
Sukta 10.21
Unknown from provided excerpt (hymn-level attribution not supplied here)
Agni (Hotar, Pāvakaśociṣ)
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from the excerpt alone; requires full metrical count by pāda)
ഈ സൂക്തം യജ്ഞത്തിന്റെ ഹോതൃയായി അഗ്നിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, കർമ്മത്തെ ഫലപ്രദമാക്കി മനസ്സിനെ വിശാലമാക്കുന്ന ദീപ്തമായ ശുദ്ധികർത്താവായി അവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അഗ്നിയുടെ പുരാതന ജനനവും വംശപരമ്പരകളും (അഥർവൻ, വിവസ്വത്, യമ) ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, ലോകങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂതനായും ബന്ധുക്കളിലും കുലങ്ങളിലും ജീവനും അന്തർദൃഷ്ടിയും നൽകുന്ന പുതിയ “അങ്കുരം” നട്ടുവളർത്തുന്ന ശക്തിയായും അവനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യം ഇരട്ടമാണ്: ആചാരപരമായി—ശരിയായി ജ്വലിപ്പിച്ച അഗ്നിയിലൂടെ യജ്ഞസിദ്ധി; അന്തർലക്ഷ്യമായി—അഗ്നിയുടെ ശുദ്ധീകരക ജ്വാലയിലൂടെ ദീപ്തവും സ്ഥിരവുമായ ഇച്ഛാശക്തിയെ ഉണർത്തൽ.
Mantra 1
आग्निं न स्ववृक्तिभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । यज्ञाय स्तीर्णबर्हिषे वि वो मदे शीरं पावकशोचिषं विवक्षसे ॥
ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ സ്വയം നിർമ്മിത സ്തുതികളാൽ നിന്നെ—അഗ്നിയെ—യജ്ഞത്തിനായി ഹോതൃയായി വരിക്കുന്നു, വിരിച്ച ബർഹിഷുള്ള കർമത്തിനായി. നമ്മുടെ മദത്തിൽ നീ തേജസ്സുള്ള പാവകശോചിഷ്—ബലവാൻ, ശുദ്ധികാരക ജ്വാല—പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Mantra 2
त्वामु ते स्वाभुवः शुम्भन्त्यश्वराधसः । वेति त्वामुपसेचनी वि वो मद ऋजीतिरग्न आहुतिर्विवक्षसे ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെ സ്വാഭൂവ ശക്തികൾ അലങ്കരിക്കുന്നു—അശ്വരാധസ്, വേഗമുള്ള ഊർജ്ജസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധൻ. നിന്റെ ദിശയിലേക്കു ഉപസേചനീ—അർപ്പണധാര—ഒഴുകുന്നു; നമ്മുടെ മദത്തിൽ ഋജീതി, നേരേ പോകുന്ന ആഹുതി, നിനക്കു പ്രകടമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Mantra 3
त्वे धर्माण आसते जुहूभिः सिञ्चतीरिव । कृष्णा रूपाण्यर्जुना वि वो मदे विश्वा अधि श्रियो धिषे विवक्षसे ॥
ഹേ (അഗ്നി), നിനക്കുള്ളിൽ കർമത്തിന്റെ ധർമങ്ങൾ ജുഹൂകളാൽ ഒഴുക്കിയതുപോലെ ആസനം കൊള്ളുന്നു. നീ കൃഷ്ണവും അർജുനവും—ഇരുളും വെളിച്ചവും—ആയ രൂപങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു; നമ്മുടെ മദ (ഉല്ലാസ)ത്തിൽ നീ സർവ്വ ശ്രിയസ്സുകളെയും അവരുടെ ആധാരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു, അവയെ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
Mantra 4
यमग्ने मन्यसे रयिं सहसावन्नमर्त्य । तमा नो वाजसातये वि वो मदे यज्ञेषु चित्रमा भरा विवक्षसे ॥
ഹേ അഗ്നി, ഹേ സഹസാവൻ അമർത്യ, നീ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന റയി (സമൃദ്ധി) ഞങ്ങൾക്ക് വാജസാതയേ—ബല-പരിപൂർണതയുടെ ജയത്തിനായി—കൊണ്ടുവരിക. നമ്മുടെ മദയിൽ, യജ്ഞങ്ങളിൽ, ചിത്ര (അദ്ഭുത) ധനം കൊണ്ടുവരിക—അതിനെ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നവൻ.
Mantra 5
अग्निर्जातो अथर्वणा विदद्विश्वानि काव्या । भुवद्दूतो विवस्वतो वि वो मदे प्रियो यमस्य काम्यो विवक्षसे ॥
അഥർവൺ വഴി ജനിച്ച അഗ്നി സർവ്വ കാവ്യ (പ്രേരിത ജ്ഞാനം) കണ്ടെത്തി. അവൻ വിവസ്വത്തിന്റെ ദൂതനായി; നമ്മുടെ മദയിൽ നീ യമന്റെ പ്രിയവും കാമ്യ (ആഗ്രഹനീയ) ശക്തിയുമായി പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു—സത്യപഥത്തിൽ ആത്മാവിനെ നയിക്കുന്നവൻ.
Mantra 6
त्वां यज्ञेष्वीळतेऽग्ने प्रयत्यध्वरे । त्वं वसूनि काम्या वि वो मदे विश्वा दधासि दाशुषे विवक्षसे ॥
ഹേ അഗ്നേ, യജ്ഞങ്ങളിൽ നിന്നെ സ്തുതിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു, മുന്നേറുന്ന അധ്വരത്തിൽ. ദാതാവിനായി—പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന നീ—ഞങ്ങളുടെ മദത്തിൽ എല്ലാ കാമ്യ വസുക്കളെയും വിതറി സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 7
त्वां यज्ञेष्वृत्विजं चारुमग्ने नि षेदिरे । घृतप्रतीकं मनुषो वि वो मदे शुक्रं चेतिष्ठमक्षभिर्विवक्षसे ॥
ഹേ അഗ്നേ, യജ്ഞങ്ങളിൽ നിന്നെ ഋതുക്കളുടെ മനോഹര ഋത്വിജനായി ഇരുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഘൃതമുഖനേ, ഞങ്ങളുടെ മദത്തിൽ ദർശനത്തിന്റെ അക്ഷങ്ങളാൽ പ്രകാശമുള്ളതും അത്യന്തം ചേതനയുള്ളതുമായ ശക്തിയെ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Mantra 8
अग्ने शुक्रेण शोचिषोरु प्रथयसे बृहत् । अभिक्रन्दन्वृषायसे वि वो मदे गर्भं दधासि जामिषु विवक्षसे ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പ്രകാശമുള്ള ശോചിഷാൽ നീ മഹത്തിനെ വിശാലമാക്കുന്നു. ഘോഷിച്ച് നീ വൃഷഭ-ബലമായി ഒഴുകുന്നു; ഞങ്ങളുടെ മദത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ ജാമിഷു—കുലങ്ങളിൽ—ഗർഭത്തെ സ്ഥാപിച്ച്, ചേതനയുടെ പുതിയ ജന്മം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Agni is the main deity—praised as the Hotṛ (invoking priest) and as the bright, purifying fire (pāvakaśociṣ) who carries offerings to the gods.
These names place Agni in an ancient sacred lineage: Atharvan as the first kindler, Vivasvat as a solar/cosmic order he serves as messenger, and Yama as the lord of the path of the ancestors—showing Agni as a bridge between worlds.
Ritually it asks for fertility, continuity, and prosperity in the clan; inwardly it suggests Agni kindles a new birth of clarity and right will within one’s own nature and community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.