Adhyaya 19

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच अदितिः सुषुवे पुत्रमादित्यं कश्यपात् प्रभुम् / तस्यादित्यस्य चैवसीद् भार्याणां तु चतुष्टयम् / संज्ञा राज्ञी प्रभा छाया पुत्रांस्तासां निबोधत

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వభాగంలో అష్టాదశ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—అదితి కశ్యపుని నుండి ప్రభువైన ఆదిత్యుని కుమారునిగా ప్రసవించింది. ఆ ఆదిత్యునికి నాలుగు భార్యలు—సంజ్ఞా, రాజ్ఞీ, ప్రభా, ఛాయా. ఇప్పుడు వారి కుమారులను వినుడి.

Verse 2

संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम् / यमं च यमुनां चैव राज्ञी रैवतमेव च

త్వష్టృకన్య సంజ్ఞా సూర్యుని నుండి మనువులలో శ్రేష్ఠుడైన మనువును ప్రసవించింది; అలాగే యముడు, యమునా, ఇంకా రాజ్ఞీ మరియు రైవతుడును కూడా.

Verse 3

प्रभा प्रभातमादित्याच्छाया सावर्णमात्मजम् / शनिं च तपतीं चैव विष्टिं चैव यथाक्रमम्

ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) నుండి ప్రభా ప్రభాతుని ప్రసవించింది; ఛాయా తన కుమారుడైన సావర్ణుని, అలాగే శని, తపతీ, విష్టి—ఇవన్నీ క్రమంగా ప్రసవించింది.

Verse 4

मनोस्तु प्रथमस्यासन् नव पुत्रास्तु संयमाः / इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च

ప్రథమ మనువుకు తొమ్మిది సంయములు గల కుమారులు—ఇక్ష్వాకు, నభగ, ధృష్టుడు, శర్యాతి మొదలైనవారు।

Verse 5

नरिष्यन्तश्च नाभागो ह्यरिष्टः कारुषकस्तथा / पृषध्रश्च महातेजा नवैते शक्रसन्निभाः

మరియు నరిష్యంతుడు, నాభాగుడు, అరిష్టుడు, కారుషకుడు, మహాతేజస్సు గల పృషధ్రుడు—ఈ తొమ్మిదిమంది శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సమాన పరాక్రములు।

Verse 6

इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च सोमवंशविवृद्धये / बुधस्य गत्वा भवनं सोमपुत्रेण संगता

సోమవంశ వృద్ధికై జ్యేష్ఠా-శ్రేష్ఠా అయిన ఇళా బుధుని నివాసానికి వెళ్లి, సోమపుత్రుడైన బుధునితో సంగమించింది।

Verse 7

असूत सौम्यजं देवी पुरूरवसमुत्तमम् / पितॄणां तृप्तिकर्तारं बुधादिति हि नः श्रुतम्

దేవి సౌమ్యుడు (బుధుడు) ద్వారా ఉత్తముడైన పురూరవసును ప్రసవించింది; అతడు బుధుని నుండి జన్మించి పితృదేవతల తృప్తికర్త అని మేము విన్నాము।

Verse 8

संप्राप्य पुंस्त्वममलं सुद्युम्न इति विश्रुतः / इला पुत्रत्रयं लेभे पुनः स्त्रीत्वमविन्दत

నిర్మలమైన పురుషత్వాన్ని మళ్లీ పొందిన తరువాత అతడు సుద్యుమ్నుడని ప్రసిద్ధి చెందాడు; ఇళా ద్వారా మూడు కుమారులను పొందీ, అనంతరం మళ్లీ స్త్రీత్వాన్ని పొందాడు।

Verse 9

उत्कलश्च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च / सर्वे ते ऽप्रतिमप्रख्याः प्रपन्नाः कमलोद्भवम्

ఉత్కలము, గయము, అలాగే వినతాశ్వమును—వారందరూ అపూర్వఖ్యాతులై కమలోద్భవుడైన బ్రహ్మదేవుని శరణు పొందిరి।

Verse 10

इक्ष्वाकोश्चाभवद् वीरो विकुक्षिर्नाम पार्थिवः / ज्येष्ठः पुत्रशतस्यापि दश पञ्च च तत्सुताः

ఇక్ష్వాకుని వంశంలో వికుక్షి అనే వీర రాజు జన్మించాడు. ఇక్ష్వాకుని వందమంది కుమారులలో అతడే జ్యేష్ఠుడు; వికుక్షికి పదిహేను కుమారులు కలిగిరి।

Verse 11

तेषाञ्ज्येष्ठः ककुत्स्थो ऽभूत् काकुत्स्थो हि सुयोधनः / सुयोधनात् पृथुः श्रीमान् विश्वकश्च पृथोः सुतः

వారిలో జ్యేష్ఠుడు కకుత్స్థుడు; కకుత్స్థుడే సుయోధనుడని ప్రసిద్ధి. సుయోధనుని నుండి శ్రీమంతుడైన పృథు జన్మించాడు; పృథుని కుమారుడు విశ్వకుడు।

Verse 12

विश्वकादार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः / स गोकर्णमनुप्राप्य युवनाश्वः प्रतापवान्

విశ్వకుని నుండి ధీమంతుడైన ఆర్ద్రకుడు జన్మించాడు; అతని కుమారుడు యువనాశ్వుడు. ఆ ప్రతాపవంతుడైన యువనాశ్వుడు గోకర్ణానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 13

दृष्ट्वा तु गौतमं विप्रं तपन्तमनलप्रभम् / प्रणम्य दण्डवद् भूमौ पुत्रकामो महीपतिः / अपृच्छत् कर्मणा केन धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्

అగ్నివలె తపస్సుతో ప్రకాశించే గౌతమ బ్రాహ్మణుని చూచి, పుత్రకాముడైన రాజు భూమిపై దండవత్ నమస్కరించి అడిగెను—“ఏ కర్మచేత ధార్మికుడైన కుమారుడు లభించును?”

Verse 14

गौतम उवाच आराध्य पूर्वपुरुषं नारायणमनामयम् / अनादिनिधनं देवं धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्

గౌతముడు పలికెను—ఆదిపురుషుడు, నిరామయుడు, అనాది-అనంత దేవుడు నారాయణుని ఆరాధిస్తే ధర్మనిష్ఠుడైన కుమారుడు లభించును.

Verse 15

यस्य पुत्रः स्वयं ब्रह्मा पौत्रः स्यान्नीललोहितः / तमादिकृष्णमीशानमाराध्याप्नोति सत्सुतम्

యావనికి కుమారుడు స్వయంగా బ్రహ్మ, మనవడు నీలలోహితుడు (రుద్రుడు) అవుతాడో—ఆ ఆదికృష్ణుడైన ఈశానుని ఆరాధిస్తే సద్గుణ సంపన్న కుమారుడు లభించును.

Verse 16

न यस्य भगवान् ब्रह्मा प्रभावं वेत्ति तत्त्वतः / तमाराध्य हृषीकेशं प्राप्नुयाद्धार्मिकं सुतम्

యావనియొక్క నిజమైన మహిమను భగవాన్ బ్రహ్మ కూడా తత్త్వంగా గ్రహించలేడో—ఆ హృషీకేశుని ఆరాధిస్తే ధర్మనిష్ఠ కుమారుడు లభించును.

Verse 17

स गौतमवचः श्रुत्वा युवनाश्वो महीपतिः / आराधयन्महायोगं वासुदेवं सनातनम्

గౌతముని వచనములు విని భూపతి యువనాశ్వుడు మహాయోగమునందు సాక్షాత్కార్యుడైన సనాతన వాసుదేవుని ఆరాధన ప్రారంభించెను.

Verse 18

तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरः श्रावस्तिरिति विश्रुतः / निर्मिता येन श्रावस्तिर्गौडदेशे महापुरी

అతనికి ‘శ్రావస్తి’ అని ప్రసిద్ధుడైన వీర కుమారుడు జన్మించెను; అతడే గౌడదేశమున శ్రావస్తి అనే మహాపురిని నిర్మించెను.

Verse 19

तस्माच्च बृहदश्वो ऽभूत् तस्मात् कुवलयाश्वकः / धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुं हत्वा महासुरम्

అతనినుండి బృహదశ్వుడు జన్మించాడు; అతనినుండి కువలయాశ్వకుడు. మహాసురుడు ధుంధును సంహరించి అతడు ‘ధుంధుమార’ అనే బిరుదు పొందెను।

Verse 20

धुन्धुमारस्य तनयास्त्रयः प्रोक्ता द्विजोत्तमाः / दृढाश्वश्चैव दण्डाश्वः कपिलाश्वस्तथैव च

హే ద్విజోత్తమా! ధుంధుమారునికి ముగ్గురు కుమారులు అని చెప్పబడింది—దృఢాశ్వ, దండాశ్వ, కపిలాశ్వ।

Verse 21

दृढाश्वस्य प्रमोदस्तु हर्यश्वस्तस्य चात्मजः / हर्यश्वस्य निकुम्भस्तु निकुम्भात् संहताश्वकः

దృఢాశ్వుని నుండి ప్రమోదుడు జన్మించాడు; అతని కుమారుడు హర్యశ్వుడు. హర్యశ్వుని నుండి నికుంభుడు, నికుంభుని నుండి సంహతాశ్వకుడు జన్మించాడు।

Verse 22

कृशाश्वश्च रणाश्वश्च संहताश्वस्य वै सुतौ / युवनाश्वो रणाश्वस्य शक्रतुल्यबलो युधि

సంహతాశ్వునికి ఇద్దరు కుమారులు—కృశాశ్వుడు మరియు రణాశ్వుడు. రణాశ్వుని కుమారుడు యువనాశ్వుడు యుద్ధంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సమాన బలవంతుడు।

Verse 23

कृत्वा तु वारुणीमिष्टिमृषीणां वै प्रसादतः / लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं विष्णुभक्तमनुत्तमम् / मान्धातारं महाप्राज्ञं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

తదుపరి వారుణీ ఇష్టిని ఆచరించి, ఋషుల కృపవలన అతడు అపూర్వమైన కుమారుని పొందెను—మాంధాత—విష్ణుభక్తులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, సమస్త శస్త్రధారులలో అగ్రగణ్యుడు।

Verse 24

मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूदम्बरीषश्च वीर्यवान् / मुचुकुन्दश्च पुण्यात्मा सर्वे शक्रसमा युधि

మాంధాతృ నుండి పురుకుత్సుడు జన్మించాడు; అలాగే వీర్యవంతుడైన అంబరీషుడు, పుణ్యాత్ముడైన ముచుకుందుడు—వీరందరూ యుద్ధంలో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సమానులు.

Verse 25

अम्बरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः / हरितो युवनाश्वस्य हारितस्तत्सुतो ऽभवत्

అంబరీషుని వంశంలో యువనాశ్వుడు అనే మరో వారసుడు ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. యువనాశ్వుని నుండి హరితుడు జన్మించాడు; హరితుని కుమారుడు హారితుడు అయ్యాడు.

Verse 26

पुरुकुत्सस्य दायादस्त्रसदस्युर्महायशाः / नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतिस्तत्सुतो ऽभवत्

పురుకుత్సుని వంశంలో మహాయశస్సుగల త్రసదస్యుడు జన్మించాడు. నర్మదా తీరంలో సంభూతి ప్రాదుర్భవించి అతని కుమారుడయ్యాడు.

Verse 27

विष्णुवृद्धः सुतस्तस्य त्वनरण्यो ऽभवत् परः / बृहदशवो ऽनरण्यस्य हर्यश्वस्तत्सुतो ऽभवत्

అతని కుమారుడు విష్ణువృద్ధుడు; అతనిలో నుండి శ్రేష్ఠుడైన అనరణ్యుడు జన్మించాడు. అనరణ్యుని కుమారుడు బృహదశ్వుడు, బృహదశ్వుని కుమారుడు హర్యశ్వుడు అయ్యాడు.

Verse 28

सो ऽतीव धार्मिको राजा कर्दमस्य प्रजापतेः / प्रसादाद्धार्मिकं पुत्रं लेभे सूर्यपरायणम्

ఆ రాజు అత్యంత ధార్మికుడు; ప్రజాపతి కర్దముని ప్రసాదంతో సూర్యపరాయణుడైన ధర్మవంత కుమారుని పొందాడు.

Verse 29

स तु सूर्यं समभ्यर्च्य राजा वसुमनाः शुभम् / लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं त्रिधन्वानमरिन्दमम्

శుభబుద్ధి, సమృద్ధమనస్సు గల రాజు వసుమనా సూర్యదేవుని విధివిధానంగా ఆరాధించి, శత్రువులను దమించే అపూర్వ కుమారుడు త్రిధన్వాను పొందెను।

Verse 30

अयजच्चाश्वमेधेन शत्रून् जित्वा द्विजोत्तमाः / स्वाध्यायवान् दानशीलस्तितिक्षुर्धर्मतत्परः

శత్రువులను జయించిన ఆ ద్విజోత్తముడు అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని ఆచరించెను। అతడు స్వాధ్యాయనిష్ఠుడు, దానశీలుడు, సహనశీలుడు, ధర్మపరాయణుడు।

Verse 31

ऋषयस्तु समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः / वसिष्ठकश्यपमुखा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः

అప్పుడు మహాత్ముని యజ్ఞవాటికకు వసిష్ఠుడు, కశ్యపుడు మొదలైన ఋషులు సమాగమించిరి; ఇంద్రుడు ముందుండగా దేవతలూ వచ్చిరి।

Verse 32

तान् प्रणम्य महाराजः पप्रच्छ विनयान्वितः / समाप्य विधिवद् यज्ञं वसिष्ठादीन् द्विजोत्तमान्

విధివిధానంగా యజ్ఞాన్ని సమాప్తి చేసి, వినయసంపన్న మహారాజు వారికి నమస్కరించి వసిష్ఠాది ద్విజోత్తములను ప్రశ్నించెను।

Verse 33

वसुमना उवाच किंस्विच्छेयस्करतरं लोके ऽस्मिन् ब्राह्मणर्षभाः / यज्ञस्तपो वा संन्यासो ब्रूत मे सर्ववेदिनः

వసుమనా అన్నాడు—హే బ్రాహ్మణర్షభులారా! ఈ లోకంలో శ్రేయస్కరమైనది ఏది—యజ్ఞమా, తపస్సా, లేక సన్న్యాసమా? హే సర్వవేదవిదులారా, నాకు చెప్పండి।

Verse 34

वसिष्ठ उवाच अधीत्य वेदान् विधिवत् पुत्रानुत्पाद्य धर्मतः / इष्ट्वा यज्ञेश्वरं यज्ञैर् गच्छेद वनमथात्मवान्

వసిష్ఠుడు పలికెను—విధివిధానంగా వేదాలను అధ్యయనం చేసి, ధర్మానుసారం పుత్రులను పొందించి, యజ్ఞాలతో యజ్ఞేశ్వరుని ఆరాధించి; ఆత్మనిగ్రహుడు తరువాత వనానికి వెళ్లవలెను।

Verse 35

पुलस्त्य उवाच आराध्य तपसा देवं योगिनं परमेष्ठिनम् / प्रव्रजेद् विधिवद् यज्ञैरिष्ट्वा पूर्वं सुरोत्तमान्

పులస్త్యుడు పలికెను—తపస్సుతో యోగుల నాథుడైన పరమేష్ఠి దేవుని ఆరాధించి; ముందుగా దేవోత్తములకు విధివిధానంగా యజ్ఞాలు చేసి, తరువాత విధిపూర్వకంగా ప్రవ్రజించవలెను।

Verse 36

पुलह उवाच यमाहुरेकं पुरुषं पुराणं परमेश्वरम् / तमाराध्य सहस्त्रांशुं तपसा मोक्षमाप्नुयात्

పులహుడు పలికెను—ఎవనిని ఒకడైన పురాతన పరమపురుషుడు, పరమేశ్వరుడు అని అంటారో; ఆ సహస్రకిరణుడిని తపస్సుతో ఆరాధిస్తే మోక్షం లభిస్తుంది।

Verse 37

जमदग्निरुवाच अजस्य नाभावध्येकमीश्वरेण समर्पितम् / बीजं भगवता येन स देवस्तपसेज्यते

జమదగ్ని పలికెను—అజుని నాభికమలంలో ఈశ్వరుడు సమర్పించిన ఆ ఏకైక అపూర్వ బీజం, దానివలన భగవంతుడు సృష్టిని ప్రవహింపజేస్తాడు; ఆ దేవుడే తపస్సుతో పూజ్యుడు।

Verse 38

विश्वामित्र उवाच यो ऽग्निः सर्वात्मको ऽनन्तः स्वयंभूर्विश्वतोमुखः / स रुद्रस्तपसोग्रेण पूज्यते नेतरैर्मखैः

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—సర్వాత్మకుడైన, అనంతుడైన, స్వయంభువైన, విశ్వతోముఖుడైన ఆ అగ్ని; ఆయనే రుద్రుడు, ఆయన ఉగ్ర తపస్సుతో పూజింపబడతాడు, ఇతర మఖములచేత మాత్రమే కాదు।

Verse 39

भरद्वाज उवाच यो यज्ञैरिज्यते देवो जातवेदाः सनातनः / स सर्वदैवततनुः पूज्यते तपसेश्वरः

భరద్వాజుడు పలికెను—యజ్ఞకర్మలచే ఆరాధింపబడే సనాతనుడు ‘జాతవేద’ దేవుడు, సర్వదేవతాతనువు; తపస్సుల ఈశ్వరుడు సదా పూజ్యుడు।

Verse 40

अत्रिरुवाच यतः सर्वमिदं जातं यस्यापत्यं प्रजापतिः / तपः सुमहदास्थाय पूज्यते स महेश्वरः

అత్రి పలికెను—యావత్తు జగత్తు యెవనినుండి జన్మించెనో, యెవని సంతానమే ప్రజాపతి; అతి మహత్తర తపస్సులో స్థితుడైన ఆ మహేశ్వరుడు పూజింపబడును।

Verse 41

गौतम उवाच यतः प्रधानपुरुषौ यस्य शक्तिमयं जगत् / स देवदेवस्तपसा पूजनीयः सनातनः

గౌతముడు పలికెను—యెవనినుండి ప్రధానం, పురుషుడు ఉద్భవించిరో, యెవని శక్తియే ఈ జగత్తును వ్యాపించెనో; ఆ సనాతన దేవదేవుడు తపస్సుతో పూజనీయుడు।

Verse 42

कश्यप उवाच सहस्त्रनयनो देवः साक्षी स तु प्रजापतिः / प्रसीदति महायोगी पूजितस्तपसा परः

కశ్యపుడు పలికెను—సహస్రనయన దేవుడు సాక్షీ స్వరూపుడు; ఆయనే ప్రజాపతి. పరమ మహాయోగి ఆయన ఉత్తమ తపస్సుతో పూజింపబడినప్పుడు ప్రసన్నుడగును।

Verse 43

क्रतुरुवाच प्राप्ताध्ययनयज्ञस् लब्धपुत्रस्य चैव हि / नान्तरेण तपः कश्चिद्धर्मः शास्त्रेषु दृश्यते

క్రతువు పలికెను—వేదాధ్యయనము, యజ్ఞఫలము పొందినవాడికీ, పుత్రలాభము కలిగినవాడికీ కూడ; తపస్సు లేక ధర్మము శాస్త్రాలలో ఎక్కడా కనబడదు।

Verse 44

इत्याकर्ण्य स राजर्षिस्तान् प्रणम्यातिहृष्टधीः / विसर्जयित्वा संपूज्य त्रिधन्वानमथाब्रवीत्

అది విని రాజర్షి అత్యంత ఆనందచిత్తుడై ఆ ఋషులకు నమస్కరించాడు. తరువాత వారిని వీడ్కొని, త్రిధన్వానుని విధివిధానంగా పూజించి, ఆపై ఇలా పలికాడు।

Verse 45

आराधयिष्ये तपसा देवमेकाक्षराह्वयम् / प्राणं बृहन्तं पुरुषमादित्यान्तरसंस्थितम्

నేను తపస్సుతో ‘ఏకాక్షర’ అని పిలువబడే ఆ దేవుని ఆరాధిస్తాను—ఆయనే మహా ప్రాణము, మహాపురుషుడు, ఆదిత్యుని అంతరంలో నివసించువాడు।

Verse 46

त्वं तु धर्मरतो नित्यं पालयैतदतन्द्रितः / चातुर्वर्ण्यसमायुक्तमशेषं क्षितिमण्डलम्

కానీ నీవు నిత్యం ధర్మనిష్ఠుడై, అలసత్వం లేకుండా, చాతుర్వర్ణ్యవ్యవస్థతో యుక్తమైన ఈ సమస్త భూమండలాన్ని పాలించి రక్షించు।

Verse 47

एवमुक्त्वा स तद्राज्यं निधायात्मभवे नृपः / जगामारण्यमनघस्तपश्चर्तुमनुत्तमम्

ఇలా చెప్పి ఆ నిర్దోష రాజు తన రాజ్యాన్ని తన కుమారునికి అప్పగించి, అనుత్తమ తపస్సు ఆచరించుటకు అరణ్యానికి వెళ్లాడు।

Verse 48

हिमवच्छिखरे रम्ये देवदारुवने शुभे / कन्दमूलफलाहारो मुन्यन्नैरयजत् सुरान्

హిమాలయపు రమ్య శిఖరంపై, శుభమైన దేవదారు వనంలో, కందమూలఫలాలను ఆహారంగా చేసుకున్న ఆ ముని, మునుల సరళ అన్నంతో దేవతలను యజించాడు।

Verse 49

संवत्सरशतं साग्रं तपोनिर्धूतकल्मषः / जजाप मनसा देवीं सावित्ररिं वेदमातरम्

తపస్సుతో కల్మషాన్ని తొలగించుకొని, అతడు వంద సంవత్సరాలకు మించిన కాలం మనసులోనే వేదమాత దేవి సావిత్రిని జపించాడు।

Verse 50

तस्यैवं जपतो देवः स्वयंभूः परमेश्वरः / हिरण्यगर्भो विश्वात्मा तं देशमगमत् स्वयम्

అతడు ఇలా జపం చేస్తుండగా, స్వయంభూ పరమేశ్వరుడు—హిరణ్యగర్భుడు, విశ్వాత్ముడు—ఆ దేవుడు స్వయంగా ఆ స్థలానికి వచ్చాడు।

Verse 51

दृष्ट्वा देवं समायान्तं ब्रह्माणं विश्वतोमुखम् / ननाम शिरसा तस्य पादयोर्नाम कीर्तयन्

సర్వదిశాముఖుడైన బ్రహ్మదేవుడు సమీపించడాన్ని చూసి, అతడు ఆయన పాదాల వద్ద శిరస్సు వంచి, నామకీర్తన చేస్తూ నమస్కరించాడు।

Verse 52

नमो देवाधिदेवाय ब्रह्मणे परमात्मने / हिर्ण्यमूर्तये तुभ्यं सहस्त्राक्षाय वेधसे

దేవాధిదేవుడైన బ్రహ్మన్ పరమాత్మకు నమస్కారం. స్వర్ణమయ మూర్తివైన, సహస్రాక్షుడైన, సర్వవిధాత వెధస్కు ప్రణామం.

Verse 53

नमो धात्रे विधात्रे च नमो वेदात्ममूर्तये / सांख्ययोगाधिगम्याय नमस्ते ज्ञानमूर्तये

ధాత్రుడికీ విధాత్రుడికీ నమస్కారం; వేదాత్మమూర్తికి నమస్కారం. సాంఖ్యయోగములచే గ్రాహ్యుడవైన, జ్ఞానమూర్తి ప్రభూ—నీకు ప్రణామం।

Verse 54

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने / पुरुषाय पुराणाय योगिनां गुरवे नमः

త్రిమూర్తి-స్వరూపుడైన ప్రభువా, నీకు నమస్కారం; సృష్టికర్త, సమస్తార్థ-పురుషార్థాలను తెలిసినవాడా, నీకు ప్రణామం. ఆద్య పురాణ పురుషా, యోగుల గురువా, నీకు నమః।

Verse 55

ततः प्रसन्नो भगवान् विरिञ्चो विश्वभावनः / वरं वरय भद्रं ते वरदो ऽस्मीत्यभाषत

అప్పుడు విశ్వాన్ని పోషించే భగవాన్ విరిఞ్చుడు (బ్రహ్మ) ప్రసన్నుడై పలికెను—“వరము కోరుకో; నీకు మంగళం కలుగుగాక. నేను వరదాతను.”

Verse 56

राजोवाच जपेयं देवदेवेश गायत्रीं वेदमातरम् / भूयो वर्षशतं साग्रं तावदायुर्भवेन्मम

రాజు పలికెను—“హే దేవదేవేశా! నేను వేదమాత గాయత్రీని జపిస్తే, నా ఆయువు మరల పెరిగి సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు, అంతకుమించి కూడా అవుతుందా?”

Verse 57

बाढमित्याह विश्वात्मा समालोक्य नराधिपम् / स्पृष्ट्वा कराभ्यां सुप्रीतस्तत्रैवान्तरधीयत

“తథాస్తు,” అని విశ్వాత్ముడు రాజును చూచి, అత్యంత ప్రీతితో రెండు చేతులతో స్పర్శించి, అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను.

Verse 58

सो ऽपि लब्धवरः श्रीमान् जजापातिप्रसन्नधीः / शान्तस्त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः

అతడూ వరం పొందిన శ్రీమంతుడై, ప్రజాపతి కృపవల్ల ప్రసన్నబుద్ధితో జపము చేసెను. శాంతస్వభావుడై, త్రిసంధ్యాస్నానము చేసి, కందమూలఫలాహారముతో జీవించెను.

Verse 59

तस्य पूर्णे वर्षशते भगवानुग्रदीधितिः / प्रादुरासीन्महायोगी भानोर्मण्डलमध्यतः

అతని వంద సంవత్సరాలు పూర్తికాగానే భగవాన్ ఉగ్రదీధితి మహాయోగి సూర్యమండల మధ్యమునుండి ప్రాదుర్భవించాడు।

Verse 60

तं दृष्ट्वा वेदविदुषं मण्डलस्थं सनातनम् / स्वयंभुवमनाद्यन्तं ब्रह्माणं विस्मयं गतः

వేదవిద్వాంసుడైన, మండలస్థుడైన, సనాతనుడైన, స్వయంభువైన, ఆద్యంతరహితుడైన బ్రహ్మను చూచి అతడు విస్మయమునకు లోనయ్యాడు।

Verse 61

तुष्टाव वैदिकैर्मन्त्रैः सावित्र्या च विशेषतः / क्षणादपश्यत् पुरुषं तमेव परमेश्वरम्

అతడు వైదిక మంత్రాలతో, ముఖ్యంగా సావిత్రీ (గాయత్రీ)తో స్తుతించాడు; క్షణములోనే ఆ పరమేశ్వర పురుషునినే దర్శించాడు।

Verse 62

चतुर्मुखं जटामौलिमष्टहस्तं त्रिलोचनम् / चन्द्रावयवलक्षमाणं नरनारीतनुं हरम्

అతడు హరుడు (శివుడు)—చతుర్ముఖుడు, జటామౌలితో, అష్టహస్తుడు, త్రిలోచనుడు, చంద్రలాంఛనధారి, నర-నారీ-తనువు (అర్ధనారీశ్వర) రూపముగా దర్శించాడు।

Verse 63

भासयन्तं जगत् कृत्स्नं नीलकण्ठं स्वरश्मिभिः / रक्ताम्बरधरं रक्तं रक्तमाल्यानुलेपनम्

నేను నీలకంఠ ప్రభువును దర్శించాను; ఆయన తన కిరణాలతో సమస్త జగత్తును ప్రకాశింపజేస్తాడు—ఎర్ర వస్త్రధారి, ఎర్ర కాంతిమంతుడు, ఎర్ర మాలలు మరియు ఎర్ర అనులేపనంతో అలంకృతుడు।

Verse 64

तद्भावभावितो दृष्ट्वा सद्भावेन परेण हि / ननाम शिरसा रुद्रं सावित्र्यानेन चैव हि

ఆ దివ్యభావంతో పూర్తిగా నిండిన దృష్టితో ఆయనను చూచి, పరమ శుద్ధభక్తితో నిండినవాడై, శిరస్సు వంచి రుద్రునకు నమస్కరించాడు; అలాగే సావిత్రీ (గాయత్రీ) మంత్రంతోనూ వందనం చేశాడు।

Verse 65

नमस्ते नीलकण्ठाय भास्वते परमेष्ठिने / त्रयीमयाय रुद्राय कालरूपाय हेतवे

హే నీలకంఠా, ప్రకాశమాన పరమేశ్వరా—నీకు నమస్కారం. త్రయీమయుడైన రుద్రునికి, కాలరూప కారణతత్త్వమైన నీకూ నమస్కారం।

Verse 66

तदा प्राह महादेवो राजानं प्रीतमानसः / इमानि मे रहस्यानि नामानि शृणु चानघ

అప్పుడు ప్రీతమనస్సుతో మహాదేవుడు రాజుతో పలికెను—హే అనఘా, నా ఈ రహస్య నామాలను వినుము।

Verse 67

सर्ववेदेषु गीतानि संसारशमनानि तु / नमस्कुरुष्व नृपते एभिर्मां सततं शुचिः

సర్వ వేదాలలో సంసారబంధాన్ని శమింపజేసే స్తోత్రాలు గానమై ఉన్నాయి. కనుక హే నృపతే, నిత్యము శుచిగా ఉండి ఈ (వేదస్తుతుల) ద్వారా ఎల్లప్పుడూ నన్ను నమస్కరించుము।

Verse 68

अध्यायं शतरुद्रीयं यजुषां सारमुद्धृतम् / जपस्वानन्यचेतस्को मय्यासक्तमना नृप

హే నృపా, యజుర్వేద సారంగా ఉద్ధరించబడిన శతరుద్రీయ అధ్యాయాన్ని జపించుము—మనస్సును ఇతరత్రా తిప్పక, నాపై ఆసక్తమనస్సుతో ఏకాగ్రచిత్తుడవై।

Verse 69

ब्रह्मचारी मिताहारो भस्मनिष्ठः समाहितः / जपेदामरणाद् रुद्रं स याति परमं पदम्

బ్రహ్మచారి, మితాహారి, భస్మనిష్ఠుడై సమాహితచిత్తంతో, మరణాంతం రుద్రుని జపించాలి; అతడు పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 70

इत्युक्त्वा भगवान् रुद्रो भक्तानुग्रहकाम्यया / पुनः संवत्सरशतं राज्ञे ह्यायुरकल्पयत्

ఇలా చెప్పి, భక్తానుగ్రహం చేయదలచిన భగవాన్ రుద్రుడు, మళ్లీ రాజుకు వంద సంవత్సరాల ఆయుష్షును నియమించాడు.

Verse 71

दत्त्वास्मै तत् परं ज्ञानं वैराग्यं परमेश्वरः / क्षणादन्तर्दधे रुद्रस्तदद्भुतमिवाभवत्

పరమేశ్వరుడు అతనికి పరమ జ్ఞానమును, అత్యున్నత వైరాగ్యమును ప్రసాదించి, రుద్రుడు క్షణంలో అంతర్ధానమయ్యాడు; అది అద్భుతమై కనిపించింది.

Verse 72

राजापि तपसा रुद्रं जजापानन्यमानसः / भस्मच्छन्नस्त्रिषवणं स्नात्वा शान्तः समाहितः

రాజు కూడా తపస్సుతో అనన్యమనస్సుతో రుద్రుని జపించాడు. భస్మంతో ఆవృతుడై, త్రిసంధ్యాస్నానం చేసి, శాంతుడై సమాహితుడయ్యాడు.

Verse 73

जपतस्तस्य नृपतेः पूर्णे वर्षशते पुनः / योगप्रवृत्तिरभवत् कालात् कालात्मकं परम्

ఆ నృపతి జపం చేస్తూ పూర్తి వంద సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు, కాలం ద్వారా—కాలస్వరూపమైన పరమ తత్త్వం ద్వారా—అతనిలో మళ్లీ యోగప్రవృత్తి ఉద్భవించింది.

Verse 74

विवेश तद् वेदसारं स्थानं वै परमेष्ठिनः / भानोः स मण्डलं शुभ्रं ततो यातो महेश्वरम्

అతడు వేదసారభూతమైన పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) యొక్క పరమస్థానంలో ప్రవేశించాడు. అనంతరం భానుని శుభ్రమైన, ప్రకాశమయమైన మండలాన్ని చేరి అక్కడి నుండి మహేశ్వరుని చేరాడు।

Verse 75

यः पठेच्छृणुयाद् वापि राज्ञश्चरितमुत्तमम् / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

ఈ రాజుని ఉత్తమ చరిత్రను ఎవడు పఠిస్తాడో లేదా వినుతాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।