Sukta 21
Sukta 10.21
Unknown from provided excerpt (hymn-level attribution not supplied here)
Agni (Hotar, Pāvakaśociṣ)
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from the excerpt alone; requires full metrical count by pāda)
अयं सूक्तः यज्ञस्य होतृत्वाय अग्निं वृणुते, तं च पावकशोचिषं दीप्तं शोधकं स्तौति—यः कर्म सम्यक् साधयति मनश्च विस्तृणोति। अस्य प्राचीनं जन्म वंशांश्च (अथर्वणः, विवस्वतः, यमस्य) स्मारयति; तम् उभयलोकयोर्मध्ये दूतं, बन्धुजनानां जनानां च मध्ये नवस्य जीवनस्य प्रज्ञायाश्च “अङ्कुरं” रोपयितारं शक्तिं च प्रस्तौति। अस्य प्रयोजनं द्विविधम्—याज्ञिकं, सम्यग् आहितेन वह्निना यज्ञसिद्धिः; आन्तरं च, पावकज्वलनेन तेजस्विन्या स्थिरया च इच्छाशक्त्या (धिया) प्रबोधनम्।
Mantras
Mantra 1
आग्निं न स्ववृक्तिभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । यज्ञाय स्तीर्णबर्हिषे वि वो मदे शीरं पावकशोचिषं विवक्षसे ॥
आग्निं न स्ववृक्तिभिः त्वां होतारं वृणीमहे, यज्ञाय स्तीर्णबर्हिषे। अस्माकं मदे त्वं शीरं पावकशोचिषं विवक्षसे—बलवन्तं शुचिं दीप्तशिखिनम्।
Mantra 2
त्वामु ते स्वाभुवः शुम्भन्त्यश्वराधसः । वेति त्वामुपसेचनी वि वो मद ऋजीतिरग्न आहुतिर्विवक्षसे ॥
त्वामु ते स्वाभुवः शुम्भन्ति, अग्ने, अश्वराधसः। त्वाम् उपसेचनी वेति; अस्माकं मदे ऋजीतिर् आहुतिर् विवक्षसे।
Mantra 3
त्वे धर्माण आसते जुहूभिः सिञ्चतीरिव । कृष्णा रूपाण्यर्जुना वि वो मदे विश्वा अधि श्रियो धिषे विवक्षसे ॥
त्वय्येव कर्मधर्मा जुहूभिः सिक्ताः इवासते। त्वं कृष्णानि चार्जुनानि च रूपाणि व्यवस्थितानि करोषि; अस्माकं मदे विश्वाः श्रियः अधि प्रतिष्ठापयसि, ताः विवक्षन् प्रकाशयितुम्।
Mantra 4
यमग्ने मन्यसे रयिं सहसावन्नमर्त्य । तमा नो वाजसातये वि वो मदे यज्ञेषु चित्रमा भरा विवक्षसे ॥
यदग्ने मन्यसे रयिं सहसावन्नमर्त्य, तं नः वाजसातये आ भर। अस्माकं मदे यज्ञेषु च चित्रं निधिं विवक्षन् आ भर।
Mantra 5
अग्निर्जातो अथर्वणा विदद्विश्वानि काव्या । भुवद्दूतो विवस्वतो वि वो मदे प्रियो यमस्य काम्यो विवक्षसे ॥
अग्निर्जातोऽथर्वणा विदद् विश्वानि काव्यानि। स विवस्वतो दूतः अभवत्; अस्माकं मदे यमस्य प्रियः काम्यश्च शक्तिरूपेण विवक्षसे, सत्यपथेनात्मानं नयन्।
Mantra 6
त्वां यज्ञेष्वीळतेऽग्ने प्रयत्यध्वरे । त्वं वसूनि काम्या वि वो मदे विश्वा दधासि दाशुषे विवक्षसे ॥
त्वां यज्ञेष्व् ईळतेऽग्ने प्रयत्यध्वरे; त्वं दाशुषे विवक्षसे—अस्माकं मदे—विश्वानि काम्यानि वसूनि वि दधासि।
Mantra 7
त्वां यज्ञेष्वृत्विजं चारुमग्ने नि षेदिरे । घृतप्रतीकं मनुषो वि वो मदे शुक्रं चेतिष्ठमक्षभिर्विवक्षसे ॥
त्वां यज्ञेष्व् ऋत्विजं चारुमग्ने नि षेदिरे; घृतप्रतीकं मनुषो—अस्माकं मदे—शुक्रं चेतिष्ठम् अक्षभिर्विवक्षसे।
Mantra 8
अग्ने शुक्रेण शोचिषोरु प्रथयसे बृहत् । अभिक्रन्दन्वृषायसे वि वो मदे गर्भं दधासि जामिषु विवक्षसे ॥
अग्ने, शुकेण शोचिषा उ बृहत् प्रथयसे; अभिक्रन्दन् वृषायसे—अस्माकं मदे—जामिषु गर्भं दधासि विवक्षसे।
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity—praised as the Hotṛ (invoking priest) and as the bright, purifying fire (pāvakaśociṣ) who carries offerings to the gods.
These names place Agni in an ancient sacred lineage: Atharvan as the first kindler, Vivasvat as a solar/cosmic order he serves as messenger, and Yama as the lord of the path of the ancestors—showing Agni as a bridge between worlds.
Ritually it asks for fertility, continuity, and prosperity in the clan; inwardly it suggests Agni kindles a new birth of clarity and right will within one’s own nature and community.
Ask anything about Sukta 21 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.