Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे विशो ऽध्यायः रोमहर्षण उवाच ऐलः पुरूरवाश्चाथ राजा राज्यमपालयत् / तस्य पुत्रा बभूवुर्हि षडिन्द्रसमतेजसः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత పూర్వవిభాగంలోని ఏకవింశాధ్యాయంలో రోమహర్షణుడు పలికెను—అప్పుడు ఐల పురూరవ రాజు రాజ్యాన్ని పాలించి రక్షించెను. అతనికి ఇంద్రసమ తేజస్సు గల ఆరు కుమారులు జన్మించారు.

Verse 2

आयुर्मायुरमावायुर्विश्वायुश्चैव वीर्यवान् / शतायुश्च श्रुतायुश्च दिव्याश्चैवोर्वशीसुताः

ఆయు, మాయు, అమావాయు మరియు వీర్యవంతుడైన విశ్వాయు; అలాగే శతాయు, శ్రుతాయు, దివ్య—ఇవే ఉర్వశీ సంతానము.

Verse 3

आयुषस्तनया वीराः पञ्चैवासन् महौजसः / स्वर्भानुतनयायां वै प्रभायामिति नः श्रुतम्

మేము వినినదేమనగా—ఆయుషునికి ఐదుగురు వీరపుత్రులు, మహాతేజస్సులు; వారు స్వర్భానువు కుమార్తె ప్రభా గర్భమున జన్మించారు.

Verse 4

नहुषः प्रथमस्तेषां धर्मज्ञो लोकविश्रुतः / नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः

వారిలో నహుషుడు మొదటివాడు—ధర్మజ్ఞుడు, లోకవిఖ్యాతుడు. నహుషుని వారసులు ఆరుగురు, ఇంద్రసమ తేజస్సుతో ఉన్నారు.

Verse 5

उत्पन्नाः पितृकन्यायां विरजायां महाबलाः / यतिर्ययातिः संयातिरायातिः पञ्चको ऽश्वकः

పితృదేవతల కుమార్తె విరజ నుండి మహాబలులు జన్మించారు—యతి, యయాతి, సంయాతి, ఆయాతి, మరియు పంచక (అశ్వక).

Verse 6

तेषां ययातिः पञ्चानां महाबलपराक्रमः / देवयानीमुखनसः सुतां भार्यामवाप सः / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः

ఆ ఐదుగురిలో యయాతి మహాబలపరాక్రముడు. అతడు ఉశనస్ (శుక్రుడు) కుమార్తె దేవయానిని భార్యగా పొందెను; అలాగే వృషపర్వుని కుమార్తె అసురకన్య శర్మిష్ఠానూ స్వీకరించెను.

Verse 7

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा चाप्यजीजनत्

దేవయానీ యదువు మరియు తుర్వసువును కనెను; శర్మిష్ఠా కూడా ద్రుహ్యు, అనువు, పూరువును ప్రసవించింది.

Verse 8

सो ऽभ्यषिञ्चदतिक्रम्य ज्येष्ठं यदुमनिन्दितम् / पुरुमेव कनीयासं पितुर्वचनपालकम्

అతడు నిందలేని జ్యేష్ఠుడు యదువును అతిక్రమించి రాజాభిషేకం చేసి, తండ్రి వాక్యాన్ని కాపాడిన కనిష్ఠుడు పురునే అభిషేకించాడు।

Verse 9

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं पुत्रमादिशत् / दक्षिणापरयो राजा यदुं ज्येष्ठं न्ययोजयत् / प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्

దక్షిణ‑తూర్పు దిశలో రాజు తన కుమారుడు తుర్వసును నియమించాడు; దక్షిణ‑పడమర ప్రాంతంలో జ్యేష్ఠుడు యదువును నియోగించాడు; పశ్చిమం మరియు ఉత్తర దిశలలో ద్రుహ్యుని కూడా యథావిధిగా కేటాయించాడు।

Verse 10

तैरियं पृथिवी सर्वा धर्मतः परिपालिता / राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः

వారిచేత సమస్త భూమి ధర్మప్రకారం పరిరక్షించబడింది; మహాయశస్సు గల రాజు కూడా రాణితో కలిసి నూతన సమృద్ధి, కీర్తిని పొందాడు।

Verse 11

यदोरप्यभवन् पुत्राः पञ्च देवसुतोपमाः / सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः

యదువుకూ దేవపుత్రుల సమానమైన ఐదుగురు కుమారులు జన్మించారు—సహస్రజిత్, జ్యేష్ఠుడు క్రోషటు, నాల, అజిత, రఘు।

Verse 12

सहस्त्रजित्सुतस्तद्वच्छतजिन्नाम पार्थिवः / सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः

సహస్రజితునికి శతజిత్ అనే రాజు కుమారుడుగా జన్మించాడు; శతజితునికీ పరమధార్మికులైన ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు।

Verse 13

हैहयश्च हयश्चैव राजा वेणुहयः परः / हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः

హైహయుడు, హయుడు అనే రాజులు ఉండిరి; అలాగే శ్రేష్ఠుడైన వేనుహయ రాజు కూడా ఉండెను. హైహయునికి ‘ధర్మ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించెను.

Verse 14

तस्य पुत्रो ऽभवद् विप्रा धर्मनेत्रः प्रतापवान् / धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्

హే విప్రులారా, అతనికి ప్రతాపవంతుడైన ధర్మనేత్రుడు అనే కుమారుడు కలిగెను. ధర్మనేత్రునికి కీర్తి జన్మించెను; కీర్తికి సంజితుడు అనే కుమారుడు కలిగెను.

Verse 15

महिष्मान् संजितस्याभूद् भद्रश्रेण्यस्तदन्वयः / भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः

సంజితునికి మహిష్మాన్ జన్మించెను; ఆ వంశంలో భద్రశ్రేణ్యుడు ఉద్భవించెను. భద్రశ్రేణ్యుని వారసుడు దుర్దముడు అనే రాజు అయ్యెను.

Verse 16

दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम वीर्यवान् / धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः

దుర్దమునికి ధీమంతుడూ వీర్యవంతుడూ అయిన ధనకుడు అనే కుమారుడు కలిగెను. ధనకునికి లోకసమ్మతులైన నలుగురు వారసులు ఉండిరి.

Verse 17

कृतवीर्यः कृताग्निश्च कृतवर्मा तथैव च / कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्

కృతవీర్యుడు, కృతాగ్ని, కృతవర్మా—ఇవరు; నాల్గవవాడు కృతౌజా అయ్యెను. కృతవీర్యుని నుండి అర్జునుడు (కార్తవీర్యార్జునుడు) జన్మించెను.

Verse 18

सहस्त्रबाहुर्द्युतिमान् धनुर्वेदविदां वरः / तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः

సహస్రబాహుడు తేజోవంతుడు, ధనుర్వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడు; అయినా అతనికి జామదగ్న్య జనార్దన రాముడే మరణస్వరూపుడయ్యాడు।

Verse 19

तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः / कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः

అతనికి వందల కొద్దీ కుమారులు ఉన్నారు; వారిలో ఐదుగురు మహారథులు—అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు, బలవంతులు, శూరులు, ధర్మాత్ములు, నమస్కారార్హులు.

Verse 20

शूरश्च शूरसेनश्च धृष्णः कृष्णस्तथैव च / जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः

శూరుడు, శూరసేనుడు, ధృష్ణుడు, కృష్ణుడు; అలాగే బలవంతుడైన జయధ్వజుడు—ఆ నృపుడు నారాయణపరాయణుడు.

Verse 21

शूरसेनादयः सर्वे चत्वारः प्रथितौजसः / रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्

శూరసేన మొదలైన ఆ నలుగురు పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధులు; మహాత్ములు, రుద్రభక్తులు, శంకరుని పూజించుచుండిరి.

Verse 22

जयध्वजस्तु मतिमान् देवं नारायणं हरिम् / जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः

కానీ మతిమంతుడైన జయధ్వజుడు, ధర్మంలో నిమగ్నుడై, దేవ హరి నారాయణ—విష్ణువును శరణు పొందాడు; ఆయనే తన ఇష్టదైవమని భావించాడు.

Verse 23

तमूचुरितरे पुत्रा नायं धर्मस्तवानघ / ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति

అప్పుడు ఇతర కుమారులు అన్నారు—ఓ నిర్దోషుడా! ఇది నీ ధర్మం కాదు; మా తండ్రి ఈశ్వరారాధనలో నిమగ్నుడై ఉండెను.

Verse 24

तानब्रवीन्महातेजा एष धर्मः परो मम / विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले

మహాతేజస్సు గలవాడు వారితో అన్నాడు—ఇదే నా పరమ ధర్మం: భూమిపై రాజులు విష్ణువు అంసమునుండి జన్మిస్తారు.

Verse 25

राज्यं पालयतावश्यं भगवान् पुरुषोत्तमः / पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः

రాజ్యాన్ని పాలించువాడు తప్పక భగవాన్ పురుషోత్తముని ఆశ్రయించాలి; ఎందుకంటే విష్ణువు పూజనీయుడు, హరి జగత్తు రక్షకుడు.

Verse 26

सात्त्विकी राजसी चैव तामसी च स्वयंभुवः / तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः

స్వయంభువు యొక్క మూడు మూర్తులు చెప్పబడ్డాయి—సాత్త్విక, రాజసిక, తామసిక—ఇవి సృష్టి, స్థితి, లయలకు కారణాలు.

Verse 27

सत्त्वात्मा भगवान् विष्णुः संस्थापयति सर्वदा / सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः

సత్త్వస్వరూపుడైన భగవాన్ విష్ణువు సదా జగత్తును స్థాపించి నిలుపుతాడు; రజోమూర్తి బ్రహ్మ సృష్టి చేస్తాడు; తామసమూర్తి హరుడు (శివుడు) లయముచేస్తాడు.

Verse 28

तस्मान्महीपतीनां तु राज्यं पालयतामयम् / आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः

కాబట్టి రాజ్యాన్ని పాలించి రక్షించే రాజులకు ఇదే ధర్మమార్గం—భగవాన్ విష్ణువు, కేశవుడు, కేశీమర్దనుడు పరమారాధ్యుడిగా పూజింపబడవలెను।

Verse 29

निशम्य तस्य वचनं भ्रातरो ऽन्ये मनस्विनः / प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः

అతని మాటలు విని ఇతర మనస్వి సోదరులు పలికారు—“సంహారకర్త రుద్రుడు ముముక్షువులచే పూజింపబడవలెను।”

Verse 30

अयं हि भगवान् रुद्रः सर्वं जगदिदं शिवः / तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः

ఈయనే భగవాన్ రుద్రుడు—స్వయంగా శివుడు—ఈ సమస్త జగత్తుగా వ్యాపించి ఉన్నాడు. తమోగుణాన్ని ఆశ్రయించి ప్రభువు కల్పాంతంలో లోకాన్ని సంహరిస్తాడు.

Verse 31

या सा घोरतरा मूर्तिरस्य तेजामयी परा / संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया

ఆయన యొక్క పరమ తేజోమయమైన, అత్యంత ఘోరమైన ఆ రూపం ద్వారా—ఆ దివ్య విద్యాశక్తితో శూలధారి సమస్త సంసారచక్రాన్ని సంహరిస్తాడు.

Verse 32

ततस्तानब्रवीद् राजा विचिन्त्यासौ जयध्वजः / सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः

అప్పుడు రాజు జయధ్వజుడు ఆలోచించి వారితో అన్నాడు—“జీవుడు సత్త్వగుణం ద్వారా విముక్తి పొందుతాడు; ఎందుకంటే భగవాన్ హరి సత్త్వస్వరూపుడు.”

Verse 33

तमूचुर्भ्रातरो रुद्रः सेवितः सात्त्विकैर्जनैः / मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्

అప్పుడు సోదరులు అన్నారు—సాత్త్వికులు రుద్రుని సేవిస్తారు. సత్త్వసంయుక్తుడైన రుద్రుడు మోక్షం ప్రసాదిస్తాడు; కాబట్టి ముందుగా ఈశుడు (శివుడు)ను, తరువాత హరి (విష్ణువు)ను పూజించాలి.

Verse 34

अथाब्रवीद् राजपुत्रः प्रहसन् वै जयध्वजः / स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते

అప్పుడు రాజకుమారుడు జయధ్వజుడు నవ్వుతూ అన్నాడు—స్వధర్మమే ముక్తికి మార్గం; దీనికన్నా వేరే మార్గాన్ని మునులు అంగీకరించరు.

Verse 35

तथा च वैष्णवी शक्तिर्नृपाणां देवता सदा / आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः

ఇలా వైష్ణవీ శక్తి రాజులకు ఎల్లప్పుడూ అధిష్ఠాత్రీ దేవత. త్రిపురాసురవైరి అయిన అమితతేజస్సు గల పరమేశ్వరుని ఆరాధనయే పరమధర్మం.

Verse 36

तमब्रवीद् राजपुत्रः कृष्णो मतिमतां वरः / यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति

అప్పుడు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజకుమారుడు కృష్ణుడు అన్నాడు—ఎందుకంటే అర్జునుడు, మా పూర్వికుడు, తన స్వధర్మాన్ని ఆచరించాడు.

Verse 37

एवं विवादे वितते शूरसेनो ऽब्रवीद् वचः / प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्

ఇలా వాదం తీవ్రమైనప్పుడు శూరసేనుడు అన్నాడు—ఇక్కడ ఋషులే ప్రమాణం; వారు ఏది చెప్పితే అది అట్లానే సత్యం.

Verse 38

ततस्ते राजशार्दूलाः पप्रच्छुर्ब्रह्मवादिनः / गत्वा सर्वे सुसंरब्धाः सप्तर्षोणां तदाश्रमम्

అప్పుడు ఆ రాజశార్దూలులు అందరూ దృఢసంకల్పంతో ఉత్సాహభరితులై సప్తర్షుల ఆశ్రమానికి వెళ్లి, బ్రహ్మవాదులైన మునులను ధర్మతత్త్వం గురించి ప్రశ్నించారు।

Verse 39

तानब्रुवंस्ते मुनयो वसिष्ठाद्या यथार्थतः / या यस्याभिमता पुंसः सा हि तस्यैव देवता

అప్పుడు వసిష్ఠాది మునులు యథార్థంగా ఇలా పలికారు—‘ఏ మనిషికి ఏ దేవత అత్యంత ప్రియమై, అభిమతమై ఉంటుందో, ఆ దేవతే అతనికి ఇష్టదేవత అవుతుంది।’

Verse 40

किन्तु कार्यविशेषेण पूजिताश्चेष्टदा नृणाम् / विशेषात् सर्वदा नायं नियमो ह्यन्यथा नृपाः

కానీ ప్రత్యేక కార్యసిద్ధి కోసం మనుషుల ప్రయత్నం, అవసరాన్ని బట్టి దేవతలను పూజిస్తారు; అందువల్ల, ఓ రాజులారా, ఈ నియమం ఎల్లప్పుడూ నిరపేక్షంగా ఉండదు—ప్రత్యేక సందర్భాల్లో భిన్నంగా ఉంటుంది।

Verse 41

नृपाणां दैवतं विष्णुस्तथैव च पुरन्दरः / विप्राणामग्निरादित्यो ब्रह्मा चैव पिनाकधृक्

రాజులకు విష్ణువు అలాగే పురందరుడు (ఇంద్రుడు) దైవతములు; బ్రాహ్మణులకు అగ్ని, ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు), బ్రహ్మా మరియు పినాకధారి (శివుడు) పూజ్య దైవతములు।

Verse 42

देवानां दैवतं विष्णुर्दानवानां त्रिशूलभृत् / गन्धर्वाणां तथा सोमो यक्षाणामपि कथ्यते

దేవతలకు దైవతం విష్ణువు; దానవులకు త్రిశూలధారి (శివుడు); గంధర్వులకు సోముడు; యక్షులకు కూడా దైవతం నియమించబడిందని చెప్పబడుతుంది।

Verse 43

विद्याधराणां वाग्देवी साध्यानां भगवान्रविः / रक्षसां शङ्करो रुद्रः किंनराणां च पार्वती

విద్యాధరులకు అధిష్ఠాత్రి వాగ్దేవి; సాధ్యులకు భగవాన్ రవి. రాక్షసులకు శంకరుడు—రుద్రుడు; కిన్నరులకు దేవి పార్వతి.

Verse 44

ऋषीणां दैवतं ब्रह्मा महादेवश्च शूलभृत् / मनूनां स्यादुमा देवी तथा विष्णुः सभास्करः

ఋషులకు అధిదేవుడు బ్రహ్మ; అలాగే శూలధారి మహాదేవుడు కూడా. మనువులకు అధిష్ఠాత్రి ఉమాదేవి; అలాగే భాస్కరునితో కూడిన విష్ణువు వారి అధిపతి.

Verse 45

गृहस्थानां च सर्वे स्युर्ब्रह्मा वै ब्रह्मचारिणाम् / वैखानसानामर्कः स्याद् यतीनां च महेश्वरः

గృహస్థులకు అన్నీ దేవతలే సమీపంగా ఉన్నట్లే (అధిష్ఠాతలు). బ్రహ్మచారులకు నిశ్చయంగా బ్రహ్మ; వైఖానస తపస్వులకు అర్కుడు (సూర్యుడు); యతులకు మహేశ్వరుడు (శివుడు) అధిపతి.

Verse 46

भूतानां भगवान् रुद्रः कूष्माण्डानां विनायकः / सर्वेषां भगवान् ब्रह्मा देवदेवः प्रजापतिः

భూతాలలో భగవాన్ రుద్రుడు; కూష్మాండాలలో వినాయకుడు. సమస్తులకు భగవాన్ బ్రహ్మ—దేవదేవుడు, ప్రజాపతి—పరమాధిష్ఠాత.

Verse 47

इत्येवं भगवान् ब्रह्मा स्वयं देवो ऽभ्यभाषत / तस्माज्जयध्वजो नूनं विष्ण्वाराधनमर्हति

ఇలా స్వయంగా దేవస్వరూపుడైన భగవాన్ బ్రహ్మ పలికెను: ‘అందుచేత జయధ్వజుడు నిశ్చయంగా విష్ణ్వారాధనకు అర్హుడు.’

Verse 48

तान् प्रणम्याथ ते जग्मुः पुरीं परमशोभनाम् / पालयाञ्चक्रिरे पृथ्वीं जित्वा सर्वरिपून् रणे

వారికి నమస్కరించి వారు అత్యంత శోభాయమానమైన తమ నగరికి వెళ్లిరి; యుద్ధంలో సమస్త శత్రువులను జయించి భూమిని పాలించిరి।

Verse 49

ततः कदाचिद् विप्रेन्द्रा विदेहो नाम दानवः / भीषणः सर्वसत्त्वानां पुरीं तेषां समाययौ

తదనంతరం, ఓ విప్రశ్రేష్ఠా! ఒక సమయంలో ‘విదేహ’ అనే దానవుడు, సమస్త జీవులకు భయంకరుడై, వారి నగరికి వచ్చెను।

Verse 50

दंष्ट्राकरालो दीप्तात्मा युगान्तदहनोपमः / शूलमादाय सूर्याभं नादयन् वै दिशो दश

అతడు దంష్ట్రలతో వికరాళుడై, తేజోమయుడై, యుగాంతాగ్నివలె ఉన్నాడు; సూర్యసమంగా ప్రకాశించే త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని గర్జిస్తూ దశదిశలను నాదింపజేశాడు।

Verse 51

तन्नादश्रवणान्मर्त्यास्तत्र ये निवसन्ति ते / तत्यजुर्जोवितं त्वन्ये दुद्रुवुर्भयविह्वलाः

ఆ నాదాన్ని విని అక్కడ నివసించే మానవులలో కొందరు ప్రాణాలను విడిచిరి; మరికొందరు భయవిహ్వలులై పరుగెత్తి పారిపోయిరి।

Verse 52

ततः सर्वे सुसंयत्ताः कार्तवीर्यात्मजास्तदा / युयुधुर्दानवं शक्तिगिरिकूटासिमुद्गरैः

అప్పుడు కార్తవీర్యుని కుమారులందరు సుసన్నద్ధులై ఆ దానవునితో యుద్ధం చేసిరి—శక్తులు, పర్వతశిఖరాలు, ఖడ్గాలు, గదలతో ప్రహారములు చేయుచు।

Verse 53

तान् सर्वान् दानवो विप्राः शूलेन प्रहसन्निव / वारयामास घोरात्मा कल्पान्ते भैरवो यथा

హే విప్రులారా! ఆ దానవుడు ఘోరాత్ముడు, నవ్వుతున్నట్లుగా, తన శూలంతో వారందరినీ అడ్డగించాడు—కల్పాంతంలో భైరవుడిలా।

Verse 54

शूरसेनादयः पञ्च राजानस्तु महाबलाः / युद्धाय कृतसंरम्भा विदेहं त्वभिदुद्रुवुः

శూరసేన మొదలైన ఐదుగురు మహాబలవంతులైన రాజులు, యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, నేరుగా విదేహ దేశం వైపు దూసుకెళ్లారు।

Verse 55

शूरो ऽस्त्रं प्राहिणोद् रौद्रं शूरसेनस्तु वारुणम् / प्राजापत्यं तथा कृष्णो वायव्यं धृष्ण एव च

శూరుడు రౌద్రాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు; శూరసేనుడు వారుణాస్త్రాన్ని. అలాగే కృష్ణుడు ప్రాజాపత్యాస్త్రాన్ని, ధృష్ణుడు వాయవ్యాస్త్రాన్ని విడిచాడు।

Verse 56

जयध्वजश्च कौबेरमैन्द्रमाग्नेयमेव च / भञ्जयामास शूलेन तान्यस्त्राणि स दानवः

అప్పుడు దానవుడు జయధ్వజుడు తన శూలంతో కౌబేరం, ఐంద్రం, ఆగ్నేయం అనే అస్త్రాలను కూడా విరిచిచెదరగొట్టాడు।

Verse 57

ततः कृष्णो महावीर्यो गदामादाय भीषणाम् / स्पृष्ट्वा मन्त्रेण तरसा चिक्षेप न ननाद च

అప్పుడు మహావీర్యుడైన కృష్ణుడు భయంకరమైన గదాను ఎత్తుకున్నాడు; మంత్రంతో స్పర్శించి, మహావేగంతో విసిరాడు—కానీ గర్జించలేదు।

Verse 58

संप्राप्य सा गादास्योरो विदेहस्य शिलोपमम् / न दानवं चालयितुं शशाकान्तकसंनिभम्

ఆ గదా విదేహ దైత్యుని శిలాసమమైన కఠిన వక్షస్థలాన్ని తాకి కొట్టినా, కుందేలు ముల్లువలె అచలమైన దృఢత్వమున్న ఆ దానవుణ్ని కదిలించలేకపోయింది।

Verse 59

दुद्रुवुस्ते भयग्रस्ता दृष्ट्वा तस्यातिपौरुषम् / जयध्वजस्तु मतिमान् सस्मार जगतः पतिम्

అతని అపార పరాక్రమాన్ని చూచి వారు భయగ్రస్తులై పారిపోయారు; కాని బుద్ధిమంతుడైన జయధ్వజుడు స్థిరచిత్తంతో జగత్పతిని స్మరించాడు।

Verse 60

विष्णुं ग्रसिष्णुं लोकादिमप्रमेयमनामयम् / त्रातारं पुरुषं पूर्वं श्रीपतिं पीतवाससम्

నేను విష్ణువుని శరణు వేడుతున్నాను—సర్వాన్ని గ్రసించువాడు, లోకాల ఆదిస్రోతస్వి, అప్రమేయుడు, నిరామయుడు; రక్షకుడు, ఆదిపురుషుడు, శ్రీపతి, పీతాంబరధారి।

Verse 61

ततः प्रादुरभूच्चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् / आदेशाद् वासुदेवस्य भक्तानुग्रहकारणात्

అప్పుడు పదివేల సూర్యుల సమాన కాంతితో చక్రం ప్రాదుర్భవించింది—వాసుదేవుని ఆజ్ఞచేత, భక్తులపై అనుగ్రహం చేయుటకై।

Verse 62

जग्राह जगतां योनिं स्मृत्वा नारायणं नृपः / प्राहिणोद् वै विदेहाय दानवेभ्यो यथा हरिः

రాజు జగత్తుల యోనిస్వరూపుడైన నారాయణుని స్మరించి ధృఢ సంకల్పాన్ని గ్రహించి, దానవులపై విదేహ దిశగా ప్రేషించాడు—హరి చేసినట్లే।

Verse 63

संप्राप्य तस्य घोरस्य स्कन्धदेशं सुदर्शनम् / पृथिव्यां पातयामास शिरो ऽद्रिशिखराकृति

ఆ ఘోర శత్రువుని స్కంధదేశాన్ని చేరి, ఆ సుదర్శన ప్రహారం పర్వతశిఖరాకారమైన అతని శిరస్సును భూమిపై పడవేసెను।

Verse 64

तस्मिन् हते देवरिपौ शीराद्या भ्रातरो नृपाः / समाययुः पुरीं रम्यां भ्रातरं चाप्यपूजयन्

దేవశత్రువు హతుడైనప్పుడు, శీర మొదలైన రాజసోదరులు అందరూ రమ్యనగరికి చేరి, తమ సోదరునికీ విధివిధానంగా గౌరవపూజలు చేశారు।

Verse 65

श्रुत्वाजगाम भगवान् जयध्वजपराक्रमम् / कार्तवीर्यसुतं द्रष्टुं विश्वामित्रो महामुनिः

జయధ్వజుని పరాక్రమాన్ని విని, కార్తవీర్యుని కుమారుని దర్శించుటకు భగవాన్ మహాముని విశ్వామిత్రుడు వచ్చెను।

Verse 66

तमागतमथो दृष्ट्वा राजा संभ्रान्तमानसः / समावेश्यासने रम्ये पूजयामास भावतः

ఆయన వచ్చినట్లు చూసి రాజు మనస్సు భక్తి-ఆదరాలతో నిండెను; ఆయనను రమ్యాసనంపై కూర్చోబెట్టి హృదయపూర్వకంగా పూజించి సత్కరించెను।

Verse 67

उवाच भगवान् घोरः प्रसादाद् भवतो ऽसुरः / निपातितो मया संख्ये विदेहो दानवेश्वरः

భగవాన్ ఘోరుడు పలికెను—“హే ప్రభూ, మీ ప్రసాదముచేత దానవేశ్వరుడైన అసురుడు విదేహను నేను యుద్ధంలో పడవేసితిని।”

Verse 68

त्वद्वाक्याच्छिन्नसंदेहो विष्णुं सत्यपराक्रमम् / प्रपन्नः शरणं तेन प्रसादो मे कृतः शुभः

మీ వాక్యములచే నా సందేహములు ఛేదింపబడ్డవి. నేను సత్యపరాక్రముడైన విష్ణువును శరణు పొందితిని; ఆ శరణాగతిచే నాకు శుభప్రసాదము కలిగెను।

Verse 69

यक्ष्यामि परमेशानं विष्णुं पद्मदलेक्षणम् / कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः

నేను పరమేశ్వరుడైన పద్మదలాక్షుడైన విష్ణువును యజించదలచితిని. ఏ విధానముచే, ఏ విధితో హరి-ఈశ్వరుని సంపూర్ణంగా పూజించవలెను?

Verse 70

को ऽयं नारायणो देवः किंप्रभावश्च सुव्रत / सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

ఈ నారాయణ దేవుడు ఎవరు? ఓ సువ్రతా, ఆయన ప్రభావమూ మహిమయూ ఏమిటి? ఇవన్నీ నాకు స్పష్టంగా చెప్పుము; నాకు గొప్ప కౌతూహలము కలిగింది।

Verse 71

विश्वामित्र उवाच यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वमिदं जगत् / स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—యెవనినుండి సమస్త భూతముల ప్రవృత్తి మరియు ఉద్భవము జరుగునో, యెవనిలో ఈ సమస్త జగత్తు నిలిచియున్నదో—ఆయనే విష్ణువు, సమస్త భూతముల అంతరాత్మ. ఆయనను ఆశ్రయించుటచే విముక్తి కలుగును।

Verse 72

स्ववर्णाश्रमधर्मेण पूज्यो ऽयं पुरुषोत्तमः / अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा

ఈ పురుషోత్తముడు స్వవర్ణాశ్రమధర్మముచే పూజింపబడవలెను. ఆయనను ఆకాంక్షలచే హతముకాని నిష్కామభావముతోనే సమ్యకంగా ఆరాధించవలెను; ఇతరథా కాదు।

Verse 73

एतावदुक्त्वा भगवान विश्वामित्रो महामुनिः / शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्

ఇంతటితో చెప్పి భగవాన్ మహాముని విశ్వామిత్రుడు—ఓ బ్రాహ్మణులారా—శూరుడు మొదలైనవారిచే పూజింపబడి, అనంతరం తన స్వధామమునకు వెళ్లెను.

Verse 74

अथ शूरादयो देवमयजन्त महेश्वरम् / यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्

అప్పుడు శూరుడు మొదలైనవారు మహేశ్వర దేవుని ఆరాధించారు—యజ్ఞముచే యజ్ఞగమ్యుడైన ఆ అవ్యయ రుద్రుని—నిష్కామభావంతో యజ్ఞం చేసి.

Verse 75

तान् वसिष्ठस्तु भगवान् याजयामास सर्ववित् / गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः

అప్పుడు సర్వజ్ఞుడైన భగవాన్ వశిష్ఠుడు వారికి యజ్ఞాలు నిర్వహింపజేశెను; గౌతముడు, అత్రి, అగస్త్యుడు కూడా—అందరూ రుద్రపరాయణులే.

Verse 76

विश्वामित्रस्तु भगवान् जयध्वजमरिन्दमम् / याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्

అప్పుడు భగవాన్ విశ్వామిత్రుడు శత్రుదమనుడైన జయధ్వజునిచే—భూతాదియైన ఆదిదేవుడు జనార్దనునకు—యజ్ఞం చేయింపజేశెను.

Verse 77

तस्य यज्ञे महायोगी साक्षाद् देवः स्वयं हरिः / आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्

ఆ యజ్ఞంలో మహాయోగి—సాక్షాత్ దేవుడు స్వయంగా హరి—ఆవిర్భవించెను; ఆ భగవానుని దర్శనం నిజంగా అద్భుతంలా అనిపించెను.

Verse 78

य इमं शृणुयान्नित्यं जयध्वजपराक्रमम् / सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

యెవడు నిత్యం జయధ్వజుని పరాక్రమకథను శ్రవణం చేస్తాడో, వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై శుద్ధాత్ముడై విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు।