Sukta 21
Sukta 10.21
Agni (Hotar, Pāvakaśociṣ)
Jagatī or Triṣṭubh (requires full metrical count by pāda)
এই সূক্তত যজ্ঞৰ হোতা হিচাপে অগ্নিক নিৰ্বাচন কৰা হৈছে আৰু তেওঁক দীপ্তিমান শুদ্ধিকৰ্তা ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি বিধিক কাৰ্যকৰী কৰে আৰু মনক বিস্তাৰিত কৰে। ইয়াত অগ্নিৰ প্ৰাচীন জন্ম আৰু বংশধাৰা (অথৰ্বণ, বিবস্বত, যম) স্মৰণ কৰি, তেওঁক লোকলোকান্তৰৰ মাজত দূত আৰু জ্ঞাতি-গোত্ৰসমূহৰ মাজত জীৱন আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ নতুন ‘অঙ্কুৰ’ ৰোপণ কৰা শক্তি হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে। উদ্দেশ্য দুটা—আচাৰগত: সঠিকভাৱে প্ৰজ্বলিত অগ্নিৰে যজ্ঞ সফল কৰা; আৰু আভ্যন্তৰীণ: অগ্নিৰ শুদ্ধিকৰ শিখাই দীপ্ত, স্থিৰ সংকল্প জাগ্ৰত কৰা।
Mantras
Mantra 1
आग्निं न स्ववृक्तिभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । यज्ञाय स्तीर्णबर्हिषे वि वो मदे शीरं पावकशोचिषं विवक्षसे ॥
আমি আমাৰ স্ব-গঢ়া কৰ্মসমূহেৰে অগ্নিক—তোমাক—হোতা ৰূপে বাছি লওঁ, যজ্ঞৰ বাবে, স্তীৰ্ণবৰ্হিষযুক্ত বিধিৰ বাবে। আমাৰ মদত তুমি প্ৰকাশ কৰিব খোজা—শীৰ, পাৱকশোচিষ, দীপ্ত শিখাৰে শোধনকাৰী—সেই শক্তিমানক।
Mantra 2
त्वामु ते स्वाभुवः शुम्भन्त्यश्वराधसः । वेति त्वामुपसेचनी वि वो मद ऋजीतिरग्न आहुतिर्विवक्षसे ॥
হে অগ্নি, স্বাভূৱ শক্তিসমূহে তোমাক শোভিত কৰে—অশ্বৰাধস, বেগবান ঐশ্বৰ্যৰে সমৃদ্ধ। তোমালৈ উপসেচনী—ঢলোৱা নৈবেদ্যৰ আগমন—ধাৱিত হয়; আমাৰ মদত ঋজীতি, সোজা-গতি আহুতি, তোমালৈ নিজ প্ৰকাশ বিচাৰে।
Mantra 3
त्वे धर्माण आसते जुहूभिः सिञ्चतीरिव । कृष्णा रूपाण्यर्जुना वि वो मदे विश्वा अधि श्रियो धिषे विवक्षसे ॥
তোমাতেই কৰ্মৰ ধৰ্মসমূহ জুহূ-লাডলীৰে ঢালি থোৱা যেন আসন লয়। তুমি কৃষ্ণ আৰু অৰ্জুন—অন্ধকাৰ আৰু উজ্জ্বল—ৰূপসমূহক বিধান কৰো; আমাৰ মদত, প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰি, সকলো শ্ৰী-সম্ভাৰক ভিত্তিত স্থাপন কৰো।
Mantra 4
यमग्ने मन्यसे रयिं सहसावन्नमर्त्य । तमा नो वाजसातये वि वो मदे यज्ञेषु चित्रमा भरा विवक्षसे ॥
হে অগ্নি, হে সহসাৱান অমর্ত্য, তুমি যি ৰয়ি মনত ধৰি ৰাখিছা—সেইটো আমাৰ বাবে বল-সমৃদ্ধি জয় কৰিবলৈ আন। আমাৰ মদত, যজ্ঞসমূহত, প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰি, সেই বিচিত্ৰ ধন আনি দিয়া।
Mantra 5
अग्निर्जातो अथर्वणा विदद्विश्वानि काव्या । भुवद्दूतो विवस्वतो वि वो मदे प्रियो यमस्य काम्यो विवक्षसे ॥
অথৰ্বণৰ দ্বাৰা জাত অগ্নিয়ে সকলো কাব্য—প্ৰেৰিত জ্ঞান—আৱিষ্কাৰ কৰিলে। তেওঁ বিবস্বতৰ দূত হ’ল; আমাৰ মদত, প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰি, তুমি যমৰ প্ৰিয় আৰু কাম্য শক্তিৰূপে প্ৰকাশ পাও—সত্য পথেদি আত্মাক নেয়া জন।
Mantra 6
त्वां यज्ञेष्वीळतेऽग्ने प्रयत्यध्वरे । त्वं वसूनि काम्या वि वो मदे विश्वा दधासि दाशुषे विवक्षसे ॥
হে অগ্নি, অগ্ৰসৰ অধ্বৰত যজ্ঞসমূহত তোমাকেই স্তুতি কৰি আৰাধনা কৰে। দাতা-যজমানৰ বাবে—প্ৰকাশ কৰিব খোজা—আমাৰ উল্লাস-মদত তুমি সকলো কাম্য বস্তু, সকলো ধন-সম্পদ বিস্তাৰ কৰি স্থাপন কৰ।
Mantra 7
त्वां यज्ञेष्वृत्विजं चारुमग्ने नि षेदिरे । घृतप्रतीकं मनुषो वि वो मदे शुक्रं चेतिष्ठमक्षभिर्विवक्षसे ॥
হে অগ্নি, যজ্ঞসমূহত ঋতুৰ ঋত্বিজ—সুন্দৰ—তোমাক মানুহে আসনত বসাইছে। ঘৃত-মুখ (ঘৃতপ্ৰতীক) তুমি; আমাৰ উল্লাস-মদত দৰ্শনৰ চক্ষুসমূহেৰে তুমি উজ্জ্বল, অতি-চেতন শক্তিক প্ৰকাশ কৰিব খোজা।
Mantra 8
अग्ने शुक्रेण शोचिषोरु प्रथयसे बृहत् । अभिक्रन्दन्वृषायसे वि वो मदे गर्भं दधासि जामिषु विवक्षसे ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ উজ্জ্বল শিখা-জ্যোতিয়ে তুমি মহান বিস্তাৰক বহল কৰি তোলে। গর্জন কৰি তুমি বৃষ-শক্তিৰ দৰে ঢালি পৰে; আমাৰ উল্লাস-মদত তুমি আমাৰ জামীসমূহত (কুল-সম্বন্ধত) গৰ্ভ—অঙ্কুৰ—স্থাপন কৰ, নতুন জন্মৰ চেতনাক প্ৰকাশ কৰিব খোজা।
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity—praised as the Hotṛ (invoking priest) and as the bright, purifying fire (pāvakaśociṣ) who carries offerings to the gods.
These names place Agni in an ancient sacred lineage: Atharvan as the first kindler, Vivasvat as a solar/cosmic order he serves as messenger, and Yama as the lord of the path of the ancestors—showing Agni as a bridge between worlds.
Ritually it asks for fertility, continuity, and prosperity in the clan; inwardly it suggests Agni kindles a new birth of clarity and right will within one’s own nature and community.
Ask anything about Sukta 21 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
