
Sukta 5.49
Savitṛ and Bhaga; also Aśvins invoked for daily companionship
हे लघु सूक्त सवितृ व भग यांना जीवन-वर्धक धनाचे दिव्य वितरक म्हणून प्राप्त व्हावे अशी प्रार्थना करते, तसेच अश्विनांना दररोजचे सोबती व सहाय्यक म्हणून आमंत्रित करते. पुढे ते शुभ दिवस निर्माण करणाऱ्या व अडथळे दूर करणाऱ्या अनेक देवतांच्या सामूहिक स्तुतीत विस्तारते; आणि शेवटी विस्तीर्ण मार्ग व द्यावा-पृथ्वीच्या धारण-पोषण करणाऱ्या आधारासाठी प्रार्थना करून समाप्त होते.
Mantra 1
देवं वो अद्य सवितारमेषे भगं च रत्नं विभजन्तमायोः । आ वां नरा पुरुभुजा ववृत्यां दिवेदिवे चिदश्विना सखीयन् ॥
आज मी तुमच्यासाठी देव सविता आणि आयुष्याच्या वृद्धीसाठी रत्न-धनाचे विभाजन करणारा भग यांनाही शोधून/प्रार्थून घेतो. आणि हे नरा, पुरुभुजा, हे अश्विनौ, मी दिवसेंदिवस तुमच्याकडे वळेन—तुमच्या सख्याची इच्छा धरून.
Mantra 2
प्रति प्रयाणमसुरस्य विद्वान्त्सूक्तैर्देवं सवितारं दुवस्य । उप ब्रुवीत नमसा विजानञ्ज्येष्ठं च रत्नं विभजन्तमायोः ॥
असुराच्या अग्रगामी गतीचे ज्ञान असलेला, सुबद्ध सूक्तांनी देव सविताची सेवा करो. तो नमस्काराने जवळून निवेदन करो, आणि आयुष्यवृद्धीसाठी रत्नाचे विभाजन करणाऱ्या त्याच्या ज्येष्ठ रत्नास ओळखो.
Mantra 3
अदत्रया दयते वार्याणि पूषा भगो अदितिर्वस्त उस्रः । इन्द्रो विष्णुर्वरुणो मित्रो अग्निरहानि भद्रा जनयन्त दस्माः ॥
अक्षय दानाने पूषन् वरणीय वर देतात; भग, अदिति आणि तेजस्वी उषा आम्हांला वृद्धिरूप वस्त्राने आच्छादित करतात. इंद्र, विष्णु, वरुण, मित्र, अग्नी—या दसम शक्ती कल्याणकारी दिवसांना जन्म देतात.
Mantra 4
तन्नो अनर्वा सविता वरूथं तत्सिन्धव इषयन्तो अनु ग्मन् । उप यद्वोचे अध्वरस्य होता रायः स्याम पतयो वाजरत्नाः ॥
अचूक (अनर्वा) सविता आमच्यासाठी तेच रक्षणकारी आश्रय (वरूथ) होवो; आणि आपल्या प्रेरणेने वेगाने धावणाऱ्या नद्या त्याच्या मागोमाग जावोत. जेव्हा मी, अध्वर-यज्ञाचा होता, विधीत जवळ येऊन वाणी उच्चारीन, तेव्हा आम्ही रायः (आध्यात्मिक समृद्धी) आणि वाजरत्न (बल-वैभवाची रत्ने) यांचे स्वामी होवो.
Mantra 5
प्र ये वसुभ्य ईवदा नमो दुर्ये मित्रे वरुणे सूक्तवाचः । अवैत्वभ्वं कृणुता वरीयो दिवस्पृथिव्योरवसा मदेम ॥
वसूंना पोहोचणारा नमस्कार वाहणाऱ्या आमच्या सुकथित वाणी पुढे जावोत; ज्या मित्र-वरुणांनाही दुर्निवार आहेत. तो विशाल अडथळा खाली पडून दूर होवो; आमच्यासाठी अधिक रुंद, अधिक मुक्त मार्ग करा. द्यावा-पृथिवीच्या अवस (पालनशक्ती) ने आम्ही अंतःपूर्णतेत आनंद मानू.
Savit is the divine Impeller who awakens and sets life in motion, especially at daily transitions like dawn. Bhaga is the giver who apportions fortune and rightful shares, so the hymn asks them for increase and well-being.
The Aśvins are invoked as friendly helpers ƭay by dayprotecting, restoring, and accompanying the worshipper in daily life. Their presence adds a personal, companionable support to the hymns request for prosperity.
Ask for a good beginning and a good share: may the gods grant prosperity, generate auspicious days, and remove what blocks progress. The hymn ends by seeking a wider, freer path under the sustaining care of Heaven and Earth.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.