Opening the text

ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ଯଜ୍ଞ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଶୁଭ ଶକ୍ତି (ଯଶ, ଆକୂତି, ନକ୍ଷତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସ୍ଥିରତା। ଉପବିଷୟ: (1) ଯଶ ଓ ଆକୂତି ଦ୍ୱାରା ପୌଷ୍ଟିକ ବୃଦ୍ଧି, ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧି ଓ ରିତୁଆଲ ସଫଳତା। (2) ପୁରୁଷ/ନାରାୟଣ ଆଦର୍ଶ ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଜଗତ-ନିୟମର ଆଧାର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ। (3) ଜଳ ଓ ଔଷଧଧାରୀ ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଓ ଚିକିତ୍ସା। (4) ଅପଶକୁନ, ଗ୍ରହ ଏବଂ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ/ଚିହ୍ନମାନଙ୍କର ଶମନ। (5) ଶୁଭ ସମୟ ଓ ଦୈନିକ କୁଶଳ ପାଇଁ ନକ୍ଷତ୍ର ପ୍ରସାଦନ। (6) ସାର୍ବଜନୀନ କଳ୍ୟାଣ ଓ ରକ୍ଷା।
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ ଯଶସ୍ (ଗୌରବ/ଖ୍ୟାତି)କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ନଦୀ, ପବନ, ପକ୍ଷୀମୟ ସତ୍ତାମାନେ ଓ ଚାରି ଦିଗ—ଏହି ବିଶ୍ୱର ମହା “ସଂଗ୍ରାହକ”ମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯଜ୍ଞକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଡାକେ। ହବି (ଆହୁତି), ଗିରଃ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ) ଓ ସଂସ୍ରାବଣ (ସଙ୍ଗମ-ଶକ୍ତି)କୁ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଏହା କ୍ରିୟାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଫଳଦାୟକ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ: ସୁଦୃଢ଼ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂହତ ସମୃଦ୍ଧି, ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ସାମାଜିକ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ ହୁଏ।
AV 19.2 ଏକ ଚିକିତ୍ସା–ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ “ଜଳ”କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ରୂପରେ—ହିମପୋଷିତ, ଝରଣାଜନିତ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ/ସ୍ଥିର, ବର୍ଷାଜନିତ ଓ ପ୍ରବାହମାନ—ଶମ୍ (କଲ୍ୟାଣ) ଓ ଭୈଷଜ୍ୟ (ଔଷଧ/ପ୍ରତିକାର)ର ସାର୍ବଭୌମ ବାହକ ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଗଭୀରତା, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଦ୍ରୁତ ସ୍ରୋତକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସ୍ନାନ ଓ ପ୍ରକ୍ଷାଳନକୁ ଏକ ଶକ୍ତିସଂଚାରିତ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ କ୍ରିୟାରେ ପରିଣତ କରେ, ଯାହା ଅଶୁଚି, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରି ବଳ/ଉତ୍ସାହ (ବାଜ) ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି—ଜଳକୁ ନିଜେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ମାନି, ବାଣୀଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରି ଓ ରିତୁଆଲ ସ୍ନାନଦ୍ୱାରା ସକ୍ରିୟ କରିବା।
AV 19.3 ହେଉଛି ଅଥର୍ବଣୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ—ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶରେ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ବୃକ୍ଷ ଓ ଔଷଧି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସର୍ବଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି। ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଗ୍ନିକୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀରେ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏହି ସୂକ୍ତ ଔଷଧୀୟ ଶକ୍ତି (ଭୈଷଜ୍ୟ)କୁ ସକ୍ରିୟ କରେ, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ (ପୁଷ୍ଟି/ରୟି) ସ୍ଥାପନ କରେ, ଏବଂ ଭୟ ଓ ଦେବ-ଅପ୍ରସନ୍ନତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ କୁଶଳତାରେ ପରିଣତ କରେ।
AV 19.4 ଆକୂତି—କେନ୍ଦ୍ରିତ ଯଜ୍ଞ-ସଙ୍କଳ୍ପ—କୁ ଏମିତି ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦୀକ୍ଷିତ କରେ, ଯାହା ହୋମକୁ “ସଫଳ ଭାବେ ପାର କରାଏ”; ସଙ୍କଳ୍ପ (ଆକୂତି), ଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର/ବାଣୀ (ବାଚ୍) ଓ ଅଗ୍ନିବାହକ ଜାତବେଦସଙ୍କ ସମନ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ପ୍ରଥମ ଆହୁତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ: ଠିକ୍ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି ସ୍ୱାହାରେ ମୁଦ୍ରିତ କଲେ, ଅଗ୍ନି ହବିଷକୁ ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ବାଣୀକୁ ଅଧିକୃତ କରନ୍ତି, ଯାହାର ଫଳରେ ଭାଗ୍ୟ/ସମୃଦ୍ଧି (ଭଗ) ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା (କାମ) ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚଳମାନ ଜଗତ, ପୃଥିବୀ ଓ ମାନବ ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିପତି ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି; ନାନା ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଉପରେ ସେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ରାଜା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରି ଏହି ସୂକ୍ତ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ତାଙ୍କ ‘ରାଧସ’ (ଦାନ-ବୃତ୍ତି/ଅନୁଗ୍ରହ) ଆକର୍ଷିତ କରେ—ବିଶେଷତଃ ଧନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପଦ ଓ ଉଦାର ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସମୃଦ୍ଧି।
AV 19.6 ଋଗ୍ବେଦ 10.90 ର ପୁରୁଷ/ନାରାୟଣ ସୃଷ୍ଟି-ଛାଞ୍ଚକୁ ପୁନଃଗଠନ କରି, ଯଜ୍ଞକୁ ଆଦିମ କ୍ରିୟା ଭାବେ ଦେଖାଏ—ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ, ବାଣୀ, ଏବଂ ସାମାଜିକ ବର୍ଗ/ଆଶ୍ରମ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ଓ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଲୋକୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା (ବର୍ଣ୍ଣ, ଦିଗ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ, ସୋମ, ଏବଂ ବେଦୀୟ ଶବ୍ଦ-ରୂପ) କୁ ଏକମାତ୍ର ପବିତ୍ର ଆଦର୍ଶ-ପ୍ରତିମାରେ ନିବିଡ଼ କରି ଦେଖାଇବା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଣୀବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯଜ୍ଞୀୟ ଭୂମିକା, ଏବଂ ‘ଯଜ୍ଞଜନ୍ୟ’ ମନ୍ତ୍ରାଧିକାରକୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କରାଯାଏ।
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ନକ୍ଷତ୍ର-ପ୍ରସାଦନର ଏକ ଲିତୁର୍ଜି; ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳର ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହାଙ୍କର କୃପା ମନୁଷ୍ୟର ଦିନମାନଙ୍କର ଗୁଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। ଆଷାଢ଼ା, ଉତ୍ତରା, ଅଭିଜିତ, ଶ୍ରବଣ, ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଆଦି କ୍ରମାନୁସାରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନାମେ ଡାକି ଅନ୍ନ, ଊର୍ଜ (ଜୀବନ-ରସ), ପୁଣ୍ୟ, ସୁଖ-ସହଜତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ; ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଓ ସମୟର ଅଶୁଭ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ହାନିକୁ ଅପସାରଣ କରିବା। ଏହାର ଶକ୍ତି ପଞ୍ଜିକା-ସମନ୍ୱୟରେ ଅଛି—ବାଣୀ (ଗୀର୍) ଦ୍ୱାରା ଦିନମାନଙ୍କୁ ଉପକାରୀ ନକ୍ଷତ୍ରୀୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ତଳେ ‘ଏସ୍କର୍ଟ’ କରାଯାଏ।
ଅଥର୍ବବେଦ ୧୯.୮ ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଥର୍ବଣୀୟ ଶାନ୍ତି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକୁ—ବିଶେଷକରି ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି, ନିନ୍ଦା/ଅପବାଦ, ପୁନଃପୁନ ଛିଙ୍କ, ଏବଂ “ଖାଲି ପାତ୍ର” ନାମକ ଅମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନକୁ—ଦୂରେ ହଟାଏ। ଅବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବାହାରକୁ ଠେଲିଦେବାରେ ସମର୍ଥ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରକ ଭାବେ ସବିତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତି/ଅଭୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଦିନ-ରାତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ସହ ରୀତିକୁ ମୁଦ୍ରାବଦ୍ଧ କରି, ଏହା ସମଗ୍ର ଦିନଚକ୍ର ଜୁଡ଼ି ମଙ୍ଗଳତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
ଅଥର୍ବବେଦ ୧୯.୯ ଏକ ଶାନ୍ତି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଚଳିଥିବା ଅଶୁଭ ଅପଶକୁନ (ଉତ୍ପାତ) ଏବଂ ହାନିକାରକ “ଗ୍ରାହ” (ଧରିବା/ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି)ମାନଙ୍କୁ ଶମନ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପୃଥିବୀ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳ, ଆକାଶ, ଜଳ, ଔଷଧି ଓ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହା ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର କିମ୍ବା ଅଶୁଭକୁ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟରେ ପରିଣତ କରେ।
AV 19.10 ହେଉଛି ‘ଶଂ ନଃ’ (“ଆମ ପାଇଁ କୁଶଳ/ଶାନ୍ତି”) ବାକ୍ୟର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଉପରେ ଗଢ଼ା ଏକ ଶାନ୍ତି-ଲିଟାନୀ; ଏଠାରେ ଯୁଗଳ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀବଦ୍ଧ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ବିପଦକୁ ଶମିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଙ୍ଗଳ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ସୋମ, ପୂଷଣ, ବସୁମାନଙ୍କ ପରି ସହାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଡାକି, ଶେଷରେ ସବିତୃ, ଉଷା, ପର୍ଜନ୍ୟ, କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ ପତି ପରି ବିଶ୍ୱ-ହିତକାରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଉର୍ବରତା ଓ ଭୂମି-ଜୀବିକାରେ ଭିତ୍ତିକୃତ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.