప్రసన్నుడైన దేవ హరుడు (శివుడు)—సోమభూషణుడు, జటలలో చంద్రధారి—గంగను తన శిరస్సుపై ధరించాడు.

Verse 11

भगीरथसुतश्चापि श्रुतो नाम बभूव ह / नाभागस्तस्य दायादः सिन्धुद्वीपस्ततो ऽभवत्

భగీరథుని కుమారుడు ‘శ్రుత’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. అతని వారసుడు నాభాగుడు; ఆపై ఆ వంశంలో సింధుద్వీపుడు జన్మించాడు.

Verse 12

अयुतायुः सुतस्तस्य ऋतुपर्णस्तु तत्सुतः / ऋतुपर्णस्य पुत्रो ऽभूत् सुदासो नाम धार्मिकाः / सौदासस्तस्य तनयः ख्यातः कल्माषपादकः

అతని కుమారుడు అయుతాయువు; అయుతాయువు కుమారుడు ఋతుపర్ణుడు. ఋతుపర్ణునికి ధర్మాత్ముడైన సుదాసుడు అనే కుమారుడు; సుదాసుని కుమారుడు సౌదాసుడు, కల్మాషపాదుడని కూడా ప్రసిద్ధుడు.

Verse 13

वसिष्ठस्तु महातेजाः क्षेत्रे कल्माषपादके / अश्मकं जनयामसा तमिक्ष्वाकुकुलध्वजम्

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల వసిష్ఠుడు కల్మాషపాదుని క్షేత్రంలో (పత్నిలో) అశ్మకుని జనింపజేశాడు—అతడు ఇక్ష్వాకు వంశానికి ధ్వజస్వరూపుడయ్యాడు.

Verse 14

अश्मकस्योत्कलायां तु नकुलो नाम पार्थिवः / स हि रामभयाद् राजा वनं प्राप सुदुः खितः

అశ్మకుని అధీనంలోని ఉత్కల దేశంలో నకులుడు అనే రాజు ఉండెను. రామభయంతో తీవ్ర దుఃఖితుడై అతడు అరణ్యానికి వెళ్లెను.

Verse 15

विभ्रत् स नारीकवचं तस्माच्छतरथो ऽभवत् / तस्माद् बिलिबिलिः श्रीमान्वृद्धशर्माचतत्सुतः

అతడు నారీ-కవచాన్ని ధరించెను; అతనివలన శతరథుడు జన్మించెను. శతరథుని నుండి శ్రీమంతుడు బిలిబిలి, అలాగే అతని కుమారుడు వృద్ధశర్మ కూడా పుట్టెను.

Verse 16

तस्माद् विश्वसहस्तस्मात् खट्वाङ्ग इति विश्रुतः / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत

ఆ విశ్వసహుని నుండి ఖట్వాంగుడు అని ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించెను. అతని కుమారుడు దీర్ఘబాహువు; అతనివలన రఘువు పుట్టెను.

Verse 17

रघोरजः समुत्पन्नो राजा दशरथस्ततः / रामो दाशरथिर्वोरो धर्मज्ञो लोकविश्रुतः

రఘు వంశంలో రాజు దశరథుడు జన్మించెను. అతనివలన దాశరథి వీరుడు రాముడు పుట్టెను—ధర్మజ్ఞుడు, లోకవిఖ్యాతుడు.

Verse 18

भरतो लक्ष्मणश्चैव शत्रुघ्नश्च महाबलः / सर्वे शक्रसमा युद्धे विष्णुशक्तिसमन्विताः / जज्ञे रावणनाशार्थं विष्णुरंशेन विश्वकृत्

భరతుడు, లక్ష్మణుడు, మహాబలుడు శత్రుఘ్నుడు—వీరందరూ యుద్ధంలో ఇంద్రసములు, విష్ణుశక్తితో సమన్వితులు. రావణనాశార్థం విశ్వకర్త స్వయంగా విష్ణువంశంగా అవతరించెను.

Verse 19

रामस्य सुभगा भार्या जनकस्यात्मजा शुभा / सीता त्रिलोकविख्याता शीलौदार्यगुणान्विता

రాముని సుభాగ్యవతి భార్య, జనకుని శుభ కుమార్తె సీత త్రిలోకములందు ప్రసిద్ధి; శీలము, ఔదార్యము వంటి గుణములతో యుక్తురాలు.

Verse 20

तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा / प्रायच्छज्जानकीं सीतां राममेवाश्रिता पतिम्

జనకుని తపస్సుతో సంతోషించిన గిరీంద్రకన్య దేవి, పతిగా మరియు శరణ్యంగా రామునే ఆశ్రయించిన జానకీ సీతను ప్రసాదించింది.

Verse 21

प्रीतश्च भगवानीशस्त्रिशूली नीललोहितः / प्रददौ शत्रुनाशार्थं जनकायाद्भुतं धनुः

ప్రసన్నుడైన త్రిశూలధారి నీలలోహిత భగవాన్ ఈశుడు, శత్రునాశార్థం జనకునికి అద్భుతమైన ధనుస్సును ప్రసాదించాడు.

Verse 22

स राजा जनको विद्वान् दातुकामः सुतामिमाम् / अघोषयदमित्रघ्नो लोके ऽस्मिन् द्विजपुङ्गवाः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఆ విద్వాన్ రాజు జనకుడు, ఈ కుమార్తెను కన్యాదానమిచ్చుటకు కోరుకొని, శత్రుఘ్నుడై, ఈ లోకమంతటా ప్రకటన చేయించాడు.

Verse 23

इदं धनुः समादातुं यः शक्नोति जगत्त्रये / देवो वा दानवो वापि स सीतां लब्धुमर्हति

త్రిలోకములందు ఎవడు ఈ ధనుస్సును ఎత్తగలడో—దేవుడైనా దానవుడైనా—వాడే సీతను పొందుటకు అర్హుడు.

Verse 24

विज्ञाय रामो बलवान् जनकस्य गृहं प्रभुः / भञ्जयामास चादाय गत्वासौ लीलयैव हि

విషయమును తెలిసికొని బలవంతుడైన ప్రభువు రాముడు జనకుని గృహమునకు వెళ్లి; ధనుస్సును ఎత్తుకొని లీలామాత్రముగా దానిని విరిచెను.

Verse 25

उद्ववाह च तां कन्यां पार्वतीमिव शङ्करः / रामः परमधर्मात्मा सेनामिव च षण्मुखः

పరమధర్మాత్ముడైన రాముడు ఆ కన్యను శంకరుడు పార్వతిని వివాహమాడినట్లు వివాహమాడెను; షణ్ముఖుడు తన సేనను మోసినట్లు ఆమెను తోడుగా తీసికొనెను.

Verse 26

ततो बहुतिथे काले राजा दशरथः स्वयम् / रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुमारभत्

తర్వాత చాలా కాలము గడిచిన తరువాత రాజు దశరథుడు స్వయంగా తన జ్యేష్ఠ వీరపుత్రుడైన రాముని రాజుగా అభిషేకించుటకు కార్యమును ప్రారంభించెను.

Verse 27

तस्याथ पत्नी सुभगा कैकेयी चारुभाषिणी / निवारयामास पतिं प्राह संभ्रान्तमानसा

అప్పుడు ఆయన భార్య సుభగయైన, మధురభాషిణి కైకేయి భర్తను ఆపి, కలవరిత మనస్సుతో అతనితో పలికెను.

Verse 28

मत्सुतं भरतं वीरं राजानं कर्तुमर्हसि / पूर्वमेव वरो यस्माद् दत्तो मे भवता यतः

మీరు నా వీరపుత్రుడైన భరతుని రాజుగా చేయవలసినది; ఎందుకంటే పూర్వమే మీరు నాకు ఈ వరమును దయచేసి ఇచ్చితిరి.

Verse 29

स तस्या वचनं श्रुत्वा राजा दुः खितमानसः / बाढमित्यब्रवीद् वाक्यं तथा रामो ऽपि धर्मवित्

ఆమె మాటలు విని రాజు శోకభారితమనస్సుతో “తథాస్తు” అని పలికెను; అలాగే ధర్మవేత్త శ్రీరాముడును సమ్మతించెను.

Verse 30

प्रणम्याथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सहाच्युतः / ययौ वनं सपत्नीकः कृत्वा समयमात्मवान्

అనంతరం అచ్యుతుడైన శ్రీరాముడు లక్ష్మణునితో కలిసి తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి, ఆత్మనియమంతో ప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టుకొని భార్యతో సహా అరణ్యానికి బయలుదేరెను.

Verse 31

संवत्सराणां चत्वारि दश चैव महाबलः / उवास तत्र मतिमान् लक्ष्मणेन सह प्रभुः

పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఆ మహాబలవంతుడైన, వివేకవంతుడైన ప్రభువు లక్ష్మణునితో కలిసి అక్కడే నివసించెను.

Verse 32

कदाचिद् वसतो ऽरण्ये रावणो नाम राक्षसः / परिव्राजकवेषेण सीतां हृत्वा ययौ पुरीम्

ఒకసారి వారు అరణ్యంలో నివసిస్తున్నప్పుడు, రావణుడనే రాక్షసుడు పరివ్రాజక వేషంతో వచ్చి సీతను అపహరించి తన నగరానికి వెళ్లిపోయెను.

Verse 33

अदृष्ट्वा लक्ष्मणो रामः सीतामाकुलितेन्द्रियौ / दुः खशोकाभिसंतप्तौ बभूवतुररिन्दमौ

సీతను చూడకపోవడంతో శత్రుదమనులైన రామలక్ష్మణులు ఇంద్రియాలు కలతచెంది, దుఃఖశోకాలతో దగ్ధులయ్యారు.

Verse 34

ततः कदाचित् कपिना सुग्रीवेण द्विजोत्तमाः / वानराणामभूत् सख्यं रामस्याक्लिष्टकर्मणः

అప్పుడు ఒక సమయంలో, ఓ ద్విజోత్తములారా, అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీరాముడు కపిరాజు సుగ్రీవునితో సఖ్యత పొందెను; దానివల్ల వానరసేన సహకారం లభించెను।

Verse 35

सुग्रीवस्यानुगो वीरो हनुमान् न्म वानरः / वायुपुत्रौ महातेजा रामस्यासीत् प्रियः सदा

సుగ్రీవుని అనుగుడైన వీర వానరుడు హనుమాన్. వాయుపుత్రుడై మహాతేజస్సుతో, ఎల్లప్పుడూ శ్రీరామునికి ప్రియుడై ఉండెను।

Verse 36

स कृत्वा परमं धैर्यं रामाय कृतनिश्चयः / आनयिष्यामि तां सीतामित्युक्त्वा विचचार ह

అతడు పరమ ధైర్యాన్ని ధరించి రామకార్యమునకు దృఢనిశ్చయుడై, “ఆ సీతను నేను తీసుకొస్తాను” అని చెప్పి బయలుదేరెను।

Verse 37

महीं सागरपर्यन्तां सीतादर्शनतत्परः / जगाम रावणपुरीं लङ्कां सागरसंस्थिताम्

సీతాదర్శనమునకు తపనతో అతడు భూమిని సముద్రాంతం వరకు దాటి, సముద్రమధ్యనున్న రావణపురి లంకకు వెళ్లెను।

Verse 38

तत्राथ निर्जने देशे वृक्ष्मूले शुचिस्मिताम् / अपश्यदमलां सीतां राक्षसीभिः समावृताम्

అక్కడ నిర్జన ప్రదేశంలో, వృక్షమూలమున శుచిస్మితతో ఉన్న నిర్మల సీతను అతడు చూచెను; ఆమె రాక్షసీ స్త్రీలచే చుట్టుముట్టబడి ఉండెను।

Verse 39

अश्रुपूर्णेक्षणां हृद्यां संस्मरन्तीमनिन्दिताम् / राममिन्दीवरश्यामं लक्ष्मणं चात्मसंस्थितम्

కన్నులు కన్నీటితో నిండగా, హృదయస్నేహమయిన నిర్దోషిణి ఆమె నీలకమలశ్యాముడైన శ్రీరాముని, ఆత్మస్థిరుడైన లక్ష్మణుని నిరంతరం స్మరించుచుండెను।

Verse 40

निवेदयित्वा चात्मानं सीतायै रहसि स्वयम् / असंशयाय प्रददावस्यै रामाङ्गुलीयकम्

అతడు రహస్యంగా సీతాదేవికి తనను తాను పరిచయం చేసి, ఆమెకు సందేహం లేకుండునట్లు శ్రీరాముని అంగుళీయకమును అందజేసెను।

Verse 41

दृष्ट्वाङ्गुलीयकं सीता पत्युः परमशोभनम् / मेने समागतं रामं प्रीतिविस्फारितेक्षणा

భర్త యొక్క పరమశోభనమైన అంగుళీయకమును చూచి, ఆనందంతో విస్తరించిన నేత్రాల సీత—శ్రీరాముడు వచ్చెనని నమ్మెను।

Verse 42

समाश्वास्य तदा सीतां दृष्ट्वा रामस्य चान्तिकम् / नयिष्ये त्वां महाबाहुरुक्त्वा रामं ययौ पुनः

అప్పుడు సీతను ధైర్యపరచి, శ్రీరాముడు సమీపమున ఉన్నట్లు చూచి, మహాబాహువు—“నేను నిన్ను ఆయన వద్దకు తీసికొనిపోతాను” అని చెప్పి మళ్లీ శ్రీరాముని వద్దకు వెళ్లెను।

Verse 43

निवेदयित्वा रामाय सीतादर्शनमात्मवान् / तस्थौ रामेण पुरतो लक्ष्मणेन च पूजितः

సీతాదర్శనమును శ్రీరామునికి నివేదించి, ఆత్మవంతుడు ఆయన ముందర నిలిచెను; లక్ష్మణుడుచే కూడ పూజింపబడెను।

Verse 44

ततः स रामो बलवान् सार्धं हनुमता स्वयम् / लक्ष्मणेन च युद्धाय बुद्धिं चक्रे हि रक्षसाम्

అప్పుడు బలవంతుడైన శ్రీరాముడు స్వయంగా హనుమంతుడితోను లక్ష్మణుడితోను కలిసి రాక్షసులపై యుద్ధానికి సంకల్పించాడు।

Verse 45

कृत्वाथ वानरशतैर्लङ्कामार्गं महोदधेः / सेतुं परमधर्मात्मा रावणं हतवान् प्रभुः

తర్వాత వందల వానరులతో మహాసముద్రంపై లంకకు మార్గం చేయించి, పరమధర్మాత్ముడైన ప్రభువు సేతువును నిర్మించి రావణుణ్ని సంహరించాడు।

Verse 46

सपत्नीकं च ससुतं सभ्रातृकमरिदमः / आनयामास तां सीतां वायुपुत्रसहायवान्

వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడిని సహాయకుడిగా చేసుకొని, శత్రుదమనుడు (రాముడు) సీతను సహపత్నీ, కుమారుడు, సోదరుడితో కూడి తిరిగి తీసుకొచ్చాడు।

Verse 47

सेतुमध्ये महादेवमीशानं कृत्तिवाससम् / स्थापयामास लिङ्गस्थं पूजयामास राघवः

సేతువు మధ్యలో రాఘవుడు లింగరూపంగా ఉన్న మహాదేవుడైన ఈశానుడు—కృత్తివాసుడిని—స్థాపించి పూజించాడు।

Verse 48

तस्य देवो महादेवः पार्वत्या सह शङ्करः / प्रत्यक्षमेव भगवान् दत्तवान् वरमुत्तमम्

అతనికోసం భగవాన్ మహాదేవుడు శంకరుడు పార్వతితో కలిసి ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శితమై ఉత్తమ వరాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 49

यत् त्वया स्थापितं लिङ्गं द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः / महापातकसंयुक्तास्तेषां पापं विनश्यतु

నీచే ప్రతిష్ఠింపబడిన ఈ లింగాన్ని ఇక్కడ ద్విజులు దర్శించినచో, మహాపాతకాలతో కూడినవారైనప్పటికీ వారి పాపము నశించుగాక।

Verse 50

अन्यानि चैव पापानि स्नातस्यात्र महोदधौ / दर्शनादेव लिङ्गसल्य नाशं यान्ति न संशयः

ఇక్కడ మహోదధిలో స్నానము చేసినవాని ఇతర పాపములును క్షయమగును; దర్శనమాత్రముననే లింగసంబంధ శల్యసదృశ క్లేశము నశించును—సంశయము లేదు।

Verse 51

यावत् स्थास्यन्ति गिरयो यावदेषा च मेदिनी / यावत् सेतुश्च तावच्च स्थास्याम्यत्र तिरोहितः

పర్వతములు నిలిచియుండినంతకాలము, ఈ భూమి నిలిచియుండినంతకాలము, పవిత్ర సేతువు నిలిచియుండినంతకాలము—అంతకాలము నేను ఇక్కడ సాధారణ దృష్టికి అగోచరుడనై నివసించెదను।

Verse 52

स्नानं दानं जपः श्राद्धं भविष्यत्यक्ष्यं कृतम् / स्मरणादेव लिङ्गस्य दिनपापं प्रणश्यति

ఇక్కడ స్నానము, దానము, జపము, శ్రాద్ధము—వాటి ఫలము అక్షయమగును; లింగస్మరణమాత్రముననే దినమున సঞ্চితమైన పాపము నశించును।

Verse 53

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुः परिष्वज्य तु राघवम् / सनन्दी सगणो रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत

ఇట్లు పలికి భగవాన్ శంభువు రాఘవుని ఆలింగనము చేసెను; అనంతరం నందీతోను గణములతోను కూడిన రుద్రుడు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను।

Verse 54

रामो ऽपि पालयामास राज्यं धर्मपरायणः / अभिषिक्तो महातेजा भरतेन महाबलः

రాముడు కూడా ధర్మపరాయణుడై రాజ్యాన్ని పాలించాడు. మహాబలవంతుడైన భరతుడు ఆ మహాతేజస్విని రాజుగా అభిషేకించాడు.

Verse 55

विशेषाढ् ब्राह्मणान् सर्वान् पूजयामसचेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञहन्तारमश्वमेधेन शङ्करम्

అందువల్ల మేము విశేష భక్తితో సమస్త బ్రాహ్మణులను పూజించాము, వారితో పాటు ఈశ్వరుని కూడా. యజ్ఞం ద్వారా యజ్ఞాన్ని నియంత్రించి అంతమొందించగల శంకరుని, ముఖ్యంగా అశ్వమేధ యజ్ఞంతో, ఆరాధించాము.

Verse 56

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यभिविश्रुतः / लवश्च सुमहाभागः सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः

రామునికి ‘కుశ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. అలాగే ‘లవ’—అత్యంత భాగ్యవంతుడు, సుధీ, సమస్త తత్త్వార్థాలను తెలిసినవాడు—జన్మించాడు.

Verse 57

अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तत्सुतो ऽभवत् / नलस्तु निषधस्याभून्नभस्तमादजायत

కుశుని నుండి అతిథి జన్మించాడు; అతని కుమారుడు నిషధుడు అయ్యాడు. నిషధుని నుండి నలుడు జన్మించాడు; అతనినుండి నభసుడు పుట్టాడు.

Verse 58

नभसः पुण्डरीकाख्यः क्षेमधन्वा च तत्सुतः / तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरो देवानीकः प्रतापवान्

నభసుని నుండి ‘పుండరీక’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతని కుమారుడు క్షేమధన్వా. క్షేమధన్వాకు ప్రతాపవంతుడైన వీరుడు దేవానీకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

Verse 59

अहीनगुस्तस्य सुतो सहस्वांस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्माच्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्तु तत्सुतः

అహీనగు నుండి సహస్వాన్ అనే కుమారుడు జన్మించాడు; తరువాత అతనికీ కుమారుడు జన్మించాడు. అతనివలన చంద్రావలోకుడు పుట్టెను, చంద్రావలోకుని కుమారుడు తారాపీడుడు.

Verse 60

तारापीडाच्चन्द्रगिरिर्भानुवित्तस्ततो ऽभवत् / श्रुतायुरभवत् तस्मादेते इक्ष्वाकुवंशजाः / सर्वे प्राधान्यतः प्रोक्ताः समासेन द्विजोत्तमाः

తారాపీడుని నుండి చంద్రగిరి జన్మించాడు; అతనివలన భానువిత్తుడు పుట్టెను. భానువిత్తుని నుండి శ్రుతాయువు జన్మించాడు. వీరంతా ఇక్ష్వాకువంశజులు; ఓ ద్విజోత్తమా, ప్రధానులు సంక్షేపంగా చెప్పబడిరి.

Verse 61

य इमं शृणुयान्नित्यमिक्ष्वाकोर्वंशमुत्तमम् / सर्वपापविनिर्मुक्तो स्वर्गलोके महीयते

ఈ ఉత్తమ ఇక్ష్వాకువంశాన్ని నిత్యం శ్రవణం చేసే వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై స్వర్గలోకంలో మహిమ పొందును.

← Adhyaya 19Adhyaya 21

Frequently Asked Questions

It functions as a compact Ikṣvāku genealogy and Rāma-cycle synopsis, culminating in a Setu-liṅga tīrtha-māhātmya that foregrounds Śiva’s grace within a Vaiṣṇava avatāra narrative—an emblematic Purāṇic samanvaya.

Śiva grants that darśana of the liṅga destroys even heavy sins; bathing in the ocean there removes other sins; acts like bathing, charity, japa, and śrāddha become imperishable in result; and mere remembrance of the liṅga destroys daily accumulated sins.