Prakarana 13
त्याग और आज्ञापालन का सोपान: राजधर्म के शिखर से वनगमन का अवरोह, जहाँ ‘लोक-मान्यता’ (जन-प्रेम) और ‘आत्म-निवेदन’ (ईश्वर-इच्छा) एक हो जाते हैं। यह चरण साधक को सिखाता है कि प्रियतम-धर्म (राम) का अनुसरण बाह्य सुख-सुविधा से ऊपर है; करुणा, शील और मर्यादा ही मुक्ति-पथ की पहली वास्तविक सीढ़ी है।
အယောဓျာကဏ္ဍ၏အစိုးရသောရသသည်ကရုဏာ(ကရုဏာဇာတ်)ဖြစ်သော်လည်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၌သာမကပို၍မြဲဘဲ၊ မရိယာဒ-ဓမ္မ၊ ဓမ္မသီလအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်(ဒေါဟာ၁၂၀-၁၂၉)တွင်၊ တောအိမ်သည်ပြည်သူများ၏ပညာအမြင်ဖြစ်လာသည်-မြို့နှင့်ကျေးရွာမှယောက်ျားမိန်းမတို့သည်ရာမ-သီတာ-လက္ခဏာတို့ကို "အလှအမှုထင်ရှားဖြစ်"နှင့် "ကုသိုလ်ထင်ရှားဖြစ်"အဖြစ်မြင်ကြသည်။ ဤသာမန်ပြည်သူများ၏ချစ်ခြင်းသည်တုလသီဒါသ၏ဘက္တိဒီမိုကရေစီကိုဖော်ပြသည်-ဘုရားသခင်၏အဝတာသည်နန်းတော်များ၏အချုပ်အခြာအုပ်စိုးသူသာမက၊ လမ်းမကြီး၏အရှင်သခင်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက်၊ ဝါလ္မီကိ၏ကျောင်းတိုက်ဇာတ်လမ်းတွင်၊ ကရုဏာသည်သန္တရသသို့ပြောင်းလဲသွားသည်-တပသ်ဥယျာဉ်၏စင်ကြယ်မှု၊ ဧည့်သည်များကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ နှင့်ပညာရှိ၏တတ္တဝါဒသင်ကြားချက်တို့သည်ရှာဖွေသူအား"တော=အတွင်းစိတ်"၏အဓိပ္ပါယ်ကိုဖော်ပြသည်။ ဤနေရာတွင်နိရဂုဏ၊ မရယူနိုင်သောအရာသည်သဂုဏဇာတ်လမ်းမှတစ်ဆင့်ထင်ရှားလာသည်-သာဓန၏ရည်မှန်းချက်သည်ပြင်ပခရီးမဟုတ်ဘဲ၊ ရာမသည်"နှလုံး-ကျောင်းတိုက်"၌နေထိုင်ခြင်းဖြစ်သည်-ဤသည်ဤအဆင့်၏ဓမ္မမူဘောင်ဖြစ်သည်။
Verses
စောပိုင် 120.1-4
जौं ए कंद मूल फल खाहीं।बादि सुधादि असन जग माहीं।।
एक कहहिं ए सहज सुहाए।आपु प्रगट भए बिधि न बनाए।।
जहँ लगि बेद कही बिधि करनी।श्रवन नयन मन गोचर बरनी।।
देखहु खोजि भुअन दस चारी।कहँ अस पुरुष कहाँ असि नारी।।
इन्हहि देखि बिधि मनु अनुरागा।पटतर जोग बनावै लागा।।
कीन्ह बहुत श्रम ऐक न आए।तेहिं इरिषा बन आनि दुराए।।
एक कहहिं हम बहुत न जानहिं।आपुहि परम धन्य करि मानहिं।।
ते पुनि पुन्यपुंज हम लेखे।जे देखहिं देखिहहिं जिन्ह देखे।।
jauṁ e kaṁda mūla phala khāhīṁ |bādi sudhādi asana jaga māhīṁ ||
eka kahahiṁ e sahaja suhāe |āpu pragaṭa bhae bidhi na banāe ||
jahã lagi beda kahī bidhi karanī |śravana nayana mana gocara baranī ||
dekhahu khoji bhuana dasa cārī |kahã asa puruṣa kahā̃ asi nārī ||
inhahi dekhi bidhi manu anurāgā |paṭatara joga banāvai lāgā ||
kīnha bahuta śrama aika na āe |tehiṁ iriṣā bana āni durāe ||
eka kahahiṁ hama bahuta na jānahiṁ |āpuhi parama dhanya kari mānahiṁ ||
te puni punyapuṁja hama lekhe |je dekhahiṁ dekhihahiṁ jinha dekhe ||
ဤနှစ်ပါးတို့သည် အမြစ်သီးနှံ အသီးအနှံတို့ကို စားကြလျှင် လောကီရှိ အမৃတ်ရည်စသော အရသာရှိသော အစားအစာများအားလုံးသည် အကျိုးမဲ့ ဖြစ်ရသည်။ အချို့က "ဤနှစ်ပါးတို့သည် သဘာဝအလျောက် လှပကုန်၏၊ အလိုလို ပေါ်ထွက်လာကုန်၏၊ ဗြဟ္မာက မဖန်ဆင်းခဲ့" ဟု ဆိုကြသည်။ ဗေဒသုတ်က ဗြဟ္မာ၏ အမှုတော်များကို မိန့်ကြားထားသမျှ၊ နား၊ မျက်စိ၊ စိတ်တို့၏ အရောက်အပါသို့ ဖော်ပြထားသမျှအားလုံး ဘုံဆယ်လေးဆူကို ရှာဖွေဆင်ခြင်ကြည့်ကြ၊ အမျိုးသား ဤသို့ ဘယ်မှာ ရှိ၊ အမျိုးသမီး ဤသို့ ဘယ်မှာ ရှိ။ ထိုနှစ်ပါးကို မြင်၍ ဗြဟ္မာ၏ စိတ်သည် တပ်မက်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ ထို့အတူ တွဲဖက်ဖြည့်စွက်ရန် ဖန်ဆင်းလေတော့၏။ အလွန်ပင်ပန်စွာ ကြိုးစား၏၊ သို့သော် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ထိုနှစ်ပါးနှင့် မတူညီ၊ ထိုကြောင့် ဝန်တိုမှုဖြင့် ထိုနှစ်ပါးကို ခေါ်ဆောင်၍ တောအတွင်း ဝှက်ထား၏။ အချို့က "ငါတို့သည် အများကြီး မသိကြ၊ သို့သော် ငါတို့ကိုယ်ကို အလွန်ကံကောင်းသူများ ဟု ရှုမှတ်ကြ၏" ဟု ဆိုကြသည်။ ငါတို့၏ ရေတွက်ချက်အရ မြင်ကြသူတို့၊ မြင်လတ္တံ့သူတို့၊ မြင်ဖူးကြသူတို့သည်လည်း ကောင်းမှုအပြည့်အဝများ ဖြစ်ကြ၏။
ဒိုဟာ 120
एहि बिधि कहि कहि बचन प्रिय लेहिं नयन भरि नीर।किमि चलिहहि मारग अगम सुठि सुकुमार सरीर।।120।।
ehi bidhi kahi kahi bacana priya lehiṁ nayana bhari nīra |kimi calihahi māraga agama suṭhi sukumāra sarīra ||120||
ဤသို့ စကားများစွာ ပြောကြားပြီး ချစ်ခင်စွာ လက်ခံကြ၍ မျက်လုံးများတွင် မျက်ရည်များ ပြည့်နေကြသည်။ ဤမျှ နူးညံ့သော ကိုယ်ခန္ဓာများဖြင့် ဖြတ်သန်း၍ မရနိုင်သော လမ်းကို မည်သို့ သွားကြမည်နည်း။
စောပိုင် 121.1-4
नारि सनेह बिकल बस होहीं।चकई साँझ समय जनु सोहीं।।
मृदु पद कमल कठिन मगु जानी।गहबरि हृदयँ कहहिं बर बानी।।
परसत मृदुल चरन अरुनारे।सकुचति महि जिमि हृदय हमारे।।
जौं जगदीस इन्हहि बनु दीन्हा।कस न सुमनमय मारगु कीन्हा।।
जौं मागा पाइअ बिधि पाहीं।ए रखिअहिं सखि आँखिन्ह माहीं।।
जे नर नारि न अवसर आए।तिन्ह सिय रामु न देखन पाए।।
सुनि सुरुप बूझहिं अकुलाई।अब लगि गए कहाँ लगि भाई।।
समरथ धाइ बिलोकहिं जाई।प्रमुदित फिरहिं जनमफलु पाई।।
nāri saneha bikala basa hohīṁ |cakaī sā̃jha samaya janu sohīṁ ||
mṛdu pada kamala kaṭhina magu jānī |gahabari hṛdayã kahahiṁ bara bānī ||
parasata mṛdula carana arunāre |sakucati mahi jimi hṛdaya hamāre ||
jauṁ jagadīsa inhahi banu dīnhā |kasa na sumanamaya māragu kīnhā ||
jauṁ māgā pāia bidhi pāhīṁ |e rakhiahiṁ sakhi ā̃khinha māhīṁ ||
je nara nāri na avasara āe |tinha siya rāmu na dekhana pāe ||
suni surupa būjhahiṁ akulāī |aba lagi gae kahā̃ lagi bhāī ||
samaratha dhāi bilokahiṁ jāī |pramudita phirahiṁ janamaphalu pāī ||
အမျိုးသမီးတို့သည် ချစ်ခြင်းဖြင့် စိတ်လွတ်သွားကြသည်၊ ညနေချိန် ချက်ဝီးငှက်ကဲ့သို့။ ပဒုမ္မာကြက်တူရားကဲ့သို့ နူးညံ့သော ခြေထောက်နှင့် ခက်ခဲသော လမ်းကို သိ၍ နှလုံးသား ပူပန်စွာဖြင့် ကောင်းသော စကားကို ပြောကြသည်။ နူးညံ့သော နီရောင်ခြေထောက်တို့ မြေကြီးကို ထိသောအခါ မြေကြီးသည် ကြောက်ရွံ့သည်၊ ငါတို့ နှလုံးသားကဲ့သို့။ လောကီဘုရားသည် ဤတောကို ပေးခဲ့လျှင် ပန်းများဖြင့် လမ်းကို မပြုလုပ်ပေးသည်မည်သည် အဘယ်ကြောင့်နည်း။ ငါတို့ တောင်းသော အရာကို ဗြဟ္မာထံမှ ရနိုင်လျှင် သူငယ်ချင်း၊ ငါတို့ မျက်စိတွင် ထားကြစို့။ အချိန်မီ မလာသော ယောက်ျား မိန်းမတို့သည် သီတာနှင့် ရာမကို မမြင်ရကြ။ အသွင်အပြင် လှပကြောင်းကို ကြား၍ စိတ်လှုပ်ရှားစွာ မေးကြသည်၊ ညီအစ်ကို၊ ယခု ဘယ်အထိ သွားကြပြီနည်း။ စွမ်းဆောင်နိုင်သူတို့သည် ပြေးသွား၍ မြင်ကြပြီး ဝမ်းမြောက်စွာ ပြန်လာကြသည်၊ ဘဝအသီးကို ရရှိ၍။
ဒိုဟာ 121
अबला बालक बृद्ध जन कर मीजहिं पछिताहिं।होहिं प्रेमबस लोग इमि रामु जहाँ जहँ जाहिं।।121।।
abalā bālaka bṛddha jana kara mījahiṁ pachitāhiṁ |hohiṁ premabasa loga imi rāmu jahā̃ jahã jāhiṁ ||121||
အားနည်းသော မိန်းမများ၊ ကလေးများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် ရင်ကို ရိုက်ခတ်၍ နောင်တရကြသည်။ ဤသို့ မေတ္တာဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရ၍ လူများသည် ရာမသွားရာ နေရာတိုင်းသို့ လိုက်ပါကြသည်။
စောပိုင် 122.1-4
गाँव गाँव अस होइ अनंदू।देखि भानुकुल कैरव चंदू।।
जे कछु समाचार सुनि पावहिं।ते नृप रानिहि दोसु लगावहिं।।
कहहिं एक अति भल नरनाहू।दीन्ह हमहि जोइ लोचन लाहू।।
कहहिं परस्पर लोग लोगाईं।बातें सरल सनेह सुहाईं।।
ते पितु मातु धन्य जिन्ह जाए।धन्य सो नगरु जहाँ तें आए।।
धन्य सो देसु सैलु बन गाऊँ।जहँ जहँ जाहिं धन्य सोइ ठाऊँ।।
सुख पायउ बिरंचि रचि तेही।ए जेहि के सब भाँति सनेही।।
राम लखन पथि कथा सुहाई।रही सकल मग कानन छाई।।
gā̃va gā̃va asa hoi anaṁdū |dekhi bhānukula kairava caṁdū ||
je kachu samācāra suni pāvahiṁ |te nṛpa rānihi dosu lagāvahiṁ ||
kahahiṁ eka ati bhala naranāhū |dīnha hamahi joi locana lāhū ||
kahahiṁ paraspara loga logāīṁ |bāteṁ sarala saneha suhāīṁ ||
te pitu mātu dhanya jinha jāe |dhanya so nagaru jahā̃ teṁ āe ||
dhanya so desu sailu bana gāū̃ |jahã jahã jāhiṁ dhanya soi ṭhāū̃ ||
sukha pāyau biraṁci raci tehī |e jehi ke saba bhā̃ti sanehī ||
rāma lakhana pathi kathā suhāī |rahī sakala maga kānana chāī ||
ရွာတိုင်းတွင် နေမင်းမျိုးနွယ်၏ ပဒုမ္မာပန်းအတွက် လဟာသရားဖြစ်သော ရာမကို မြင်၍ ဤသို့သော ဝမ်းမြောက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သတင်းအချို့ကို ကြားသိသူတို့သည် ဘုရင်နှင့် မိဘုရားအပေါ် အပြစ်တင်ကြသည်။ အချို့က ဘုရင်သည် အလွန်ကောင်းမြတ်သူဖြစ်သည်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ မျက်စိကို ဤမျှကြီးသော အကျိုးခံစားခွင့်ကို ပေးခဲ့သောကြောင့် ဟု ဆိုကြသည်။ လူများသည် အချင်းချင်း ရိုးစင်းပြီး ချစ်ခြင်းဖြင့် ပြည့်ဝသော နှစ်ချို့သော စကားများကို ပြောကြသည်။ ထိုသူတို့ကို မွေးဖွားသော ဖခင်နှင့် မိခင်သည် မင်္ဂလာရှိသည်၊ ထိုသူတို့ လာခဲ့သော မြို့သည်လည်း မင်္ဂလာရှိသည်။ နိုင်ငံ၊ တောင်တန်း၊ တော၊ ရွာတို့သည် မင်္ဂလာရှိသည်၊ ထိုသူတို့ သွားရာ နေရာတိုင်းသည်လည်း မင်္ဂလာရှိသည်။ ဗြဟ္မာသည် ထိုသူတို့ကို ဖန်ဆင်း၍ ဝမ်းမြောက်ခဲ့သည်၊ ထိုသူတို့သည် ဤနှစ်ဦးကို အမျိုးမျိုး ချစ်မြတ်နိုးသူများဖြစ်သည်။ လမ်းခရီးတွင် ရာမနှင့် လက္ခဏတို့၏ နှစ်ချို့သော အကြောင်းအရာသည် လမ်းတိုင်းနှင့် တောတိုင်းတွင် ပျံ့နှံ့နေခဲ့သည်။
ဒိုဟာ 122
एहि बिधि रघुकुल कमल रबि मग लोगन्ह सुख देत।जाहिं चले देखत बिपिन सिय सौमित्रि समेत।।122।।
ehi bidhi raghukula kamala rabi maga loganha sukha deta |jāhiṁ cale dekhata bipina siya saumitri sameta ||122||
ဤနည်းဖြင့် ရဂုမျိုးနွယ်၏ နေသားသည် လမ်းပေါ်ရှိ လူများအား ချမ်းသာပေးခဲ့သည်။ သူသည် သီတာနှင့် သုမိတြ၏ သားကို အတူယူ၍ တောကို ကြည့်ရှုလျက် ခရီးဆက်ခဲ့သည်။
စောပိုင် 123.1-4
आगे रामु लखनु बने पाछें।तापस बेष बिराजत काछें।।
उभय बीच सिय सोहति कैसे।ब्रह्म जीव बिच माया जैसे।।
बहुरि कहउँ छबि जसि मन बसई।जनु मधु मदन मध्य रति लसई।।
उपमा बहुरि कहउँ जियँ जोही।जनु बुध बिधु बिच रोहिनि सोही।।
प्रभु पद रेख बीच बिच सीता।धरति चरन मग चलति सभीता।।
सीय राम पद अंक बराएँ।लखन चलहिं मगु दाहिन लाएँ।।
राम लखन सिय प्रीति सुहाई।बचन अगोचर किमि कहि जाई।।
खग मृग मगन देखि छबि होहीं।लिए चोरि चित राम बटोहीं।।
āge rāmu lakhanu bane pācheṁ |tāpasa beṣa birājata kācheṁ ||
ubhaya bīca siya sohati kaise |brahma jīva bica māyā jaise ||
bahuri kahaũ chabi jasi mana basaī |janu madhu madana madhya rati lasaī ||
upamā bahuri kahaũ jiyã johī |janu budha bidhu bica rohini sohī ||
prabhu pada rekha bīca bica sītā |dharati carana maga calati sabhītā ||
sīya rāma pada aṁka barāẽ |lakhana calahiṁ magu dāhina lāẽ ||
rāma lakhana siya prīti suhāī |bacana agocara kimi kahi jāī ||
khaga mṛga magana dekhi chabi hohīṁ |lie cori cita rāma baṭohīṁ ||
ရာမသည်ရှေ့တွင်လျှောက်၍ လက္ခဏသည်နောက်တွင်လိုက်၏၊ နှစ်ပါးစလုံးသည် တပဿီအဝတ်တန်ဆာဖြင့် ထွန်းပ၏။ သီတာသည် ထိုနှစ်ဦးကြားတွင် မည်သို့လှစွာဖြင့် တောက်ပသန်၏၊ ဗြဟ္မာနှင့် သတ္တဝါဝိညာဉ်ကြားရှိ မာယာကဲ့သို့။ စိတ်တွင်နေသော အလှအပကို ထပ်မံပြောဆိုအံ့၊ နွေရာသီနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနတ်သားကြားတွင် ရတီတောက်ပသကဲ့သို့။ စိတ်တွင်ရှာဖွေထားသော ဥပမာကို ထပ်မံပြောဆိုအံ့၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် လကြားတွင် ရောဟိနီတောက်ပသကဲ့သို့။ သီတာသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြင့် လျှောက်လာ၏၊ မိမိအရှင်၏ ခြေရာများကြားရှိ နေရာတွင် ခြေကိုချ၍ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် လျှောက်၏။ သီတာနှင့်ရာမ၏ ခြေရာများကို ရှောင်ကြဉ်၍ လက္ခဏသည် လမ်းကြောင်းတွင် ညာဘက်တွင်ထား၍ လျှောက်၏။ ရာမ၊ လက္ခဏနှင့် သီတာတို့၏ ချစ်စရာကောင်းသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် စကား၏ ရောက်နိုင်ခြင်းကို ကျော်လွန်၏၊ မည်သို့ပြောဆိုနိုင်အံ့နည်း။ ငှက်များနှင့် သမင်များသည် ထိုအလှအပကိုမြင်၍ မူကြွဘက်သို့ရောက်၏၊ အကြောင်းမူကား လမ်းသွားရာမသည် ၎င်းတို့၏ စိတ်ကို ခိုးယူခဲ့ခြင်းကြောင့်။
ဒိုဟာ 123
जिन्ह जिन्ह देखे पथिक प्रिय सिय समेत दोउ भाइ।भव मगु अगमु अनंदु तेइ बिनु श्रम रहे सिराइ।।123।।
jinha jinha dekhe pathika priya siya sameta dou bhāi |bhava magu agamu anaṁdu tei binu śrama rahe sirāi ||123||
မည်သူများ ခရီးသွား ချစ်စရာကောင်းသော ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးကို စီတာမင်းသမီးနှင့်အတူ မြင်ခဲ့ကြသူများအားလုံးသည် ဖြတ်သန်းရန် အလွန်ခက်ခဲသော သံသရာခရီးလမ်းကို ပင်ပန်းခြင်းမရှိဘဲ အဆုံးသတ်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့ကြသည်
စောပိုင် 124.1-4
अजहुँ जासु उर सपनेहुँ काऊ।बसहुँ लखनु सिय रामु बटाऊ।।
राम धाम पथ पाइहि सोई।जो पथ पाव कबहुँ मुनि कोई।।
तब रघुबीर श्रमित सिय जानी।देखि निकट बटु सीतल पानी।।
तहँ बसि कंद मूल फल खाई।प्रात नहाइ चले रघुराई।।
देखत बन सर सैल सुहाए।बालमीकि आश्रम प्रभु आए।।
राम दीख मुनि बासु सुहावन।सुंदर गिरि काननु जलु पावन।।
सरनि सरोज बिटप बन फूले।गुंजत मंजु मधुप रस भूले।।
खग मृग बिपुल कोलाहल करहीं।बिरहित बैर मुदित मन चरहीं।।
ajahũ jāsu ura sapanehũ kāū |basahũ lakhanu siya rāmu baṭāū ||
rāma dhāma patha pāihi soī |jo patha pāva kabahũ muni koī ||
taba raghubīra śramita siya jānī |dekhi nikaṭa baṭu sītala pānī ||
tahã basi kaṁda mūla phala khāī |prāta nahāi cale raghurāī ||
dekhata bana sara saila suhāe |bālamīki āśrama prabhu āe ||
rāma dīkha muni bāsu suhāvana |suṁdara giri kānanu jalu pāvana ||
sarani saroja biṭapa bana phūle |guṁjata maṁju madhupa rasa bhūle ||
khaga mṛga bipula kolāhala karahīṁ |birahita baira mudita mana carahīṁ ||
ယခုတိုင် တစ်စုံတစ်ယောက်၏ နှလုံးတွင် အိမ်မက်၌ပင် လက္ခဏ၊ သီတာနှင့် ခရီးသွား ရာမတို့ နေထိုင်နေပါက ထိုသူသည် ရာမ၏ နေရာသို့ သွားရာလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရမည်၊ ထိုလမ်းကို ရှေးရဟန်းတို့ ရှာဖွေရန် ခဲယဉ်းလှသည် ထိုအခါ ရဂူမင်းသည် သီတာ ပင်ပန်းကြောင်း သိရှိပြီး အနီးရှိ ဗြာဂဏ်ပင်နှင့် အေးသော ရေကို မြင်၍ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်ကာ အမြစ်၊ ဥ၊ အသီးတို့ကို စားသည်၊ နံနက်လင်းသော် ရေချိုးပြီး ရဂူမင်းသည် ခရီးဆက်လေသည် တော၊ ရေအိုင်၊ တောင်တို့၏ လှပမှုကို ကြည့်ရှု၍ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါလ်မီကိ၏ ကျောင်းသို့ ရောက်လာသည် ရာမသည် ရဟန်း၏ နေရာ သာယာမှုကို မြင်ရသည်၊ လှပသော တောင်၊ တောနှင့် စင်ကြယ်သော ရေတို့ ရှိ၏ ရေအိုင်တွင် ပဒုမ္မာပန်းပွင့်၍ တောပင်တို့ ပွင့်ကြ၏၊ ပျားတို့ ပန်းရည်၌ မူးယောင်ကာ သာယာစွာ ဟွန်ဟွန်သံပြုကြ၏ ငှက်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ ကြီးစွာသော ဆူဆူညံညံ ပြုကြ၏၊ ရန်မဲ့ကာ ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် လှည့်လည်စားကျက်ကြ၏
ဒိုဟာ 124
सुचि सुंदर आश्रमु निरखि हरषे राजिवनेन।सुनि रघुबर आगमनु मुनि आगें आयउ लेन।।124।।
suci suṁdara āśramu nirakhi haraṣe rājivanena |suni raghubara āgamanu muni āgeṁ āyau lena ||124||
သန့်ရှင်း၍ လှပသော ကျောင်းကို မြင်၍ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသူသည် ဝမ်းမြောက်ခဲ့သည်။ ရာမ၏ ကြွရောက်လာမှုကို ကြားသိ၍ ရသေ့သည် ကြိုဆိုရန် ရှေ့သို့ ထွက်လာခဲ့သည်။
စောပိုင် 125.1-4
मुनि कहुँ राम दंडवत कीन्हा।आसिरबादु बिप्रबर दीन्हा।।
देखि राम छबि नयन जुड़ाने।करि सनमानु आश्रमहिं आने।।
मुनिबर अतिथि प्रानप्रिय पाए।कंद मूल फल मधुर मगाए।।
सिय सौमित्रि राम फल खाए।तब मुनि आश्रम दिए सुहाए।।
बालमीकि मन आनँदु भारी।मंगल मूरति नयन निहारी।।
तब कर कमल जोरि रघुराई।बोले बचन श्रवन सुखदाई।।
तुम्ह त्रिकाल दरसी मुनिनाथा।बिस्व बदर जिमि तुम्हरें हाथा।।
अस कहि प्रभु सब कथा बखानी।जेहि जेहि भाँति दीन्ह बनु रानी।।
muni kahũ rāma daṁḍavata kīnhā |āsirabādu biprabara dīnhā ||
dekhi rāma chabi nayana juṛāne |kari sanamānu āśramahiṁ āne ||
munibara atithi prānapriya pāe |kaṁda mūla phala madhura magāe ||
siya saumitri rāma phala khāe |taba muni āśrama die suhāe ||
bālamīki mana ānãdu bhārī |maṁgala mūrati nayana nihārī ||
taba kara kamala jori raghurāī |bole bacana śravana sukhadāī ||
tumha trikāla darasī munināthā |bisva badara jimi tumhareṁ hāthā ||
asa kahi prabhu saba kathā bakhānī |jehi jehi bhā̃ti dīnha banu rānī ||
ရာမသည် မုနိထံ ဦးချခဲ့သည်။ ဗြာဟ္မဏအသရေရှိသူသည် ကောင်းချီးပေးခဲ့သည်။ ရာမ၏ အလှကိုမြင်၍ မျက်စိအေးချမ်းခြင်းရှိသည်။ ဂုဏ်ပြုကာ ကျောင်းသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မုနိကြီးသည် အသက်ပမာချစ်ရသော ဧည့်သည်များကို ရရှိကာ အမြစ်၊ မြေပဲ၊ ချိုသောအသီးများကို ခေါ်စေခဲ့သည်။ သီတာ၊ သောမိတ္တရ၊ ရာမတို့ အသီးစားကြသည်။ ထို့နောက် မုနိသည် ပေးခဲ့သော သာယာသည့် ကျောင်းနေရာများကို ပြခဲ့သည်။ ဝါလ္မီကိ၏ စိတ်သည် ကြီးစွာသော အာနန္ဒဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့သည်။ မင်္ဂလာရုပ်ကို မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရာမသည် ပဒုမ္မာလက်ကို ထုပ်၍ နားကို ချမ်းသာပေးသော စကားကို ပြောခဲ့သည်။ မုနိတို့၏ သခင်ဖြစ်သော သင်သည် ကာလသုံးပါးကို မြင်နိုင်သည်။ လောကတစ်ခုလုံးသည် သင်၏လက်တွင် ဇဇုဘယ်သီးကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဤသို့ ပြောကာ အရှင်သည် အကြောင်းအရာအားလုံးကို ပြောပြခဲ့သည်။ မိဖုရားသည် မည်သို့မည်ပုံ တောအုပ်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဒိုဟာ 125
तात बचन पुनि मातु हित भाइ भरत अस राउ।मो कहुँ दरस तुम्हार प्रभु सबु मम पुन्य प्रभाउ।।125।।
tāta bacana puni mātu hita bhāi bharata asa rāu |mo kahũ darasa tumhāra prabhu sabu mama punya prabhāu ||125||
ဖခင်၏စကားကိုလိုက်နာရန်၊ မိခင်၏ကောင်းကျိုးအတွက်၊ ညီဖြစ်သူဘရတ၏အတွက်၊ အိုအရှင်မြတ်၊ သင်မြတ်စွာဘုရားကိုမြင်ခြင်းသည် တပည့်တော်၏ကုသိုလ်နှင့် အာဏာ၏အသီးအပွင့်အားလုံးဖြစ်ပါသည်။
စောပိုင် 126.1-4
देखि पाय मुनिराय तुम्हारे।भए सुकृत सब सुफल हमारे।।
अब जहँ राउर आयसु होई।मुनि उदबेगु न पावै कोई।।
मुनि तापस जिन्ह तें दुखु लहहीं।ते नरेस बिनु पावक दहहीं।।
मंगल मूल बिप्र परितोषू।दहइ कोटि कुल भूसुर रोषू।।
अस जियँ जानि कहिअ सोइ ठाऊँ।सिय सौमित्रि सहित जहँ जाऊँ।।
तहँ रचि रुचिर परन तृन साला।बासु करौ कछु काल कृपाला।।
सहज सरल सुनि रघुबर बानी।साधु साधु बोले मुनि ग्यानी।।
कस न कहहु अस रघुकुलकेतू।तुम्ह पालक संतत श्रुति सेतू।।
dekhi pāya munirāya tumhāre |bhae sukṛta saba suphala hamāre ||
aba jahã rāura āyasu hoī |muni udabegu na pāvai koī ||
muni tāpasa jinha teṁ dukhu lahahīṁ |te naresa binu pāvaka dahahīṁ ||
maṁgala mūla bipra paritoṣū |dahai koṭi kula bhūsura roṣū ||
asa jiyã jāni kahia soi ṭhāū̃ |siya saumitri sahita jahã jāū̃ ||
tahã raci rucira parana tṛna sālā |bāsu karau kachu kāla kṛpālā ||
sahaja sarala suni raghubara bānī |sādhu sādhu bole muni gyānī ||
kasa na kahahu asa raghukulaketū |tumha pālaka saṁtata śruti setū ||
အို မုနိပရမ၊ အရှင်၏ ခြေတော်ကို မြင်ရသောကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကောင်းမှုအမူအရာ အားလုံးသည် အသီးသီးသန္ဓေတည်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ယခု အရှင် အမိန့်ရှိရာ နေရာတွင်၊ မည်သည့်မုနိသည် မည်သည့် အနှောင့်အယှက်ကိုမျှ မခံရသော နေရာဖြစ်ပါစေ။ မည်သည့်မင်းတို့ကြောင့် မုနိနှင့် တပသများ ဒုက္ခရောက်ကြသနည်း၊ ထိုမင်းတို့သည် မီးမရှိဘဲ မီးလောင်ကျွမ်းကြသည်။ ဗြာဟ္မဏ၏ ကျေနပ်မှုသည် မင်္ဂလာအားလုံး၏ အမြစ်ဖြစ်သည်၊ မြေပေါ်နတ်ဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏ၏ အမျက်ဒေါသသည် မျိုးနွယ်သန္တောသန္တာ သန်းချီကို မီးလောင်ကျွမ်းစေသည်။ ဤသို့ နှလုံးတွင် သိ၍၊ သီတာနှင့် သုမိတ္တရာ၏သား လက္ခဏတို့နှင့်အတူ ကျွန်ုပ် သွားရမည့်နေရာကို ပြောပြပါ။ ထိုနေရာတွင် အရွက်နှင့် မြက်များဖြင့် လှပသော တဲအိမ်ကို ဆောက်လုပ်၍၊ အချို့ကာလ နေထိုင်ပါမည်၊ အို ကရုဏာရှင်။ ရဃုအမျိုး၏ အသာလှဆုံးဖြစ်သော ရာမ၏ သဘာဝအတိုင်း ရိုးရှင်းသော စကားကို ကြား၍၊ ပညာရှိသော မုနိသည် ကောင်းလှပြီ၊ ကောင်းလှပြီ ဟု ဆိုလေသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ မဆိုဘဲနေရမည်နည်း၊ ရဃုအမျိုး၏ အောင်လံ၊ အသင်သည် ဗေဒ၏ တံတားကို အမြဲ စောင့်ရှောက်သူဖြစ်သည်။
ဆန်း 126
श्रुति सेतु पालक राम तुम्ह जगदीस माया जानकी।जो सृजति जगु पालति हरति रूख पाइ कृपानिधान की।।
जो सहससीसु अहीसु महिधरु लखनु सचराचर धनी।सुर काज धरि नरराज तनु चले दलन खल निसिचर अनी।।
śruti setu pālaka rāma tumha jagadīsa māyā jānakī |jo sṛjati jagu pālati harati rūkha pāi kṛpānidhāna kī ||
jo sahasasīsu ahīsu mahidharu lakhanu sacarācara dhanī |sura kāja dhari nararāja tanu cale dalana khala nisicara anī ||
သင်သည် ရာမဖြစ်၏၊ ဝေဒတို့၏ တံတားကို စောင့်ရှောက်သူ၊ ကမ္ဘာ့အရှင်ဖြစ်၏။ ဂျနကီသည် မာယာဖြစ်၏၊ ကရုဏာဘဏ္ဍာ၏ သနားစောင့်သော အလိုကို အခြေခံ၍ ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ဖျက်ဆီး၏။ ဦးခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော သေသ၊ နဂါးတို့၏ အရှင်၊ မြေကြီးကို ဆောင်သူ၊ သွားလာသော သတ္တဝါနှင့် သွားလာခြင်းမရှိသော အရာဝတ္ထုတို့၏ သခင်သည် လက္ခဏဖြစ်၏။ နတ်တို့အကျိုးငှာ လူတို့တွင် ဘုရင်ဖြစ်သော ကိုယ်ခန္ဓာကို ခံယူ၍ ယုတ်မာသော ဘီလူးတပ်တို့ကို နှိမ်နင်းရန် ထွက်ဆောင်၏။
ဆိုရသာ 126
राम सरुप तुम्हार बचन अगोचर बुद्धिपर।अबिगत अकथ अपार नेति नित निगम कह।।126।।
rāma sarupa tumhāra bacana agocara buddhipara |abigata akatha apāra neti nita nigama kaha ||126||
အိုရာမမြတ်စွာဘုရား၊ သင်၏ရုပ်တော်သည် စကားလုံးများ၏ လွန်ကဲသောနေရာ၊ စိတ်ဉာဏ်၏ လွန်ကဲသောနေရာတွင် ရှိပါသည်။ ယင်းသည် မပေါ်လွင်သော၊ ဖော်ပြ၍မရသော၊ အဆုံးမရှိသော ဖြစ်ပြီး ဝေဒကျမ်းများသည် ဤသည်မဟုတ်၊ ဤသည်မဟုတ်ဟု အမြဲတမ်း ကြေညာလေ့ရှိပါသည်။
စောပိုင် 127.1-4
जगु पेखन तुम्ह देखनिहारे।बिधि हरि संभु नचावनिहारे।।
तेउ न जानहिं मरमु तुम्हारा।औरु तुम्हहि को जाननिहारा।।
सोइ जानइ जेहि देहु जनाई।जानत तुम्हहि तुम्हइ होइ जाई।।
तुम्हरिहि कृपाँ तुम्हहि रघुनंदन।जानहिं भगत भगत उर चंदन।।
चिदानंदमय देह तुम्हारी।बिगत बिकार जान अधिकारी।।
नर तनु धरेहु संत सुर काजा।कहहु करहु जस प्राकृत राजा।।
राम देखि सुनि चरित तुम्हारे।जड़ मोहहिं बुध होहिं सुखारे।।
तुम्ह जो कहहु करहु सबु साँचा।जस काछिअ तस चाहिअ नाचा।।
jagu pekhana tumha dekhanihāre |bidhi hari saṁbhu nacāvanihāre ||
teu na jānahiṁ maramu tumhārā |auru tumhahi ko jānanihārā ||
soi jānai jehi dehu janāī |jānata tumhahi tumhai hoi jāī ||
tumharihi kṛpā̃ tumhahi raghunaṁdana |jānahiṁ bhagata bhagata ura caṁdana ||
cidānaṁdamaya deha tumhārī |bigata bikāra jāna adhikārī ||
nara tanu dharehu saṁta sura kājā |kahahu karahu jasa prākṛta rājā ||
rāma dekhi suni carita tumhāre |jaṛa mohahiṁ budha hohiṁ sukhāre ||
tumha jo kahahu karahu sabu sā̃cā |jasa kāchia tasa cāhia nācā ||
ကမ္ဘာသည် ပြဇာတ်ဖြစ်၍ သင်သည် ၎င်းကို ကြည့်ရှုသူဖြစ်သည် ဗြဟ္မာ ဝိဿနု သမ္ဘုတို့သည် ၎င်းကို ကခုန်စေသူများဖြစ်ကြသည် ထိုသူတို့ပင် သင့်ကို မသိကြသေးလျှင် အခြားသူ ဘယ်သူ သင့်ကို သိနိုင်ပါမည်နည်း သင် သိစေခြင်းကို ခံရသူသာလျှင် သင့်ကို သိသည် သင့်ကို သိသောအခါ သင်နှင့် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သွားသည် သင့် ကရုဏာတော်ကြောင့်သာလျှင် အရှင်ရဃုနန္ဒန ဘက္ကတများသည် သင့်ကို သိကြသည် အရှင်သည် ဘက္ကတများ၏ နှလုံးတွင်းရှိ ချွန်းသစ်ပင်ဖြစ်သည် သင့် ခန္ဓာကိုယ်သည် သိမြင်စိတ်နှင့် ချမ်းသာမှု စင်ကြယ်သော အရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည် အပြောင်းအလဲမရှိ အထိုက်အလျောက်ရှိသူများသာလျှင် ၎င်းကို သိကြသည် သင်သည် သူတော်စင်များနှင့် နတ်များအတွက် လူ့ခန္ဓာကို ခံယူသည် သာမန်ဘုရင်ကဲ့သို့ ပြောဆို ပြုမူသည် အရှင်ရာမ သင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို မြင်၍ ကြားရသောအခါ လောဘနည်းသူများသည် ရောင့်ရမ်းကြ၍ ပညာရှိများသည် ချမ်းသာကြသည် သင် ပြောသမျှ ပြုသမျှသည် အလုံးစုံ မှန်ကန်သည် အကြောင်းမူ အခန်းကဏ္ဍအတိုင်း ကခုန်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
ဒိုဟာ 127
पूँछेहु मोहि कि रहौं कहँ मैं पूँछत सकुचाउँ।जहँ न होहु तहँ देहु कहि तुम्हहि देखावौं ठाउँ।।127।।
pū̃chehu mohi ki rahauṁ kahã maiṁ pū̃chata sakucāũ |jahã na hohu tahã dehu kahi tumhahi dekhāvauṁ ṭhāũ ||127||
အသင်သည် ငါ့အား အဘယ်နေရာတွင် နေရမည်နည်းဟု မေးမြန်း၏၊ ငါသည်လည်း အသင့်အား ပြန်လည်မေးရန် အားနာဝန်တကား ဖြစ်၏။ အသင် မရှိသော နေရာကို ပြောပြပါ၊ ငါသည် ထိုနေရာကို အသင်အား ပြသပါမည်။
စောပိုင် 128.1-4
सुनि मुनि बचन प्रेम रस साने।सकुचि राम मन महुँ मुसुकाने।।
बालमीकि हँसि कहहिं बहोरी।बानी मधुर अमिअ रस बोरी।।
सुनहु राम अब कहउँ निकेता।जहाँ बसहु सिय लखन समेता।।
जिन्ह के श्रवन समुद्र समाना।कथा तुम्हारि सुभग सरि नाना।।
भरहिं निरंतर होहिं न पूरे।तिन्ह के हिय तुम्ह कहुँ गृह रूरे।।
लोचन चातक जिन्ह करि राखे।रहहिं दरस जलधर अभिलाषे।।
निदरहिं सरित सिंधु सर भारी।रूप बिंदु जल होहिं सुखारी।।
तिन्ह के हृदय सदन सुखदायक।बसहु बंधु सिय सह रघुनायक।।
suni muni bacana prema rasa sāne |sakuci rāma mana mahũ musukāne ||
bālamīki hãsi kahahiṁ bahorī |bānī madhura amia rasa borī ||
sunahu rāma aba kahaũ niketā |jahā̃ basahu siya lakhana sametā ||
jinha ke śravana samudra samānā |kathā tumhāri subhaga sari nānā ||
bharahiṁ niraṁtara hohiṁ na pūre |tinha ke hiya tumha kahũ gṛha rūre ||
locana cātaka jinha kari rākhe |rahahiṁ darasa jaladhara abhilāṣe ||
nidarahiṁ sarita siṁdhu sara bhārī |rūpa biṁdu jala hohiṁ sukhārī ||
tinha ke hṛdaya sadana sukhadāyaka |basahu baṁdhu siya saha raghunāyaka ||
ရသေ့၏စကားကိုကြား၍၊ ချစ်ခြင်းအရသာဖြင့်နှစ်ကြပ်စွာ၊ ရာမသည် ရှက်သဖြင့် နှလုံးတွင် ပြုံးခဲ့၏။ ဝါလ်မီကိသည် ပြုံးပြီးနောက် ထပ်မံပြောကြား၏၊ အမရအရသာဖြင့် နှစ်ကြပ်သော ချိုမြိန်သည့်စကားများဖြင့်။ ကြားလော့ ရာမ၊ ယခုငါပြောမည်၊ သင်သည် သီတာနှင့် လက္ခဏတို့နှင့်အတူ နေထိုင်ရမည့်နေရာကို။ နားများသည် သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ဖြစ်သောသူတို့၏၊ သင်၏ဖြစ်ရပ်များသည် များစွာသော လှပသည့်မြစ်များကဲ့သို့၊ ဆက်လက်ဖြည့်သော်လည်း မပြည့်နိုင်၊ ထိုသူတို့၏နှလုံးတွင် သင်အတွက် လှပသောနေရာရှိ၏။ မျက်စိများကို စာတကငှက်ကဲ့သို့ ပြုထားသောသူတို့သည်၊ မိုးတိမ်ကို မျှော်လင့်သကဲ့သို့ သင့်ကိုမျှော်လင့်၍။ မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ကြီးမားသောအိုင်များကို မငဲ့မမူ၊ သင်၏အလှတရား၏ ရေစက်တစ်ကွို့ဖြင့် ပျော်ရွှင်သောသူတို့။ ထိုသူတို့၏နှလုံးသည် ပျော်ရွှင်မှုပေးသောနေရာဖြစ်၏၊ နေထိုင်လော့၊ ရဃုတို့၏အရှင်၊ ညီဖြစ်သူနှင့် သီတာတို့နှင့်အတူ။
ဒိုဟာ 128
जसु तुम्हार मानस बिमल हंसिनि जीहा जासु।मुकुताहल गुन गन चुनइ राम बसहु हियँ तासु।।128।।
jasu tumhāra mānasa bimala haṁsini jīhā jāsu |mukutāhala guna gana cunai rāma basahu hiyã tāsu ||128||
သင့်ကျော်စောမှုသည် မာနသ အင်းစင်ကြယ်မှုဖြစ်၍၊ ထိုအင်းမှ သင့်၏ ဂုဏ်တော်များစွာတို့ကို ပုလဲတို့ကို ရွေးချယ်ကောက်ယူသော မိဟင်္သာကဲ့သို့ နှုတ်ရှိသူ၏ နှလုံးတွင် ရာမ၊ သင် နေထိုင်ပါစေ
စောပိုင် 129.1-4
प्रभु प्रसाद सुचि सुभग सुबासा।सादर जासु लहइ नित नासा।।
तुम्हहि निबेदित भोजन करहीं।प्रभु प्रसाद पट भूषन धरहीं।।
सीस नवहिं सुर गुरु द्विज देखी।प्रीति सहित करि बिनय बिसेषी।।
कर नित करहिं राम पद पूजा।राम भरोस हृदयँ नहि दूजा।।
चरन राम तीरथ चलि जाहीं।राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।।
मंत्रराजु नित जपहिं तुम्हारा।पूजहिं तुम्हहि सहित परिवारा।।
तरपन होम करहिं बिधि नाना।बिप्र जेवाँइ देहिं बहु दाना।।
तुम्ह तें अधिक गुरहि जियँ जानी।सकल भायँ सेवहिं सनमानी।।
prabhu prasāda suci subhaga subāsā |sādara jāsu lahai nita nāsā ||
tumhahi nibedita bhojana karahīṁ |prabhu prasāda paṭa bhūṣana dharahīṁ ||
sīsa navahiṁ sura guru dvija dekhī |prīti sahita kari binaya biseṣī ||
kara nita karahiṁ rāma pada pūjā |rāma bharosa hṛdayã nahi dūjā ||
carana rāma tīratha cali jāhīṁ |rāma basahu tinha ke mana māhīṁ ||
maṁtrarāju nita japahiṁ tumhārā |pūjahiṁ tumhahi sahita parivārā ||
tarapana homa karahiṁ bidhi nānā |bipra jevā̃i dehiṁ bahu dānā ||
tumha teṁ adhika gurahi jiyã jānī |sakala bhāyã sevahiṁ sanamānī ||
၎င်းတို့၏ နှာခေါင်းများသည် ဘုရားသခင်၏ ပရာသာဒ၏ စင်ကြယ်လှပသော အနံ့ကို အမြဲတမ်း ရိုသေစွာ ခံယူကြ၏ အသင်အား အရင်ပူဇော်ခံထားသော အစားအစာကိုသာ စားကြပြီး ဘုရားသခင်၏ ပရာသာဒဖြစ်သော အဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ကြ၏ နတ်သူ၊ ဆရာ၊ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏကို မြင်သောအခါ ဦးခေါင်းငုံ့ကြပြီး ချစ်ခြင်းဖြင့် အထူးသော နှိမ့်ချမှုကို ပြုကြ၏ လက်များသည် ရာမ၏ ခြေတော်ကို အမြဲပူဇော်ကြပြီး နှလုံးသားတွင် ရာမမှတစ်ပါး အခြားယုံကြည်ချက် မရှိ ခြေများသည် ရာမ၏ နေရာများသို့ သွားကြ၏၊ ရာမသည် ထိုသို့သောသူတို့၏ စိတ်တွင် နေတော်မူပါစေ အသင်၏ နာမတော်ဖြစ်သော မန္တန်များ၏ ဘုရင်ကို အမြဲရွတ်ဆိုကြပြီး မိသားစုအတူတကွ အသင်ကို ကိုးကွယ်ကြ၏ နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တရပ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် မီးပူဇော်ခြင်းကို ပြုကြပြီး ဗြာဟ္မဏများကို ကျွေးကြပြီး ပစ္စည်းများစွာကို ပေးလှူကြ၏ ဆရာကို နှလုံးသားတွင် အသင်ထက်ပို၍ ကြီးမြတ်သည်ဟု သိကြပြီး အရပ်ရပ်တွင် ဂုဏ်ပြုစွာ ဆည်းကပ်ကြ၏
ဒိုဟာ 129
सबु करि मागहिं एक फलु राम चरन रति होउ।तिन्ह कें मन मंदिर बसहु सिय रघुनंदन दोउ।।129।।
sabu kari māgahiṁ eka phalu rāma carana rati hou |tinha keṁ mana maṁdira basahu siya raghunaṁdana dou ||129||
အားလုံးကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် သူတို့သည် အသီးအပွင့်တစ်ခုတည်းကိုသာ တောင်းခံကြပါသည်။ ရာမမြတ်စွာဘုရား၏ခြေတော်များ၌ ဘက္တိချစ်ခြင်းတရား ဖြစ်ပါစေသတည်း။ သူတို့၏နှလုံးများ၏ ဘုရားကျောင်းတော်တွင် သီတာနှင့် ရာဂုမင်းဆက်၏သားတော် နှစ်ပါးလုံး နေထိုင်ကြပါစေသတည်း။
Frequently Asked Questions
परंपरा में इसे ‘दर्शन-माहात्म्य’ खंड माना जाता है: राम-सीता-लक्ष्मण के वन-पथ-दर्शन का वर्णन सुनने/पढ़ने से मन में प्रेम-वैराग्य जागता है, तीर्थ-भाव (चरन-तीरथ) और साधु-संग की रुचि बढ़ती है, तथा ‘हृदय-आश्रम’ में राम-निवास की आकांक्षा दृढ़ होती है—यही इसका मुख्य पुण्य-फल कहा जाता है।
अनेक रामानंदी/मानस-परंपराओं में सामान्य राम-नाम समपुट लिया जाता है—‘श्रीराम जय राम जय जय राम’—विशेषकर दोहा 126–129 (राम की अगोचरता और भक्त-हृदय-निवास) के साथ। कुछ पाठ-परंपराएँ ‘राम’ नाम का एक-एक समपुट प्रत्येक दोहा के आरंभ/अंत में जोड़कर जप-लय बनाती हैं।
Ask anything about Prakarana 13 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
